इत्य् एष प्रकृतिकृत इति । एवमादिर् यः पूर्वम् उपवर्णितो लिङ्गसर्गो महदादिभूतपर्यन्तः, एष प्रकृतिकृत इति । अत्राह --- एवं लिङ्गसर्गः प्रधानेन किमर्थं कृत इति? अत्रोच्यते --- प्रतिपुरुषविमोक्षार्थम् । पुरुषं पुरुषं प्रति विमोक्षस् तदर्थं प्रतिपुरुषविमोक्षार्थम् । देवलोकगतानाम्, मनुष्यलोकगतानाम्, तिर्यग्योनिगतानां च मोक्षार्थम् इत्य् अर्थः । स्वार्थ इव परार्थ आरम्भः । स्वकीयो ऽर्थः स्वार्थः । इवोपमायाम् । यथा कश्चित् स्वार्थम् इव मित्रार्थं करोति तथा स्वार्थम् इव प्रधानं पुरुषार्थं करोति । स चार्थो द्विविधः । शब्दाद्युपलब्धिर् आदिर् गुणपुरुषान्तरोपलब्धिर् अन्तश् च । त्रिषु लोकेषु शब्दादिविषयैः पुरुषं योजयति । अन्ते च गुणपुरुषान्तरोपलब्ध्या मोक्षं कुरुते
ity eṣa prakṛtikṛta iti | evamādir yaḥ pūrvam upavarṇito liṅgasargo mahadādibhūtaparyantaḥ, eṣa prakṛtikṛta iti | atrāha --- evaṃ liṅgasargaḥ pradhānena kimarthaṃ kṛta iti? atrocyate --- pratipuruṣavimokṣārtham | puruṣaṃ puruṣaṃ prati vimokṣas tadarthaṃ pratipuruṣavimokṣārtham | devalokagatānām, manuṣyalokagatānām, tiryagyonigatānāṃ ca mokṣārtham ity arthaḥ | svārtha iva parārtha ārambhaḥ | svakīyo 'rthaḥ svārthaḥ | ivopamāyām | yathā kaścit svārtham iva mitrārthaṃ karoti tathā svārtham iva pradhānaṃ puruṣārthaṃ karoti | sa cārtho dvividhaḥ | śabdādyupalabdhir ādir guṇapuruṣāntaropalabdhir antaś ca | triṣu lokeṣu śabdādiviṣayaiḥ puruṣaṃ yojayati | ante ca guṇapuruṣāntaropalabdhyā mokṣaṃ kurute
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.