तत्र यद्येवं चिन्त्येत - शरप्रक्षेपणादिक्रियाविशेषाणां प्रतिभासास्तु विच्छिन्नप्रतिभासत्वे ऽपि स्पन्दनत्वपूर्वकाः; तदन्या विच्छिन्नप्रतिभासास्तु न तथा स्युः? तस्मादाह - तत्र यदि कस्यचिदपूर्वकत्वम्, न को ऽपि तत्पूर्वक स्यात्; विशेषाभावात् । तत्र यदि कस्यचिदपूर्वकत्वमित्यादि । यदि विच्छिन्नाविच्छिन्नज्ञानयोरन्यतरत् स्पन्दनत्वनिबन्धनं नेष्यते, तदा किमपि स्पन्दनत्वपूर्वकं न स्यात् । कथमिति चेत्? आह - विशेषाभावादिति । सुगममेतद् ॥ २१ ॥॥ उपसंहरन्नाह - अतः क्रियाविशेषसामान्यं स्पन्दनविशेषसामान्यस्य गमकम् । अतः क्रियाविशेषसामान्यमित्यादि । यतो हि यदि कस्यचिदतत्पूर्वकत्वं भवेत् सर्वस्यातत्पूर्वकत्वं प्रसज्येत । अतः क्रियाविशेषमुत्सृज्य क्रियाविशेषसामान्येन स्पन्दनविशेषसामान्यमनुमीयते । क्रियाविशेषेतिवचनं क्रियाभिलापौ दर्शयति । सामान्यमिति शब्दः बहिरन्तर्मुखकृतं भेदं परिहरति । न ह्येवं शक्यते ऽनुमातुम् - ंरागाद् वदतीति वा द्वेषाद्वा मोहाद्वा । तस्मादेषो ऽत्र समुदायार्थः - क्रियाभिलापमात्रेण स्पन्दनमात्रमनुमेयम्, न तु स्पन्दनविशेषम्; विशेषे लिङ्गस्य व्यभिउचारदिति
tatra yadyevaṃ cintyeta - śaraprakṣepaṇādikriyāviśeṣāṇāṃ pratibhāsāstu vicchinnapratibhāsatve 'pi spandanatvapūrvakāḥ; tadanyā vicchinnapratibhāsāstu na tathā syuḥ? tasmādāha - tatra yadi kasyacidapūrvakatvam, na ko 'pi tatpūrvaka syāt; viśeṣābhāvāt / tatra yadi kasyacidapūrvakatvamityādi / yadi vicchinnāvicchinnajñānayoranyatarat spandanatvanibandhanaṃ neṣyate, tadā kimapi spandanatvapūrvakaṃ na syāt / kathamiti cet? āha - viśeṣābhāvāditi / sugamametad // 21 //// upasaṃharannāha - ataḥ kriyāviśeṣasāmānyaṃ spandanaviśeṣasāmānyasya gamakam / ataḥ kriyāviśeṣasāmānyamityādi / yato hi yadi kasyacidatatpūrvakatvaṃ bhavet sarvasyātatpūrvakatvaṃ prasajyeta / ataḥ kriyāviśeṣamutsṛjya kriyāviśeṣasāmānyena spandanaviśeṣasāmānyamanumīyate / kriyāviśeṣetivacanaṃ kriyābhilāpau darśayati / sāmānyamiti śabdaḥ bahirantarmukhakṛtaṃ bhedaṃ pariharati / na hyevaṃ śakyate 'numātum - ṃrāgād vadatīti vā dveṣādvā mohādvā / tasmādeṣo 'tra samudāyārthaḥ - kriyābhilāpamātreṇa spandanamātramanumeyam, na tu spandanaviśeṣam; viśeṣe liṅgasya vyabhiucāraditi
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.