Library·Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Mathara's Vrtti [SkMv]·51

Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Mathara's Vrtti [SkMv] 51

SkMv 51

एषा सप्तमी सिद्धिः । कश्चिद् आवाहनसंवाहनभिक्षापात्रवस्त्रच्छत्रकमण्डलुप्रभृतिदानेन गुरून् आराध्य साङ्ख्यम् अधिगम्य मोक्षं गच्छतीत्य् एषाष्टमी सिद्धिर् दानादिभिर् उपायैर् निष्पन्ना । आसाम् अष्टानां पूर्ववन्नामान्तराणि । तारं सुतारं तारतारं प्रमोदं प्रमुदितं मोहनं रम्यकं सदाप्रमुदितम् इति । विपरीता असिद्धयः । तद् यथा अतारम् इत्याद्याः । ततश् च एकादशेन्द्रियवधाः, नवानां तुष्टीनां विपर्ययाः प्रकृत्युपादानकालभाग्याख्यानां पञ्चविषयोपरमतुष्टीनां च । अष्टानां सिद्धीनां विपर्यया अनूहादयः । सप्तदश वधा बुद्धेर् एवम् एकादश सप्तदश चाष्टाविंशतिभेदा अशक्तेर् अभिधीयन्ते । एवं विपर्ययाशक्तितुष्टिसिद्धीनाम् उद्देशः कृत इति वाक्यशेषः । सिद्धेः पूर्वो ऽङ्कुशस् त्रिविधः । या ऊहाद्याष्टधा सिद्धिस् तस्या पूर्वो विपर्ययाशक्तितुष्टिरूपो ऽङ्कुशो नियामकः । त्रिविधस् त्रिप्रकार इत्य् अर्थः । यथाङ्कुशेन गृहीतो गजो वश्यो भवति । एवं विपर्ययाशक्तितुष्टिरूपं त्रिविधं प्रत्ययसर्गं हित्वा सिद्धिः संसेव्या, सिद्धेस् तत्त्वज्ञानं, तस्माच् च मोक्ष इति तात्पर्यम्

eṣā saptamī siddhiḥ | kaścid āvāhanasaṃvāhanabhikṣāpātravastracchatrakamaṇḍaluprabhṛtidānena gurūn ārādhya sāṅkhyam adhigamya mokṣaṃ gacchatīty eṣāṣṭamī siddhir dānādibhir upāyair niṣpannā | āsām aṣṭānāṃ pūrvavannāmāntarāṇi | tāraṃ sutāraṃ tāratāraṃ pramodaṃ pramuditaṃ mohanaṃ ramyakaṃ sadāpramuditam iti | viparītā asiddhayaḥ | tad yathā atāram ityādyāḥ | tataś ca ekādaśendriyavadhāḥ, navānāṃ tuṣṭīnāṃ viparyayāḥ prakṛtyupādānakālabhāgyākhyānāṃ pañcaviṣayoparamatuṣṭīnāṃ ca | aṣṭānāṃ siddhīnāṃ viparyayā anūhādayaḥ | saptadaśa vadhā buddher evam ekādaśa saptadaśa cāṣṭāviṃśatibhedā aśakter abhidhīyante | evaṃ viparyayāśaktituṣṭisiddhīnām uddeśaḥ kṛta iti vākyaśeṣaḥ | siddheḥ pūrvo 'ṅkuśas trividhaḥ | yā ūhādyāṣṭadhā siddhis tasyā pūrvo viparyayāśaktituṣṭirūpo 'ṅkuśo niyāmakaḥ | trividhas triprakāra ity arthaḥ | yathāṅkuśena gṛhīto gajo vaśyo bhavati | evaṃ viparyayāśaktituṣṭirūpaṃ trividhaṃ pratyayasargaṃ hitvā siddhiḥ saṃsevyā, siddhes tattvajñānaṃ, tasmāc ca mokṣa iti tātparyam

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/SkMv/51

Cite as: Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Mathara's Vrtti [SkMv] 51, in HREEM (hreem.cc/library/SkMv/51), after GRETIL, Isvarakrsna: Samkhyakarika (Samkhyasaptati), with Mathara's commentary Matharavrtti Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/samkhya/iskamatu.htm — Isvarakrsna: Samkhyakarika (Samkhyasaptati), with Mathara's commentary Matharavrtti Based on the ed. by Visnu Prasada Sarma: Sāṃkhyakārikā: Māṭharācāryaviracita-"Māṭharavṛtti"-sahitā, Varanasi : The Chowkhamba Sanskrit Series Office 1970 (Chowkhamba Sanskrit S

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text