उपदेशं देश-रूपं मम मानय मानस । सुधा-धारा-धरः सोऽयं कल्पः स्यात् कल्प-भूरुहः
upadeśaṃ deśa-rūpaṃ mama mānaya mānasa | sudhā-dhārā-dharaḥ so'yaṃ kalpaḥ syāt kalpa-bhūruhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Jiva Gosvamin: Samkalpakalpadruma·1
Jiva Gosvamin: Samkalpakalpadruma 1
मूलं जन्मादि-लीलास्य स्कन्धः स्यान् नित्य-लीलता । शाखास् तत्-तद्-ऋतु-श्लोकाः फलं प्रेममयी स्थितिः
mūlaṃ janmādi-līlāsya skandhaḥ syān nitya-līlatā | śākhās tat-tad-ṛtu-ślokāḥ phalaṃ premamayī sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ महा-कुलकेन जन्मादि-लीला ॥ यस् तन्त्रमन्त्रयोर् गुप्तम् उक्तः श्रीनन्दनन्दनः । तद्रूपतां निजां व्याञ्जीत् कुतश्चित् कुतुकाद् भुवि
atha mahā-kulakena janmādi-līlā || yas tantramantrayor guptam uktaḥ śrīnandanandanaḥ | tadrūpatāṃ nijāṃ vyāñjīt kutaścit kutukād bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः प्राग् इति१२ हि पद्याभ्यां नन्दात्मजतया स्वतः । वासुदेवतया कार्यवशाद् गर्गेण निश्चितः
yaḥ prāg iti12 hi padyābhyāṃ nandātmajatayā svataḥ | vāsudevatayā kāryavaśād gargeṇa niścitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः श्री-नन्द-यशोदान्तर्-हृदि स्फूर्तिं गतस् ततः । उद्यंश् चक्रे दुग्ध-सिन्धोर् इन्दोर् जन्म-विडम्बनम्
yaḥ śrī-nanda-yaśodāntar-hṛdi sphūrtiṃ gatas tataḥ | udyaṃś cakre dugdha-sindhor indor janma-viḍambanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः सर्व-र्द्धि-व्रजं नन्द-व्रजं स्वं जन्म-मात्रतः । रमाणां जायमानानाम् आरामं१ धाम निर्ममे
yaḥ sarva-rddhi-vrajaṃ nanda-vrajaṃ svaṃ janma-mātrataḥ | ramāṇāṃ jāyamānānām ārāmaṃ1 dhāma nirmame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्व-माधुर्य-पीयूषं सम्पूर्य२ परिवेशयन् । जिगाय मोहिनी-रूपं क्षीर-नीरधि-तीरगम्
yaḥ sva-mādhurya-pīyūṣaṃ sampūrya2 pariveśayan | jigāya mohinī-rūpaṃ kṣīra-nīradhi-tīragam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कृपां जन्मना व्यञ्जन् पूतनाम् अपि पूतताम् । नीतां धात्री-गतिं स्फीतां चाकार्षीन् नूतनार्भकः ॥१७॥३ यः कोमल-पदाग्रेण शकटं तद् विशङ्कटम् । स्व-ज्योत्स्नावरणं मत्वा चिक्षेपाक्षेपवान् इव
yaḥ kṛpāṃ janmanā vyañjan pūtanām api pūtatām | nītāṃ dhātrī-gatiṃ sphītāṃ cākārṣīn nūtanārbhakaḥ ||17||3 yaḥ komala-padāgreṇa śakaṭaṃ tad viśaṅkaṭam | sva-jyotsnāvaraṇaṃ matvā cikṣepākṣepavān iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पूजित-पद-क्षेप-कूजित-स्मित-रोचिषाम् । शोभया लोभयामास बालिकाः कुल-पालिकाः
yaḥ pūjita-pada-kṣepa-kūjita-smita-rociṣām | śobhayā lobhayāmāsa bālikāḥ kula-pālikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्व-नामाद्यम् आसाद्य गर्गाद् वर्गान् निजान् अनु । हर्षं ववर्ष न्यग् जल्पन्न् ओम् इत्थं सोमजिन्-मुखः
yaḥ sva-nāmādyam āsādya gargād vargān nijān anu | harṣaṃ vavarṣa nyag jalpann om itthaṃ somajin-mukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तृणावर्तम् आसाद्य सद्यः संवर्त-वर्तनम् । संवर्तयंस् तम् आनिन्ये विपरीत-परीतताम्
yas tṛṇāvartam āsādya sadyaḥ saṃvarta-vartanam | saṃvartayaṃs tam āninye viparīta-parītatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः श्री-रामं निजारामं सङ्गच्छन्न् अच्छ-खेलया । बालान् आनन्दयन् नन्द-राज-केशरि-नन्दनः
yaḥ śrī-rāmaṃ nijārāmaṃ saṅgacchann accha-khelayā | bālān ānandayan nanda-rāja-keśari-nandanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पुण्ड्रं रोचनारुच्यं कञ्चुकं काञ्चन-प्रभम् । दधन् मातुस् तत् तदासीद् उत्सङ्गसी यद् आजनि
yaḥ puṇḍraṃ rocanārucyaṃ kañcukaṃ kāñcana-prabham | dadhan mātus tat tadāsīd utsaṅgasī yad ājani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कुर्वन् कर्दम-क्रीडां निर्व्याजम् अनया धृतः । द्वयोः सुखेन दुःखेन स्निग्धान् दिग्धान् विनिर्ममे
yaḥ kurvan kardama-krīḍāṃ nirvyājam anayā dhṛtaḥ | dvayoḥ sukhena duḥkhena snigdhān digdhān vinirmame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः समं सहजातेन रङ्गन्न् अङ्गण-कर्दमे । किञ्चित् कातर-धीः पश्यन् मातरं द्रुतम् ईयिवान्४
yaḥ samaṃ sahajātena raṅgann aṅgaṇa-kardame | kiñcit kātara-dhīḥ paśyan mātaraṃ drutam īyivān4
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तयालिङ्गितः सा स्मितं स्तन्यम् अनन्य-धीः । अपायि सुष्ठु चाप्यायि स्मितं बिभ्रद् उदैक्षि च
yas tayāliṅgitaḥ sā smitaṃ stanyam ananya-dhīḥ | apāyi suṣṭhu cāpyāyi smitaṃ bibhrad udaikṣi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तदा मातुर् आनिन्ये सर्वं विस्मृति-विस्मृतम् । वदन्न् इव स५संमुग्ध-बाल-सिंहावलोकनः
yas tadā mātur āninye sarvaṃ vismṛti-vismṛtam | vadann iva sa5saṃmugdha-bāla-siṃhāvalokanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तदा मृत्तिकां भक्षन्न् अलक्ष्यम् अनया धृतः । दयया किं भयाद् अस्यास् त्रातः स्राग् योग-मायया
yas tadā mṛttikāṃ bhakṣann alakṣyam anayā dhṛtaḥ | dayayā kiṃ bhayād asyās trātaḥ srāg yoga-māyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः श्री-रामान्वयी कामान् ननाट सह-पाटवम्६ । वृद्धानां सुखम् ऋद्धानां कुर्वाणस् ताल-पालनम्
yaḥ śrī-rāmānvayī kāmān nanāṭa saha-pāṭavam6 | vṛddhānāṃ sukham ṛddhānāṃ kurvāṇas tāla-pālanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः क्रीणन् कर-विभ्रष्ट-मूल्यत्वे ऽप्य् अमितं फलम् । फलान्य् अनन्यलभ्योअनि ददे विक्रीणतीं प्रति
yaḥ krīṇan kara-vibhraṣṭa-mūlyatve 'py amitaṃ phalam | phalāny ananyalabhyoani dade vikrīṇatīṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तर्णकान् पुरा मुञ्चन्न् अञ्चन् बाल-बलान्वितः । दोहानुकरणं कुर्वन् सुख-दोहाय क् प्तवान्
yas tarṇakān purā muñcann añcan bāla-balānvitaḥ | dohānukaraṇaṃ kurvan sukha-dohāya k ptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कर्षन्न् अपि वत्सस्य पुच्छं सङ्कर्षणान्वितः । तेन कर्षं व्रजन् भ्रातृ-भायाभिः पर्यहस्यत
yaḥ karṣann api vatsasya pucchaṃ saṅkarṣaṇānvitaḥ | tena karṣaṃ vrajan bhrātṛ-bhāyābhiḥ paryahasyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कुर्वन्न् अपि गव्यानां चौर्यं भव्याय दिद्युते । यस्य ताभिर् विवादश् च सुख-संवाद-सिद्धये
yaḥ kurvann api gavyānāṃ cauryaṃ bhavyāya didyute | yasya tābhir vivādaś ca sukha-saṃvāda-siddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्वं दामोदरं श्र्ण्वन् सामोद-व्रीडम् अञ्चति । प्रसू-शिक्षामय-स्नेहाद् बाल्य१स्वेहान्तराद् अपि
yaḥ svaṃ dāmodaraṃ śrṇvan sāmoda-vrīḍam añcati | prasū-śikṣāmaya-snehād bālya1svehāntarād api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः सुष्ठु खेलयाविष्टः स्व-मात्रा प्रणयान् मुहुः । कृष्ण कृष्णारविन्दाक्षेत्य्२ आहूतो ऽप्य् आशु नाययौ
yaḥ suṣṭhu khelayāviṣṭaḥ sva-mātrā praṇayān muhuḥ | kṛṣṇa kṛṣṇāravindākṣety2 āhūto 'py āśu nāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः श्री-वृन्दावनं प्राञ्चन् भ्रात्रा सह वनास्पदम् । हासयन् भासयामास३ मातरौ यातरौ मिथः
yaḥ śrī-vṛndāvanaṃ prāñcan bhrātrā saha vanāspadam | hāsayan bhāsayāmāsa3 mātarau yātarau mithaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः श्री-वृन्दावने लब्धे प्रारब्ध-क्रीडम् अन्वभूत् । राम-दामादिभिः सख्यं तत्-प्रख्यं भ्रमरादिभिः
yaḥ śrī-vṛndāvane labdhe prārabdha-krīḍam anvabhūt | rāma-dāmādibhiḥ sakhyaṃ tat-prakhyaṃ bhramarādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः श्री-रामेण तत्रापि वीक्ष्य प्रीतिम् अगात् पराम् । वृन्दावनं गोवर्धनं यमुना-पुलिनानि च४
yaḥ śrī-rāmeṇa tatrāpi vīkṣya prītim agāt parām | vṛndāvanaṃ govardhanaṃ yamunā-pulināni ca4
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः प्राप्त-मध्य-कौमारः पित्रा सार्धं वनं व्रजन् । पृच्छन् नामानि धामानि पश्यन् मुदम् अवाप्तवान्
yaḥ prāpta-madhya-kaumāraḥ pitrā sārdhaṃ vanaṃ vrajan | pṛcchan nāmāni dhāmāni paśyan mudam avāptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः क्रीडन् शिशुर् अव्रीडम् अग्रजेन व्रजेन्द्रजः । जल्पाजल्पि मिथश् चक्रे हस्ताहस्ति पदापदि
yaḥ krīḍan śiśur avrīḍam agrajena vrajendrajaḥ | jalpājalpi mithaś cakre hastāhasti padāpadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् चारयन् निजान् वत्सान् वत्सकं नाम दानवम् । बकं बकवद्-आकारं दारयन् मुक्तम् आर्दयत्
yaś cārayan nijān vatsān vatsakaṃ nāma dānavam | bakaṃ bakavad-ākāraṃ dārayan muktam ārdayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्वैर् विहरणं चक्रे मेषी-हरण-संज्ञितम् । व्योमं च व्योमतां निन्ये कुर्वन्तं प्रतिलोमताम्
yaḥ svair viharaṇaṃ cakre meṣī-haraṇa-saṃjñitam | vyomaṃ ca vyomatāṃ ninye kurvantaṃ pratilomatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कुर्वंस् तम् अघं खण्डं विधेर् अघम् अतः परम् । निन्ये स्व-ज्योतिषि प्राञ्चं तद् अर्वाग् भक्ति-तेजसि
yaḥ kurvaṃs tam aghaṃ khaṇḍaṃ vidher agham ataḥ param | ninye sva-jyotiṣi prāñcaṃ tad arvāg bhakti-tejasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कौमारम् अतिक्रम्य रम्य-पौगण्ड-मण्डनः । चक्रे गोपालतां गच्छन् लोक-पालक-पालताम्
yaḥ kaumāram atikramya ramya-paugaṇḍa-maṇḍanaḥ | cakre gopālatāṃ gacchan loka-pālaka-pālatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः काल-कूट-निष्पिष्ट-चेतनान् व्रज-केतनान् । चेतयामास कृपया लोचनामृत-वृष्टिभिः
yaḥ kāla-kūṭa-niṣpiṣṭa-cetanān vraja-ketanān | cetayāmāsa kṛpayā locanāmṛta-vṛṣṭibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कालियम् अपि व्यक्तं निजाङ्घ्रि-युग-मुद्रया । व्यञ्जन् ममेति शरणागतान् अन्यान् अरञ्जयत्
yaḥ kāliyam api vyaktaṃ nijāṅghri-yuga-mudrayā | vyañjan mameti śaraṇāgatān anyān arañjayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः शुकेन व्रज-प्रेमास्पदत्वेनेत्थम् ईरितः । कृष्णे ऽर्पितात्म-सुहृद् इत्य् आदि प्रोच्य प्रशोच्य च
yaḥ śukena vraja-premāspadatvenettham īritaḥ | kṛṣṇe 'rpitātma-suhṛd ity ādi procya praśocya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आबाल-वृद्ध-वनिताः सर्वे ऽङ्ग१ पशु-वृत्तयः । निर्जग्मुर् गोकुलाद् दीनाः कृष्ण-दर्शन-लालसाः
ābāla-vṛddha-vanitāḥ sarve 'ṅga1 paśu-vṛttayaḥ | nirjagmur gokulād dīnāḥ kṛṣṇa-darśana-lālasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तस्मिन् सम्भ्रमे रोधान् निष्क्रमे३ व्रज-कन्यकाः । मेने ताः प्रथमं पश्यन् स्वं कृतार्थं कृताव् इह
yas tasmin sambhrame rodhān niṣkrame3 vraja-kanyakāḥ | mene tāḥ prathamaṃ paśyan svaṃ kṛtārthaṃ kṛtāv iha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तदा दहनं गोष्ठ-प्रेम्नाकृष्ट-विवेचनः । प्रेम्नस् तस्य परीक्षार्थम् इव द्राग् अपिबत् प्रभुः
yas tadā dahanaṃ goṣṭha-premnākṛṣṭa-vivecanaḥ | premnas tasya parīkṣārtham iva drāg apibat prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्पर्शाद् अनृतीकुर्वन् विषं विषधरं च तम् । स्वाश्रितान् अमृतीकर्तुं कृती कैमुत्यम् ऐक्षयत्
yaḥ sparśād anṛtīkurvan viṣaṃ viṣadharaṃ ca tam | svāśritān amṛtīkartuṃ kṛtī kaimutyam aikṣayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस् तु भाण्डीरम् आसाद्य मल्ल-ताण्डवम् आचरन् । सुभद्र-४मण्डली-भद्र-भद्रवर्धन-गोभटाः
tas tu bhāṇḍīram āsādya malla-tāṇḍavam ācaran | subhadra-4maṇḍalī-bhadra-bhadravardhana-gobhaṭāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्षेन्द्र-भट इत्य्५ एवं क् प्त-सङ्गैः कुमारकः । सवयोभिः सुखं लेभे यत्र काश्चित् कुमारिकाः
yakṣendra-bhaṭa ity5 evaṃ k pta-saṅgaiḥ kumārakaḥ | savayobhiḥ sukhaṃ lebhe yatra kāścit kumārikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपाली पालिका धन्या विशाखा ध्यान-निष्ठिका६ । राधानुराधा सोमाभा तारका दशमी तथा७
gopālī pālikā dhanyā viśākhā dhyāna-niṣṭhikā6 | rādhānurādhā somābhā tārakā daśamī tathā7
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौतुकाय गता यासु मल्ली मल्लीति नर्म-कृत् । मध्वाज्य-निभम् आस्वाद्य याभिः क् प्तं स्म माद्यति
kautukāya gatā yāsu mallī mallīti narma-kṛt | madhvājya-nibham āsvādya yābhiḥ k ptaṃ sma mādyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः काम्ये काम्यके गत्वा सरः सागर-सन्निभं । लङ्काकल्पाकृताकल्पं नित्यं दीव्यति सङ्गिभिः
yaḥ kāmye kāmyake gatvā saraḥ sāgara-sannibhaṃ | laṅkākalpākṛtākalpaṃ nityaṃ dīvyati saṅgibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कैशोरं ततः सज्जन् वसन्तम् इव षट्पदः । लोलयन्न् आत्मनश् चित्तं लोलयामास पद्मिनीः
yaḥ kaiśoraṃ tataḥ sajjan vasantam iva ṣaṭpadaḥ | lolayann ātmanaś cittaṃ lolayāmāsa padminīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् ता व्रज-रमा नित्य-प्रेयसीः कुतुकात्मना । लीला-शक्त्यान्यथा-भानं नीता गुप्तम् अरञ्जयत्
yas tā vraja-ramā nitya-preyasīḥ kutukātmanā | līlā-śaktyānyathā-bhānaṃ nītā guptam arañjayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः श्री-रामेण धेनूनां रक्षायां धेनुकासुरम् । निघ्नन् विघ्नम् अपाकार्षीद् अकार्षीद् अभयं दिवि
yaḥ śrī-rāmeṇa dhenūnāṃ rakṣāyāṃ dhenukāsuram | nighnan vighnam apākārṣīd akārṣīd abhayaṃ divi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् चक्रे धेनुम् आदाय सायं व्रजम् उपागतः । पूर्व-रागं किशोरीणाम् अपूर्वं व्यतिवीक्षया
yaś cakre dhenum ādāya sāyaṃ vrajam upāgataḥ | pūrva-rāgaṃ kiśorīṇām apūrvaṃ vyativīkṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पूर्वं लज्जया दूत-काम-लेखाद्य्-उपायताम् । विजहन् निज-नेत्रान्तं निन्ये नूतन-दूतताम्
yaḥ pūrvaṃ lajjayā dūta-kāma-lekhādy-upāyatām | vijahan nija-netrāntaṃ ninye nūtana-dūtatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तासु स्फुटम् आसज्य विरज्य लघु सर्वतः । तद्-अङ्ग-सङ्ग-भिक्षार्थं वेणु-शिक्षाम् असाधयत्
yas tāsu sphuṭam āsajya virajya laghu sarvataḥ | tad-aṅga-saṅga-bhikṣārthaṃ veṇu-śikṣām asādhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् चेतनाचेतनालिं कर्षन्न् अप्य् आशु वेणुना । ताः क्रष्टुं सुष्ठु नाशक्नोद् यतस् ता लज्जया सिताः
yaś cetanācetanāliṃ karṣann apy āśu veṇunā | tāḥ kraṣṭuṃ suṣṭhu nāśaknod yatas tā lajjayā sitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाना-क्रीडां स-नीडानाम् अदभ्रं बिभ्रद् उत्सवम्
nānā-krīḍāṃ sa-nīḍānām adabhraṃ bibhrad utsavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः श्रीदाम्ना सुदाम्ना च भद्रसेनार्जुनादिभिः । खेला-दम्भ-बलाच् चक्रे तत्-प्रलम्ब-प्रलम्भनम्
yaḥ śrīdāmnā sudāmnā ca bhadrasenārjunādibhiḥ | khelā-dambha-balāc cakre tat-pralamba-pralambhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः प्रलम्बं लम्बमानं जीवनाद् बल-तेजसा । विधाय विदधे तीव्रान्१ नवशक्तिं दवीयसीम्
yaḥ pralambaṃ lambamānaṃ jīvanād bala-tejasā | vidhāya vidadhe tīvrān1 navaśaktiṃ davīyasīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कानने सुदीर्घाहे निदाघे कृत-केलिकः । अपराह्णे प्रेयसीनाम् आनन्दं विदधे यथा ।६८॥ गोपीनां परमानन्दम् आसीद् गोविन्द-दर्शने । क्षणं युग-शतम् इव यासां येन विनाभवत्२
yaḥ kānane sudīrghāhe nidāghe kṛta-kelikaḥ | aparāhṇe preyasīnām ānandaṃ vidadhe yathā |68|| gopīnāṃ paramānandam āsīd govinda-darśane | kṣaṇaṃ yuga-śatam iva yāsāṃ yena vinābhavat2
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः सदा दृष्टि-कृद् वृष्टि-वर्षा-रूप-निशा-क्षये । शरदं प्रातर् आसाद्य प्रियाणाम् अहृतान्धताम्
yaḥ sadā dṛṣṭi-kṛd vṛṣṭi-varṣā-rūpa-niśā-kṣaye | śaradaṃ prātar āsādya priyāṇām ahṛtāndhatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः श्रीगोवर्धनप्रेमस्वप्रेमधनजीविषु । स्व-गोत्रेष्व् अपि सञ्चार्यान्यान् अप्य् आर्यान् अशिक्षयत्
yaḥ śrīgovardhanapremasvapremadhanajīviṣu | sva-gotreṣv api sañcāryānyān apy āryān aśikṣayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः श्री-गोवर्धनं बिभ्रच् छक्र-विभ्रष्ट-गर्वताम् । निन्ये गोष्ठं यद् उन्निन्ये श्रेष्ठं स्व-प्रेष्ठजातिषु
yaḥ śrī-govardhanaṃ bibhrac chakra-vibhraṣṭa-garvatām | ninye goṣṭhaṃ yad unninye śreṣṭhaṃ sva-preṣṭhajātiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-गोविन्दतां विन्दन्न् अविन्दद् विश्व-नन्दिताम् । यन् मिथः शक्र-जन्तूनां नैत्र्याव्यधित शम्भुताम्
śrī-govindatāṃ vindann avindad viśva-nanditām | yan mithaḥ śakra-jantūnāṃ naitryāvyadhita śambhutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पाशि-लोकाद् आनीय पितरं मातृ-जीवनम् । अजीवयद् व्रजं सर्वं तं विना गत-जीवनम्
yaḥ pāśi-lokād ānīya pitaraṃ mātṛ-jīvanam | ajīvayad vrajaṃ sarvaṃ taṃ vinā gata-jīvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्वानां व्रज-लोकानां हृदोकास् तान् विशोकयन् । तेषां स्वस्य च गोलोकं नित्य-लोकम् अलोकयत्
yaḥ svānāṃ vraja-lokānāṃ hṛdokās tān viśokayan | teṣāṃ svasya ca golokaṃ nitya-lokam alokayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् चित्त-वाससी नीत्वा कुमारीणां परं ददे । न पूर्वं येन ता बद्धाः सम्बद्धा नित्यम् आत्मनि
yaś citta-vāsasī nītvā kumārīṇāṃ paraṃ dade | na pūrvaṃ yena tā baddhāḥ sambaddhā nityam ātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्व-वंशिकया मोह-बाधितां राधिकाम् अनु । पूर्णाः पुलिन्द्य इत्य्३आदि वृत्तं वृत्तं विनिर्ममे
yaḥ sva-vaṃśikayā moha-bādhitāṃ rādhikām anu | pūrṇāḥ pulindya ity3ādi vṛttaṃ vṛttaṃ vinirmame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः सखीन् अखिलाग्रीयान् ग्रीष्मान्तः प्रेम-सम्पदा । संमदाद् आजुहावामून् क्रमाद् एवं मुदां प्रदः
yaḥ sakhīn akhilāgrīyān grīṣmāntaḥ prema-sampadā | saṃmadād ājuhāvāmūn kramād evaṃ mudāṃ pradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हे स्तोककृष्ण हे अंशो श्रीदामन् सुबलार्जुन । विशाल वृषभौजस्विन् देवप्रस्थ वरूथप४
he stokakṛṣṇa he aṃśo śrīdāman subalārjuna | viśāla vṛṣabhaujasvin devaprastha varūthapa4
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् आहूय भूयस् तान् नर्म-सूनृत-गीर् वृतम् । आह वृन्दावन-स्थानां स्थावराणां वरां गतिम्
evam āhūya bhūyas tān narma-sūnṛta-gīr vṛtam | āha vṛndāvana-sthānāṃ sthāvarāṇāṃ varāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तासां यज्ञ-पत्नीनां महिम-स्नेह-वृद्धये । बुभुक्षां सखिभिर् व्यञ्जन्न् अन्न-भिक्षां१ विनिर्ममे
yas tāsāṃ yajña-patnīnāṃ mahima-sneha-vṛddhaye | bubhukṣāṃ sakhibhir vyañjann anna-bhikṣāṃ1 vinirmame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तत्राशोक-वन्यायां धन्यायां सखिभिः सह । क्रीडन् निर्वर्णितस् ताभिः श्यामम् इत्यादि२ वर्णितः
yas tatrāśoka-vanyāyāṃ dhanyāyāṃ sakhibhiḥ saha | krīḍan nirvarṇitas tābhiḥ śyāmam ityādi2 varṇitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः सदा नर्म-शर्मार्थी मधुमङ्गल-नामिनम् । नर्म-मन्त्रिणम् आसज्य भोज्यन् मित्राण्य् अरञ्जयत्
yaḥ sadā narma-śarmārthī madhumaṅgala-nāminam | narma-mantriṇam āsajya bhojyan mitrāṇy arañjayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्व-जीवन-जीवानां चातकीनाम् इवाम्बुदः । स्व-जीवनेन तादात्म्यम् अकरोद् व्रज-सुभ्रुवाम्
yaḥ sva-jīvana-jīvānāṃ cātakīnām ivāmbudaḥ | sva-jīvanena tādātmyam akarod vraja-subhruvām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः परेषां ह्रेपणतां शक्ति-सङ्ख्याल्पतां विदन् । गुप्तागण्य-स्वकान्तासु वंशी-दूतीम् अमन्यत
yaḥ pareṣāṃ hrepaṇatāṃ śakti-saṅkhyālpatāṃ vidan | guptāgaṇya-svakāntāsu vaṃśī-dūtīm amanyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् चिराद् एव मुरली-शिक्षायां वीक्ष्य पूर्णताम् । तया माद्य-प्रियास् तूर्णं पूर्णं मेने स्वम् अञ्जसा
yaś cirād eva muralī-śikṣāyāṃ vīkṣya pūrṇatām | tayā mādya-priyās tūrṇaṃ pūrṇaṃ mene svam añjasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् त्याग-व्याज-भृन्-नर्म व्याजहार प्रियाः प्रति । प्रतिनर्म-प्रिया-वृन्दाद् विन्दन् शर्मान्वविन्दत
yas tyāga-vyāja-bhṛn-narma vyājahāra priyāḥ prati | pratinarma-priyā-vṛndād vindan śarmānvavindata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः सदा योग-मायाख्यां शक्तिम् आसक्तितः श्रितः । पौर्णमासीम् इति नामासीद् व्रजे यासीत् तपस्विनी
yaḥ sadā yoga-māyākhyāṃ śaktim āsaktitaḥ śritaḥ | paurṇamāsīm iti nāmāsīd vraje yāsīt tapasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तया दिव्यया शक्त्यानन्तधानन्त-सुभ्रुवाम् । बिभ्रद् विना स-नर्मादि-शर्मालभत सर्वदा
yas tayā divyayā śaktyānantadhānanta-subhruvām | bibhrad vinā sa-narmādi-śarmālabhata sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कृत्वा रास-खेलायां मुदं द्वन्द्वं पुनर् मुदम् । खेलेयम् इति तद् व्यञ्जन्न् अमुमुदद् अमूः प्रियाः
yaḥ kṛtvā rāsa-khelāyāṃ mudaṃ dvandvaṃ punar mudam | kheleyam iti tad vyañjann amumudad amūḥ priyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् त्यजन्न् अपि ताः सर्वाः पर्वातनुत कुत्रचित् । अप्य् एण-पत्नीत्य्-आद्यं३ यत् तत्र कर्णामृतं मतम्
yas tyajann api tāḥ sarvāḥ parvātanuta kutracit | apy eṇa-patnīty-ādyaṃ3 yat tatra karṇāmṛtaṃ matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तासां जयतीत्य्४ आदि विलापाद् व्यग्रतां गतः । तासाम् आविरभूद्५ एवं सुधीभिर् अधिवर्णितः
yas tāsāṃ jayatīty4 ādi vilāpād vyagratāṃ gataḥ | tāsām āvirabhūd5 evaṃ sudhībhir adhivarṇitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यासां स्तन-काश्मीर-शस्त-वस्त्रासनं गतः । रराज तार-काराज-राजत्-पुलिन-धामनि
yāsāṃ stana-kāśmīra-śasta-vastrāsanaṃ gataḥ | rarāja tāra-kārāja-rājat-pulina-dhāmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः प्रहेलिकया तासां स्व-पराजयम् आमृशन् । न पारये ऽहम् इत्य्६ आदि रीत्या स्वं मतवान् ऋणी
yaḥ prahelikayā tāsāṃ sva-parājayam āmṛśan | na pāraye 'ham ity6 ādi rītyā svaṃ matavān ṛṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः श्यामः स्वर्ण-गौरीभिः परां शोभां ययौ यथा । तत्रातिशुशुभे राजन्न् भगवान् इति७ सत्-प्रथा
yaḥ śyāmaḥ svarṇa-gaurībhiḥ parāṃ śobhāṃ yayau yathā | tatrātiśuśubhe rājann bhagavān iti7 sat-prathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तासां स्व-विहारेण श्रान्तानां मुख-पङ्कजम् । प्रामृजत् करुणः प्रेम्ना शन्तमेनाङ्ग-पाणिना ॥९६॥८ यः क्रीडन् वारि-वनयोर् विक्रीड९ इव ताः पुनः । अनुनीय विनिर्णीय स्व-सङ्गं निलयं गतः
yas tāsāṃ sva-vihāreṇa śrāntānāṃ mukha-paṅkajam | prāmṛjat karuṇaḥ premnā śantamenāṅga-pāṇinā ||96||8 yaḥ krīḍan vāri-vanayor vikrīḍa9 iva tāḥ punaḥ | anunīya vinirṇīya sva-saṅgaṃ nilayaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्राशेषेण वेशेन च्छलयामास चाबलाः
yatrāśeṣeṇa veśena cchalayāmāsa cābalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः सर्व-जीवनं जीवं वितरन् पितरं प्रति । पदासर्पन् स्पृशन् सर्पं मुनेः शापाद् अपाकरोत्
yaḥ sarva-jīvanaṃ jīvaṃ vitaran pitaraṃ prati | padāsarpan spṛśan sarpaṃ muneḥ śāpād apākarot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः सुदर्शनतां निन्ये महा-सर्पं कुदर्शनम् । कारुण्य-कारुः कञ्चारं१ न चकारापि दारुणम्
yaḥ sudarśanatāṃ ninye mahā-sarpaṃ kudarśanam | kāruṇya-kāruḥ kañcāraṃ1 na cakārāpi dāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पूर्वं निर्ममे होरी-पर्वं यक्षस्य धूर्वणम्२ । अन्तर्यामिवत् तन्३ मन्ये तादृग्ग्रामीणपर्वसु
yaḥ pūrvaṃ nirmame horī-parvaṃ yakṣasya dhūrvaṇam2 | antaryāmivat tan3 manye tādṛggrāmīṇaparvasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः प्रातर्-आदि-जाः क्रीडाः कुर्वंस् तासु स्फुरन्न् अपि । श्लोकानां युग्म-सङ्घेन श्लोकितस् ताभिर् अन्वहम्
yaḥ prātar-ādi-jāḥ krīḍāḥ kurvaṃs tāsu sphurann api | ślokānāṃ yugma-saṅghena ślokitas tābhir anvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः श्री-गोवर्धने रास-वर्धनेच्छा-विवर्धनेयः । संगम्य प्रेयसी-सङ्घं नर्म-सङ्गर-रङ्गवान्
yaḥ śrī-govardhane rāsa-vardhanecchā-vivardhaneyaḥ | saṃgamya preyasī-saṅghaṃ narma-saṅgara-raṅgavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोष्ठ-प्रकोष्ठतः क्रुष्टं श्रुत्वारिष्ट-कृतं कटु । तत्र संगत्य संयत्य तं निहत्य मुदं गतः
goṣṭha-prakoṣṭhataḥ kruṣṭaṃ śrutvāriṣṭa-kṛtaṃ kaṭu | tatra saṃgatya saṃyatya taṃ nihatya mudaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः शीघ्रं गिरिं गच्छन् सङ्गिनीभिः सभङ्गिभिः । रासम् उल्लासयामास भासयामास चाखिलम्
punaḥ śīghraṃ giriṃ gacchan saṅginībhiḥ sabhaṅgibhiḥ | rāsam ullāsayāmāsa bhāsayāmāsa cākhilam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कुण्डं पुण्डरीकाक्षस् तन् निर्माय सुनर्म-कृत् । श्री-राधिकां धन्यम् अन्यत् कारयामास सार-भृत्
yaḥ kuṇḍaṃ puṇḍarīkākṣas tan nirmāya sunarma-kṛt | śrī-rādhikāṃ dhanyam anyat kārayāmāsa sāra-bhṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कंसेनेशिनं४ गोष्ठ-क्लेशिनं वाजि-वेशिनम् । केशिने५ केशिनं चक्रे यमस्य प्रतिवेशिनम्
kaṃseneśinaṃ4 goṣṭha-kleśinaṃ vāji-veśinam | keśine5 keśinaṃ cakre yamasya prativeśinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पित्राद्य्-अनुरागेण चित्राभः सर्व-विस्मृतिः । कंसं ध्वंसकम् अप्य् आर्च्छान् न हन्तुं गन्तु-कामताम्
yaḥ pitrādy-anurāgeṇa citrābhaḥ sarva-vismṛtiḥ | kaṃsaṃ dhvaṃsakam apy ārcchān na hantuṃ gantu-kāmatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्निग्ध-स्मितया दृष्ट्या वाचा पीयूष-कल्पया । चरित्रेणानवद्येन श्री-निकेतेन चात्मना
yaḥ snigdha-smitayā dṛṣṭyā vācā pīyūṣa-kalpayā | caritreṇānavadyena śrī-niketena cātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमं लोकम् अमुञ्चाभिरमयन् सुतरां व्रजम् । रेमे क्षणदया दत्त-क्षण-स्त्री-क्षण-सौहृदः
imaṃ lokam amuñcābhiramayan sutarāṃ vrajam | reme kṣaṇadayā datta-kṣaṇa-strī-kṣaṇa-sauhṛdaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तथा सह गोपीभिश् चिक्रीड व्रजराजजः । यथाब्द-कोटि-प्रतिमः क्षणस् तेन विनाभवत्७
yas tathā saha gopībhiś cikrīḍa vrajarājajaḥ | yathābda-koṭi-pratimaḥ kṣaṇas tena vinābhavat7
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कान्ता-मुख-चन्द्राणां भासा भासिनि८ दिग्-गणे । राग-सागर-निर्मग्नश् चलितुं नापि च क्षमः
yaḥ kāntā-mukha-candrāṇāṃ bhāsā bhāsini8 dig-gaṇe | rāga-sāgara-nirmagnaś calituṃ nāpi ca kṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किञ्चित् तद्-व्यक्ति-वातालि-लज्जा-वीचि-विचालितः । कंस-घातमिषापात-निजेच्छाभासम् आगतः
kiñcit tad-vyakti-vātāli-lajjā-vīci-vicālitaḥ | kaṃsa-ghātamiṣāpāta-nijecchābhāsam āgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तटस्थताम् अटन्न् उरीचक्रे मधुपरीगतिम् । आः किं वाच्या व्रजे याच्या प्राणिमात्रे तनोः स्थितिः
taṭasthatām aṭann urīcakre madhuparīgatim | āḥ kiṃ vācyā vraje yācyā prāṇimātre tanoḥ sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्वांस् तत्तद्गुणः सर्वान् अलं हातुं न ते च यम् । आस्तां व्रजे प्रेमशूरा दूराद् एव तथा कथा
yaḥ svāṃs tattadguṇaḥ sarvān alaṃ hātuṃ na te ca yam | āstāṃ vraje premaśūrā dūrād eva tathā kathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पृथ्व्या प्रथमस्कन्धे धर्माग्रेवर्णितान् गुणान् ।१ नित्यम् आप्तस् तथात्रापि वर्ण्यः सन्न् अवकर्ण्यताम्
yaḥ pṛthvyā prathamaskandhe dharmāgrevarṇitān guṇān |1 nityam āptas tathātrāpi varṇyaḥ sann avakarṇyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वानन्दप्रदानन्दकन्दस् तद्वद्गुणावलिः । सर्वपर्वदमाहात्म्याद् वरः सर्वत ईश्वरः
sarvānandapradānandakandas tadvadguṇāvaliḥ | sarvaparvadamāhātmyād varaḥ sarvata īśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदा वृद्धिभागृद्धिः सर्वाराधनभूधनम् । स्वरूपरूपसाद्गुण्यपुण्यकृत् कर्मशर्मदः
sarvadā vṛddhibhāgṛddhiḥ sarvārādhanabhūdhanam | svarūparūpasādguṇyapuṇyakṛt karmaśarmadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टिः प्रतिसुधावृष्टिप्रभसुन्दरताप्रभः२ । वर्णानां स्यन्ददिङ्मात्रात्३ कर्णानन्दकरस्वरः४
dṛṣṭiḥ pratisudhāvṛṣṭiprabhasundaratāprabhaḥ2 | varṇānāṃ syandadiṅmātrāt3 karṇānandakarasvaraḥ4
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वासानाम् अपि श्वासकारिसौरभगौरवः । अधरस्पृष्टनीरादिसृष्टश्रीरसनारसः
aśvāsānām api śvāsakārisaurabhagauravaḥ | adharaspṛṣṭanīrādisṛṣṭaśrīrasanārasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्पर्शिस्पर्शनास्पर्शाद् विश्वतापापयापनः । जगतः शुचिताधाम नामधामस्मृतीडितः
svasparśisparśanāsparśād viśvatāpāpayāpanaḥ | jagataḥ śucitādhāma nāmadhāmasmṛtīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तसच्चिदानन्दज्योतिर्द्योतिकलेवरः । वपुरंशुकयोर् अंशुसम्पद् विष्णुरमाजयी
anantasaccidānandajyotirdyotikalevaraḥ | vapuraṃśukayor aṃśusampad viṣṇuramājayī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगद्दूषणशोभाभृद् विभूषणविभूषणः । तूर्णं यथारुचि व्यापिरुचिधार्यगुणाकृतिः
jagaddūṣaṇaśobhābhṛd vibhūṣaṇavibhūṣaṇaḥ | tūrṇaṃ yathāruci vyāpirucidhāryaguṇākṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीदृक्पक्ष्म५विष्कम्भिलक्ष्मलक्षितविग्रहः । शङ्खचक्रादिचिह्नश्रीदुर्निह्नवनिजस्थितिः
lakṣmīdṛkpakṣma5viṣkambhilakṣmalakṣitavigrahaḥ | śaṅkhacakrādicihnaśrīdurnihnavanijasthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जेतुं स्वम् अप्य् अविश्रान्तं शश्वद्वल्गु६बलावलिः । किशोरतामनःसारचोरताविश्वमोहनः
jetuṃ svam apy aviśrāntaṃ śaśvadvalgu6balāvaliḥ | kiśoratāmanaḥsāracoratāviśvamohanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलासहासलीलास्यकृतलास्यकलाजयः । विकाररहिताकारः स्फुरत्प्रेमविकारवान्
vilāsahāsalīlāsyakṛtalāsyakalājayaḥ | vikārarahitākāraḥ sphuratpremavikāravān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरापि नव इत्य् एवं पुराणादिविनिश्चितः । अनूतनतनूः७ श्रीमान् सदा नूतनवत्तनुः
purāpi nava ity evaṃ purāṇādiviniścitaḥ | anūtanatanūḥ7 śrīmān sadā nūtanavattanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषां मनसः कर्तुं प्रमनस् तां स्फुरन्मनाः । वैदग्धीदिग्धसद्वृद्धि८चातुरीप्रचुरीकरः
sarveṣāṃ manasaḥ kartuṃ pramanas tāṃ sphuranmanāḥ | vaidagdhīdigdhasadvṛddhi8cāturīpracurīkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वेषां बुद्धिकृद् बुद्धिः सिद्धीनाम् अपि सिद्धिकृत् । दक्षतालक्षशिक्षाकृद् दक्षताभिर् विलक्षणः
viśveṣāṃ buddhikṛd buddhiḥ siddhīnām api siddhikṛt | dakṣatālakṣaśikṣākṛd dakṣatābhir vilakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदृढव्रतताव्रातत्रातशश्वदनुव्रतः
sudṛḍhavratatāvrātatrātaśaśvadanuvrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निजमर्यादया बद्धश्रुतिमर्यादचेष्टितः । चेष्टितं१ तावद् आस्तां तद् दृष्टमात्रस् तथा गुणः
nijamaryādayā baddhaśrutimaryādaceṣṭitaḥ | ceṣṭitaṃ1 tāvad āstāṃ tad dṛṣṭamātras tathā guṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञज्ञः कालदेशादिप्रज्ञः सर्वज्ञशेखरः । सर्वज्ञताम् अवज्ञाय प्रज्ञतातर्किताखिलः
yajñajñaḥ kāladeśādiprajñaḥ sarvajñaśekharaḥ | sarvajñatām avajñāya prajñatātarkitākhilaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धीरता स्थिरता शोभि वीरता निरतान्तरः । क्षान्त्या दान्त्या च शान्त्या च सह कान्त्या स्वयं वृतः
dhīratā sthiratā śobhi vīratā niratāntaraḥ | kṣāntyā dāntyā ca śāntyā ca saha kāntyā svayaṃ vṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.