एवं सामान्येन कार्यकारणभावं निर्दिश्य कार्यस्य भेदमुपदर्शयितुमाह - तत्र आत्मस्पन्दननिमित्तकस्यान्तर्मुखवृत्तिः, अन्यस्यान्यथा । प्रायेणाधिकृत्य असौ भेदः । तत्र आत्मस्पन्दननिमित्तकस्येत्यादि । आत्मस्पन्दनात्समुत्थितं यज्ज्ञानं तस्यान्तर्मुखप्रतिभासतया वृत्तिः, परस्पन्दनात्समुत्थितस्य तु बहिर्मुखप्रतिभासतया । मुखेति शब्दो ऽत्रालम्बने वर्तते । प्रायेणाधिकृत्येत्यनेन शरप्रक्षेपणादीनाअं परकृतचालनादीनां च प्रदर्शनम् । ४८ ॥ तत्र स्यान्मतम् - भवतु जाग्रदवस्थायां कार्यकारणभावः, स्वप्नावस्थायां तु तत्कथमिति चेत्? आह - एतयोः सः कार्यकारणभावः स्वापाद्यवस्थायामितरस्यामपि च समानः । एतयोः सः कार्यकारणभाव इत्यादि । यश्चानन्तरोक्तः कार्यकारणभावः, सः स्वापजाग्रदवस्थयोश्च समानः । आदीत्यनेन कामशोकादिभिरुपहतावस्थानां परिग्रहः
evaṃ sāmānyena kāryakāraṇabhāvaṃ nirdiśya kāryasya bhedamupadarśayitumāha - tatra ātmaspandananimittakasyāntarmukhavṛttiḥ, anyasyānyathā / prāyeṇādhikṛtya asau bhedaḥ / tatra ātmaspandananimittakasyetyādi / ātmaspandanātsamutthitaṃ yajjñānaṃ tasyāntarmukhapratibhāsatayā vṛttiḥ, paraspandanātsamutthitasya tu bahirmukhapratibhāsatayā / mukheti śabdo 'trālambane vartate / prāyeṇādhikṛtyetyanena śaraprakṣepaṇādīnāaṃ parakṛtacālanādīnāṃ ca pradarśanam / 48 // tatra syānmatam - bhavatu jāgradavasthāyāṃ kāryakāraṇabhāvaḥ, svapnāvasthāyāṃ tu tatkathamiti cet? āha - etayoḥ saḥ kāryakāraṇabhāvaḥ svāpādyavasthāyāmitarasyāmapi ca samānaḥ / etayoḥ saḥ kāryakāraṇabhāva ityādi / yaścānantaroktaḥ kāryakāraṇabhāvaḥ, saḥ svāpajāgradavasthayośca samānaḥ / ādītyanena kāmaśokādibhirupahatāvasthānāṃ parigrahaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.