Somadeva: Kathasaritsagara 12.35

इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे शशाङ्कवतीलम्बके चतुस्त्रिंशस् तरङ्गः । पञ्चत्रिंशस् तरङ्गः । ततः प्राप्तः समुत्थाय तस्माद् वरसरस् तटात् । मृगाङ्कदत्तः सचिवैर् अशेषैर् मिलितैः सह

iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare śaśāṅkavatīlambake catustriṃśas taraṅgaḥ / pañcatriṃśas taraṅgaḥ / tataḥ prāptaḥ samutthāya tasmād varasaras taṭāt / mṛgāṅkadattaḥ sacivair aśeṣair militaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तः श्रुतधिना तेन प्रायादुज्जयिनीं प्रति । स शशाङ्कवतीं प्रेप्सुर्नत्वा तं विघ्नजिद्द्रुमम्

yuktaḥ śrutadhinā tena prāyādujjayinīṃ prati / sa śaśāṅkavatīṃ prepsurnatvā taṃ vighnajiddrumam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तास्ता वनभुवो भूयो ऽनेकशतह्रदाः । तमालश्यामलाभोगा घनागमनिशा इव

tatastāstā vanabhuvo bhūyo 'nekaśatahradāḥ / tamālaśyāmalābhogā ghanāgamaniśā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्याश् च विचरद्भीममत्तेभाभग्नकीचकाः । विपरीतार्जुनाकारा विराटनगरीनिभाः

anyāś ca vicaradbhīmamattebhābhagnakīcakāḥ / viparītārjunākārā virāṭanagarīnibhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गिरीन्द्रकंदराश्चैव शुद्धाः पुष्पवतीरपि । क्रूरसत्त्वाश्रिताः शान्तैर् मुनिभिः संश्रिता अपि

girīndrakaṃdarāścaiva śuddhāḥ puṣpavatīrapi / krūrasattvāśritāḥ śāntair munibhiḥ saṃśritā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिक्रम्य क्रमाद्वीरः स सर्वसचिवान्वितः । प्रापदुज्जयिनीपुर्याः संनिकर्षं नृपात्मजः

atikramya kramādvīraḥ sa sarvasacivānvitaḥ / prāpadujjayinīpuryāḥ saṃnikarṣaṃ nṛpātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गन्धवतीं प्राप्य नदीं स्नानहृतक्लमः । तीर्त्वा च तां महाकालश्मशानं प्राप सानुगः

tato gandhavatīṃ prāpya nadīṃ snānahṛtaklamaḥ / tīrtvā ca tāṃ mahākālaśmaśānaṃ prāpa sānugaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्श तच् च नानास्थिकपालशकलाकुलम् । धृतमानुषकङ्कालकरालं वीरसेवितम्

dadarśa tac ca nānāsthikapālaśakalākulam / dhṛtamānuṣakaṅkālakarālaṃ vīrasevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुभूतगणाकीर्णमाक्रीडड्डाकिनीप्रियम् । महाभैरव मासन्नचिताधूममलीमसम्

bahubhūtagaṇākīrṇamākrīḍaḍḍākinīpriyam / mahābhairava māsannacitādhūmamalīmasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदतिक्रम्य चापश्यत्स तां युगपुरातनीम् । पुरीमुज्जयिनीं गुप्तां कर्मसेनेन भूभुजा

tadatikramya cāpaśyatsa tāṃ yugapurātanīm / purīmujjayinīṃ guptāṃ karmasenena bhūbhujā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिष्ठितप्रतोलीकां रक्षिभिर् विविधायुधैः । प्रवीरकुलजानेकराजपुत्राभिर् अक्षितैः

adhiṣṭhitapratolīkāṃ rakṣibhir vividhāyudhaiḥ / pravīrakulajānekarājaputrābhir akṣitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गिरीन्द्रशिखराकारैः प्राकारैः परिवेष्टिताम् । दुष्प्रवेशामविज्ञातैर् हस्त्यश्वरथसंकुलाम्

girīndraśikharākāraiḥ prākāraiḥ pariveṣṭitām / duṣpraveśāmavijñātair hastyaśvarathasaṃkulām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलोक्य तादृशीं तां च सर्वतो ऽप्य् अतिदुर्गमाम् । मृगाङ्कदत्तो विमनाः सचिवान्स्वानुवाच सः

vilokya tādṛśīṃ tāṃ ca sarvato 'py atidurgamām / mṛgāṅkadatto vimanāḥ sacivānsvānuvāca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कष्टं क्लेंशशतैर् एवमभव्यस्यागतस्य मे । प्रवेश एव नास्तीह प्रियाप्राप्तौ तु का गतिः

kaṣṭaṃ kleṃśaśatair evamabhavyasyāgatasya me / praveśa eva nāstīha priyāprāptau tu kā gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा ते ऽप्य् अवोचंस्तं किमेषा प्रतिभाति ते । अस्माकमियतां देव बलसाध्या महापुरी

tac chrutvā te 'py avocaṃstaṃ kimeṣā pratibhāti te / asmākamiyatāṃ deva balasādhyā mahāpurī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपायो ऽत्र विचेतव्यः स चावश्यं भविष्यति । दैवतैर् बहुशो ह्येतदादिष्टं विस्मृतं कथम्

upāyo 'tra vicetavyaḥ sa cāvaśyaṃ bhaviṣyati / daivatair bahuśo hyetadādiṣṭaṃ vismṛtaṃ katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तः सचिवैस् तस्या नगर्या बहिर् एव सः । मृगाङ्कदत्तो दिवसान् कांश्चित् तस्थौ परिभ्रमन्

ity uktaḥ sacivais tasyā nagaryā bahir eva saḥ / mṛgāṅkadatto divasān kāṃścit tasthau paribhraman

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राक्सिद्धमथ वेतालं दध्यौ विक्रमकेसरी । तन्मन्त्री वासभवनात्तत्प्रियाकर्षणेच्छया

prāksiddhamatha vetālaṃ dadhyau vikramakesarī / tanmantrī vāsabhavanāttatpriyākarṣaṇecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि कृष्णच्छविः प्रांशुरुष्ट्रग्रीवो गजाननः । महिषाङ्घ्रिरुलूकाक्षो वेतालः खरकर्णकः

so 'pi kṛṣṇacchaviḥ prāṃśuruṣṭragrīvo gajānanaḥ / mahiṣāṅghrirulūkākṣo vetālaḥ kharakarṇakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एत्य तत्र प्रवेष्टुं यन्न शशाक जगाम तत् । शंभोर्वरात्तां नगरीं नाक्रामन्ति तथाविधाः

etya tatra praveṣṭuṃ yanna śaśāka jagāma tat / śaṃbhorvarāttāṃ nagarīṃ nākrāmanti tathāvidhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथामात्यैर् वृतं खिन्नं प्रवेशोन्मुखचेतसम् । मृगाङ्कदत्तं श्रुतधिर्नीतिज्ञः सो ऽब्रवीद्द्विजः

athāmātyair vṛtaṃ khinnaṃ praveśonmukhacetasam / mṛgāṅkadattaṃ śrutadhirnītijñaḥ so 'bravīddvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं देव नीतितत्त्वज्ञो ऽप्य् अजानन्निव मुह्यसि । स्वपरान्तरमप्रेक्ष्य मतः कस्येह विक्रमः

kiṃ deva nītitattvajño 'py ajānanniva muhyasi / svaparāntaramaprekṣya mataḥ kasyeha vikramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैकस्मिन्नगर्यां हि द्वारेष्व् अस्यां चतुर्ष्वपि । कुञ्जराणां सहस्रे द्वे वाजिनां पञ्चविंशतिः

ekaikasminnagaryāṃ hi dvāreṣv asyāṃ caturṣvapi / kuñjarāṇāṃ sahasre dve vājināṃ pañcaviṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथानां दशलक्षं च पदातीनां दिवानिशम् । संनद्धमास्ते रक्षार्थं वीराधिष्ठानदुर्जयम्

rathānāṃ daśalakṣaṃ ca padātīnāṃ divāniśam / saṃnaddhamāste rakṣārthaṃ vīrādhiṣṭhānadurjayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन् नः कतिपयानां यत्सहसात्र प्रवेशनम् । परं पतङ्गवृत्तिः सा नार्थसिद्धिस्तु काचन

tan naḥ katipayānāṃ yatsahasātra praveśanam / paraṃ pataṅgavṛttiḥ sā nārthasiddhistu kācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैन्येनापि च नाल्पेन युक्ता क्षेप्तुम् इयं पुरी । हस्तिपादातयुद्धं तद्विरोधो ऽधिबलेन यत्

sainyenāpi ca nālpena yuktā kṣeptum iyaṃ purī / hastipādātayuddhaṃ tadvirodho 'dhibalena yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मायाबटुना तेन पुलिन्दपृथिवीभृता । सुहृदा नर्मदाग्राहभयात्त्रातेन दारुणात्

tanmāyābaṭunā tena pulindapṛthivībhṛtā / suhṛdā narmadāgrāhabhayāttrātena dāruṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मित्त्रेण च मातङ्गराजेनातिबलीयसा । तेन दुर्गपिशाचेन तत्संबन्धानुरागिणा

tanmittreṇa ca mātaṅgarājenātibalīyasā / tena durgapiśācena tatsaṃbandhānurāgiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किरातराजेन यथा बालसब्रह्मचारिणा । शक्तिरक्षितसंज्ञेन तेन विक्रमशालिना

kirātarājena yathā bālasabrahmacāriṇā / śaktirakṣitasaṃjñena tena vikramaśālinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समेत्य सबलैः सर्वैः सैन्यपूरितदिङ्मुखः । सम्यक्सहायसंपन्नः साधयैतत्समीहितम्

sametya sabalaiḥ sarvaiḥ sainyapūritadiṅmukhaḥ / samyaksahāyasaṃpannaḥ sādhayaitatsamīhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किरातराजश् च स ते दूतागमनसंविदम् । प्रतीक्षमाणः स्थित इत्येतत्ते विस्मृतं कथम्

kirātarājaś ca sa te dūtāgamanasaṃvidam / pratīkṣamāṇaḥ sthita ityetatte vismṛtaṃ katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायाबटुश् च मातङ्गराजादेशागतो ध्रुवम् । सज्जस्तेन सहैवास्ते संवित्तस्य कृता ह्य् असौ

māyābaṭuś ca mātaṅgarājādeśāgato dhruvam / sajjastena sahaivāste saṃvittasya kṛtā hy asau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तस्य मातङ्गपतेर्विन्ध्यदक्षिणपार्श्वगम् । निवासकोट्टं गच्छामः करभग्रीवनामकम्

tattasya mātaṅgapatervindhyadakṣiṇapārśvagam / nivāsakoṭṭaṃ gacchāmaḥ karabhagrīvanāmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैवाहूयते राजा कैर् आतः शक्तिरक्षितः । ततः संभूय सर्वैस्तैर् उद्योगः सिद्धये शुभः

tatraivāhūyate rājā kair ātaḥ śaktirakṣitaḥ / tataḥ saṃbhūya sarvaistair udyogaḥ siddhaye śubhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वैतच् छ्रुतधेर्वाक्यमर्थवत्प्राज्ञसंमतम् । मृगाङ्कदत्तः सामात्यस् तथेति श्रद्दधेतराम्

śrutvaitac chrutadhervākyamarthavatprājñasaṃmatam / mṛgāṅkadattaḥ sāmātyas tatheti śraddadhetarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येद्युश् च नमस्कृत्य गुणिबन्धुं धृतोदयम् । प्रदर्शिताशं विश्वस्य नभोनित्याध्वगं रविम्

anyedyuś ca namaskṛtya guṇibandhuṃ dhṛtodayam / pradarśitāśaṃ viśvasya nabhonityādhvagaṃ ravim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्चचाल ततो विन्ध्यपार्श्वं तं दक्षिणं प्रति । तस्य दुर्गपिशाचस्य मातङ्गेन्द्रस्य केतनाम्

uccacāla tato vindhyapārśvaṃ taṃ dakṣiṇaṃ prati / tasya durgapiśācasya mātaṅgendrasya ketanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मन्त्रिणश् च स व्याघ्रसेनो भीमपराक्रमः । गुणाकरो मेघबलः समं विमलबुद्धिना

tanmantriṇaś ca sa vyāghraseno bhīmaparākramaḥ / guṇākaro meghabalaḥ samaṃ vimalabuddhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स विचित्रकथः स्थूलबाहुर्विक्रमकेसरी । प्रचण्डशक्तिः श्रुतधिर्दृढमुष्टिस्तमन्वगुः

sa vicitrakathaḥ sthūlabāhurvikramakesarī / pracaṇḍaśaktiḥ śrutadhirdṛḍhamuṣṭistamanvaguḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैः समं सो ऽतिविस्तीर्णा निजच्चेष्टा इवाटवीः । गहनांश् च वनोद्देशान्स्वाभिप्रायानिव क्रमात्

taiḥ samaṃ so 'tivistīrṇā nijacceṣṭā ivāṭavīḥ / gahanāṃś ca vanoddeśānsvābhiprāyāniva kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिक्रामन्सरस्तीरतरुमूलनिशाश्रयः । प्राप्यारुरोह विन्ध्याद्रिमात्मचित्तमिवोन्नतम्

atikrāmansarastīratarumūlaniśāśrayaḥ / prāpyāruroha vindhyādrimātmacittamivonnatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याग्राद्दक्षिणं पार्श्वमवरुह्य च दूरतः । दन्तिदत्ताजिनचिता भिल्लपल्लीर्विलोकयन्

tasyāgrāddakṣiṇaṃ pārśvamavaruhya ca dūrataḥ / dantidattājinacitā bhillapallīrvilokayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुत्र स्यादास्पदं तस्य मातङ्गाधिपतेरिह । कुतो ज्ञास्याम इत्यन्तर्दध्यौ राजसुतो ऽत्र सः

kutra syādāspadaṃ tasya mātaṅgādhipateriha / kuto jñāsyāma ityantardadhyau rājasuto 'tra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावच् च संमुखायातम् एकं मुनिकुमारकम् । स ददर्श सहामात्यैः पप्रच्छ च कृतानतिः

tāvac ca saṃmukhāyātam ekaṃ munikumārakam / sa dadarśa sahāmātyaiḥ papraccha ca kṛtānatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि जानासि कुत्रेह गृहं मातङ्गभूपतेः । सौम्य दुर्गपिशाचस्य द्रष्टव्यो वर्तते हि नः

api jānāsi kutreha gṛhaṃ mātaṅgabhūpateḥ / saumya durgapiśācasya draṣṭavyo vartate hi naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा स जगादैवं साधुस्तापसपुत्रकः । इतः पञ्चवटीत्यस्ति प्रदेशः क्रोशमात्रके

tac chrutvā sa jagādaivaṃ sādhustāpasaputrakaḥ / itaḥ pañcavaṭītyasti pradeśaḥ krośamātrake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नातिदूरे च तस्याभूदगस्त्यस्याश्रमो मुनेः । नाकतः पातितोत्सिक्तनहुषेन्द्रस्य हेलया

nātidūre ca tasyābhūdagastyasyāśramo muneḥ / nākataḥ pātitotsiktanahuṣendrasya helayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र पित्राज्ञयोपात्तवनवासः सलक्ष्मणः । सीतयानुगतो रामो मुनिमन्वास्त तं चिरम्

yatra pitrājñayopāttavanavāsaḥ salakṣmaṇaḥ / sītayānugato rāmo munimanvāsta taṃ ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षोविनाशपिशुनौ चन्द्रार्कविव यत्र सः । आस्कन्दितुं प्रवृत्तो ऽभूत्कबन्धो रामलक्ष्मणौ

rakṣovināśapiśunau candrārkaviva yatra saḥ / āskandituṃ pravṛtto 'bhūtkabandho rāmalakṣmaṇau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र योजनबाहोश् च रामो भुजमपातयत् । अगस्त्यप्रार्थनायातनहुषाजगरोपमम्

yatra yojanabāhoś ca rāmo bhujamapātayat / agastyaprārthanāyātanahuṣājagaropamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र मेघागमे ऽद्यापि श्रुत्वा जलधरध्वनिम् । स्मरन्तो रामकोदण्डरवस्याम्बररोधिनः

yatra meghāgame 'dyāpi śrutvā jaladharadhvanim / smaranto rāmakodaṇḍaravasyāmbararodhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीक्ष्य विष्वग्दिशः शून्या गृह्णन्त्युद्बाष्पलोचनाः । जानकीवर्धिताः शष्पकवलं न जरन्मृगाः

vīkṣya viṣvagdiśaḥ śūnyā gṛhṇantyudbāṣpalocanāḥ / jānakīvardhitāḥ śaṣpakavalaṃ na jaranmṛgāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हतशेषानिव त्रातुं हरिणान्यत्र राघवम् । जहार हेमहरिणो वैदेहीविरहप्रदः

hataśeṣāniva trātuṃ hariṇānyatra rāghavam / jahāra hemahariṇo vaidehīvirahapradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कावेरीवारिबहले यत्रानेकमहाह्रदे । पीत्वोद्गीर्णमिवागस्त्येनाब्धिपाथः पदे पदे

kāverīvāribahale yatrānekamahāhrade / pītvodgīrṇamivāgastyenābdhipāthaḥ pade pade

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याश्रमस्य नात्यन्तदूरे विन्ध्यस्य सानुनि । करभग्रीवनामास्ति कोट्टः कुटिलदुर्गमः

tasyāśramasya nātyantadūre vindhyasya sānuni / karabhagrīvanāmāsti koṭṭaḥ kuṭiladurgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्रतिवसत्यन्तर्भूपालानिर्जितो बली । स मातङ्गपतिर्दुर्गपिशाचश्चण्डविक्रमः

tatra prativasatyantarbhūpālānirjito balī / sa mātaṅgapatirdurgapiśācaścaṇḍavikramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनुर्धराणां लक्षस्य तेषामधिपतिश् च सः । योधपञ्चशती येषामेकैकमनुधावति

dhanurdharāṇāṃ lakṣasya teṣāmadhipatiś ca saḥ / yodhapañcaśatī yeṣāmekaikamanudhāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर् दस्युभिः स मुष्णाति सार्थान्दलयति द्विषः । भुङ्क्ते महाटवीं चैतां तांस्तानगणयन्नृपान्

tair dasyubhiḥ sa muṣṇāti sārthāndalayati dviṣaḥ / bhuṅkte mahāṭavīṃ caitāṃ tāṃstānagaṇayannṛpān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतन् मुनिसुताच् छ्रुत्वा तम् आमन्त्र्य स सानुगः । मृगाङ्कदत्तस् तेनैव मार्गेण त्वरितं ययौ

etan munisutāc chrutvā tam āmantrya sa sānugaḥ / mṛgāṅkadattas tenaiva mārgeṇa tvaritaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रापच् च तस्य करभग्रीवस्य निकटं क्रमात् । मातङ्गराजकोट्टस्य भिल्लपल्लीसमाकुलम्

prāpac ca tasya karabhagrīvasya nikaṭaṃ kramāt / mātaṅgarājakoṭṭasya bhillapallīsamākulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्शादूरतश्चात्र शबरौघानितस् ततः । बर्हिबर्हेभदशनव्याघ्रचर्ममृगामिषान्

dadarśādūrataścātra śabaraughānitas tataḥ / barhibarhebhadaśanavyāghracarmamṛgāmiṣān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिर्यञ्च इव जीवन्ति पश्यतारण्यवृत्तयः । चित्रं तदप्यमी दुर्गपिशाचं ब्रुवते प्रभुम्

tiryañca iva jīvanti paśyatāraṇyavṛttayaḥ / citraṃ tadapyamī durgapiśācaṃ bruvate prabhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्त्येवाराजकं किंचिद्बत कोऽपि प्रजास्वहो । राजशब्दः सुरैः सृष्टो मात्स्यन्यायभयादयम्

nāstyevārājakaṃ kiṃcidbata ko'pi prajāsvaho / rājaśabdaḥ suraiḥ sṛṣṭo mātsyanyāyabhayādayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं मृगाङ्कदत्तस् तान् भिल्लान् वीक्ष्य सखीन् ब्रुवन् । यावत् स करभग्रीवकोट्टमार्गं विवित्सति

evaṃ mṛgāṅkadattas tān bhillān vīkṣya sakhīn bruvan / yāvat sa karabhagrīvakoṭṭamārgaṃ vivitsati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावनायाबटोस् तस्य तत्रादावभ्युपेयुषः । तं पूर्वदृष्टं ददृशुश्चाराः शबरभूभृतः

tāvanāyābaṭos tasya tatrādāvabhyupeyuṣaḥ / taṃ pūrvadṛṣṭaṃ dadṛśuścārāḥ śabarabhūbhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते मायाबटवे तस्मै गत्वा सद्यो न्यवेदयन् । तदागमं ससैन्यश् च सो ऽपि प्रत्युज्जगाम तम्

te māyābaṭave tasmai gatvā sadyo nyavedayan / tadāgamaṃ sasainyaś ca so 'pi pratyujjagāma tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निकटीभूय दृष्ट्वा च मुक्तवाहः प्रधाव्य सः । पपात पादयोस् तस्य राजसूनोः पुलिन्दराट्

nikaṭībhūya dṛṣṭvā ca muktavāhaḥ pradhāvya saḥ / papāta pādayos tasya rājasūnoḥ pulindarāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतकण्ठग्रहं राजा स पृष्टकुशलश् च तम् । सामात्यं वाहनारूढमनैषीत्कटकं निजम्

kṛtakaṇṭhagrahaṃ rājā sa pṛṣṭakuśalaś ca tam / sāmātyaṃ vāhanārūḍhamanaiṣītkaṭakaṃ nijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राहिणोच् च प्रतीहारं तदागमनशंसिनम् । तस्मै मातङ्गराजाय निजं स शबराधिपः

prāhiṇoc ca pratīhāraṃ tadāgamanaśaṃsinam / tasmai mātaṅgarājāya nijaṃ sa śabarādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आजगाम च मातङ्गराजः सो ऽपि स्वदेशतः । द्रुतं दुर्गपिशाचो ऽत्र नाम्नो बिभ्रद्यथार्थताम्

ājagāma ca mātaṅgarājaḥ so 'pi svadeśataḥ / drutaṃ durgapiśāco 'tra nāmno bibhradyathārthatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिलाकूटकठोराङ्गस्तमालमलिनच्छधिः । पुलिन्दाश्रितपापश् च विन्ध्याचल इवापरः

śilākūṭakaṭhorāṅgastamālamalinacchadhiḥ / pulindāśritapāpaś ca vindhyācala ivāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रुकुट्या भीषणमुखः प्रकृत्यैव त्रिशाखया । स्वीकर्तुं विन्ध्यवासिन्या त्रिशूलेनेव चिह्नितः

bhrukuṭyā bhīṣaṇamukhaḥ prakṛtyaiva triśākhayā / svīkartuṃ vindhyavāsinyā triśūleneva cihnitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरुणः क्षपिताशेषवया अप्यसुदर्शनः । कृष्णो ऽप्य् अनन्यसेवी च भूभृत्पादोपजीव्यपि

taruṇaḥ kṣapitāśeṣavayā apyasudarśanaḥ / kṛṣṇo 'py ananyasevī ca bhūbhṛtpādopajīvyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवाभ्र इव मायूरपिच्छचित्रधनुर्धरः । हिरण्याक्ष इवोद्दामवराहक्षतविग्रहः

navābhra iva māyūrapicchacitradhanurdharaḥ / hiraṇyākṣa ivoddāmavarāhakṣatavigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घटोत्कच इवोत्सिक्तभीमरूपधरो बली । कलिकाल इवाधर्मनिरतोच्छृङ्खलप्रजः

ghaṭotkaca ivotsiktabhīmarūpadharo balī / kalikāla ivādharmaniratocchṛṅkhalaprajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आययौ च बलाभोगस्तस्यापूरितभूतलः । मुक्तो ऽर्जुनभुजासङ्गात्प्रवाह इव नार्मदः

āyayau ca balābhogastasyāpūritabhūtalaḥ / mukto 'rjunabhujāsaṅgātpravāha iva nārmadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिलाकलापो लुठितः किमञ्जनगिरेरयम् । किमुताकालकल्पान्तमेघौघः पतितो भुवि

śilākalāpo luṭhitaḥ kimañjanagirerayam / kimutākālakalpāntameghaughaḥ patito bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति शङ्कां स विदधच्चण्डालानीकिनीचयः । प्रससर्पासितच्छायामलिनीकृतदिङ्मुखः

iti śaṅkāṃ sa vidadhaccaṇḍālānīkinīcayaḥ / prasasarpāsitacchāyāmalinīkṛtadiṅmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपगम्य च तत्स्वामी दूरान्न्यस्तशिराः क्षितौ । मृगाङ्कदत्तं तं दुर्गपिशाचः प्रणनाम सः

upagamya ca tatsvāmī dūrānnyastaśirāḥ kṣitau / mṛgāṅkadattaṃ taṃ durgapiśācaḥ praṇanāma saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवास चाद्य देवी मे प्रसन्ना विन्ध्यवासिनी । उचितोचितवंशो यद्गृहान् प्राप्तो भवान् मम

uvāsa cādya devī me prasannā vindhyavāsinī / ucitocitavaṃśo yadgṛhān prāpto bhavān mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्धन्यो ऽस्मि कृतार्थो ऽस्मीत्य् उक्त्वा तस्मादुपायनम् । मातङ्गराजः स ददौ मुक्ताकस्तूरिकादिकम्

taddhanyo 'smi kṛtārtho 'smīty uktvā tasmādupāyanam / mātaṅgarājaḥ sa dadau muktākastūrikādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽप्य् अभ्यनन्दत् प्रीत्या तं राजपुत्रो यथोचितम् । ततस् तत्रैव सर्वे ते चक्रुः सेनानिवेशनम्

so 'py abhyanandat prītyā taṃ rājaputro yathocitam / tatas tatraiva sarve te cakruḥ senāniveśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलानबद्धैर् द्विरदैस्तुरगैर् मन्दुराश्रितैः । कृतास्पदैश् च पादातैः स्थगिता सा महाटवी

ālānabaddhair dviradaisturagair mandurāśritaiḥ / kṛtāspadaiś ca pādātaiḥ sthagitā sā mahāṭavī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आजन्मापूर्वनगरीभावसंप्राप्तिसंपदा । घूर्णमानेव तत्कालं नैव स्वात्मन्यवर्तत

ājanmāpūrvanagarībhāvasaṃprāptisaṃpadā / ghūrṇamāneva tatkālaṃ naiva svātmanyavartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽत्र काननोद्याने विहितस्नानमङ्गलम् । कृताहारं सुखासीनमेकान्ते सचिवान्वितम्

tato 'tra kānanodyāne vihitasnānamaṅgalam / kṛtāhāraṃ sukhāsīnamekānte sacivānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायाबटौ स्थिते दुर्गपिशाच स कथान्तरे । मृगाङ्कदत्तमवदत्प्रीतिप्रश्रयपेशलम्

māyābaṭau sthite durgapiśāca sa kathāntare / mṛgāṅkadattamavadatprītipraśrayapeśalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायाबटुरयं राजा बहुकालमिहागतः । त्वन्निदेशप्रतीक्षः सन्स्वामिन्साकं मया स्थितः

māyābaṭurayaṃ rājā bahukālamihāgataḥ / tvannideśapratīkṣaḥ sansvāminsākaṃ mayā sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्राजपुत्र युष्माभिः कुत्र स्थितम् इयच् चिरम् । किं कृतं चेति कार्यं स्वम् अस्मान् बोधयताधुना

tadrājaputra yuṣmābhiḥ kutra sthitam iyac ciram / kiṃ kṛtaṃ ceti kāryaṃ svam asmān bodhayatādhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रो जगाद सः । तदा मायाबटोरस्य गृहाद्विमलबुद्धिना

etattadvacanaṃ śrutvā rājaputro jagāda saḥ / tadā māyābaṭorasya gṛhādvimalabuddhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणाकरेण च समं प्राप्य भीमपराक्रमम् । गत्वा श्रुतधिया साकं चिन्वतान्यान्सखीन्मया

guṇākareṇa ca samaṃ prāpya bhīmaparākramam / gatvā śrutadhiyā sākaṃ cinvatānyānsakhīnmayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तः प्रचण्डशक्तिश् च विचित्रकथ एष च । मार्गक्रमेण चैषो ऽपि ततो विक्रमकेसरी

prāptaḥ pracaṇḍaśaktiś ca vicitrakatha eṣa ca / mārgakrameṇa caiṣo 'pi tato vikramakesarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वरसरस्तीरे प्राप्य विघ्नेशपादपम् । फलार्थमधिरुह्यैते तच्छापात्फलतां गताः

tato varasarastīre prāpya vighneśapādapam / phalārthamadhiruhyaite tacchāpātphalatāṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आराध्याथ गणेशं तं कथंचिन्मोचिता मया । शेषाश्चादौ तथाभूतास् तत्र मुक्तास् तथैव मे

ārādhyātha gaṇeśaṃ taṃ kathaṃcinmocitā mayā / śeṣāścādau tathābhūtās tatra muktās tathaiva me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृढमुष्टिरयं व्याघ्रसेनमेघबलाविमौ । स्थूलबाहुरसौ चेति चत्वारः सचिवा इमे

dṛḍhamuṣṭirayaṃ vyāghrasenameghabalāvimau / sthūlabāhurasau ceti catvāraḥ sacivā ime

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृढमुष्टिरयं व्याघ्रसेनमेघबलाविमौ । स्थूलबाहुरसौ चेति चत्वारः सचिवा इमे

dṛḍhamuṣṭirayaṃ vyāghrasenameghabalāvimau / sthūlabāhurasau ceti catvāraḥ sacivā ime

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतैः प्राप्तैः समं सर्वैर् अहमुज्जयिनीमगाम् । सैन्यहीनस्य चाभून्मे न दूतप्रेषणार्हता

etaiḥ prāptaiḥ samaṃ sarvair ahamujjayinīmagām / sainyahīnasya cābhūnme na dūtapreṣaṇārhatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः संमन्त्र्य युष्माकमागता निकटं वयम् । इदानीं सिद्धये यूयं प्रमाणमिह नः सखे

tataḥ saṃmantrya yuṣmākamāgatā nikaṭaṃ vayam / idānīṃ siddhaye yūyaṃ pramāṇamiha naḥ sakhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं मृगाङ्कदत्तेन स्ववृत्तान्ते ऽभ्युदीरिते । सो ऽथ उर्गपिशाचस्तं समायाबटुरब्रवीत्

evaṃ mṛgāṅkadattena svavṛttānte 'bhyudīrite / so 'tha urgapiśācastaṃ samāyābaṭurabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धीरो भव कियत्कार्यमेतदस्माभिर् अञ्जसा । प्राणाः प्रथममेवैते त्वदर्थम् उपकल्पिताः

dhīro bhava kiyatkāryametadasmābhir añjasā / prāṇāḥ prathamamevaite tvadartham upakalpitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनयामो ऽत्र तं बद्ध्वा कर्मसेनं महीभृतम् । प्रसह्य च हरामो ऽस्य तां शशाङ्कवतीं सुतान्

ānayāmo 'tra taṃ baddhvā karmasenaṃ mahībhṛtam / prasahya ca harāmo 'sya tāṃ śaśāṅkavatīṃ sutān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति मातङ्गराजेन समायाबटुनोदिते । मृगाङ्कदत्तः सप्रीतिबहुमानमभाषत

iti mātaṅgarājena samāyābaṭunodite / mṛgāṅkadattaḥ saprītibahumānamabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं न संभाव्यते युष्मास्वियमेव हि वक्ति वः । प्रतिपन्नसुहृत्कार्यनिर्वाहं धीरसत्त्वता

kiṃ na saṃbhāvyate yuṣmāsviyameva hi vakti vaḥ / pratipannasuhṛtkāryanirvāhaṃ dhīrasattvatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दार्ढ्यं विन्ध्याद्रितः शौर्यं व्याघ्रेभ्यो मिश्ररागिताम् । वनाब्जिनीभ्यश् चादाय यूयं धात्रेह निर्मिताः

dārḍhyaṃ vindhyādritaḥ śauryaṃ vyāghrebhyo miśrarāgitām / vanābjinībhyaś cādāya yūyaṃ dhātreha nirmitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्विचार्य यथायुक्तं कुरुध्वम् इति वादिनि । मृगाङ्कदत्ते दिनकृद्विशश्रामास्तमस्तके

tadvicārya yathāyuktaṃ kurudhvam iti vādini / mṛgāṅkadatte dinakṛdviśaśrāmāstamastake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तत्र त्रियामां तां स्कन्धावारे विशश्रमुः । ते कर्मान्तिककॢप्तेषु निवेशेषु यथोचितम्

tatas tatra triyāmāṃ tāṃ skandhāvāre viśaśramuḥ / te karmāntikakḷpteṣu niveśeṣu yathocitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातर् मृगाङ्कदत्तश् च विससर्ज गुणाकरम् । किरातराजमानेतुं सुहृदं शक्तिरक्षितम्

prātar mṛgāṅkadattaś ca visasarja guṇākaram / kirātarājamānetuṃ suhṛdaṃ śaktirakṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन गत्वोक्तवृत्तान्तः स्वल्पैर् एव दिनैश् च सः । तद्युक्तो ऽतिमहासैन्यः किरातपतिराययौ

tena gatvoktavṛttāntaḥ svalpair eva dinaiś ca saḥ / tadyukto 'timahāsainyaḥ kirātapatirāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदातिलक्षदशकं द्वे लक्षे वाजिनामपि । महावीराधिरूढानामयुतं मत्तदन्तिनाम्

padātilakṣadaśakaṃ dve lakṣe vājināmapi / mahāvīrādhirūḍhānāmayutaṃ mattadantinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टाशीतिसहस्राणि रथानां च महीपतिम् । अन्वाययुर् ध्वजच्छत्त्रसंछादितनभांसि तम्

aṣṭāśītisahasrāṇi rathānāṃ ca mahīpatim / anvāyayur dhvajacchattrasaṃchāditanabhāṃsi tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगाङ्कदत्तश् च मुदा प्रत्युद्गम्याभिपूज्य तम् । प्रावेशयत्सकटकं ससुहृत्सचिवो नृपम्

mṛgāṅkadattaś ca mudā pratyudgamyābhipūjya tam / prāveśayatsakaṭakaṃ sasuhṛtsacivo nṛpam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावन्मातङ्गराजस्य ये ऽप्य् अन्ये मित्त्रबान्धवाः । मायाबटोश् च तद्दत्तदूताः सर्वे ऽप्य् उपाययुः

tāvanmātaṅgarājasya ye 'py anye mittrabāndhavāḥ / māyābaṭoś ca taddattadūtāḥ sarve 'py upāyayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ववृधे च लसन्नादः संमिलद्वाहिनीशतः । मृगाङ्कदत्तहृदयानन्दः शिबिरवारिधिः

vavṛdhe ca lasannādaḥ saṃmiladvāhinīśataḥ / mṛgāṅkadattahṛdayānandaḥ śibiravāridhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तामृगमदैर् वस्त्रैर् मांसभारैः फलासवैः । तान्स दुर्गपिशाचो ऽत्र नृपतीन्सममानयत्

muktāmṛgamadair vastrair māṃsabhāraiḥ phalāsavaiḥ / tānsa durgapiśāco 'tra nṛpatīnsamamānayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानानुलेपनाहारपानशय्याद्यनुत्तमम् । सर्वेभ्यः शबराधीशो मायाबटुरुपाहरत्

snānānulepanāhārapānaśayyādyanuttamam / sarvebhyaḥ śabarādhīśo māyābaṭurupāharat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगाङ्कदत्तश् चैकत्र बुभुजे निखिलैः सह । तैर् यथोचितभूभागेषूपविष्टैर् नरेश्वरैः

mṛgāṅkadattaś caikatra bubhuje nikhilaiḥ saha / tair yathocitabhūbhāgeṣūpaviṣṭair nareśvaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि मातङ्गराजं तं सो ऽग्रे दूरादभोजयत् । कार्यं देशश् च कालश् च गरीयान्न पुनः पुमान्

api mātaṅgarājaṃ taṃ so 'gre dūrādabhojayat / kāryaṃ deśaś ca kālaś ca garīyānna punaḥ pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्रान्ते च नवायाते किरातादिबले ततः । मृगाङ्कदत्तः सो ऽन्येद्युर्दन्तिदन्तासनस्थितः

viśrānte ca navāyāte kirātādibale tataḥ / mṛgāṅkadattaḥ so 'nyedyurdantidantāsanasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्थाने राजलोकस्य यथार्हकृतसत्क्रियः । विजनीकृत्य मातङ्गराजादीन्सुह्रदो ऽब्रवीत्

asthāne rājalokasya yathārhakṛtasatkriyaḥ / vijanīkṛtya mātaṅgarājādīnsuhrado 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदानीं कालहारः किं क्रियते किं न गम्यते । अनेन सर्वसैन्येन शीघ्रमुज्जयिनीं प्रति

idānīṃ kālahāraḥ kiṃ kriyate kiṃ na gamyate / anena sarvasainyena śīghramujjayinīṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा श्रुतधीर्विप्रो राजपुत्रं जगाद तम् । शृणु देव वदाम्यत्र यथा नीतिविदां मतम्

tac chrutvā śrutadhīrvipro rājaputraṃ jagāda tam / śṛṇu deva vadāmyatra yathā nītividāṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.