Library·Somadeva: Kathasaritsagara·10·10.1
प्रथमस् तरङ्गः । अवारणीयं रिपुभिर् वारणीयं करं नुमः । हेरम्बस्य ससिन्दूरमसिं दूरमघच्छिदम्
prathamas taraṅgaḥ / avāraṇīyaṃ ripubhir vāraṇīyaṃ karaṃ numaḥ / herambasya sasindūramasiṃ dūramaghacchidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पायाद्वः पुरदाहाय शंभोः संदधतः शरम् । समं व्यग्रेषु नेत्रेषु तृतीयमधिकं स्फुरत्
pāyādvaḥ puradāhāya śaṃbhoḥ saṃdadhataḥ śaram / samaṃ vyagreṣu netreṣu tṛtīyamadhikaṃ sphurat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तारुणा नृसिंहस्य कुटिला विद्विषो वधे । नखश्रेणी च दृष्टिश् च निहन्तुं दुरितानि वः
raktāruṇā nṛsiṃhasya kuṭilā vidviṣo vadhe / nakhaśreṇī ca dṛṣṭiś ca nihantuṃ duritāni vaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वत्सेश्वरसुतः कौशाम्ब्यां सचिवैः सह । नरवाहनदत्तः स तस्थौ भार्यासखः सुखी
evaṃ vatseśvarasutaḥ kauśāmbyāṃ sacivaiḥ saha / naravāhanadattaḥ sa tasthau bhāryāsakhaḥ sukhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा चास्थिते तस्मिन्नास्थानस्थस्य तत्पितुः । वत्सेश्वरस्य विज्ञप्त्यै तद्वासी वणिगाययौ
ekadā cāsthite tasminnāsthānasthasya tatpituḥ / vatseśvarasya vijñaptyai tadvāsī vaṇigāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स रत्नदत्तनामा तं प्रतीहारनिवेदितः । प्रविश्य नत्वा राजानं वणिगेवं व्यजिज्ञपत्
sa ratnadattanāmā taṃ pratīhāraniveditaḥ / praviśya natvā rājānaṃ vaṇigevaṃ vyajijñapat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाम्ना वसुधरो देव दरिद्रो ऽस्तीह भारिकः । अकस्माच् च ददत् खादन् पिबंश् चाद्य स दृश्यते
nāmnā vasudharo deva daridro 'stīha bhārikaḥ / akasmāc ca dadat khādan pibaṃś cādya sa dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौतुकाच् च गृहं नीत्वा यथेष्टं पानभोजनम् । दत्त्वा स क्षीबतां नीत्वा मया पृष्टो ऽब्रवीदिदम्
kautukāc ca gṛhaṃ nītvā yatheṣṭaṃ pānabhojanam / dattvā sa kṣībatāṃ nītvā mayā pṛṣṭo 'bravīdidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लब्धं राजकुलद्वारात्सरत्नं कटकं मया । उत्पाट्य रत्नमेकं च ततो विक्रीतवानहम्
labdhaṃ rājakuladvārātsaratnaṃ kaṭakaṃ mayā / utpāṭya ratnamekaṃ ca tato vikrītavānaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् च दीनारलक्षेण मूल्येन वणिजो मया । दत्तं हिरण्यगुप्तस्य तेनाद्याहं सुखं स्थितः
tac ca dīnāralakṣeṇa mūlyena vaṇijo mayā / dattaṃ hiraṇyaguptasya tenādyāhaṃ sukhaṃ sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा दर्शितं तेन देवनामाङ्कितं मम । कटकं यत्ततो देव विज्ञप्तो ऽद्य मया प्रभुः
ity uktvā darśitaṃ tena devanāmāṅkitaṃ mama / kaṭakaṃ yattato deva vijñapto 'dya mayā prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वा स वत्सेशस्तत्रानाययति स्म तौ । भारिकं तं सवलयं सरत्नं वाणिजं च तम्
etac chrutvā sa vatseśastatrānāyayati sma tau / bhārikaṃ taṃ savalayaṃ saratnaṃ vāṇijaṃ ca tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्त स्मृतं प्रकोष्ठान्मे भ्रष्टमेतत्पुरभ्रमे । इति तत्कटकं दृष्ट्वा स राजाभिदधे स्वयम्
hanta smṛtaṃ prakoṣṭhānme bhraṣṭametatpurabhrame / iti tatkaṭakaṃ dṛṣṭvā sa rājābhidadhe svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्हृतं राजनामाङ्कं लब्ध्वा किं कटकं त्वया । इति पृष्टो ऽथ सभ्यैः स राजाग्रे भारिको ऽभ्यधात्
nirhṛtaṃ rājanāmāṅkaṃ labdhvā kiṃ kaṭakaṃ tvayā / iti pṛṣṭo 'tha sabhyaiḥ sa rājāgre bhāriko 'bhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भारजीवी कुतो वेद्मि राजनामाक्षराण्य् अहम् । दारिद्र्यदुःखदग्धेन लब्ध्वैतत् स्वीकृतं मया
bhārajīvī kuto vedmi rājanāmākṣarāṇy aham / dāridryaduḥkhadagdhena labdhvaitat svīkṛtaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते तेन रत्नार्थमाक्षिप्तः सो ऽब्रवीद्वणिक् । प्रसह्य मूल्येन मया गृहीतं रत्नमापणे
ity ukte tena ratnārthamākṣiptaḥ so 'bravīdvaṇik / prasahya mūlyena mayā gṛhītaṃ ratnamāpaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चास्य राजाभिज्ञानम् अस्ति तन्मयम् उच्यते । मूल्यात् पञ्चसहस्री तु नीतानेन परं स्थितम्
na cāsya rājābhijñānam asti tanmayam ucyate / mūlyāt pañcasahasrī tu nītānena paraṃ sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्धिरण्यगुप्तस्य वचो यौगन्धरायणः । श्रुत्वा तत्र स्थितो ऽवादीन्नात्र दोषो ऽस्ति कस्यचित्
etaddhiraṇyaguptasya vaco yaugandharāyaṇaḥ / śrutvā tatra sthito 'vādīnnātra doṣo 'sti kasyacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दरिद्रस्यालिपिज्ञस्य भण्यतां भारिकस्य किम् । दारिद्र्यात्क्रियते चौर्यं लब्धं केनोज्झितं पुनः
daridrasyālipijñasya bhaṇyatāṃ bhārikasya kim / dāridryātkriyate cauryaṃ labdhaṃ kenojjhitaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूल्येन रत्नग्राही च न वाच्यो वणिग् अप्य् असौ । एतन् महामन्त्रिवचो वत्सेशः श्रद्दधे तदा
mūlyena ratnagrāhī ca na vācyo vaṇig apy asau / etan mahāmantrivaco vatseśaḥ śraddadhe tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा पञ्चसहस्रीं च भारिकेण व्ययीकृताम् । हिरण्यगुप्ताद्वणिजो रत्नं तस्मात्स्वमाददे
dattvā pañcasahasrīṃ ca bhārikeṇa vyayīkṛtām / hiraṇyaguptādvaṇijo ratnaṃ tasmātsvamādade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भारिकं चाकरोन्मुक्तं गृहीत्वा कटकं निजम् । भुक्तपञ्चसहस्रीको गतभीः सो ऽप्य् अगाद्गृहम्
bhārikaṃ cākaronmuktaṃ gṛhītvā kaṭakaṃ nijam / bhuktapañcasahasrīko gatabhīḥ so 'py agādgṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वस्तघाती पापो ऽयमिति चान्तर्द्विषन्नृपः । रत्नदत्तं स वणिजं कार्यार्थं तममानयत्
viśvastaghātī pāpo 'yamiti cāntardviṣannṛpaḥ / ratnadattaṃ sa vaṇijaṃ kāryārthaṃ tamamānayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतेषु तेषु राजाग्रगतो ऽवोचद्वसन्तकः । अहो दैवाभिशप्तानां प्राप्तो ऽप्य् अर्थः पलायते
gateṣu teṣu rājāgragato 'vocadvasantakaḥ / aho daivābhiśaptānāṃ prāpto 'py arthaḥ palāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्य भद्रघटोदन्तः संवृत्तो भारिकस्य यत् । तथाहि कश्चिदासीत्प्राक्पुरे पाटलिपुत्रके
asya bhadraghaṭodantaḥ saṃvṛtto bhārikasya yat / tathāhi kaścidāsītprākpure pāṭaliputrake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभदत्तः स नाम्ना च प्रत्यहं काष्ठभारकम् । वनादानीय विक्रीय पुष्णाति स्म कुटुम्बकम्
śubhadattaḥ sa nāmnā ca pratyahaṃ kāṣṭhabhārakam / vanādānīya vikrīya puṣṇāti sma kuṭumbakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा चागतो दूरं वनं दैवाद्ददर्श सः । तत्रस्थांश्चतुरो यक्षान्दिव्याभरणवाससः
ekadā cāgato dūraṃ vanaṃ daivāddadarśa saḥ / tatrasthāṃścaturo yakṣāndivyābharaṇavāsasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते भीतं वीक्ष्य तं प्रीत्या सर्वे पृष्ट्वा यथातथम् । बुद्ध्वा दरिद्रमुत्पन्नकृपा यक्षा बभाषिरे
te bhītaṃ vīkṣya taṃ prītyā sarve pṛṣṭvā yathātatham / buddhvā daridramutpannakṛpā yakṣā babhāṣire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहास्मदन्तिके तिष्ठ भद्र कर्मकरो भवान् । अक्लेशं गृहनिर्वाहं करिष्यामो वयं तव
ihāsmadantike tiṣṭha bhadra karmakaro bhavān / akleśaṃ gṛhanirvāhaṃ kariṣyāmo vayaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तस्तैस् तथेत्यासीच्छुभदत्तस्तदन्तिके । स्नानादिपरिचर्यां च कृत्स्नां तेषां चकार सः
ity uktastais tathetyāsīcchubhadattastadantike / snānādiparicaryāṃ ca kṛtsnāṃ teṣāṃ cakāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजाते भोजनस्थाने यक्षास्ते जगदुश् च तम् । आहारमस्मानमुतो देहि भद्रघटादिति
saṃjāte bhojanasthāne yakṣāste jagaduś ca tam / āhāramasmānamuto dehi bhadraghaṭāditi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तःशून्यं स तं दृष्ट्वा घटं यावद्विलम्बते । तावत्ते गुह्यका भूयस्तमाहुः सस्मिताननाः
antaḥśūnyaṃ sa taṃ dṛṣṭvā ghaṭaṃ yāvadvilambate / tāvatte guhyakā bhūyastamāhuḥ sasmitānanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभदत्त न वेत्सि त्वं क्षिप हस्तं घटान्तरे । यथेष्टं लप्स्यसे सर्वं घटः कामप्रदो ह्य् असौ
śubhadatta na vetsi tvaṃ kṣipa hastaṃ ghaṭāntare / yatheṣṭaṃ lapsyase sarvaṃ ghaṭaḥ kāmaprado hy asau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा प्रक्षिपत्यन्तः पाणिं यावद्धटान्तरे । तावद् आहारपानादि कामितं दृष्टवान् असौ
tac chrutvā prakṣipatyantaḥ pāṇiṃ yāvaddhaṭāntare / tāvad āhārapānādi kāmitaṃ dṛṣṭavān asau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
॥। । शुभदत्तो ददौ तेभ्यो बुभुजे च स्वयं ततः
... / śubhadatto dadau tebhyo bubhuje ca svayaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं परिचरन् यक्षान् भक्त्या भीत्या च सो ऽन्वहम् । तस्थौ कुटुम्बचिन्तार्तः शुभदत्तस् तदन्तिके
evaṃ paricaran yakṣān bhaktyā bhītyā ca so 'nvaham / tasthau kuṭumbacintārtaḥ śubhadattas tadantike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कुटुम्बं च दुःखार्तं स्वप्नादेशेन गुह्यकैः । आश्वासितं तत्प्रसादाद् रमते स्म ततश् च सः
tatkuṭumbaṃ ca duḥkhārtaṃ svapnādeśena guhyakaiḥ / āśvāsitaṃ tatprasādād ramate sma tataś ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासमात्रेण यक्षास्ते शुभदत्तं तम् अभ्यधुः । तुष्टाः स्मस् ते ऽनया भक्त्या ब्रूहि किंचिद्ददाम ते
māsamātreṇa yakṣāste śubhadattaṃ tam abhyadhuḥ / tuṣṭāḥ smas te 'nayā bhaktyā brūhi kiṃciddadāma te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा स जगादैतांस्तुष्टाः स्थ यदि सत्यतः । एष भद्रघटस्तन्मे युष्माभिर् दीयतामिति
tac chrutvā sa jagādaitāṃstuṣṭāḥ stha yadi satyataḥ / eṣa bhadraghaṭastanme yuṣmābhir dīyatāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तम् ऊचुर् यक्षास् ते नैतं शक्ष्यसि रक्षितुम् । भङ्गे पलायते ह्येष तद्वृणीष्वापरं वरम्
tatas tam ūcur yakṣās te naitaṃ śakṣyasi rakṣitum / bhaṅge palāyate hyeṣa tadvṛṇīṣvāparaṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तो ऽपि स यक्षैस्तैः शुभदत्तो ऽपरं यदा । वरं नैच्छत्तदा तस्मै ते तं भद्रघटं ददुः
ity ukto 'pi sa yakṣaistaiḥ śubhadatto 'paraṃ yadā / varaṃ naicchattadā tasmai te taṃ bhadraghaṭaṃ daduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रणम्य तान् हृष्टो घटम् आदाय तं जवात् । गृहं स शुभदत्तः स्वं प्राप नन्दितबान्धवः
tataḥ praṇamya tān hṛṣṭo ghaṭam ādāya taṃ javāt / gṛhaṃ sa śubhadattaḥ svaṃ prāpa nanditabāndhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तस्माद्धटाल्लब्ध्वा भोजनादि निवेश्य तत् । गुप्त्यर्थमन्यभाण्डेषु सो ऽभुङ्क्त स्वजनैः सह
tatra tasmāddhaṭāllabdhvā bhojanādi niveśya tat / guptyarthamanyabhāṇḍeṣu so 'bhuṅkta svajanaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भारमुक्तो भजन् भोगान् पानमत्तो ऽथ जातु सः । कुतस् तवैषा भोगश्रीर् इत्य् अपृच्छ्यत बन्धुभिः
bhāramukto bhajan bhogān pānamatto 'tha jātu saḥ / kutas tavaiṣā bhogaśrīr ity apṛcchyata bandhubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स व्यक्तमब्रुवन्मूढो गरेणेप्सितकामदम् । गृहीत्वा घटकं स्कन्धे प्रारेभे बत नर्तितुम्
sa vyaktamabruvanmūḍho gareṇepsitakāmadam / gṛhītvā ghaṭakaṃ skandhe prārebhe bata nartitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृत्यतस् तस्य च स्कन्धान्मदोद्रेकस्खलद्गतेः । स भद्रघटको यातः पतित्वा भुवि खण्डशः
nṛtyatas tasya ca skandhānmadodrekaskhaladgateḥ / sa bhadraghaṭako yātaḥ patitvā bhuvi khaṇḍaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैव चाक्षतीभूय स जगाम यथागतम् । पूर्वावस्थां च स प्राप शुभदत्तो विषादवान्
tadaiva cākṣatībhūya sa jagāma yathāgatam / pūrvāvasthāṃ ca sa prāpa śubhadatto viṣādavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेवं पानदोषादिप्रभादाहतबुद्धयः । अभव्याः प्राप्तमत्यर्थं नैव जानन्ति रक्षितुम्
tadevaṃ pānadoṣādiprabhādāhatabuddhayaḥ / abhavyāḥ prāptamatyarthaṃ naiva jānanti rakṣitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भद्रघटाख्यानहासं श्रुत्वा वसन्तकात् । उत्थाय चक्रे वत्सेशः स्नानाहारादिकाः क्रियाः
iti bhadraghaṭākhyānahāsaṃ śrutvā vasantakāt / utthāya cakre vatseśaḥ snānāhārādikāḥ kriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरवाहनदत्तो ऽपि स्नात्वा भुक्त्वान्तिके पितुः । दिनान्ते सखिभिः साकं जगाम भवनं निजम्
naravāhanadatto 'pi snātvā bhuktvāntike pituḥ / dinānte sakhibhiḥ sākaṃ jagāma bhavanaṃ nijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र रात्रावनिद्रं तं शयनीयगतं सुहृत् । शृण्वत्सु सचिवेष्वेतेष्व् अवोचन्मरुभूतिकः
tatra rātrāvanidraṃ taṃ śayanīyagataṃ suhṛt / śṛṇvatsu saciveṣveteṣv avocanmarubhūtikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दासीसङ्गेच्छया देव जाने नान्तःपुरं त्वया । आहूतं सापि नाहूता तेन निद्राद्य नास्ति ते
dāsīsaṅgecchayā deva jāne nāntaḥpuraṃ tvayā / āhūtaṃ sāpi nāhūtā tena nidrādya nāsti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्किमद्यापि वेश्यासु जानन्नप्यनुरज्यसे । नह्यासां चास्ति सद्भावस् तथा चैतां कथां शृणु
tatkimadyāpi veśyāsu jānannapyanurajyase / nahyāsāṃ cāsti sadbhāvas tathā caitāṃ kathāṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्तीह चित्रकूटाख्यमृद्धिमन्नगरं महत् । तत्राभूद्रत्नवर्माख्यो महाधनपतिर्वणिक्
astīha citrakūṭākhyamṛddhimannagaraṃ mahat / tatrābhūdratnavarmākhyo mahādhanapatirvaṇik
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईश्वराराधनादेकस् तस्य सूनुरजायत । अतश् चेश्वरवर्माणं नाम्ना चक्रे स तं सुतम्
īśvarārādhanādekas tasya sūnurajāyata / ataś ceśvaravarmāṇaṃ nāmnā cakre sa taṃ sutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधीतविद्यमासन्नयौवनं वीक्ष्य तं च सः । एकपुत्रो वणिङ्मुख्यो रत्नवर्मा व्यचिन्तयत्
adhītavidyamāsannayauvanaṃ vīkṣya taṃ ca saḥ / ekaputro vaṇiṅmukhyo ratnavarmā vyacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपिणी कुसृतिः सृष्टा धनप्राणापहारिणि । आढ्यानां यौवनान्धानां वेश्या नामेह वेधसा
rūpiṇī kusṛtiḥ sṛṣṭā dhanaprāṇāpahāriṇi / āḍhyānāṃ yauvanāndhānāṃ veśyā nāmeha vedhasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदर्पयामि कुट्टन्याः कस्याश्चिदमुमात्मजम् । वेश्याव्याजोपशिक्षार्थं येन ताभिर् न वञ्च्यते
tadarpayāmi kuṭṭanyāḥ kasyāścidamumātmajam / veśyāvyājopaśikṣārthaṃ yena tābhir na vañcyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यालोच्य स पुत्रेण सहैवेश्वरवर्मणा । यमजिह्वाभिधानायाः कुट्टन्याः सदनं ययौ
ityālocya sa putreṇa sahaiveśvaravarmaṇā / yamajihvābhidhānāyāḥ kuṭṭanyāḥ sadanaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्थूलहनुं दीर्घदशनां भुग्ननासिकाम् । शिक्षयन्तीं दुहितरम् कुट्टनीं तां ददर्श सः
tatra sthūlahanuṃ dīrghadaśanāṃ bhugnanāsikām / śikṣayantīṃ duhitaram kuṭṭanīṃ tāṃ dadarśa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनेन पूज्यते पुत्रि सर्वो वेश्या विशेषतः । तच् च नास्त्य् अनुरागिण्या रागं वेश्या त्यजेद् अतः
dhanena pūjyate putri sarvo veśyā viśeṣataḥ / tac ca nāsty anurāgiṇyā rāgaṃ veśyā tyajed ataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषाग्रदूतो रागो हि वेश्यापश्चिमसंध्ययोः । मिथ्यैव दर्शयेद्वेश्या तं नटीव सुशिक्षिता
doṣāgradūto rāgo hi veśyāpaścimasaṃdhyayoḥ / mithyaiva darśayedveśyā taṃ naṭīva suśikṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रञ्जयेत्तेन सा पूर्वं दुह्याद्रक्तं ततो धनम् । दुग्धार्थं च त्यजेदन्ते प्राप्तार्थं पुनराहरेत्
rañjayettena sā pūrvaṃ duhyādraktaṃ tato dhanam / dugdhārthaṃ ca tyajedante prāptārthaṃ punarāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समो यूनि शिशौ वृद्धे विरूपे रूपवत्यपि । वेश्याजनो यो मुनिवत्स चार्थं परमश्रुते
samo yūni śiśau vṛddhe virūpe rūpavatyapi / veśyājano yo munivatsa cārthaṃ paramaśrute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ब्रुवाणां दुहितुस्ताम् उपागात्स कुट्टनीम् । रत्नवर्मा कृतातिथ्यस्तया च समुपाविशत्
iti bruvāṇāṃ duhitustām upāgātsa kuṭṭanīm / ratnavarmā kṛtātithyastayā ca samupāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्रवीत्तां च पुत्रो मे त्वयार्ये शिक्ष्यतामयम् । वेशयोषित्कला येन वैदग्ध्यं प्राप्नुयादसौ
abravīttāṃ ca putro me tvayārye śikṣyatāmayam / veśayoṣitkalā yena vaidagdhyaṃ prāpnuyādasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीनाराणां सहस्रं च निष्क्रयं ते ददाम्य् अहम् । तच् छ्रुत्वा तस्य कामं तं प्रतिपेदे तथेति सा
dīnārāṇāṃ sahasraṃ ca niṣkrayaṃ te dadāmy aham / tac chrutvā tasya kāmaṃ taṃ pratipede tatheti sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वितीर्य दीनारान्पुत्रं तस्यै समर्प्य च । स तम् ईश्वरवर्माणं रत्नवर्मा ययौ गृहम्
tato vitīrya dīnārānputraṃ tasyai samarpya ca / sa tam īśvaravarmāṇaṃ ratnavarmā yayau gṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथात्रेश्वरवर्मा स यमजिह्वागृहे कलाः । वर्षेणैकेन शिक्षित्वा पितुस् तस्य गृहं ययौ
athātreśvaravarmā sa yamajihvāgṛhe kalāḥ / varṣeṇaikena śikṣitvā pitus tasya gṛhaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तषोडशवर्षश् च पितरं तम् उवाच सः । अर्थाद्धि धर्मकामौ नः पूजार्थादर्थतः प्रथा
prāptaṣoḍaśavarṣaś ca pitaraṃ tam uvāca saḥ / arthāddhi dharmakāmau naḥ pūjārthādarthataḥ prathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तवते तस्मै श्रद्धाय स तथेति तत् । पञ्चानां द्रव्यकोटीनां भाण्डं प्रीतो ददौ पिता
evam uktavate tasmai śraddhāya sa tatheti tat / pañcānāṃ dravyakoṭīnāṃ bhāṇḍaṃ prīto dadau pitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदादाय वणिक्पुत्रः ससार्थः स शुभे ऽहनि । प्रायाद् ईश्वरवर्माथ स्वर्णद्वीपाभिवाञ्छया
tadādāya vaṇikputraḥ sasārthaḥ sa śubhe 'hani / prāyād īśvaravarmātha svarṇadvīpābhivāñchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छन् क्रमात् पथि प्राप स काञ्चनपुराभिधम् । नगरं तत्र चासन्नबाह्योद्याने समावसत्
gacchan kramāt pathi prāpa sa kāñcanapurābhidham / nagaraṃ tatra cāsannabāhyodyāne samāvasat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नातभुक्तानुलिप्तश् च प्रविश्य नगरे ऽत्र सः । युवा प्रेक्षणकं द्रष्टुमेकं देवकुलं ययौ
snātabhuktānuliptaś ca praviśya nagare 'tra saḥ / yuvā prekṣaṇakaṃ draṣṭumekaṃ devakulaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापश्यच् च नृत्यन्तीं सुन्दरीं नाम लासिकीम् । तारुण्यवातोच्छलितां रूपाब्धेर्लहरीमिव
tatrāpaśyac ca nṛtyantīṃ sundarīṃ nāma lāsikīm / tāruṇyavātocchalitāṃ rūpābdherlaharīmiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वैव तां तदा सो ऽभूत्तदेकगतमानसः । क्रुद्धेव कुट्टनीशिक्षा दूरे तस्याभवद्यथा
dṛṣṭvaiva tāṃ tadā so 'bhūttadekagatamānasaḥ / kruddheva kuṭṭanīśikṣā dūre tasyābhavadyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयस्यं प्रेष्य नृत्तान्ते प्रार्थयाम् आस तां च सः । धन्यास्मीति विदन्ती च प्रह्वा साप्य् अन्वमन्यत
vayasyaṃ preṣya nṛttānte prārthayām āsa tāṃ ca saḥ / dhanyāsmīti vidantī ca prahvā sāpy anvamanyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थापयित्वा निवासे स्वे निपुणाम्भाण्डरक्षिणः । तस्या ईश्वरवर्मासौ सुन्दर्या वसतिं ययौ
sthāpayitvā nivāse sve nipuṇāmbhāṇḍarakṣiṇaḥ / tasyā īśvaravarmāsau sundaryā vasatiṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्मकरकट्याख्या तन्माता तम् उपागतम् । अमानयद्गृहाचारैस्तैस्तैस्तत्समयोचितैः
tasminmakarakaṭyākhyā tanmātā tam upāgatam / amānayadgṛhācāraistaistaistatsamayocitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशागमे वासगृहं स्फुरद्रत्नवितानकम् । न्यस्तपर्यङ्कशयनं प्रावेश्यत तया च सः
niśāgame vāsagṛhaṃ sphuradratnavitānakam / nyastaparyaṅkaśayanaṃ prāveśyata tayā ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रारमत सुन्दर्या तयानुमतया सह । विचित्रकरणे नृत्ते सुरते च विदग्धया
tatrāramata sundaryā tayānumatayā saha / vicitrakaraṇe nṛtte surate ca vidagdhayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गाढदर्शितरागां तां पार्श्वादनपगामिनीम् । दृष्ट्वा द्वितीये ऽह्नि ततो निर्गन्तुं नाशकच् च सः
gāḍhadarśitarāgāṃ tāṃ pārśvādanapagāminīm / dṛṣṭvā dvitīye 'hni tato nirgantuṃ nāśakac ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ च हेमरत्नादिलक्षाणां पञ्चविंशतिम् । तस्यै दिनद्वये तस्मिन्सुन्दर्यै स वणिग्युवा
dadau ca hemaratnādilakṣāṇāṃ pañcaviṃśatim / tasyai dinadvaye tasminsundaryai sa vaṇigyuvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तं मया धनं भूरि नाहं प्राप्ता भवादृशम् । स एव चेन्मया प्राप्तः किं धनेन करोम्य् अहम्
prāptaṃ mayā dhanaṃ bhūri nāhaṃ prāptā bhavādṛśam / sa eva cenmayā prāptaḥ kiṃ dhanena karomy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यसत्यानुबन्धेन सुन्दरीं तदगृह्णतीम् । माता मकरकट्येवमेकापत्यैव साह ताम्
ityasatyānubandhena sundarīṃ tadagṛhṇatīm / mātā makarakaṭyevamekāpatyaiva sāha tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीमस्मदीयं यत्तदस्यैव स्वकं धनम् । तन्मध्ये स्थापयित्वा तद्गृह्यतां पुत्रि का क्षतिः
idānīmasmadīyaṃ yattadasyaiva svakaṃ dhanam / tanmadhye sthāpayitvā tadgṛhyatāṃ putri kā kṣatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ता सुन्दरी मात्रा कृच्छ्रादिव तदग्रहीत् । मेने चेश्वरवर्मा तां मूढः सत्यानुरागिणीम्
ity uktā sundarī mātrā kṛcchrādiva tadagrahīt / mene ceśvaravarmā tāṃ mūḍhaḥ satyānurāgiṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या रूपेण नृत्तेन गीतेन च हृतात्मनः । वणिजो ऽत्र स्थितस्याथ तस्य मासद्वयं ययौ
tasyā rūpeṇa nṛttena gītena ca hṛtātmanaḥ / vaṇijo 'tra sthitasyātha tasya māsadvayaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावच् च तस्यै सुन्दर्यै कोट्यौ द्वे स ददौ क्रमात् । अथोपेत्यार्थदत्ताख्यः सखा स्वैर् अम् उवाच तम्
tāvac ca tasyai sundaryai koṭyau dve sa dadau kramāt / athopetyārthadattākhyaḥ sakhā svair am uvāca tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सखे किं कुट्टनीशिक्षा सा यत्नोपारितापि ते । कातरस्यास्त्रविद्येव निष्फलावसरे गता
sakhe kiṃ kuṭṭanīśikṣā sā yatnopāritāpi te / kātarasyāstravidyeva niṣphalāvasare gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेश्याप्रेमणि सद्भावो यद् अस्मिन् बुध्यते त्वया । सत्यं भवति किं जातु जलं मरुमरीचिषु
veśyāpremaṇi sadbhāvo yad asmin budhyate tvayā / satyaṃ bhavati kiṃ jātu jalaṃ marumarīciṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सर्वं क्षीयते यावदिहैव न धनं तव । तावद्व्रजामो बुध्वा हि क्षमेतैतत्पिता न ते
tatsarvaṃ kṣīyate yāvadihaiva na dhanaṃ tava / tāvadvrajāmo budhvā hi kṣametaitatpitā na te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तस् तेन मित्त्रेण वणिक्पुत्रो जगाद सः । सत्यं न वेश्यास्वाश्वासः सुन्दरी तु न तादृशी
ity uktas tena mittreṇa vaṇikputro jagāda saḥ / satyaṃ na veśyāsvāśvāsaḥ sundarī tu na tādṛśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं हि मामपश्यन्ती मुञ्चेत्प्राणानसौ सखे । तद्गत्वा बोधयत्येतां गन्तव्यं यदि सर्वथा
kṣaṇaṃ hi māmapaśyantī muñcetprāṇānasau sakhe / tadgatvā bodhayatyetāṃ gantavyaṃ yadi sarvathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तः स तेनार्थदत्तस्तस्यैव संनिधौ । मातुर्मकरकट्याश् च सुन्दरीमवदत्ततः
evam uktaḥ sa tenārthadattastasyaiva saṃnidhau / māturmakarakaṭyāś ca sundarīmavadattataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव तावदसामान्या प्रीतिरीश्वरवर्मणि । गन्तव्यं चाधुनावश्यं स्वर्णद्वीपं वणिज्यया
tava tāvadasāmānyā prītirīśvaravarmaṇi / gantavyaṃ cādhunāvaśyaṃ svarṇadvīpaṃ vaṇijyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्राप्स्यत्ययं लक्ष्मीं ययागत्य त्वदन्तिके । यावत्कालं सुखं स्थास्यत्यनुमन्यस्व तत्सखि
tataḥ prāpsyatyayaṃ lakṣmīṃ yayāgatya tvadantike / yāvatkālaṃ sukhaṃ sthāsyatyanumanyasva tatsakhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छ्रुत्वा साश्रुनयना पश्यन्तीश्वरवर्मणः । मुखं कृतविषादा सा सुन्दरी च तम् अभ्यधात्
tacchrutvā sāśrunayanā paśyantīśvaravarmaṇaḥ / mukhaṃ kṛtaviṣādā sā sundarī ca tam abhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूयं जानीत किमहं वच्म्यन्तमनवेक्ष्य कः । कस्य प्रत्येति तदलं यद्विधत्तां विधिर्मम
yūyaṃ jānīta kimahaṃ vacmyantamanavekṣya kaḥ / kasya pratyeti tadalaṃ yadvidhattāṃ vidhirmama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वोवाच माता तां मा दुःखं धृतिरस्तु ते । एष्यत्येव प्रियो ऽयं ते सिद्धार्थस्त्वां न हास्यति
tac chrutvovāca mātā tāṃ mā duḥkhaṃ dhṛtirastu te / eṣyatyeva priyo 'yaṃ te siddhārthastvāṃ na hāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति माता किलाश्वास्य कृतसंवित्तया सह । मार्गाग्रे गुप्तम् एकस्मिन् कूपे जालम् अकारयत्
iti mātā kilāśvāsya kṛtasaṃvittayā saha / mārgāgre guptam ekasmin kūpe jālam akārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा चेश्वरवर्माभूत्तद्दोलारूढमानसः । शुचेवाल्पाल्पमाहारपानं चक्रे च सुन्दरी
tadā ceśvaravarmābhūttaddolārūḍhamānasaḥ / śucevālpālpamāhārapānaṃ cakre ca sundarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीतवादित्रनृत्तेषु न बबन्ध रतिं च सा । आश्वास्यते स्म प्रणयैस्तैस्तैर् ईश्वरवर्मणा
gītavāditranṛtteṣu na babandha ratiṃ ca sā / āśvāsyate sma praṇayaistaistair īśvaravarmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दिने वयस्योक्ते सुन्दरीमन्दिरात्ततः । चचालेश्वरवर्मा स कुट्टनीकृतमङ्गलः
tato dine vayasyokte sundarīmandirāttataḥ / cacāleśvaravarmā sa kuṭṭanīkṛtamaṅgalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुवव्राज चोदश्रुः सुन्दरीं तं समातृका । नगराद्बहिरा कूपद्बद्धान्तर्जालकात्ततः
anuvavrāja codaśruḥ sundarīṃ taṃ samātṛkā / nagarādbahirā kūpadbaddhāntarjālakāttataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निवर्त्य यावच् च सुन्दरीं तां प्रयाति सः । तावदात्मा तया कूपे जालपृष्ठे निचिक्षिपे
tato nivartya yāvac ca sundarīṃ tāṃ prayāti saḥ / tāvadātmā tayā kūpe jālapṛṣṭhe nicikṣipe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा हा स्वामिनि हा पुत्रीत्याक्रन्दः सुमहांस् ततः । दासीनां भृत्यवर्गस्य तन्मातुश्चात्र शुश्रुवे
hā hā svāmini hā putrītyākrandaḥ sumahāṃs tataḥ / dāsīnāṃ bhṛtyavargasya tanmātuścātra śuśruve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन प्रतिनिवृत्त्यैव समित्त्रः स वणिक्सुतः । कूपे क्षिप्ततनुं कान्तां बुद्ध्वा मोहमगात्क्षणम्
tena pratinivṛttyaiva samittraḥ sa vaṇiksutaḥ / kūpe kṣiptatanuṃ kāntāṃ buddhvā mohamagātkṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्रलापं च शोचन्ती तस्मिन् मकरकट्य् अथ । स्वानवातारयद्भृत्यान् कूपे स्निग्धान् ससंविदः
sapralāpaṃ ca śocantī tasmin makarakaṭy atha / svānavātārayadbhṛtyān kūpe snigdhān sasaṃvidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रज्जुभिस्ते ऽवतीर्यैव दिष्ट्या जीवति जीवति । इत्य् उक्त्वा तां ततः कूपादुत्क्षिपन्ति स्म सुन्दरीम्
rajjubhiste 'vatīryaiva diṣṭyā jīvati jīvati / ity uktvā tāṃ tataḥ kūpādutkṣipanti sma sundarīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्क्षिप्ता मृतकल्पं सा कृत्वात्मानं निवेदितम् । प्रत्यागतं वणिक्पुत्रमालापं शनकैर् ददौ
utkṣiptā mṛtakalpaṃ sā kṛtvātmānaṃ niveditam / pratyāgataṃ vaṇikputramālāpaṃ śanakair dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाश्वस्तां समादाय हृष्टस्तां सानुगः प्रियाम् । अगादीश्वरवर्मासौ प्रत्यावृत्त्यैव तद्गृहम्
samāśvastāṃ samādāya hṛṣṭastāṃ sānugaḥ priyām / agādīśvaravarmāsau pratyāvṛttyaiva tadgṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्चित्य सुन्दरीप्रेमप्रत्ययं जन्मनः फलम् । तत्प्राप्तिम् एव मत्वा स यात्राबुद्धिं पुनर्जहौ
niścitya sundarīpremapratyayaṃ janmanaḥ phalam / tatprāptim eva matvā sa yātrābuddhiṃ punarjahau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो बद्धस्थितिं तत्र सो ऽर्थदत्तः सखा पुनः । तम् अभ्यधात्सखे मोहात्किमात्मा नाशितस्त्वया
tato baddhasthitiṃ tatra so 'rthadattaḥ sakhā punaḥ / tam abhyadhātsakhe mohātkimātmā nāśitastvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा भूत्ते सुन्दरीस्नेहप्रत्ययः कूपपाततः । अतर्क्या कुट्टनीकूटरचना हि विधेरपि
mā bhūtte sundarīsnehapratyayaḥ kūpapātataḥ / atarkyā kuṭṭanīkūṭaracanā hi vidherapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुश् च क्षपितार्थः किं वक्ष्यसे यास्यसि क्व वा । तदितो ऽद्यापि निर्याहि कल्याणे चेन्मतिस्तव
pituś ca kṣapitārthaḥ kiṃ vakṣyase yāsyasi kva vā / tadito 'dyāpi niryāhi kalyāṇe cenmatistava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् तस्य वचः सख्युर् अवधीर्य वणिग् युवा । मासेनान्यद्व्ययीचक्रे तत्र कोटित्रयं स तत्
etat tasya vacaḥ sakhyur avadhīrya vaṇig yuvā / māsenānyadvyayīcakre tatra koṭitrayaṃ sa tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो हृतस्वो दत्तार्धचन्द्रकः सुन्दरीगृहात् । तया मकरकट्याथ कुट्टन्या निरवास्यत
tato hṛtasvo dattārdhacandrakaḥ sundarīgṛhāt / tayā makarakaṭyātha kuṭṭanyā niravāsyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थदत्तादयस् ते च गत्वा स्वनगरं द्रुतम् । तत्पित्रे तत्समाचख्युर्यथावृत्तमशेषतः
arthadattādayas te ca gatvā svanagaraṃ drutam / tatpitre tatsamācakhyuryathāvṛttamaśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत्पिता रत्नवर्मा तद् बुद्ध्वा दुःखितो भृशम् । कुट्टनीं यमजिह्वां तां गत्वावोचद् वणिक्पतिः
sa tatpitā ratnavarmā tad buddhvā duḥkhito bhṛśam / kuṭṭanīṃ yamajihvāṃ tāṃ gatvāvocad vaṇikpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.