Library·Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Mathara's Vrtti [SkMv]·35

Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Mathara's Vrtti [SkMv] 35

SkMv 35

सान्तःकरणा अन्तःकरणे अहंमनसी ताभ्यां सह वर्तते या बुद्धिः सा तथोक्ता । सा बुद्धिः सर्वं विषयं निरवशेषं त्रिष्व् अपि कालेषु यस्माद् अवगाहते व्याप्नोति गृह्णाति शब्दाद्यं पञ्चविधं तस्माद् एव तन्मनोबुद्ध्यहङ्कारलक्षणं त्रिविधम् एव करणं साधनं, क्रियते ऽनेनेतिकृत्वा । शेषाणि पुनः द्वारि बाह्ये यानि बुद्धिकर्मेन्द्रियतया प्रतीतानि श्रोत्रवाक्प्रभृतीनि दश तानि तस्या एव मनोऽहङ्कारयुक्ताया बुद्धेर् विषयग्रहणाय द्वाराणि प्रतीकान्य् एव न तु करणतया सान्वयानि । तथा एतैर् दशभिर् द्वारैः सान्तःकरणा बुद्धिर् एव विषयान् गृह्णातीति त्रिविधम् एव करणम् इत्य् अर्थः

sāntaḥkaraṇā antaḥkaraṇe ahaṃmanasī tābhyāṃ saha vartate yā buddhiḥ sā tathoktā | sā buddhiḥ sarvaṃ viṣayaṃ niravaśeṣaṃ triṣv api kāleṣu yasmād avagāhate vyāpnoti gṛhṇāti śabdādyaṃ pañcavidhaṃ tasmād eva tanmanobuddhyahaṅkāralakṣaṇaṃ trividham eva karaṇaṃ sādhanaṃ, kriyate 'nenetikṛtvā | śeṣāṇi punaḥ dvāri bāhye yāni buddhikarmendriyatayā pratītāni śrotravākprabhṛtīni daśa tāni tasyā eva mano'haṅkārayuktāyā buddher viṣayagrahaṇāya dvārāṇi pratīkāny eva na tu karaṇatayā sānvayāni | tathā etair daśabhir dvāraiḥ sāntaḥkaraṇā buddhir eva viṣayān gṛhṇātīti trividham eva karaṇam ity arthaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/SkMv/35

Cite as: Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Mathara's Vrtti [SkMv] 35, in HREEM (hreem.cc/library/SkMv/35), after GRETIL, Isvarakrsna: Samkhyakarika (Samkhyasaptati), with Mathara's commentary Matharavrtti Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/samkhya/iskamatu.htm — Isvarakrsna: Samkhyakarika (Samkhyasaptati), with Mathara's commentary Matharavrtti Based on the ed. by Visnu Prasada Sarma: Sāṃkhyakārikā: Māṭharācāryaviracita-"Māṭharavṛtti"-sahitā, Varanasi : The Chowkhamba Sanskrit Series Office 1970 (Chowkhamba Sanskrit S

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text