Library·Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya [Samk]·1·1.13

Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya [Samk] 1.13

SamkI 1.13

सत्त्वं लघु प्रकाशकं च यदा सत्त्वमुत्कटं भवति तदा लघून्यङ्गानि बुद्धिप्रकाशश्च प्रसन्नतेन्द्रियाणां भवति । उपष्टम्भकं चलं च रजः उपष्टम्भातीत्युपष्टम्भकमुद्योतकं यथा वृषो वृषदर्शने उत्कटमुपष्टम्भं करोति एव रजोवृत्तिः । तथा रजश्च चलं दृष्टं रजोवृत्तिश्चलचित्तो भवति । गुरु वरणमेकमेव तमः यदा तम उत्कटं भवति तदा गुरूण्यङ्गान्यावृतानीन्द्रियाणि भवन्ति स्वार्थासमर्थानि । अत्राह यदि गुणाः परस्परं विरुद्धाः स्वमतेनैव कमर्थं निष्पादयन्ति तर्हि कथं प्रदीपवच्चार्थतो वृत्तिः प्रदीपेन तुल्यं प्रदीपवदर्थतः साधना वृत्तिरिष्टा यथा प्रदीपः परस्परविरुद्धतैलाग्निवर्त्तिसंयोगादर्थप्रकाशान् जनयति एवं सत्त्वरजस्तमांसि परस्परं विरुद्धान्यर्थं निष्पादयन्ति

sattvaṃ laghu prakāśakaṃ ca yadā sattvamutkaṭaṃ bhavati tadā laghūnyaṅgāni buddhiprakāśaśca prasannatendriyāṇāṃ bhavati / upaṣṭambhakaṃ calaṃ ca rajaḥ upaṣṭambhātītyupaṣṭambhakamudyotakaṃ yathā vṛṣo vṛṣadarśane utkaṭamupaṣṭambhaṃ karoti eva rajovṛttiḥ / tathā rajaśca calaṃ dṛṣṭaṃ rajovṛttiścalacitto bhavati / guru varaṇamekameva tamaḥ yadā tama utkaṭaṃ bhavati tadā gurūṇyaṅgānyāvṛtānīndriyāṇi bhavanti svārthāsamarthāni / atrāha yadi guṇāḥ parasparaṃ viruddhāḥ svamatenaiva kamarthaṃ niṣpādayanti tarhi kathaṃ pradīpavaccārthato vṛttiḥ pradīpena tulyaṃ pradīpavadarthataḥ sādhanā vṛttiriṣṭā yathā pradīpaḥ parasparaviruddhatailāgnivarttisaṃyogādarthaprakāśān janayati evaṃ sattvarajastamāṃsi parasparaṃ viruddhānyarthaṃ niṣpādayanti

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/SamkI/1.13

Cite as: Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya [Samk] 1.13, in HREEM (hreem.cc/library/SamkI/1.13), after GRETIL, Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya (commentary) Based on the ed.: The Sankhya Karika.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/samkhya/iskgaudu.htm — Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya (commentary) Based on the ed.: The Sankhya Karika. By Iswara Krishna; Translated from the Sanscrit by Henry Thomas Colebrooke, also the Bhashya, or, Commentary of Gaudapada; Translated, and Illustrated by an | NOTE: the file numbers verses only within chapters; chapter numbers were inferred from each restart at 1 — verify against a printed edition before citing formally.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text