मात्रशब्दो विशेषार्थः । अविशेषव्यावृत्यर्थो यथा भिक्षा मात्रं लभ्यते नान्यो विशेष इति । तथ चक्षू रूपमत्रे न रसादिषु एवं शेषाण्यपि तद्यथा चक्षुषो रूपं जिह्वाया रसो घ्राणस्य गन्धः श्रोत्रस्य शब्दः त्वचः स्पर्शः । एवमेषां बुद्धीन्द्रियाणां वृत्तिः कथिता कर्मेन्द्रियाणां वृत्तिः कथ्यते वचनादानविहरणोत्सर्गानन्दाश्च पञ्चानां कर्मेन्द्रियाणामित्यर्थः । वाचो वचनं हस्तयोरादानं पादयोर्विहरणं पायोर्भुक्तस्याहारस्य परिणतमलोत्सर्गः उपस्थस्यानन्दः सुतोत्पत्तिर्विषया वृत्तिरिति सम्बन्धः
mātraśabdo viśeṣārthaḥ / aviśeṣavyāvṛtyartho yathā bhikṣā mātraṃ labhyate nānyo viśeṣa iti / tatha cakṣū rūpamatre na rasādiṣu evaṃ śeṣāṇyapi tadyathā cakṣuṣo rūpaṃ jihvāyā raso ghrāṇasya gandhaḥ śrotrasya śabdaḥ tvacaḥ sparśaḥ / evameṣāṃ buddhīndriyāṇāṃ vṛttiḥ kathitā karmendriyāṇāṃ vṛttiḥ kathyate vacanādānaviharaṇotsargānandāśca pañcānāṃ karmendriyāṇāmityarthaḥ / vāco vacanaṃ hastayorādānaṃ pādayorviharaṇaṃ pāyorbhuktasyāhārasya pariṇatamalotsargaḥ upasthasyānandaḥ sutotpattirviṣayā vṛttiriti sambandhaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.