Library·Skanda Purāṇa (part)·29
इति स्कन्दपुराणे ऽष्टाविंशतितमो ऽध्यायः व्यास उवाच एवं कालेन सम्प्राप्य वाराणस्यां निकेतनम् । जगतः पितरौ देवौ चक्रतुः किमतः परम्
iti skandapurāṇe 'ṣṭāviṃśatitamo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca evaṃ kālena samprāpya vārāṇasyāṃ niketanam / jagataḥ pitarau devau cakratuḥ kimataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्कुमार उवाच ततः स भगवान्देवो देवीं हिमवतः सुताम् । उवाच देवि पश्याम उद्यानं यदि रोचते
sanatkumāra uvāca tataḥ sa bhagavāndevo devīṃ himavataḥ sutām / uvāca devi paśyāma udyānaṃ yadi rocate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव्युवाच एवं भवतु देवेश यथात्थ त्वं वृषध्वज । न हि मे ऽन्यत्र गन्तव्यम् उद्यानात्परतो हर
devyuvāca evaṃ bhavatu deveśa yathāttha tvaṃ vṛṣadhvaja / na hi me 'nyatra gantavyam udyānātparato hara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्कुमार उवाच सह देव्या ततो व्यास वाराणस्यां वृषध्वजः । देवोद्यानदिदृक्षार्थं विचचार समन्ततः
sanatkumāra uvāca saha devyā tato vyāsa vārāṇasyāṃ vṛṣadhvajaḥ / devodyānadidṛkṣārthaṃ vicacāra samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वस्मिन्स दिशाभागे देव्या देवः पिनाकधृक् । उद्यानं दर्शयामास नानाकुसुमशोभितम्
pūrvasminsa diśābhāge devyā devaḥ pinākadhṛk / udyānaṃ darśayāmāsa nānākusumaśobhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चम्पकाशोकपुंनाग- प्रियङ्गूचूतसंकुलम् । बिल्वार्जुनकदम्बैश्च न्यग्रोधोदुम्बरैरपि
campakāśokapuṃnāga- priyaṅgūcūtasaṃkulam / bilvārjunakadambaiśca nyagrodhodumbarairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धवद्भिश्च कुसुमैर् जातीकेसरकेतकैः । रम्यैः सुरभिपुष्पैश्च षट्पदव्रातसेवितैः । संयुक्तं सर्वतः श्रीमद् वनं वैभ्राजसंनिभम्
gandhavadbhiśca kusumair jātīkesaraketakaiḥ / ramyaiḥ surabhipuṣpaiśca ṣaṭpadavrātasevitaiḥ / saṃyuktaṃ sarvataḥ śrīmad vanaṃ vaibhrājasaṃnibham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तदुद्यानमासाद्य देवीमाह जगत्पतिः । अस्मिन्देशे पुरा देवि तिष्ठतो मम शोभने
sa tadudyānamāsādya devīmāha jagatpatiḥ / asmindeśe purā devi tiṣṭhato mama śobhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वं गोलोकसंस्थानां गवां वत्सैः स्वयंभुवैः । पीयतीनां पयो वेगात् फेनं मूर्ध्नि समापतत्
ūrdhvaṃ golokasaṃsthānāṃ gavāṃ vatsaiḥ svayaṃbhuvaiḥ / pīyatīnāṃ payo vegāt phenaṃ mūrdhni samāpatat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मयोर्ध्वं दृष्टास्तु गावस्ताः सोमपार्श्वगाः । ततस्ताः प्रेक्षितास्तत्र मया गावस्तदाभवन् । तेजसा दह्यमानास्तु नैकवर्णा भृशार्दिताः
tato mayordhvaṃ dṛṣṭāstu gāvastāḥ somapārśvagāḥ / tatastāḥ prekṣitāstatra mayā gāvastadābhavan / tejasā dahyamānāstu naikavarṇā bhṛśārditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गावः पूर्वमिमा देवि आसन्कपिलवर्णजाः । नैकवर्णास्तदाभूवन् यदा सम्प्रेक्षिता मया
gāvaḥ pūrvamimā devi āsankapilavarṇajāḥ / naikavarṇāstadābhūvan yadā samprekṣitā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां शरण्यतां यात्वा ताभिर्मामेव शैलजे । आश्रितः सोम आगत्य सह गोभिर्न तास्त्यजत्
tāsāṃ śaraṇyatāṃ yātvā tābhirmāmeva śailaje / āśritaḥ soma āgatya saha gobhirna tāstyajat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्दिताभिस्तदा गोभिर् ब्रह्मा मामब्रवीत्ततः । प्रसादं कुरु देवेश सुरभीस्तेजसा तव । न नश्यन्ति यथा सद्यस् तथा सर्वसुरार्चित
arditābhistadā gobhir brahmā māmabravīttataḥ / prasādaṃ kuru deveśa surabhīstejasā tava / na naśyanti yathā sadyas tathā sarvasurārcita
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहमास्थितो देवि स्थाने ऽस्मिन्स्वयमेव तु । गोप्रेक्षक इति ख्यातः संस्तुतः सर्वदेवतैः
tato 'hamāsthito devi sthāne 'sminsvayameva tu / goprekṣaka iti khyātaḥ saṃstutaḥ sarvadevataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोप्रेक्षेश्वरमागत्य दृष्ट्वा चार्च्य च मानवः । न दुर्गतिमवाप्नोति कल्मषैश्च विमुच्यते
goprekṣeśvaramāgatya dṛṣṭvā cārcya ca mānavaḥ / na durgatimavāpnoti kalmaṣaiśca vimucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्ता दह्यमानास्तु प्रसन्ने सुरभीर्मयि । ह्रदे ऽस्मिन्पेतुरभ्येत्य शान्तास्ता विबभुस्तदा । कपिलाह्रद इत्येवं तदाप्रभृति कथ्यते
tatastā dahyamānāstu prasanne surabhīrmayi / hrade 'sminpeturabhyetya śāntāstā vibabhustadā / kapilāhrada ityevaṃ tadāprabhṛti kathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रापि स्वयमेवाहं वृषध्वज इति श्रुतः । सांनिध्यं कृतवान्देवि स चायं दृश्यतां स्थितः
atrāpi svayamevāhaṃ vṛṣadhvaja iti śrutaḥ / sāṃnidhyaṃ kṛtavāndevi sa cāyaṃ dṛśyatāṃ sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिलाह्रदतीर्थे ऽस्मिन् स्नात्वा नान्यमना नरः । वृषध्वजमिमं दृष्ट्वा सर्वयज्ञफलं लभेत्
kapilāhradatīrthe 'smin snātvā nānyamanā naraḥ / vṛṣadhvajamimaṃ dṛṣṭvā sarvayajñaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सलोकतां मृतश्चापि अर्चयित्वा तु मामिह । लभते देहभेदे तु गणत्वं चातिदुर्लभम्
salokatāṃ mṛtaścāpi arcayitvā tu māmiha / labhate dehabhede tu gaṇatvaṃ cātidurlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन्नपि प्रदेशे तु ता गावो ब्रह्मणा स्वयम् । शान्त्यर्थं सर्वलोकानां सर्वा दुग्धाः पयोमृतम्
asminnapi pradeśe tu tā gāvo brahmaṇā svayam / śāntyarthaṃ sarvalokānāṃ sarvā dugdhāḥ payomṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां क्षीरेण संजातं ह्रदमेतन्मनोहरम् । भद्रदोहमिति ख्यातं पुण्यं देववनं शुभम्
tāsāṃ kṣīreṇa saṃjātaṃ hradametanmanoharam / bhadradohamiti khyātaṃ puṇyaṃ devavanaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वैर्देवैरहं देवि अस्मिन्देशे प्रसादितः । गच्छोपशममीशेति उपशान्तशिवस्ततः
sarvairdevairahaṃ devi asmindeśe prasāditaḥ / gacchopaśamamīśeti upaśāntaśivastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितो भूत्वाहमत्रस्थः पुण्यमस्यापि दर्शनम् । दृष्ट्वैनं प्रयतो मर्त्यः स्वर्गलोकमवाप्नुयात्
sthito bhūtvāhamatrasthaḥ puṇyamasyāpi darśanam / dṛṣṭvainaṃ prayato martyaḥ svargalokamavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्राहं ब्रह्मणानीय स्थापितः परमेष्ठिना । ब्रह्मणश्चापि संगृह्य विष्णुना स्थापितः पुनः
atrāhaṃ brahmaṇānīya sthāpitaḥ parameṣṭhinā / brahmaṇaścāpi saṃgṛhya viṣṇunā sthāpitaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणा स ततो विष्णुः प्रोक्तः संविग्नचेतसा । मयानीतमिदं लिङ्गं कस्मात्स्थापितवानसि
brahmaṇā sa tato viṣṇuḥ proktaḥ saṃvignacetasā / mayānītamidaṃ liṅgaṃ kasmātsthāpitavānasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमुवाच पुनर्विष्णुर् ब्रह्माणं कुपिताननम् । रुद्रदेवे ममात्यन्तं पुरा भक्तिर्महत्तरा
tamuvāca punarviṣṇur brahmāṇaṃ kupitānanam / rudradeve mamātyantaṃ purā bhaktirmahattarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयैष स्थापितस्तेन नाम्ना तव भविष्यति । हिरण्यगर्भ इत्येवं ततो ऽत्राहं समास्थितः । दृष्ट्वैनमपि देवेशं मम लोकं व्रजेन्नरः
mayaiṣa sthāpitastena nāmnā tava bhaviṣyati / hiraṇyagarbha ityevaṃ tato 'trāhaṃ samāsthitaḥ / dṛṣṭvainamapi deveśaṃ mama lokaṃ vrajennaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनश्चापि ततो ब्रह्मा मम लिङ्गमिमं शुभे । स्थापयामास विधिवद् भक्त्या परमया युतः । स्वर्लीनेश्वर इत्येवम् अत्राहं स्वयमास्थितः
punaścāpi tato brahmā mama liṅgamimaṃ śubhe / sthāpayāmāsa vidhivad bhaktyā paramayā yutaḥ / svarlīneśvara ityevam atrāhaṃ svayamāsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्मिन्परतरे लीनः प्रधाने मम कारणे । तस्मात्स्वर्लीन इत्येवं गुह्यं क्षेत्रं मम स्मृतम्
svasminparatare līnaḥ pradhāne mama kāraṇe / tasmātsvarlīna ityevaṃ guhyaṃ kṣetraṃ mama smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणानिह नरस्त्यक्त्वा न पुनर्जायते क्वचित् । आनन्त्या सा गतिस्तस्य योगिनां चैव सा स्मृता
prāṇāniha narastyaktvā na punarjāyate kvacit / ānantyā sā gatistasya yogināṃ caiva sā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन्नपि मया देशे दैत्यो देवतकण्टकः । व्याघ्ररूपं समास्थाय निहतो दर्पितो बली
asminnapi mayā deśe daityo devatakaṇṭakaḥ / vyāghrarūpaṃ samāsthāya nihato darpito balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याघ्रेश्वरस्ततः ख्यातो नित्यमत्राहमास्थितः । न पुनर्दुर्गतिं याति दृष्ट्वैनममरेश्वरम्
vyāghreśvarastataḥ khyāto nityamatrāhamāsthitaḥ / na punardurgatiṃ yāti dṛṣṭvainamamareśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पलो विदलश्चैव यौ दैत्यौ ब्रह्मणा पुरा । स्त्रीवध्यौ दर्पितौ सृष्टौ त्वयैव निहतौ शुभे । सावज्ञं गेन्दुकेनात्र तस्येदं चिह्नमास्थितम्
utpalo vidalaścaiva yau daityau brahmaṇā purā / strīvadhyau darpitau sṛṣṭau tvayaiva nihatau śubhe / sāvajñaṃ gendukenātra tasyedaṃ cihnamāsthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदावत्राहमागत्य आस्थितो गणपैः सह । ज्येष्ठं स्थानमिदं तस्माद् एतन्मे पुण्यदर्शनम्
ādāvatrāhamāgatya āsthito gaṇapaiḥ saha / jyeṣṭhaṃ sthānamidaṃ tasmād etanme puṇyadarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वेमं मम लिङ्गं तु ज्येष्ठस्थानसमाश्रितम् । न शोचति पुनर्मर्त्यः संसिद्धो मृत्युजन्मनी
dṛṣṭvemaṃ mama liṅgaṃ tu jyeṣṭhasthānasamāśritam / na śocati punarmartyaḥ saṃsiddho mṛtyujanmanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समन्ताद्देवतैः सर्वैर् लिङ्गानि स्थापितानि ह । दृष्ट्वा तु नियतो मर्त्यो देहभेदे गणो भवेत्
samantāddevataiḥ sarvair liṅgāni sthāpitāni ha / dṛṣṭvā tu niyato martyo dehabhede gaṇo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीमहमागत्य स्वयमस्मिन्व्यवस्थितः । न च मुक्तं मया यस्माद् अविमुक्तमिदं ततः । क्षेत्रं वाराणसी पुण्या मुक्तिदं सम्भविष्यति
idānīmahamāgatya svayamasminvyavasthitaḥ / na ca muktaṃ mayā yasmād avimuktamidaṃ tataḥ / kṣetraṃ vārāṇasī puṇyā muktidaṃ sambhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविमुक्तेश्वरं मां वै यो ऽत्र द्रक्ष्यति मानवः । गाणपत्या गतिस्तस्य यत्र तत्र मृतस्य ह । प्राणानिह तु संन्यस्य यास्यते मुक्तिमुत्तमाम्
avimukteśvaraṃ māṃ vai yo 'tra drakṣyati mānavaḥ / gāṇapatyā gatistasya yatra tatra mṛtasya ha / prāṇāniha tu saṃnyasya yāsyate muktimuttamām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्रा ते गिरिराजेन पुरा हिमवता स्वयम् । मम प्रियमिदं स्थानं ज्ञात्वा लिङ्गं प्रतिष्ठितम्
pitrā te girirājena purā himavatā svayam / mama priyamidaṃ sthānaṃ jñātvā liṅgaṃ pratiṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैलेश्वरमिति ख्यातं दृश्यतामिदमास्थितम् । दृष्ट्वेदं मनुजो देवि न दुर्गतिमनुव्रजेत्
śaileśvaramiti khyātaṃ dṛśyatāmidamāsthitam / dṛṣṭvedaṃ manujo devi na durgatimanuvrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदी वाराणसी चेयं पुण्या पापप्रमोचनी । क्षेत्रमेतदलंकृत्य जाह्नव्या सह संगता
nadī vārāṇasī ceyaṃ puṇyā pāpapramocanī / kṣetrametadalaṃkṛtya jāhnavyā saha saṃgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थापितं संगमे चास्मिन् ब्रह्मणा लिङ्गमुत्तमम् । संगमेश्वरमित्येवं ख्यातं जगति दृश्यताम्
sthāpitaṃ saṃgame cāsmin brahmaṇā liṅgamuttamam / saṃgameśvaramityevaṃ khyātaṃ jagati dṛśyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संगमे देवनद्योस्तु यः स्नात्वा मनुजः शुचिः । अर्चयेत्संगमेशानं तस्य जन्मभयं कुतः
saṃgame devanadyostu yaḥ snātvā manujaḥ śuciḥ / arcayetsaṃgameśānaṃ tasya janmabhayaṃ kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदमन्यन्महत्क्षेत्रं निवासं योगिनां परम् । क्षेत्रमध्ये च यत्राहं स्वयं भूत्वा समास्थितः । मध्यमेश्वर इत्येवं ख्यातः सर्वसुरासुरैः
idamanyanmahatkṣetraṃ nivāsaṃ yogināṃ param / kṣetramadhye ca yatrāhaṃ svayaṃ bhūtvā samāsthitaḥ / madhyameśvara ityevaṃ khyātaḥ sarvasurāsuraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धानां स्थानमेतद्धि मदीयव्रतचारिणाम् । योगिनां मोक्षलिप्सूनां जन्ममृत्युजितात्मनाम् । दृष्ट्वेदं मध्यमेशानं जन्म प्रति न शोचति
siddhānāṃ sthānametaddhi madīyavratacāriṇām / yogināṃ mokṣalipsūnāṃ janmamṛtyujitātmanām / dṛṣṭvedaṃ madhyameśānaṃ janma prati na śocati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थापितं लिङ्गमेतच्च शुक्रेण तव सूनुना । नाम्ना शुक्रेश्वरं नाम सर्वसिद्धामरार्चितम्
sthāpitaṃ liṅgametacca śukreṇa tava sūnunā / nāmnā śukreśvaraṃ nāma sarvasiddhāmarārcitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वेदं मानवः सद्यो मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः । मृतश्च न पुनर्जन्म संसारे तु लभेन्नरः
dṛṣṭvedaṃ mānavaḥ sadyo muktaḥ syātsarvakilbiṣaiḥ / mṛtaśca na punarjanma saṃsāre tu labhennaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा जम्बुकरूपेण असुरा देवकण्टकाः । ब्रह्मणो ऽथ वरं लब्ध्वा गोमायुवधशङ्किताः
purā jambukarūpeṇa asurā devakaṇṭakāḥ / brahmaṇo 'tha varaṃ labdhvā gomāyuvadhaśaṅkitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निहता हिमवत्पुत्रि जम्बुकेशस्ततो ह्यहम् । अभवं जगति ख्यातः सुरासुरनमस्कृतः । दृष्ट्वैनमपि देवेशं सर्वकामानवाप्नुयात्
nihatā himavatputri jambukeśastato hyaham / abhavaṃ jagati khyātaḥ surāsuranamaskṛtaḥ / dṛṣṭvainamapi deveśaṃ sarvakāmānavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहैः शुक्रपुरोगैश्च एतानि स्थापितानि हि । पश्य लिङ्गानि पुण्यानि सर्वकामप्रदानि तु
grahaiḥ śukrapurogaiśca etāni sthāpitāni hi / paśya liṅgāni puṇyāni sarvakāmapradāni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेतानि पुण्यानि मन्निवासानि पार्वति । कथितानि तव क्षेत्रे गुह्यं चान्यदिदं शृणु
evametāni puṇyāni mannivāsāni pārvati / kathitāni tava kṣetre guhyaṃ cānyadidaṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोशं क्रोशं चतुर्दिक्षु क्षेत्रमेतत्प्रकीर्तितम् । योजनं विद्धि चार्वङ्गि मृत्युकाले ऽमृतप्रदम्
krośaṃ krośaṃ caturdikṣu kṣetrametatprakīrtitam / yojanaṃ viddhi cārvaṅgi mṛtyukāle 'mṛtapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महालयगिरिस्थाने केदारे च व्यवस्थितम् । गणत्वं लभते दृष्ट्वा क्षेत्रे ऽस्मिन्मोक्ष-म्-आप्यते
mahālayagiristhāne kedāre ca vyavasthitam / gaṇatvaṃ labhate dṛṣṭvā kṣetre 'sminmokṣa-m-āpyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गाणपत्यपदात्तस्माद् यतः सा मुक्तिरुत्तमा । ततो महालयात्तस्मात् केदारान्मध्यमादपि । स्मृतं पुण्यतमं क्षेत्रम् अविमुक्तमिदं शुभे
gāṇapatyapadāttasmād yataḥ sā muktiruttamā / tato mahālayāttasmāt kedārānmadhyamādapi / smṛtaṃ puṇyatamaṃ kṣetram avimuktamidaṃ śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केदारमध्यमे स्थाने स्थानं चैव महालयम् । मम पुण्यानि भूर्लोके तेभ्यः श्रेष्ठतमं त्विदम्
kedāramadhyame sthāne sthānaṃ caiva mahālayam / mama puṇyāni bhūrloke tebhyaḥ śreṣṭhatamaṃ tvidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतः सृष्टानि लोकानि ततः क्षेत्रमिदं शुभम् । कदाचिन्न मया मुक्तम् अविमुक्तं ततो ऽभवत्
yataḥ sṛṣṭāni lokāni tataḥ kṣetramidaṃ śubham / kadācinna mayā muktam avimuktaṃ tato 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविमुक्तेश्वरं लिङ्गं मम दृष्ट्वेह मानवः । सद्यः पापविनिर्मुक्तः पशुपाशैर्विमुच्यते
avimukteśvaraṃ liṅgaṃ mama dṛṣṭveha mānavaḥ / sadyaḥ pāpavinirmuktaḥ paśupāśairvimucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैलेशं संगमेशं च स्वर्लीनं मध्यमेश्वरम् । हिरण्यगर्भमीशानं गोप्रेक्षं सवृषध्वजम्
śaileśaṃ saṃgameśaṃ ca svarlīnaṃ madhyameśvaram / hiraṇyagarbhamīśānaṃ goprekṣaṃ savṛṣadhvajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपशान्तशिवं चैव ज्येष्ठस्थाननिवासिनम् । शुक्रेश्वरं च विख्यातं व्याघ्रेशं जम्बुकेश्वरम् । दृष्ट्वा न जायते मर्त्यः संसारे दुःखसागरे
upaśāntaśivaṃ caiva jyeṣṭhasthānanivāsinam / śukreśvaraṃ ca vikhyātaṃ vyāghreśaṃ jambukeśvaram / dṛṣṭvā na jāyate martyaḥ saṃsāre duḥkhasāgare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वा महादेवो दिशः सर्वा व्यलोकयत् । विलोक्य संस्थिते पश्चाद् देवदेवे महेश्वरे
evamuktvā mahādevo diśaḥ sarvā vyalokayat / vilokya saṃsthite paścād devadeve maheśvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकस्मादभवत्सर्वं तद्देशं ज्वलितं यथा । सविद्युत्स्तनिताघोषं सूर्यायुतशतोदितम् । तेजोभिरेकतः पूर्णं वह्निभास्करयोरिव
akasmādabhavatsarvaṃ taddeśaṃ jvalitaṃ yathā / savidyutstanitāghoṣaṃ sūryāyutaśatoditam / tejobhirekataḥ pūrṇaṃ vahnibhāskarayoriva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पाशुपताः सिद्धा भस्माभ्यङ्गसितप्रभाः । योगीश्वरा महात्मानस् तथा वैतानिकव्रताः
tataḥ pāśupatāḥ siddhā bhasmābhyaṅgasitaprabhāḥ / yogīśvarā mahātmānas tathā vaitānikavratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्यक्तलिङ्गिनश्चैव शिवयोगोज्ज्वलप्रभाः । बहवः शतशो ऽभ्येत्य नमश्चक्रुर्महेश्वरम्
avyaktaliṅginaścaiva śivayogojjvalaprabhāḥ / bahavaḥ śataśo 'bhyetya namaścakrurmaheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर्निरीक्ष्य देवेशं ध्यानयोगं च कृत्स्नशः । तस्थुरात्मानमाधाय लीयमाना इवेश्वरे
punarnirīkṣya deveśaṃ dhyānayogaṃ ca kṛtsnaśaḥ / tasthurātmānamādhāya līyamānā iveśvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितानां स तथा तेषां देवदेव उमापतिः । संचिन्त्य परमां मूर्तिं बभूव पुरुषः प्रभुः
sthitānāṃ sa tathā teṣāṃ devadeva umāpatiḥ / saṃcintya paramāṃ mūrtiṃ babhūva puruṣaḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षड्विंश ईश्वरो ऽव्यक्तः सूर्यायुतसमप्रभः । कृत्स्नं जगदिवैकस्थं कर्तुमन्त इवास्थितः
ṣaḍviṃśa īśvaro 'vyaktaḥ sūryāyutasamaprabhaḥ / kṛtsnaṃ jagadivaikasthaṃ kartumanta ivāsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तां परमां मूर्तिम् आस्थितस्य जगत्प्रभोः । न शशाक वपुर्द्रष्टुं हृष्टरोमा गिरीन्द्रजा
tasya tāṃ paramāṃ mūrtim āsthitasya jagatprabhoḥ / na śaśāka vapurdraṣṭuṃ hṛṣṭaromā girīndrajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तत्सृष्टमात्मानं बुद्ध्वा सा प्रकृतिस्थितम् । प्रकृतेर्मूर्तिमास्थाय योगेन परमात्मिका । तं शशाक वपुर्द्रष्टुं पुरुषस्य परात्मनः
tatastatsṛṣṭamātmānaṃ buddhvā sā prakṛtisthitam / prakṛtermūrtimāsthāya yogena paramātmikā / taṃ śaśāka vapurdraṣṭuṃ puruṣasya parātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्ते लयमाधाय योगिनः पुरुषस्य तु । विविशुर्हृदयं सर्वे दग्धसंसारबीजिनः
tataste layamādhāya yoginaḥ puruṣasya tu / viviśurhṛdayaṃ sarve dagdhasaṃsārabījinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुगृह्य ततः सर्वांस् तान्सिद्धान्यतिपुंगवान् । नीललोहितमूर्तिस्थं पुनश्चक्रे वपुः शुभम्
anugṛhya tataḥ sarvāṃs tānsiddhānyatipuṃgavān / nīlalohitamūrtisthaṃ punaścakre vapuḥ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा शैलजा प्राह हृष्टसर्वतनूरुहा । स्तुन्वन्ती चरणौ गत्वा क इमे भगवन्निति
taṃ dṛṣṭvā śailajā prāha hṛṣṭasarvatanūruhā / stunvantī caraṇau gatvā ka ime bhagavanniti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामुवाच सुरश्रेष्ठस् तदा देवीं गिरीन्द्रजाम् । मदीयं व्रतमाश्रित्य भक्तिमद्भिर्द्विजोत्तमैः । यैर्यैर्योग इहाभ्यस्तस् तेषामेकेन जन्मना
tāmuvāca suraśreṣṭhas tadā devīṃ girīndrajām / madīyaṃ vratamāśritya bhaktimadbhirdvijottamaiḥ / yairyairyoga ihābhyastas teṣāmekena janmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्रस्यास्य प्रभावेन भक्त्या च मम भावतः । अनुग्रहो मया ह्येवं क्रियते मुक्तिदः सदा
kṣetrasyāsya prabhāvena bhaktyā ca mama bhāvataḥ / anugraho mayā hyevaṃ kriyate muktidaḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादिदं महत्क्षेत्रं ब्रह्माद्यैः सेव्यते मम । श्रुतिमद्भिश्च विप्रेन्द्रैः संसिद्धैश्च तपस्विभिः
tasmādidaṃ mahatkṣetraṃ brahmādyaiḥ sevyate mama / śrutimadbhiśca viprendraiḥ saṃsiddhaiśca tapasvibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिमासमथाष्टम्यां प्रतिमासं चतुर्दशीम् । उभयोः पक्षयोर्देवि वाराणस्यां ममास्पदे
pratimāsamathāṣṭamyāṃ pratimāsaṃ caturdaśīm / ubhayoḥ pakṣayordevi vārāṇasyāṃ mamāspade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशिभानूपरागे च कार्त्तिक्यां तु विशेषतः । सर्वपर्वसु पुण्येषु विषुवेष्वयनेषु च
śaśibhānūparāge ca kārttikyāṃ tu viśeṣataḥ / sarvaparvasu puṇyeṣu viṣuveṣvayaneṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिव्यां सर्वतीर्थानि वाराणस्यां तु जाह्नवीम् । उत्तरप्रवहां पुण्यां मम मौलिविनिर्गताम्
pṛthivyāṃ sarvatīrthāni vārāṇasyāṃ tu jāhnavīm / uttarapravahāṃ puṇyāṃ mama maulivinirgatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुस्ते गिरिराजाच्च स्रुतां हिमवतः शुभाम् । भजन्ते सर्वतो ऽभ्येत्य ताञ्छृणुष्व वरानने
pituste girirājācca srutāṃ himavataḥ śubhām / bhajante sarvato 'bhyetya tāñchṛṇuṣva varānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संनिहित्या कुरुक्षेत्रं सार्धं तीर्थशतैस्तथा । पुष्करं नैमिशं चैव प्रयागं सपृथूदकम्
saṃnihityā kurukṣetraṃ sārdhaṃ tīrthaśataistathā / puṣkaraṃ naimiśaṃ caiva prayāgaṃ sapṛthūdakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ध्या सप्तऋचं चैव सर्वानद्यः सरांसि च । समुद्राः सप्त चैवात्र देवतीर्थानि कृत्स्नशः । भागीरथीं समेष्यन्ति सर्वपर्वसु काशिगाम्
sandhyā saptaṛcaṃ caiva sarvānadyaḥ sarāṃsi ca / samudrāḥ sapta caivātra devatīrthāni kṛtsnaśaḥ / bhāgīrathīṃ sameṣyanti sarvaparvasu kāśigām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविमुक्तेश्वरं मां च काशीस्थमचलात्मजे । पृथिव्यां यानि पुण्यानि मह्यमायतनानि च । प्रविशन्ति सदाभ्येत्य पुण्यं पर्वसु पर्वसु
avimukteśvaraṃ māṃ ca kāśīsthamacalātmaje / pṛthivyāṃ yāni puṇyāni mahyamāyatanāni ca / praviśanti sadābhyetya puṇyaṃ parvasu parvasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केदारे चैव यल्लिङ्गं यच्च लिङ्गं महालये । मध्यमेश्वरसंस्थं च तथा पशुपतीश्वरम्
kedāre caiva yalliṅgaṃ yacca liṅgaṃ mahālaye / madhyameśvarasaṃsthaṃ ca tathā paśupatīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्कुकर्णेश्वरं चैव गोकर्णे च तथा ह्युभौ । द्रिमिचण्डेश्वरं चैव भद्रेश्वर तथैव च
śaṅkukarṇeśvaraṃ caiva gokarṇe ca tathā hyubhau / drimicaṇḍeśvaraṃ caiva bhadreśvara tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानेश्वरमथैकाम्रं कालेश्वरमजेश्वरम् । भैरवेश्वरमीशानं तथा कारोहणास्थितम्
sthāneśvaramathaikāmraṃ kāleśvaramajeśvaram / bhairaveśvaramīśānaṃ tathā kārohaṇāsthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यानि चान्यानि पुण्यानि स्थानानि मम भूतले । तानि सर्वाण्यशेषेण काशिपुर्यां विशन्ति माम्
yāni cānyāni puṇyāni sthānāni mama bhūtale / tāni sarvāṇyaśeṣeṇa kāśipuryāṃ viśanti mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपर्वसु पुण्येषु गुह्यं चैतदुदाहृतम् । तेनेह लभ्यते जन्तोर् विपन्नस्यामृतं पदम्
sarvaparvasu puṇyeṣu guhyaṃ caitadudāhṛtam / teneha labhyate jantor vipannasyāmṛtaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नातस्य चैव गङ्गायां दृष्टेन च मया शुभे । सर्वयज्ञफलैस्तुल्यम् इष्टैः शतसहस्रशः । सद्य एव-म्-अवाप्नोति किं न्वतः परमस्ति वै
snātasya caiva gaṅgāyāṃ dṛṣṭena ca mayā śubhe / sarvayajñaphalaistulyam iṣṭaiḥ śatasahasraśaḥ / sadya eva-m-avāpnoti kiṃ nvataḥ paramasti vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वायतनमुख्यानां दिवि भूमौ गिरिष्वपि । नातः परतरं देवि बुध्यस्वास्तीति कृत्स्नशः
sarvāyatanamukhyānāṃ divi bhūmau giriṣvapi / nātaḥ parataraṃ devi budhyasvāstīti kṛtsnaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मार्कवैश्वानरशक्रचन्द्रैर् जलेशवित्ताधिपवायुभिश्च । गन्धर्वयक्षोरगसिद्धसंघैः सार्धं सदा सेवितमेतदग्र्यम्
brahmārkavaiśvānaraśakracandrair jaleśavittādhipavāyubhiśca / gandharvayakṣoragasiddhasaṃghaiḥ sārdhaṃ sadā sevitametadagryam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानं ममेदं हिमशैलपुत्रि गुह्यं सदा क्षेत्रमिदं सुपुण्यम् । विमोक्षसंसिद्धिफलप्रदं हि तत्त्वप्रबुद्धा यतयो वदन्ति
sthānaṃ mamedaṃ himaśailaputri guhyaṃ sadā kṣetramidaṃ supuṇyam / vimokṣasaṃsiddhiphalapradaṃ hi tattvaprabuddhā yatayo vadanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्रे ऽस्मिन्निवसन्ति ये सुकृतिनो भक्ताः सदा मां नराः पश्यन्तो ऽन्वहमादरेण शुचयः स्नाताः सदा मत्पराः । ते मर्त्या भयपापदुःखरहिताः संशुद्धकर्मक्रिया भित्त्वा सम्भवबन्धजालगहनं विन्दन्ति मोक्षं परम्
kṣetre 'sminnivasanti ye sukṛtino bhaktāḥ sadā māṃ narāḥ paśyanto 'nvahamādareṇa śucayaḥ snātāḥ sadā matparāḥ / te martyā bhayapāpaduḥkharahitāḥ saṃśuddhakarmakriyā bhittvā sambhavabandhajālagahanaṃ vindanti mokṣaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेतत्सरःकीर्णं नानाद्रुमलताकुलम् । जाह्नव्यालंकृतं पुण्यं क्षेत्रं गुह्यतमं मम
evametatsaraḥkīrṇaṃ nānādrumalatākulam / jāhnavyālaṃkṛtaṃ puṇyaṃ kṣetraṃ guhyatamaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भागीरथीमिहासाद्य वाराणस्यां ममास्पदे । अश्वमेधशतं प्राप्य ब्रह्मलोकं च गच्छति
bhāgīrathīmihāsādya vārāṇasyāṃ mamāspade / aśvamedhaśataṃ prāpya brahmalokaṃ ca gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नातः पुण्यतमं देवि नातो गुह्यतमं क्वचित् । नातः शुभतरं किंचिन् नातः प्रियतरं मम
nātaḥ puṇyatamaṃ devi nāto guhyatamaṃ kvacit / nātaḥ śubhataraṃ kiṃcin nātaḥ priyataraṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्रं ममेदं सुरसिद्धजुष्टं सम्प्राप्य मर्त्यः सुकृतप्रभावात् । ख्यातो भवेत्सर्वसुरासुराणां मृतश्च यायात्परमं पदं तम्
kṣetraṃ mamedaṃ surasiddhajuṣṭaṃ samprāpya martyaḥ sukṛtaprabhāvāt / khyāto bhavetsarvasurāsurāṇāṃ mṛtaśca yāyātparamaṃ padaṃ tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्कुमार उवाच उद्यानानि ततो देवः स्थानानि च तथात्मनः । आख्याय हिमवत्पुत्र्या विचचार तदा पुनः
sanatkumāra uvāca udyānāni tato devaḥ sthānāni ca tathātmanaḥ / ākhyāya himavatputryā vicacāra tadā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपश्यत तदा विप्रं तप्यमानं परं तपः । पुत्रं शतशलाकस्य जैगीषव्यं तपोधनम्
so 'paśyata tadā vipraṃ tapyamānaṃ paraṃ tapaḥ / putraṃ śataśalākasya jaigīṣavyaṃ tapodhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स लिङ्गं देवदेवस्य प्रतिष्ठाप्यार्चयत्सदा । भस्मशायी भस्मदिग्धो नृत्तगीतैरतोषयत् । जप्येन वृषनादैश्च तपसा भावितः शुचिः
sa liṅgaṃ devadevasya pratiṣṭhāpyārcayatsadā / bhasmaśāyī bhasmadigdho nṛttagītairatoṣayat / japyena vṛṣanādaiśca tapasā bhāvitaḥ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमेवं वर्तमानं तु भक्त्या परमया युतम् । भगवान्सहसाभ्येत्य इदं वचनमब्रवीत्
tamevaṃ vartamānaṃ tu bhaktyā paramayā yutam / bhagavānsahasābhyetya idaṃ vacanamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जैगीषव्य महाबुद्धे पश्य मां दिव्यचक्षुषा । तुष्टो ऽस्मि वरदश्चैव ब्रूहि यत्ते मनोगतम्
jaigīṣavya mahābuddhe paśya māṃ divyacakṣuṣā / tuṣṭo 'smi varadaścaiva brūhi yatte manogatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवमुक्तो देवेन सोमं दृष्ट्वा त्रिलोचनम् । प्रणम्य शिरसा पादाव् अवन्दत्परया मुदा
sa evamukto devena somaṃ dṛṣṭvā trilocanam / praṇamya śirasā pādāv avandatparayā mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जैगीषव्य उवाच नमः सर्वार्थसिद्धाय योगसिद्धाय वै नमः । नमः पिनाकहस्ताय हिमवन्निलयाय च
jaigīṣavya uvāca namaḥ sarvārthasiddhāya yogasiddhāya vai namaḥ / namaḥ pinākahastāya himavannilayāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः पवनवेगाय ध्येयाय ध्यायिभिः सदा । नमः सोमाय हेम्ने च हेममालाधराय च
namaḥ pavanavegāya dhyeyāya dhyāyibhiḥ sadā / namaḥ somāya hemne ca hemamālādharāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो गणाधिपतये नमः शान्तेन्द्रियाय च । योगसाहाय्यकर्त्रे च साहसोपशमाय च
namo gaṇādhipataye namaḥ śāntendriyāya ca / yogasāhāyyakartre ca sāhasopaśamāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो मृत्युहरायैव नमः शोकहराय च । नमः सिद्धिप्रदात्रे च सिद्धिसिद्धाय वै नमः
namo mṛtyuharāyaiva namaḥ śokaharāya ca / namaḥ siddhipradātre ca siddhisiddhāya vai namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारिणे सर्वलोकानां सर्वलोकेश्वराय च । नमो दशार्धवर्णाय संसारापनुदाय च
dhāriṇe sarvalokānāṃ sarvalokeśvarāya ca / namo daśārdhavarṇāya saṃsārāpanudāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः संसारपाराय अपारपरमाय च । स्वयंमन्त्रे च मनसे दुर्विज्ञेयाय वै नमः
namaḥ saṃsārapārāya apāraparamāya ca / svayaṃmantre ca manase durvijñeyāya vai namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः कालकलाज्ञाय सकलायाकलाय च । नमस्तत्त्वाधिवासाय प्रेताधिपतये नमः
namaḥ kālakalājñāya sakalāyākalāya ca / namastattvādhivāsāya pretādhipataye namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः क्रोधविहीनाय क्रोधाधिपतये नमः । नमः श्रमायाश्रमिणे श्रमापनयनाय च
namaḥ krodhavihīnāya krodhādhipataye namaḥ / namaḥ śramāyāśramiṇe śramāpanayanāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो ज्ञानरसज्ञाय ज्ञानिने ऽज्ञानहारिणे । सक्ताय चैव तपसि ऐश्वर्यनिरताय च
namo jñānarasajñāya jñānine 'jñānahāriṇe / saktāya caiva tapasi aiśvaryaniratāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो ज्ञानाय बन्धाय अज्ञानविनिवर्तिने । नमः सर्वानुभावाय भावानुगतचेतसे
namo jñānāya bandhāya ajñānavinivartine / namaḥ sarvānubhāvāya bhāvānugatacetase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः शमदमाढ्याय मृत्युदूतापहारिणे । नमः शैलादिनाथाय शैलादिगणपाय च
namaḥ śamadamāḍhyāya mṛtyudūtāpahāriṇe / namaḥ śailādināthāya śailādigaṇapāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो योगरहस्याय योगदाय नमो नमः । मह्यं सर्वात्मना कामान् प्रयच्छ भगवन्प्रभो
namo yogarahasyāya yogadāya namo namaḥ / mahyaṃ sarvātmanā kāmān prayaccha bhagavanprabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्कुमार उवाच स एवं स्तूयमानश्च भक्त्या परमयापि च । तुष्टस्तुतोष भूयो ऽस्य इदं चैनमुवाच ह
sanatkumāra uvāca sa evaṃ stūyamānaśca bhaktyā paramayāpi ca / tuṣṭastutoṣa bhūyo 'sya idaṃ cainamuvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव उवाच अजरश्चामरश्चैव सर्वशोकविवर्जितः । महायोगी महावीर्यो योगैश्वर्यसमन्वितः
deva uvāca ajaraścāmaraścaiva sarvaśokavivarjitaḥ / mahāyogī mahāvīryo yogaiśvaryasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभावाच्चास्य गुह्यस्य क्षेत्रस्य मम शाश्वतम् । योगे ऽष्टगुणमैश्वर्यं प्राप्स्यसे परमं महत् । भविष्यसि द्विजश्रेष्ठ योगाचार्यश्च विश्रुतः
prabhāvāccāsya guhyasya kṣetrasya mama śāśvatam / yoge 'ṣṭaguṇamaiśvaryaṃ prāpsyase paramaṃ mahat / bhaviṣyasi dvijaśreṣṭha yogācāryaśca viśrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश्चेमं त्वत्कृतं लिङ्गं नियमेनार्चयिष्यति । योनयः सप्त गत्वा तु योगं स समवाप्स्यति
yaścemaṃ tvatkṛtaṃ liṅgaṃ niyamenārcayiṣyati / yonayaḥ sapta gatvā tu yogaṃ sa samavāpsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जैगीषव्यगुहां चेमां प्राप्य यो योक्ष्यते द्विजः । स सप्तरात्रं युक्तात्मा सर्वपापैः प्रमुच्यते
jaigīṣavyaguhāṃ cemāṃ prāpya yo yokṣyate dvijaḥ / sa saptarātraṃ yuktātmā sarvapāpaiḥ pramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासेन पूर्वां जातिं च पूर्वाधीतं च वेत्स्यति । एकरात्रं गतिं शुद्धां द्वाभ्यां तारयते पितॄन्
māsena pūrvāṃ jātiṃ ca pūrvādhītaṃ ca vetsyati / ekarātraṃ gatiṃ śuddhāṃ dvābhyāṃ tārayate pitṝn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरात्रेण व्यतीतांश्च परान्सप्त च तारयेत् । अतो भूयश्च किं ते ऽद्य जैगीषव्य ददान्यहम्
trirātreṇa vyatītāṃśca parānsapta ca tārayet / ato bhūyaśca kiṃ te 'dya jaigīṣavya dadānyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.