ननु स्वप्ने समुत्थापकस्पन्दनमेव नास्ति । तत्कथं कार्यकारणभावस्य समानतेति । तस्मादाह - भ्रान्त्यवस्थायां यथास्वं प्रत्ययविशेषोपाश्रयात् परस्पन्दनादिनिमित्तोद्भूतविज्ञानवासनैव कदाचित्पराभोगादेः व्यवहितादपि वृत्तिं लभते, न तु अत्यन्तासदाभोगात् । भ्रान्त्यवस्थायामित्यादि । भ्रान्त्यवस्थायामिति मिद्धेनोपहताद्यवस्थायाम् । यथास्वमित्यनेन स्वप्नस्य मिद्धविशेषः, नरकादेः कर्मविपाकावस्था च परोगृह्यते । प्रत्ययविशेषो मिद्धादिः । उपाश्रयणम् उपाश्रयः । प्रत्ययविशेषस्य उपाश्रयः प्रत्ययविशेषोपाश्रयः । प्रत्ययविशेषमुपाश्रयत इति यावत् । परचित्तेन संप्रयुक्तं स्पन्दनं परस्पन्दनम् । आदीत्यनेन मुखकान्तिरक्तिमादीनां जनकचित्तस्य परोइग्रहः परस्पन्दनादि च निमित्तं चेति समासः । निमित्तत्वमत्राधिपतिप्रत्ययत्वमिति द्रष्टव्यम् । यस्य क्रियादिप्रतिभासिविज्ञानस्य तदन्यस्मात् स्पन्दनादिनिमित्तादुद्भवितुं शीलमस्ति तत् परस्पन्दादिनिमित्तोद्भूतविज्ञानम् । तस्य वासना शक्तिः । पराभोगः परमनस्कारः आदीत्यनेन तत्कालभाविनां तदन्यप्रत्ययानां परिग्रहः । व्यवहितः कालविप्रकृष्टः । अपीति शब्दो ऽव्यवहिते देवाद्यधिष्ठानात् स्वप्नदर्शने ऽपि । तस्याः वृत्तिलाभः क्रियाप्रतिभासिविज्ञानजननयोग्यात्मतया समवधानम् । एवमुक्तं भवति - भ्रान्त्यवस्थायां प्रत्ययविशेषस्य उपाश्रयात् परस्पन्दनादिनिमित्तदुद्भूतविज्ञानवासना कदाचित् व्यवहिताद् पराभोगादपि वृत्तिं लभते । यस्यास्तु पराभोगो ऽत्यन्तासन्न तस्माद् वृत्तिं लभते
nanu svapne samutthāpakaspandanameva nāsti / tatkathaṃ kāryakāraṇabhāvasya samānateti / tasmādāha - bhrāntyavasthāyāṃ yathāsvaṃ pratyayaviśeṣopāśrayāt paraspandanādinimittodbhūtavijñānavāsanaiva kadācitparābhogādeḥ vyavahitādapi vṛttiṃ labhate, na tu atyantāsadābhogāt / bhrāntyavasthāyāmityādi / bhrāntyavasthāyāmiti middhenopahatādyavasthāyām / yathāsvamityanena svapnasya middhaviśeṣaḥ, narakādeḥ karmavipākāvasthā ca parogṛhyate / pratyayaviśeṣo middhādiḥ / upāśrayaṇam upāśrayaḥ / pratyayaviśeṣasya upāśrayaḥ pratyayaviśeṣopāśrayaḥ / pratyayaviśeṣamupāśrayata iti yāvat / paracittena saṃprayuktaṃ spandanaṃ paraspandanam / ādītyanena mukhakāntiraktimādīnāṃ janakacittasya paroigrahaḥ paraspandanādi ca nimittaṃ ceti samāsaḥ / nimittatvamatrādhipatipratyayatvamiti draṣṭavyam / yasya kriyādipratibhāsivijñānasya tadanyasmāt spandanādinimittādudbhavituṃ śīlamasti tat paraspandādinimittodbhūtavijñānam / tasya vāsanā śaktiḥ / parābhogaḥ paramanaskāraḥ ādītyanena tatkālabhāvināṃ tadanyapratyayānāṃ parigrahaḥ / vyavahitaḥ kālaviprakṛṣṭaḥ / apīti śabdo 'vyavahite devādyadhiṣṭhānāt svapnadarśane 'pi / tasyāḥ vṛttilābhaḥ kriyāpratibhāsivijñānajananayogyātmatayā samavadhānam / evamuktaṃ bhavati - bhrāntyavasthāyāṃ pratyayaviśeṣasya upāśrayāt paraspandanādinimittadudbhūtavijñānavāsanā kadācit vyavahitād parābhogādapi vṛttiṃ labhate / yasyāstu parābhogo 'tyantāsanna tasmād vṛttiṃ labhate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.