आध्यात्मिकाश्चतस्रः तुष्टयो ऽध्यात्मनि भवा आध्यात्मिका ताश्च प्रकृत्युपादानकालभाग्याख्याः । तत्र प्रकृत्याख्या यथा कश्चित् प्रकृतिं वेत्ति तस्याः सगुणनिर्गुणत्वं च तेन तत्त्वं तत् कार्यं विज्ञायैव केवलं तुष्टस्तस्य नास्ति मोक्ष एषा प्रकृत्याख्या । उपादानाख्या यथा कश्चिदविज्ञायैव तत्त्वान्युपादानग्रहणं करोति त्रिदण्डकमण्डलुविविदिकाभ्यो मोक्ष इति तस्यापि नास्त्येषा उपादानाख्या । तथा कालाख्या कालेन मोक्षो भविष्यतीति किं तत्त्वाभ्यासेनेत्येषा कालाख्या तुष्टिस्तस्य नास्ति मोक्ष इति । तथा भाग्याख्या भाग्येनैव मोक्षो भविष्यतीति भाग्याख्या । चतुर्द्धा तुष्टिरिति । बाह्याविषयोपरमाच्च पञ्च । बाह्यास्तुष्टयः पञ्च विषयोपरमात् शब्दस्पर्शरूपरसगन्धेभ्य उपरतो ऽर्जनरक्षणक्षयसंगहिंसादर्शनात् । वृद्धिनिमित्तं पाशुपाल्यवाणिज्यप्रतिग्रहसेवाः कार्या एतदर्जनं दुःखमर्जितानां रक्षणे दुःखमुपभोगात् क्षीयत इति क्षयदुःखम् । तथा विषयोपभोगसंगे कृते नास्तीन्द्रियाणामुपशम इति संगदोषः । तथा न अनुपहत्य भूतान्युपभोग इत्येष हिंसादोषः । एवमर्ज्जनादिदोषदर्शनात् पञ्चविषयोपरमात् पञ्च तुष्टयः । एवमाध्यात्मिकबाह्यभेदान्नव तुष्टयस्तासां नामानि शास्त्रान्तरे प्रोक्तानि । अम्भः सलिलमोघो वृष्टिः सुतमो पारं सुनेत्रं नारीकमनुत्तमांभसिकमिति । आसां तुष्टीनां विपरीताशक्तिभेदाद्बुद्धिबधा भवन्ति
ādhyātmikāścatasraḥ tuṣṭayo 'dhyātmani bhavā ādhyātmikā tāśca prakṛtyupādānakālabhāgyākhyāḥ / tatra prakṛtyākhyā yathā kaścit prakṛtiṃ vetti tasyāḥ saguṇanirguṇatvaṃ ca tena tattvaṃ tat kāryaṃ vijñāyaiva kevalaṃ tuṣṭastasya nāsti mokṣa eṣā prakṛtyākhyā / upādānākhyā yathā kaścidavijñāyaiva tattvānyupādānagrahaṇaṃ karoti tridaṇḍakamaṇḍaluvividikābhyo mokṣa iti tasyāpi nāstyeṣā upādānākhyā / tathā kālākhyā kālena mokṣo bhaviṣyatīti kiṃ tattvābhyāsenetyeṣā kālākhyā tuṣṭistasya nāsti mokṣa iti / tathā bhāgyākhyā bhāgyenaiva mokṣo bhaviṣyatīti bhāgyākhyā / caturddhā tuṣṭiriti / bāhyāviṣayoparamācca pañca / bāhyāstuṣṭayaḥ pañca viṣayoparamāt śabdasparśarūparasagandhebhya uparato 'rjanarakṣaṇakṣayasaṃgahiṃsādarśanāt / vṛddhinimittaṃ pāśupālyavāṇijyapratigrahasevāḥ kāryā etadarjanaṃ duḥkhamarjitānāṃ rakṣaṇe duḥkhamupabhogāt kṣīyata iti kṣayaduḥkham / tathā viṣayopabhogasaṃge kṛte nāstīndriyāṇāmupaśama iti saṃgadoṣaḥ / tathā na anupahatya bhūtānyupabhoga ityeṣa hiṃsādoṣaḥ / evamarjjanādidoṣadarśanāt pañcaviṣayoparamāt pañca tuṣṭayaḥ / evamādhyātmikabāhyabhedānnava tuṣṭayastāsāṃ nāmāni śāstrāntare proktāni / ambhaḥ salilamogho vṛṣṭiḥ sutamo pāraṃ sunetraṃ nārīkamanuttamāṃbhasikamiti / āsāṃ tuṣṭīnāṃ viparītāśaktibhedādbuddhibadhā bhavanti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.