Library·Jiva Gosvamin: Samkalpakalpadruma·3
अथ नित्यलीला प्रकटतरविकासभाजि वृन्दावन इह भाति किम् अप्य् अदृश्य-धाम । व्रज-जन-सहितः स यत्र कृष्णः सुख-विहृतिं विदधद् विभाति नित्यम्
atha nityalīlā prakaṭataravikāsabhāji vṛndāvana iha bhāti kim apy adṛśya-dhāma | vraja-jana-sahitaḥ sa yatra kṛṣṇaḥ sukha-vihṛtiṃ vidadhad vibhāti nityam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिलसति पयः-समुद्र-सीमा व्रज-युव-राज-समाज-लोक एषः । अमुम् अनु चतुरस्रम् अत्र वन्यागिरि-सरिद्-अञ्चित-चारुतातिधन्या
parilasati payaḥ-samudra-sīmā vraja-yuva-rāja-samāja-loka eṣaḥ | amum anu caturasram atra vanyāgiri-sarid-añcita-cārutātidhanyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गिरिसमुदितिर् अत्र सुष्ठु गोवर्धनवलिता परिभाति चित्रतुल्या । विलसति यमुनादिकानदीनां ततिर् अपि मानसगङ्गयानुषक्ता
girisamuditir atra suṣṭhu govardhanavalitā paribhāti citratulyā | vilasati yamunādikānadīnāṃ tatir api mānasagaṅgayānuṣaktā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिरुचिददरत्नचित्रमित्रं भुवनम् इदं परिभाति यत्र वृक्षाः । तद् अनुकृतिपरारुचा समृद्ध्या हरिरतिदायितया च ये विभाताः
abhirucidadaratnacitramitraṃ bhuvanam idaṃ paribhāti yatra vṛkṣāḥ | tad anukṛtiparārucā samṛddhyā hariratidāyitayā ca ye vibhātāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलसति चतुरस्रधाम्नि घस्रक्षितिपतिबिम्बमहः सहस्रपत्रम् । उपवनम् अधिपत्रम् अत्र कृष्णप्रियतम१दारविहारसारवारः
vilasati caturasradhāmni ghasrakṣitipatibimbamahaḥ sahasrapatram | upavanam adhipatram atra kṛṣṇapriyatama1dāravihārasāravāraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह कमलदलद्वयालिमध्यस्थितिपथिवृन्दम् अतिस्फुटं विभाति । अपरपरगताव् अचाक्षुषाणि श्रुतिविहितान्य् अयनानि यत् तु जेतृ
iha kamaladaladvayālimadhyasthitipathivṛndam atisphuṭaṃ vibhāti | aparaparagatāv acākṣuṣāṇi śrutivihitāny ayanāni yat tu jetṛ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिजनि२कमलस्य तस्य चाग्रावलिवलयप्रतिसन्धिलब्धसन्धि । सुरभिगणवृतासुधाभदुग्धासुरभिततिः श्रयते शुभंयुगोष्ठम्
maṇijani2kamalasya tasya cāgrāvalivalayapratisandhilabdhasandhi | surabhigaṇavṛtāsudhābhadugdhāsurabhitatiḥ śrayate śubhaṃyugoṣṭham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दलवलयस्य मध्यभागं३ प्रतिलसति व्रजराजराजधानी । परिधिवद्४ अभितः समस्तगोपप्रकरगृहावलिर् अत्र यत्र भाति
atha dalavalayasya madhyabhāgaṃ3 pratilasati vrajarājarājadhānī | paridhivad4 abhitaḥ samastagopaprakaragṛhāvalir atra yatra bhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुचिलसदवरोधमध्यभागं सपरिषदन्तिमषष्ठभागपुष्टम् । व्रजनृपभवनं तु तत्र चान्तर् दिनकरवद् विदधाति रश्मिसृष्टिम्
rucilasadavarodhamadhyabhāgaṃ sapariṣadantimaṣaṣṭhabhāgapuṣṭam | vrajanṛpabhavanaṃ tu tatra cāntar dinakaravad vidadhāti raśmisṛṣṭim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अपि मणिमयं तद् एक-रूपं तद् अपि सद् अद्भुत-मध्य-मध्य-भागम् । यदि बहु-विधम् ऊहितुं समीहा स्मर मम मानस गोप-चम्पू-युग्मम्
yad api maṇimayaṃ tad eka-rūpaṃ tad api sad adbhuta-madhya-madhya-bhāgam | yadi bahu-vidham ūhituṃ samīhā smara mama mānasa gopa-campū-yugmam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह सहचरतारकालिपुष्टः स्वकपरिचारिचकोरवारजुष्टः । स्मितम् अनुयश इत्य् अनुद्य कौमुद्य् अवतरतीत्य् उदितातरेः सुतुष्टः
iha sahacaratārakālipuṣṭaḥ svakaparicāricakoravārajuṣṭaḥ | smitam anuyaśa ity anudya kaumudy avataratīty uditātareḥ sutuṣṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रजकुलकुमुदावलीमुदां यः सततमहामहकृद्विधाव् अतन्द्रः । पितृमुखसदसि प्रियावलीनां महसि च नन्दति गोपकृष्णचन्द्रः
vrajakulakumudāvalīmudāṃ yaḥ satatamahāmahakṛdvidhāv atandraḥ | pitṛmukhasadasi priyāvalīnāṃ mahasi ca nandati gopakṛṣṇacandraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरपतिमणिमानिताङ्गिसङ्घपटपपटुताकृतहेमरङ्गभङ्गः । गुणगणभृतभारतीसमाजः स जयति गोकुलराजवंशराजः
surapatimaṇimānitāṅgisaṅghapaṭapapaṭutākṛtahemaraṅgabhaṅgaḥ | guṇagaṇabhṛtabhāratīsamājaḥ sa jayati gokularājavaṃśarājaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह हरिविहृतीर् अतीतरीत्या शृणु कथयामि सदापि नातिभिन्नाः । यद् अनृतम् अपि पूर्वरीति चेतः प्रविशति नाद्यतनं तथा यथार्थम्
iha harivihṛtīr atītarītyā śṛṇu kathayāmi sadāpi nātibhinnāḥ | yad anṛtam api pūrvarīti cetaḥ praviśati nādyatanaṃ tathā yathārtham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिलवम् अपि चित्रम् अस्य तत् तत् क इव सुधीर् अवसानम् आददीत?
pratilavam api citram asya tat tat ka iva sudhīr avasānam ādadīta?
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ निशि रहसागतान्तरायां वलजम् इते स्तववाद्यविद्यलोके । व्रजभवनजनः सहैव जाग्रन् मनसि हरिं दधद् आगतं ननन्द
atha niśi rahasāgatāntarāyāṃ valajam ite stavavādyavidyaloke | vrajabhavanajanaḥ sahaiva jāgran manasi hariṃ dadhad āgataṃ nananda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मथननिनदं सगीतनादं ससुरभिदोहरवं सगोपवादम् । अमृतमथनयुक् पयोधितुल्यं व्रजकुलम् उल्लसितं दिधिन्व कृष्णम्
sa mathananinadaṃ sagītanādaṃ sasurabhidoharavaṃ sagopavādam | amṛtamathanayuk payodhitulyaṃ vrajakulam ullasitaṃ didhinva kṛṣṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रजपतिमिथुनं तदाथ पुत्रप्रमदमदश्लथितप्रदानसेतु । तनयजय१विरुत्ततिं पठद्भ्यः प्रचुरतरं विततार वारवारम्२
vrajapatimithunaṃ tadātha putrapramadamadaślathitapradānasetu | tanayajaya1viruttatiṃ paṭhadbhyaḥ pracurataraṃ vitatāra vāravāram2
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह लसति हरेर् विलासगेहप्रततिर् उदारसुदारसारवारा । शयनसुखमयी निकुञ्जवीथिः क्वचन च तादृशतां गता विभाति
iha lasati harer vilāsagehapratatir udārasudārasāravārā | śayanasukhamayī nikuñjavīthiḥ kvacana ca tādṛśatāṃ gatā vibhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निजनिजशयनं गतं तम् आलिङ्गनवलितं विदधुर् विधुसुतन्वः । रजनि विरमणं यथा यथासीद् अघटत दोर्द्रढिमा तथा तथासाम्
nijanijaśayanaṃ gataṃ tam āliṅganavalitaṃ vidadhur vidhusutanvaḥ | rajani viramaṇaṃ yathā yathāsīd aghaṭata dordraḍhimā tathā tathāsām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह परमरमा विभाति राधा सदुडुगणे गगने यथेन्दुमूर्तिः । तद् इयम् अधिकया गिरा सभाज्या तदनुगतिं दधतां पराः सपत्न्यः
iha paramaramā vibhāti rādhā saduḍugaṇe gagane yathendumūrtiḥ | tad iyam adhikayā girā sabhājyā tadanugatiṃ dadhatāṃ parāḥ sapatnyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रजसुकृतविलाससाररत्नाकरवृषभानुसुजातशातलक्ष्मीः । अघरिपुरमणीरमासु मुख्या स्वयम् अनुरागविहारहारिमूर्तिः
vrajasukṛtavilāsasāraratnākaravṛṣabhānusujātaśātalakṣmīḥ | agharipuramaṇīramāsu mukhyā svayam anurāgavihārahārimūrtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दयितघनतडिद्विलासिवर्णा प्रियतमवर्णस्व३वर्णशस्तवस्त्रा । हरिमणितरलादिदिव्यदीव्यन्मणिमयभूषणभूषणाङ्गभङ्गिः
dayitaghanataḍidvilāsivarṇā priyatamavarṇasva3varṇaśastavastrā | harimaṇitaralādidivyadīvyanmaṇimayabhūṣaṇabhūṣaṇāṅgabhaṅgiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपमितिपदवीं स्वम् एव यान्तीं सुपरिमितिव्यतिशोभिताङ्गसङ्घा । प्रतिककुभशुभङ्करप्रथाभिः सहजविलक्षणाङ्कितश्रीः
upamitipadavīṃ svam eva yāntīṃ suparimitivyatiśobhitāṅgasaṅghā | pratikakubhaśubhaṅkaraprathābhiḥ sahajavilakṣaṇāṅkitaśrīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशिकमलरुचां पदापि जेत्री निजनखकान्तिभिर् उज्ज्वलेन तेन । अवयवकुलम् अन्यद्४ अन्यद् अस्तु प्रतिनवरोचिर् उपात्तकान्तचित्तम्
śaśikamalarucāṃ padāpi jetrī nijanakhakāntibhir ujjvalena tena | avayavakulam anyad4 anyad astu pratinavarocir upāttakāntacittam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकुसुमसुकुमारतावतारस् त्रिजगति सौरभसौरभाकरश्रीः । ऋतम् इतमधुरप्रियार्थरीतिप्रवलितवर्णनरीतिलब्धवर्णा
sukusumasukumāratāvatāras trijagati saurabhasaurabhākaraśrīḥ | ṛtam itamadhurapriyārtharītipravalitavarṇanarītilabdhavarṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमतिम् अतिगुरुः समस्तविद्या सकलकलावलितातिनम्रचित्ता । ह्रियम् अनु विनयं नयं समज्ञाम् अपि दधती स्वजनादि शर्मदात्री
sumatim atiguruḥ samastavidyā sakalakalāvalitātinamracittā | hriyam anu vinayaṃ nayaṃ samajñām api dadhatī svajanādi śarmadātrī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निखिलगकरुणादिकैर् गुणैस् तं स्वदयितम् एव तुलां सदापि धर्त्री । गुरुनिकरदयास्पदातिभक्तिः स्थिरचरहार्दसुखामृताभिषिक्ता
nikhilagakaruṇādikair guṇais taṃ svadayitam eva tulāṃ sadāpi dhartrī | gurunikaradayāspadātibhaktiḥ sthiracarahārdasukhāmṛtābhiṣiktā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियपदनखकान्तिलेशनिर्मञ्छनपरचित्तदशावशानुवेलम् । भ्रमरम् अपि तदीयदूतबुद्ध्या प्रणयजचित्रगिरा विचित्रयन्ती
priyapadanakhakāntileśanirmañchanaparacittadaśāvaśānuvelam | bhramaram api tadīyadūtabuddhyā praṇayajacitragirā vicitrayantī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरुद् अपि चलति स्वभावतश् चेत् क्वचिद् अनुकूलतया निजाभिसारे । नवविधम् अपि तत्र भक्तभावं विनिदधती प्रियभक्तचित्तसक्ता
marud api calati svabhāvataś cet kvacid anukūlatayā nijābhisāre | navavidham api tatra bhaktabhāvaṃ vinidadhatī priyabhaktacittasaktā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहिर् अनुमितिदूरभावपूरस्वचरित५चारुतया सदावसन्ती । रचयति रहसि प्रियाजने सा स्वदयितम् अन्व् अपि नर्मकेलिशर्म
bahir anumitidūrabhāvapūrasvacarita5cārutayā sadāvasantī | racayati rahasi priyājane sā svadayitam anv api narmakeliśarma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रुकुटिनयनभङ्गिसङ्गि१ कुत्राप्य् अतिविनयप्रथि चाटु कुत्रचिच् च । वशयति दयितं हरिं प्रिया सा किम् इदम् इति प्रथनाय नाहम् ईशे
bhrukuṭinayanabhaṅgisaṅgi1 kutrāpy ativinayaprathi cāṭu kutracic ca | vaśayati dayitaṃ hariṃ priyā sā kim idam iti prathanāya nāham īśe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिर् अपि शुशुभे स याभिर् उच्चैर् अनुगतिमादितया सुगानधाम्नि । प्रणयऋणिदशाम्२ अवाप यासां प्रथतमा खलु तासु सैव सेव३
harir api śuśubhe sa yābhir uccair anugatimāditayā sugānadhāmni | praṇayaṛṇidaśām2 avāpa yāsāṃ prathatamā khalu tāsu saiva seva3
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु गुणम् अपरं कृपाविलासं वृषरविजाम् अनु रासकेलिनक्तम् । मररिपुर् अमुकां निनाय दूरं निजनयनं बुबुधे मुदा तु नेयम्
śṛṇu guṇam aparaṃ kṛpāvilāsaṃ vṛṣaravijām anu rāsakelinaktam | mararipur amukāṃ nināya dūraṃ nijanayanaṃ bubudhe mudā tu neyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अपि तद् असहिष्णवः सपत्न्यः किम् अपि जजल्पुर् अमूर् अमूं विनिन्द्य । इयम् अपि तु मुरारिमेलनाय स्वयम् उपपत्तिम् अदाद् अमूषु सुष्ठु
tad api tad asahiṣṇavaḥ sapatnyaḥ kim api jajalpur amūr amūṃ vinindya | iyam api tu murārimelanāya svayam upapattim adād amūṣu suṣṭhu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणकुलम् अपरं किम् अङ्ग वर्ण्यं हरिरतिवारिधिभङ्गसङ्घरूपम् । अयि शृणु हृदय४ प्रगे च तस्याश् चरितम् इदं मृदु तत्प्रियस्य चाथ
guṇakulam aparaṃ kim aṅga varṇyaṃ harirativāridhibhaṅgasaṅgharūpam | ayi śṛṇu hṛdaya4 prage ca tasyāś caritam idaṃ mṛdu tatpriyasya cātha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुमितम् अकरोद् यदाल्पकल्पं रजनिविभागम्५ इयं तदा तु कान्तम् । अकुरुत भुजपाशबद्धम् अस्रस्नपितनिभं कुरुते स्म वर्ष्म चास्य
anumitam akarod yadālpakalpaṃ rajanivibhāgam5 iyaṃ tadā tu kāntam | akuruta bhujapāśabaddham asrasnapitanibhaṃ kurute sma varṣma cāsya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ बहुविनयं दधन् मुरारिनयनपयांस्य् अपसारयन् अमुष्याः । स्वनयनसलिलेन सार्धम्६ अङ्गं निजम् अकरोत् इदम् इयम् अप्य् अभीक्ष्णम्
atha bahuvinayaṃ dadhan murārinayanapayāṃsy apasārayan amuṣyāḥ | svanayanasalilena sārdham6 aṅgaṃ nijam akarot idam iyam apy abhīkṣṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदनु च ललिताविशाखिके द्वे समवयसाव् अनयोर् उपेत्य पार्श्वम् । अहिमकरहिमर्तुरश्मितुल्यात् खरवचनात् पटु लुम्पतः स्म जाड्यम्
tadanu ca lalitāviśākhike dve samavayasāv anayor upetya pārśvam | ahimakarahimarturaśmitulyāt kharavacanāt paṭu lumpataḥ sma jāḍyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्रियम् इयम् अबला तदा तु याता दयिततनोर् उपगूहनं विसृज्य । स्वपनम् इव गता क्षणं निरीहा पुनर् इव जागरणं भयाद् ददम्भ
hriyam iyam abalā tadā tu yātā dayitatanor upagūhanaṃ visṛjya | svapanam iva gatā kṣaṇaṃ nirīhā punar iva jāgaraṇaṃ bhayād dadambha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहर् उदितनिभं पराश् च याता हरिदयिता हरिमातरं भवेयुः । इति तदुदितसम्भ्रमाद् अयासीद् अहरुदयानुगकर्मधर्मधाम
ahar uditanibhaṃ parāś ca yātā haridayitā harimātaraṃ bhaveyuḥ | iti taduditasambhramād ayāsīd aharudayānugakarmadharmadhāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजनिविलसितप्रसङ्गिवासः कुलम् अजहात् तद् इयं यद् एव हृद्यम् । अपरम् अकुरुताङ्गसङ्गि यत् स्खलयितुम्७ इष्टम् अहो बली तु दिष्टः
rajanivilasitaprasaṅgivāsaḥ kulam ajahāt tad iyaṃ yad eva hṛdyam | aparam akurutāṅgasaṅgi yat skhalayitum7 iṣṭam aho balī tu diṣṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदकरवदनं मुहुः पुनाना यद् इह जलं विससर्ज शुभ्रपात्रे । भुवम् अपि तद् इदं भुवःस्वरादीन्य् अपि भुवनानि सदा पुनद् विभाति
padakaravadanaṃ muhuḥ punānā yad iha jalaṃ visasarja śubhrapātre | bhuvam api tad idaṃ bhuvaḥsvarādīny api bhuvanāni sadā punad vibhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकुरुत न परं बहिः स्निहं सा हरिदयिता मुहुर् अन्तरस्निहं च । हरिवपुरुपयुक्ततैलशेषं विनिदधती खलु या तुलां सिषेवे
akuruta na paraṃ bahiḥ snihaṃ sā haridayitā muhur antarasnihaṃ ca | harivapurupayuktatailaśeṣaṃ vinidadhatī khalu yā tulāṃ siṣeve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरभिभिर् अथ मर्दनानि कृत्वास्नपयद् अमूम् उदकेन तादृशेन । सहजसुरभिता ततस् तदङ्गाद् उदयम् इता विजिता दिशश् चकार
surabhibhir atha mardanāni kṛtvāsnapayad amūm udakena tādṛśena | sahajasurabhitā tatas tadaṅgād udayam itā vijitā diśaś cakāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तनुम् अनु ववसे वरांशुकं सा तदपि तनुश् छविम् उज्जगार तस्याः । घनततिपिहिते ऽपि सूर्यबिम्बे दिशि दिशि राजति तस्य रश्मिसङ्घः
tanum anu vavase varāṃśukaṃ sā tadapi tanuś chavim ujjagāra tasyāḥ | ghanatatipihite 'pi sūryabimbe diśi diśi rājati tasya raśmisaṅghaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विविधमणिविभूषणं वराक्ष्याः सुखयति ताः स्वसखीर् इतीदम् इत्थम् । इह च हरिगुणस्मृतिप्रदीप्तं पुलकमुखं सुखभूषणं किम् ईडे ॥४७॥१ व्रजनृपमिथुनस्य चाङ्घ्रितीर्थं व्रजनृपतेस् तनयस्य च प्रपीय । जपविधिविहितद्विवर्णमन्त्रा हरिजननीम् अवलोकितुं प्रतस्थे
vividhamaṇivibhūṣaṇaṃ varākṣyāḥ sukhayati tāḥ svasakhīr itīdam ittham | iha ca hariguṇasmṛtipradīptaṃ pulakamukhaṃ sukhabhūṣaṇaṃ kim īḍe ||47||1 vrajanṛpamithunasya cāṅghritīrthaṃ vrajanṛpates tanayasya ca prapīya | japavidhivihitadvivarṇamantrā harijananīm avalokituṃ pratasthe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ हरिजननीं प्रति प्रयाताप्य् अभिमुखम् एति न सा सखीवृतापि । अपि तु कुटिलवर्त्मनानुगम्य प्रणमति तत्पदयोर् निधाय भालम्
atha harijananīṃ prati prayātāpy abhimukham eti na sā sakhīvṛtāpi | api tu kuṭilavartmanānugamya praṇamati tatpadayor nidhāya bhālam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ हरिजननी स्वयं कराभ्यां शिरसि समुन्नमिते सयत्नम् अस्याः । परिमलम् उपलभ्य सास्रम् एनां पिहिततनुं परिरभ्यनन्दति स्म
atha harijananī svayaṃ karābhyāṃ śirasi samunnamite sayatnam asyāḥ | parimalam upalabhya sāsram enāṃ pihitatanuṃ parirabhyanandati sma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदनु तदुपदेशतः समस्तां गुरुवनिताम् अवनम्य रम्यचित्ता । पृथग् उपविशती समस्तदृष्टीर् अहरत चन्द्रमुखी चकोरतुल्याः
tadanu tadupadeśataḥ samastāṃ guruvanitām avanamya ramyacittā | pṛthag upaviśatī samastadṛṣṭīr aharata candramukhī cakoratulyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदपि मुहुर् इयं सदानुभूता तदपि तदा मिलती प्रतिस्वम् आर्द्रम् । रजनि विरहिता२ च कारवर्षाजनिर् इव घर्मकनीयसी समस्तम्
yadapi muhur iyaṃ sadānubhūtā tadapi tadā milatī pratisvam ārdram | rajani virahitā2 ca kāravarṣājanir iva gharmakanīyasī samastam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सति चरिते हरिप्रियाया हरिचरितं शृणु चित्त वर्णयामि । गृहगतविभवे सुवर्णिते स्याद् गृहपतिवर्णनम् आशु सौख्यदायि
iti sati carite haripriyāyā haricaritaṃ śṛṇu citta varṇayāmi | gṛhagatavibhave suvarṇite syād gṛhapativarṇanam āśu saukhyadāyi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिदयिततमा यदाशु तल्पाद् दिनमुखकृत्यकृते कृतेहम् आसीत्३ । हरिर् अपि स तदा तदर्थम् आत्मप्रियसखदासगणेन सेव्यते स्म
haridayitatamā yadāśu talpād dinamukhakṛtyakṛte kṛteham āsīt3 | harir api sa tadā tadartham ātmapriyasakhadāsagaṇena sevyate sma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स रजनिवसनं ससर्ज तच् च स्फुटम् इव सूचयति स्म गूढवृत्तम् । इह च तद् इदम् अन्तरङ्गम् इत्थं पिशुनम् इतीव तदा स्मितं सुहृद्भिः
sa rajanivasanaṃ sasarja tac ca sphuṭam iva sūcayati sma gūḍhavṛttam | iha ca tad idam antaraṅgam itthaṃ piśunam itīva tadā smitaṃ suhṛdbhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखकरचरणं हरेः सुधौतं कमलवनानि जिगाय तच् च पश्य । व्रजम् अनु कमलालयापि यस्य श्रयति रजः पदयोर् यथात्र वन्दी
mukhakaracaraṇaṃ hareḥ sudhautaṃ kamalavanāni jigāya tac ca paśya | vrajam anu kamalālayāpi yasya śrayati rajaḥ padayor yathātra vandī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुविधम् अपि तैलम् इष्टगन्धं धृतम् अभितः स विदग्धतानिदिग्धः । सुरभितम् इह राधया तु देव्या स्वयम् उररीकुरुते स्म कृष्णचन्द्रः
bahuvidham api tailam iṣṭagandhaṃ dhṛtam abhitaḥ sa vidagdhatānidigdhaḥ | surabhitam iha rādhayā tu devyā svayam urarīkurute sma kṛṣṇacandraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अघजिति सुतैलम् आददाने समजनि पूषिता न तत् तु चित्रम् । प्रथमम् अपि स तन् मुदाभिजिघ्रन्न् अगमद् अमूदृशतां तद् एव चित्रम्
tad aghajiti sutailam ādadāne samajani pūṣitā na tat tu citram | prathamam api sa tan mudābhijighrann agamad amūdṛśatāṃ tad eva citram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शुचिसुरभिणा जलेन सिक्तं स्ववपुर् अकारयद् ईदृशं विधातुम् । अहह शृणु मनस् तद् एव तत् तद् गुणमहसा समभूद् अतीवसान्द्रम्
sa śucisurabhiṇā jalena siktaṃ svavapur akārayad īdṛśaṃ vidhātum | ahaha śṛṇu manas tad eva tat tad guṇamahasā samabhūd atīvasāndram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरितनुम् अनु मार्जनं विधित्सन् मृदुर् इयम् इत्य् अधिगत्य कम्पते स्म । जलगुरुवसनं विसर्जयंस् तद्द्वयम् अपरं स दधत्४ प्रफुल्लति स्म
haritanum anu mārjanaṃ vidhitsan mṛdur iyam ity adhigatya kampate sma | jalaguruvasanaṃ visarjayaṃs taddvayam aparaṃ sa dadhat4 praphullati sma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कनकनिभपटद्वयं पटीयान् परिदधद् अम्बुदरोचिर् उप्तकेशः । सतिलकलघुभूषणः स्वकान्त्या त्रिजगति कान्तिदया सखीन् दिधिन्व
kanakanibhapaṭadvayaṃ paṭīyān paridadhad ambudarocir uptakeśaḥ | satilakalaghubhūṣaṇaḥ svakāntyā trijagati kāntidayā sakhīn didhinva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिर् अथ कनकासने निविश्य व्यरचयद् आचमनं यथा निदिष्टम् । परिदधद् उपवीतम् अन्यद् आसीज् जपम् अनु सन्दधद् अप्य् अदीपि तत्र
harir atha kanakāsane niviśya vyaracayad ācamanaṃ yathā nidiṣṭam | paridadhad upavītam anyad āsīj japam anu sandadhad apy adīpi tatra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदुपुरम् अनु यत् प्रधानभावं हरिर् अकरोज् जनके ऽपि विद्यमाने । तदुचितम् उचितं तु नात्र यस्मात् पितृसुततागततारतम्यम् अस्ति
yadupuram anu yat pradhānabhāvaṃ harir akaroj janake 'pi vidyamāne | taducitam ucitaṃ tu nātra yasmāt pitṛsutatāgatatāratamyam asti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयम् इह२ सुकृतानि यानि कुर्मः प्रतिनिधयस् तव तत्र न स्वतन्त्राः
vayam iha2 sukṛtāni yāni kurmaḥ pratinidhayas tava tatra na svatantrāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति हरिर् इह नातिधर्मकर्माण्य् उषसि करोति पितुः प्रमोदकारी । अपि तु तदनुमोदनानुकूलां भविककृतिं विदधाति मातुर् अग्रे
iti harir iha nātidharmakarmāṇy uṣasi karoti pituḥ pramodakārī | api tu tadanumodanānukūlāṃ bhavikakṛtiṃ vidadhāti mātur agre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिर् अथ चलति स्म मातृपार्श्वम् सह सखिभिर् ध्वनयन् भूषणानि । स तद् अवकलयन् वधूनिकायः सपदि ससार रहस्यपाकधाम
harir atha calati sma mātṛpārśvam saha sakhibhir dhvanayan bhūṣaṇāni | sa tad avakalayan vadhūnikāyaḥ sapadi sasāra rahasyapākadhāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ हरिजननी हरिं निरीक्ष्य व्रजमहिलाभिर् इयाय तस्य पार्श्वम् । सुतम् अनुगमनं व्यलोकि धेनोः समम् अनया नतरां गवां परम् आसाम्
atha harijananī hariṃ nirīkṣya vrajamahilābhir iyāya tasya pārśvam | sutam anugamanaṃ vyaloki dhenoḥ samam anayā natarāṃ gavāṃ param āsām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदम् अनु पतनं भवेन् न तस्याः सविधजुषा हरिणा द्रुतं मिलन्त्याः इति हरिर् अवनम्य दूरदेशाच् चिरम् इव तद्वद् अतिष्ठद् इष्टभक्तिः३
padam anu patanaṃ bhaven na tasyāḥ savidhajuṣā hariṇā drutaṃ milantyāḥ iti harir avanamya dūradeśāc ciram iva tadvad atiṣṭhad iṣṭabhaktiḥ3
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुतम् अथ जननी तम् एत्य पुत्रं द्रुतम् उदनीनयद्४ आग्रहं दधाना । तदनु च सुचिरं प्रसज्य मूर्ध्नि स्रवदुदकाक्षियुगं तम् आलुलोके
drutam atha jananī tam etya putraṃ drutam udanīnayad4 āgrahaṃ dadhānā | tadanu ca suciraṃ prasajya mūrdhni sravadudakākṣiyugaṃ tam āluloke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिर् अवकलयन् सरोहिणीका व्रजमहिला जननीसमानभावाः । तदनुगुणकभक्तिभाग् अमूषां नमनकृदस्रजलेन सिच्यते स्म
harir avakalayan sarohiṇīkā vrajamahilā jananīsamānabhāvāḥ | tadanuguṇakabhaktibhāg amūṣāṃ namanakṛdasrajalena sicyate sma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ बलवलिताः परे सखायः सहमधुमङ्गलकाः समागतास् ते । यद् अजितम् अभजंस् तद् अह्नि चित्रं विधुम् अनुषज्य सुभग्रहा विरेजुः
atha balavalitāḥ pare sakhāyaḥ sahamadhumaṅgalakāḥ samāgatās te | yad ajitam abhajaṃs tad ahni citraṃ vidhum anuṣajya subhagrahā virejuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ पुनर् उपवेशम् आगतास् ते हरिबलमातृमुखाः सुखाद् अशेषाः । हरिबलवलिता यथास्वम् आसन्न् अधि विविधासनम् उद्यदस्रनेत्राः
atha punar upaveśam āgatās te haribalamātṛmukhāḥ sukhād aśeṣāḥ | haribalavalitā yathāsvam āsann adhi vividhāsanam udyadasranetrāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ पुरुगुरुदारलम्भिताशीर् बटुसहिताः प्रतिपद्य विप्रभार्याः । वलयितसकलः सरामकृष्णः प्रणमनसङ्गतम् उन्नमन् दिधिन्व
atha purugurudāralambhitāśīr baṭusahitāḥ pratipadya viprabhāryāḥ | valayitasakalaḥ sarāmakṛṣṇaḥ praṇamanasaṅgatam unnaman didhinva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजकुलमहिला बटुप्रधाना दिनदिनम् आशिषम् अद्भुतां ददानाः । तदुदयम् अपि शश्वद् ईक्षमाणा विदधति साक्षतलाजपुष्पवृष्टिम्
dvijakulamahilā baṭupradhānā dinadinam āśiṣam adbhutāṃ dadānāḥ | tadudayam api śaśvad īkṣamāṇā vidadhati sākṣatalājapuṣpavṛṣṭim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिर् अथ कपिलाः सनव्यवत्सा रजतखुरप्रकराः सुवर्णशृङ्गाः । विविधमणिभूषणाः समर्च्य द्विजबटुसादकरोद् विधानयुक्तम्
harir atha kapilāḥ sanavyavatsā rajatakhuraprakarāḥ suvarṇaśṛṅgāḥ | vividhamaṇibhūṣaṇāḥ samarcya dvijabaṭusādakarod vidhānayuktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतमणिनवकं सुवर्णपात्रं घृतपरिपूरितभूरिकान्तिमध्यम् । परिचितमुखबिम्बबिम्बम् ईशस् तिथिगणकाय दिदेश देशरूपम्
dhṛtamaṇinavakaṃ suvarṇapātraṃ ghṛtaparipūritabhūrikāntimadhyam | paricitamukhabimbabimbam īśas tithigaṇakāya dideśa deśarūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजकुलजसतीर् बटूंश् च कृष्णः प्रणमन५पूर्वकम् ईप्सयाभिनन्द्य । मधुरतरगिरा विसृज्य धाम्ने निजजननीरुचिमङ्गलं पुपोष
dvijakulajasatīr baṭūṃś ca kṛṣṇaḥ praṇamana5pūrvakam īpsayābhinandya | madhurataragirā visṛjya dhāmne nijajananīrucimaṅgalaṃ pupoṣa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनयितृजननीस्वसृः पितृव्यादिकवनिताश् च वधूसुताविमिश्राः । अनुनयविनयप्रणामपूजादिभिर् उपवेशतया हरिर् दिधिन्व
janayitṛjananīsvasṛḥ pitṛvyādikavanitāś ca vadhūsutāvimiśrāḥ | anunayavinayapraṇāmapūjādibhir upaveśatayā harir didhinva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पुरुकृतमङ्गलः स कृष्णः स्वकगृहनिर्मिततत्कृतिर् बलश् च । सखिचितम् उचितप्रदेशम् अञ्चन्न् अशनविधिं विधिना विधित्सति स्म
iti purukṛtamaṅgalaḥ sa kṛṣṇaḥ svakagṛhanirmitatatkṛtir balaś ca | sakhicitam ucitapradeśam añcann aśanavidhiṃ vidhinā vidhitsati sma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असितकुटिलकेशवेशभङ्गीजनजनलोभनशोभया मनोज्ञम् । निरुपमवदनं६ सनीलशुभ्रच्छवि सविलाससशोणकोणनेत्रम्
asitakuṭilakeśaveśabhaṅgījanajanalobhanaśobhayā manojñam | nirupamavadanaṃ6 sanīlaśubhracchavi savilāsasaśoṇakoṇanetram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलकविततभालमण्डितपुण्ड्रं पृथुतरनीरदमुक्तं मुक्तनासम् । मणिगणमयकुण्डलप्रभाभिः शवलितगण्डरुचातिरोचितुण्डम्
alakavitatabhālamaṇḍitapuṇḍraṃ pṛthutaranīradamuktaṃ muktanāsam | maṇigaṇamayakuṇḍalaprabhābhiḥ śavalitagaṇḍarucātirocituṇḍam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गलवलयविभूषणातिरम्यं मणिसरमध्यनिबद्धरत्नवर्यम् । वलयविलसदूर्मिकाङ्गदानां च्छविचलदूर्मिभुजद्वयातिचारु
galavalayavibhūṣaṇātiramyaṃ maṇisaramadhyanibaddharatnavaryam | valayavilasadūrmikāṅgadānāṃ cchavicaladūrmibhujadvayāticāru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृहरिवदवलग्नलग्नकाञ्चीस्तवकचलाञ्चलचञ्चदंसुजालम्१ । कनकघनजिदन्तरांशुकांशस्पृशमणिनूपुरकान्तिपूरपूर्णम्
nṛharivadavalagnalagnakāñcīstavakacalāñcalacañcadaṃsujālam1 | kanakaghanajidantarāṃśukāṃśaspṛśamaṇinūpurakāntipūrapūrṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिमुखम् उपविष्टम् इष्टपारस्परिकनिरीक्षणाक्षियुग्मम् । नवघनघनसारकान्तिप्रदवपुरुन्नतदासजुष्टपृष्टम्
abhimukham upaviṣṭam iṣṭapārasparikanirīkṣaṇākṣiyugmam | navaghanaghanasārakāntipradavapurunnatadāsajuṣṭapṛṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विविधविधविचित्रमित्रपङ्क्तिद्वयरचितद्रवतर्षिमातृहर्षि । निजनिजवधुदृश्यदृश्यरूपं रहसि विनिर्मितजालवन्त्रवृन्दात्
vividhavidhavicitramitrapaṅktidvayaracitadravatarṣimātṛharṣi | nijanijavadhudṛśyadṛśyarūpaṃ rahasi vinirmitajālavantravṛndāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुषु दिनमुखेषु गोषु शीघ्रं व्रजनम् इति व्रजभूभृता सुभोज्यम् । स्वयम् अशनकृता प्रहेयम् इत्य् अप्य् अशनम् इदं लघु वष्टि कृष्णचन्द्रः
bahuṣu dinamukheṣu goṣu śīghraṃ vrajanam iti vrajabhūbhṛtā subhojyam | svayam aśanakṛtā praheyam ity apy aśanam idaṃ laghu vaṣṭi kṛṣṇacandraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ मरिचसितासितांशुमिश्रं घृतपरमान्नम् अदन्न् असाव् अमीभिः । निजरुचिम् इयता निचाययंश् च प्रतिकवलं प्रशशंस कंसशत्रुः
atha maricasitāsitāṃśumiśraṃ ghṛtaparamānnam adann asāv amībhiḥ | nijarucim iyatā nicāyayaṃś ca pratikavalaṃ praśaśaṃsa kaṃsaśatruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नववधूनिहितं बलस्य मात्रा स्वयम् उपनीय धृतं व्रजाधिराज्ञ्याम् । अकुरुत परिवेषणं तथा सा लवम् अपि नात्र यथा स हातुम् ऐष्ट
navavadhūnihitaṃ balasya mātrā svayam upanīya dhṛtaṃ vrajādhirājñyām | akuruta pariveṣaṇaṃ tathā sā lavam api nātra yathā sa hātum aiṣṭa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपरिमलजलं तथा जनन्योर् मृदु मृदु जल्पविकासिमन्दहासम् । अनुभवद् इह रामकृष्णयुग्मं क्रमम् अनु भोजनतृष्णताम् अहासीत्
saparimalajalaṃ tathā jananyor mṛdu mṛdu jalpavikāsimandahāsam | anubhavad iha rāmakṛṣṇayugmaṃ kramam anu bhojanatṛṣṇatām ahāsīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् अपि जननीद्वयी शिशूनाम् अशनरसं व्यतिहासनात् पुपोष । हरिर् अथ च गवावनाय खेलावनगमनाय च तं क्रमात् ततार
punar api jananīdvayī śiśūnām aśanarasaṃ vyatihāsanāt pupoṣa | harir atha ca gavāvanāya khelāvanagamanāya ca taṃ kramāt tatāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिमलजलधौतवक्त्रबिम्बा नवहरिचन्दनचारुचर्चिताङ्गाः । खपुरफनिदलीपुटीभिर् एते सुरभितरञ्जितम् ऊहुर् आस्यमध्यम्
parimalajaladhautavaktrabimbā navaharicandanacārucarcitāṅgāḥ | khapuraphanidalīpuṭībhir ete surabhitarañjitam ūhur āsyamadhyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रजनृपतिभृतिभुक्२कुमारवृन्दार्पितमहराभरणाञ्चिकञ्चुकादि । सुततनुम् अनु सा विराजयन्ती जननयनान्य् अकरोद् विराजितानि
vrajanṛpatibhṛtibhuk2kumāravṛndārpitamaharābharaṇāñcikañcukādi | sutatanum anu sā virājayantī jananayanāny akarod virājitāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् असितमणिकान्तिदेहकान्तिस्नपितसुवर्णजवर्णकान्तवस्त्रम् । स्वविरचितविभूषणं निरीक्ष्य स्तननयनाद् अमृतान्य् अवोढ माता
tam asitamaṇikāntidehakāntisnapitasuvarṇajavarṇakāntavastram | svaviracitavibhūṣaṇaṃ nirīkṣya stananayanād amṛtāny avoḍha mātā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिरुचिमुरलीसुवऋनयष्टिप्रवरशिखण्डकशोभया तु३ कृष्णः । असुखयद् अवरोधलोकदृष्टिं सुखयितुम् इत्थम् इयेष सभ्यदृष्टिम्४
maṇirucimuralīsuvaṛnayaṣṭipravaraśikhaṇḍakaśobhayā tu3 kṛṣṇaḥ | asukhayad avarodhalokadṛṣṭiṃ sukhayitum ittham iyeṣa sabhyadṛṣṭim4
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिम् अनुकथनीयम् अत्र यद् यद् बलम् अनु तत् तद् अवेहि किन्तु योग्यम् । हरिबलजननीयुगं च तुल्यं परिकलय प्रियता हि तत्र तुल्या
harim anukathanīyam atra yad yad balam anu tat tad avehi kintu yogyam | haribalajananīyugaṃ ca tulyaṃ parikalaya priyatā hi tatra tulyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिनदिनम् अनु सावनाय गन्तुं कृतमनसस् तनयस्य मङ्गलाय । सजलकलसदीपसारम् आरात्रिकमुखमङ्गलवस्तु विसृणोति
dinadinam anu sāvanāya gantuṃ kṛtamanasas tanayasya maṅgalāya | sajalakalasadīpasāram ārātrikamukhamaṅgalavastu visṛṇoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चलितमनाः स्वमातुर् आराद् अरचयद् अञ्जलिम् अच्युतः प्रणम्य । इयम् अवमृशती करेण चामूं स्तननयनामृतसार्धम् आह चेदम्
atha calitamanāḥ svamātur ārād aracayad añjalim acyutaḥ praṇamya | iyam avamṛśatī kareṇa cāmūṃ stananayanāmṛtasārdham āha cedam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"वयम् अपि भवता समं प्रयामः कृतपचनं द्रुतम् उष्णम् अर्पयामः । परिणतवयसश् चिराद् अभूम प्रथयसि लज्जितम् अत्र किं नु वत्स
"vayam api bhavatā samaṃ prayāmaḥ kṛtapacanaṃ drutam uṣṇam arpayāmaḥ | pariṇatavayasaś cirād abhūma prathayasi lajjitam atra kiṃ nu vatsa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि वदति भवान् स्वधाम्नि का स्याद् अवसरम् आवकयोस् तदा विदध्याम् । गृहम् अहम् अहनि क्वचाधिवत्स्याम्य् अथ बलसूर् अपि वत्स्यति क्व चापि
yadi vadati bhavān svadhāmni kā syād avasaram āvakayos tadā vidadhyām | gṛham aham ahani kvacādhivatsyāmy atha balasūr api vatsyati kva cāpi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथम् इव वदसि त्वम् एतद् एवं गृहकृतिर् उद्धतिम् आप्स्यतीति वत्स । तव वनगमने पुनस् तद् एतत् किम् अपि न सिध्यति पृच्छ्यताम् इदं च
katham iva vadasi tvam etad evaṃ gṛhakṛtir uddhatim āpsyatīti vatsa | tava vanagamane punas tad etat kim api na sidhyati pṛcchyatām idaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहरहर् अयतां वनानि वत्सः स्वसदनवाससुखं त्यजाव नावाम् । इतिमति पितराव् अमू न शङ्कां न च ह्रियम् अत्र लभावहे तनूज ॥"१०३॥ इति स तु जननीरितं निशम्य स्मितवलितं धृतबाष्पम् आललाप । "द्विविदरिपुर् अपि प्रणम्रमूर्ध्ना१ मृदु तदनूदितम् अन्तरा चचार
aharahar ayatāṃ vanāni vatsaḥ svasadanavāsasukhaṃ tyajāva nāvām | itimati pitarāv amū na śaṅkāṃ na ca hriyam atra labhāvahe tanūja ||"103|| iti sa tu jananīritaṃ niśamya smitavalitaṃ dhṛtabāṣpam ālalāpa | "dvividaripur api praṇamramūrdhnā1 mṛdu tadanūditam antarā cacāra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जननि यदि पिता तथा च माता परिणमति स्म शिशुर् बभूव योग्यः । शिशुर् अयम् उभयत्र तत्र राजन्यति यदि तर्हि विभाति सुष्ठु योग्यः
janani yadi pitā tathā ca mātā pariṇamati sma śiśur babhūva yogyaḥ | śiśur ayam ubhayatra tatra rājanyati yadi tarhi vibhāti suṣṭhu yogyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनम् अनु धवलावनाय मादृक् यद् अटति तन्मिषसिद्धिम् अम्ब विद्धि । सुखविहरणम् एव तत्र सार्धं सखिभिर् अमीभिर् अनुक्षणं बिभर्ति
vanam anu dhavalāvanāya mādṛk yad aṭati tanmiṣasiddhim amba viddhi | sukhaviharaṇam eva tatra sārdhaṃ sakhibhir amībhir anukṣaṇaṃ bibharti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपिनम् अनु विहापितं भवत्यो जननि चतुर्विधम् अन्नजातम् अद्मः । अमृतजयिफलानि येन वन्यान्य् अभिरुचिम् अत्तुम् अयाम२ तत्र भूरि
vipinam anu vihāpitaṃ bhavatyo janani caturvidham annajātam admaḥ | amṛtajayiphalāni yena vanyāny abhirucim attum ayāma2 tatra bhūri
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रजरिपुकुलमूलम् आशु हन्तुं पुनर् अगमं३ पुनर् आगमं व्रजं च । अजनि च जगताम् अदृश्य एष स्फुरतु कथं बत मातर् अथ भीतिः
vrajaripukulamūlam āśu hantuṃ punar agamaṃ3 punar āgamaṃ vrajaṃ ca | ajani ca jagatām adṛśya eṣa sphuratu kathaṃ bata mātar atha bhītiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहह बत गवां कुलं समस्तं मम पथि तिष्ठति मद्गतिं प्रतीक्ष्य । मयि गतवति शष्पम् अत्ति चैवं हृदि मम धीरदशाम् अशाश्यते स्म ॥"१०९॥ अथ हरिजननीं पुरन्ध्रि४मान्याततिर् अवदद् धृतनीरवृष्टिदृष्टि । "भविकम् अनु मनुष्व नित्यकृत्यं भवति तद् एव गतिः परावरा च ।"११०॥ तनुजम् अनु पुरन्ध्रिभिः शुभाशीर्व्रततिर् अकारि ततः स्वयं तु माता । विधृतकरतयाङ्गनाय सास्राप्य् अमुम् अवतारयति स्म मन्दमन्दम्
ahaha bata gavāṃ kulaṃ samastaṃ mama pathi tiṣṭhati madgatiṃ pratīkṣya | mayi gatavati śaṣpam atti caivaṃ hṛdi mama dhīradaśām aśāśyate sma ||"109|| atha harijananīṃ purandhri4mānyātatir avadad dhṛtanīravṛṣṭidṛṣṭi | "bhavikam anu manuṣva nityakṛtyaṃ bhavati tad eva gatiḥ parāvarā ca |"110|| tanujam anu purandhribhiḥ śubhāśīrvratatir akāri tataḥ svayaṃ tu mātā | vidhṛtakaratayāṅganāya sāsrāpy amum avatārayati sma mandamandam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पृशति दिशति वाञ्छति प्रयाति प्रणयति मन्दति नन्दति ब्रवीति । इति बहुविधलालनां दधाना सुतम् अनु सा जननी न तृप्तिम् आप
spṛśati diśati vāñchati prayāti praṇayati mandati nandati bravīti | iti bahuvidhalālanāṃ dadhānā sutam anu sā jananī na tṛptim āpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ गुरुवनितागणेन मात्राप्य् अनुसरणाद् अवरोध५सेतुम् आप्तः । प्रणयविषरबन्धतस् तु दामोदरपदवीं पुनर् एष शश्वद् आप
atha guruvanitāgaṇena mātrāpy anusaraṇād avarodha5setum āptaḥ | praṇayaviṣarabandhatas tu dāmodarapadavīṃ punar eṣa śaśvad āpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ हरिगमने क्रमेण सिद्धे हरिजननी निजगेहम् एव गत्वा । गृहकृतिकलनान् निनाय कालं वृषरविजा चरितानि तु स्मरामि
atha harigamane krameṇa siddhe harijananī nijageham eva gatvā | gṛhakṛtikalanān nināya kālaṃ vṛṣaravijā caritāni tu smarāmi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदवधि हरिर् एति मातृपार्श्वं तदवधि सा च पराश् च जालरन्ध्रात् । हरिम् अवकलयन्ति यत्र सर्वा मुहुर् अपि मोहम् अयन्ति संहरन्ति
yadavadhi harir eti mātṛpārśvaṃ tadavadhi sā ca parāś ca jālarandhrāt | harim avakalayanti yatra sarvā muhur api moham ayanti saṃharanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अनुपदम् इयं तदार्यपत्न्यां दयितकृते विनिधाय दिव्यम् अन्नम् । सुखम् अनुभवति स्म तत् तु मां च क्षिपति सुधाजलधाव् अहो क्व यामि
yad anupadam iyaṃ tadāryapatnyāṃ dayitakṛte vinidhāya divyam annam | sukham anubhavati sma tat tu māṃ ca kṣipati sudhājaladhāv aho kva yāmi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदशनम् अनु यद् विहासजल्पं हरिकृतम् अन्वधित स्वकर्णयुग्मम् । स्मितनयनयुगं तथा निजालीः प्रति तद् इदं मम चित्तम् आवृणोति
tadaśanam anu yad vihāsajalpaṃ harikṛtam anvadhita svakarṇayugmam | smitanayanayugaṃ tathā nijālīḥ prati tad idaṃ mama cittam āvṛṇoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिर् अहह तदा वनं प्रयातुं निजतनुम् आस्तृत दिव्यवस्त्रलक्ष्म्या । इयम् असहनमानसा सपत्न्याम् इव निदधे सकटाक्षम् अक्षि तस्याम्
harir ahaha tadā vanaṃ prayātuṃ nijatanum āstṛta divyavastralakṣmyā | iyam asahanamānasā sapatnyām iva nidadhe sakaṭākṣam akṣi tasyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विपिनगतये यदाप्य् उदस्थाद् अधित धृतिं नहि तर्हि खञ्जनाक्षी । वपुर् इव जहता स्वचेतसा तं प्रसजति सा स्म वनाय निर्गमाय
sa vipinagataye yadāpy udasthād adhita dhṛtiṃ nahi tarhi khañjanākṣī | vapur iva jahatā svacetasā taṃ prasajati sā sma vanāya nirgamāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरसिजदृग् अथाङ्गने ऽवतीर्णः स्मितम् अमृतं विचकार यर्हि दिक्षु । इयम् अतुलरुचिः सखीषु गुप्ता स्वनयनम् अञ्जलिम् आचचार तर्हि
sarasijadṛg athāṅgane 'vatīrṇaḥ smitam amṛtaṃ vicakāra yarhi dikṣu | iyam atularuciḥ sakhīṣu guptā svanayanam añjalim ācacāra tarhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुरजिति निरिते वरावरोधाद् गुरुवनितासु निवृत्य चागतासु । इयम् अथ ललितादिभिः स्वगेहं प्रति गमितागमयत् क्लमेन कालम्
murajiti nirite varāvarodhād guruvanitāsu nivṛtya cāgatāsu | iyam atha lalitādibhiḥ svagehaṃ prati gamitāgamayat klamena kālam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमम् अजितम् ईक्षते गवाक्षात् तद् अनु च वर्णयति प्रियाभिर् एषा । इह मुहुर् अपि तर्षधर्षम् अस्याः पुरु दधद् अक्षियुगं न शान्तिम् एति
prathamam ajitam īkṣate gavākṣāt tad anu ca varṇayati priyābhir eṣā | iha muhur api tarṣadharṣam asyāḥ puru dadhad akṣiyugaṃ na śāntim eti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृजति हरिकृते सहारमाल्याद्य् अतुलम् इयं निजसङ्गिनीसहाया । हरिगुणगणगानं अप्य् अपूर्वं मृदु विदधाति तथापि नैति शान्तिम्
sṛjati harikṛte sahāramālyādy atulam iyaṃ nijasaṅginīsahāyā | hariguṇagaṇagānaṃ apy apūrvaṃ mṛdu vidadhāti tathāpi naiti śāntim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगमदतिलका स१नीलरत्नश्रुतियुगलाभरणा घनाभवस्त्रा । हरिवसनसनाभिकान्तिर् एषा स्वकरतिदीपनतां स्वयं जगाम ॥१२३ जगुर् इह हरिरागि राधिकायाश् चरितम् अनूतनम् आलयः प्रसज्य । स्वयम् इयम् अपि तत्र तासु कस्याश्चिद् अपि जगाव् अनुरागिपूर्वरागम् ॥१२४२ मुरजिति जननीगृहात् प्रयाते वनम् अनु वर्षवरान् सुसख्यदिग्धान् । अवसरम् अनु वेषभङ्गिभाषादिषु वधुपुंस्तुलितान् दिदेश सुभ्रूः ॥१२५ "प्रतिनिधितनवः स्थ यूयम् अस्माकम् इति निजप्रभुना समं प्रयात । प्रभुम् अपि तम् उपेत्य मद्विधार्हं परिचरणं कुरुत व्यतिप्रसज्य ॥ मुहुर् अथ च भवादृग् एक एकः सुचरितम् अस्य निरीक्ष्य नः समेतु ।" इति तद् अनुमतः स सक्रमात् तं मुहुर् अनुभूय जगाद ताम् उपेत्य
mṛgamadatilakā sa1nīlaratnaśrutiyugalābharaṇā ghanābhavastrā | harivasanasanābhikāntir eṣā svakaratidīpanatāṃ svayaṃ jagāma ||123 jagur iha harirāgi rādhikāyāś caritam anūtanam ālayaḥ prasajya | svayam iyam api tatra tāsu kasyāścid api jagāv anurāgipūrvarāgam ||1242 murajiti jananīgṛhāt prayāte vanam anu varṣavarān susakhyadigdhān | avasaram anu veṣabhaṅgibhāṣādiṣu vadhupuṃstulitān dideśa subhrūḥ ||125 "pratinidhitanavaḥ stha yūyam asmākam iti nijaprabhunā samaṃ prayāta | prabhum api tam upetya madvidhārhaṃ paricaraṇaṃ kuruta vyatiprasajya || muhur atha ca bhavādṛg eka ekaḥ sucaritam asya nirīkṣya naḥ sametu |" iti tad anumataḥ sa sakramāt taṃ muhur anubhūya jagāda tām upetya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ हरिर् अगमत् पितुः सभायां दिविजगणस्तुतभावभावितायाम् । पशुपतिपरिपूज्यपाशुपत्यव्रजजनभास्कारभासिताम्बरायाम्
atha harir agamat pituḥ sabhāyāṃ divijagaṇastutabhāvabhāvitāyām | paśupatiparipūjyapāśupatyavrajajanabhāskārabhāsitāmbarāyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजकलकलपोषवेदघोषप्रकरजमङ्गलसङ्गतिं व्रजन्त्याम् । दिशि दिशि कविसूतमागधादिप्रकररवस्तवविस्तरं भजन्त्याम् ॥ भरतविवृतगीतवाद्यनृत्यप्रचयभिदादिविदां मुदां३ धरण्याम् । निजपितृकुलमातृवंशतत्तद्विवहनपुण्ययुजां प्रमोदखन्याम्
dvijakalakalapoṣavedaghoṣaprakarajamaṅgalasaṅgatiṃ vrajantyām | diśi diśi kavisūtamāgadhādiprakararavastavavistaraṃ bhajantyām || bharatavivṛtagītavādyanṛtyapracayabhidādividāṃ mudāṃ3 dharaṇyām | nijapitṛkulamātṛvaṃśatattadvivahanapuṇyayujāṃ pramodakhanyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.