इत्येष परिसमाप्तौ निर्द्देशे च प्रकृतिविकृतौ प्रकृतिकरणे प्रकृतिक्रियायां य आरम्भो महदादिविशेषभूतपर्यन्तः प्रकृतेर्महान् महतो ऽहंकारस्तस्मात्तन्मात्राण्येकादशेन्द्रियाणि तन्मात्रेभ्यः पञ्चमहाभूतानीत्येषः प्रतिपुरुषविमोक्षार्थं पुरुषं प्रति देवमनुष्यतिर्यग्भावं गतानां विमोक्षार्थमारम्भः कथं स्वार्थ इव परार्थमारम्भः यथा कश्चित् स्वार्थं त्यक्त्वा मित्रकार्याणि करोति एवं प्रधानम् । पुरुषो ऽत्र प्रधानस्य न किञ्चित् प्रत्युपकारं करोति । स्वार्थ इव न च स्वाथः परार्थ एवार्थः शब्दादिविषयोपलब्धिर्गुणपुरुषान्तरोपलब्धिश्च त्रिषु लोकेषु शब्दादिविषयैः पुरुषा योजयितव्या अन्ते च मोक्षेणेति प्रधानस्य प्रवृत्तिस्तथा चोक्तम् । कुम्भवत् प्रधानं पुरुषार्थं कृत्वा निवर्त्तत इति
ityeṣa parisamāptau nirddeśe ca prakṛtivikṛtau prakṛtikaraṇe prakṛtikriyāyāṃ ya ārambho mahadādiviśeṣabhūtaparyantaḥ prakṛtermahān mahato 'haṃkārastasmāttanmātrāṇyekādaśendriyāṇi tanmātrebhyaḥ pañcamahābhūtānītyeṣaḥ pratipuruṣavimokṣārthaṃ puruṣaṃ prati devamanuṣyatiryagbhāvaṃ gatānāṃ vimokṣārthamārambhaḥ kathaṃ svārtha iva parārthamārambhaḥ yathā kaścit svārthaṃ tyaktvā mitrakāryāṇi karoti evaṃ pradhānam / puruṣo 'tra pradhānasya na kiñcit pratyupakāraṃ karoti / svārtha iva na ca svāthaḥ parārtha evārthaḥ śabdādiviṣayopalabdhirguṇapuruṣāntaropalabdhiśca triṣu lokeṣu śabdādiviṣayaiḥ puruṣā yojayitavyā ante ca mokṣeṇeti pradhānasya pravṛttistathā coktam / kumbhavat pradhānaṃ puruṣārthaṃ kṛtvā nivarttata iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.