Somadeva: Kathasaritsagara 12.36

स तामपश्यदुद्विग्नां गतराजसुतां पुरीम् । रामप्रवासवैधुर्यकटं पुनरिवागताम्

sa tāmapaśyadudvignāṃ gatarājasutāṃ purīm / rāmapravāsavaidhuryakaṭaṃ punarivāgatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजपुत्रस्य पृच्छद्भिर् वार्तां पौरैर् वृतो ऽथ सः । तन्मुखाच् छ्रुतवृत्तान्तो नन्दिग्रामं ततो ययौ

rājaputrasya pṛcchadbhir vārtāṃ paurair vṛto 'tha saḥ / tanmukhāc chrutavṛttānto nandigrāmaṃ tato yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राभीष्टसुतोदन्तसोत्सुकं महिषीयुतम् । ददर्शामरदत्तं तं तपःक्षामतनुं नृपम्

tatrābhīṣṭasutodantasotsukaṃ mahiṣīyutam / dadarśāmaradattaṃ taṃ tapaḥkṣāmatanuṃ nṛpam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् एत्य पादपतितः कृतकण्ठग्रहं नृपम् । पृष्टोदन्तम् अवोचत् स सास्रं भीमपराक्रमः

tam etya pādapatitaḥ kṛtakaṇṭhagrahaṃ nṛpam / pṛṣṭodantam avocat sa sāsraṃ bhīmaparākramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्ता मृगाङ्कदत्तेन सूनुना ते स्ववीर्यतः । सा शशाङ्कवती देव कर्मसेननृपात्मजा

prāptā mṛgāṅkadattena sūnunā te svavīryataḥ / sā śaśāṅkavatī deva karmasenanṛpātmajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्विवाहश् च देवेन विना देव्या च सर्वथा । न तस्य पितृभक्तस्य शोभनः प्रतिभासते

tadvivāhaś ca devena vinā devyā ca sarvathā / na tasya pitṛbhaktasya śobhanaḥ pratibhāsate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतस् तेन विसृष्टो ऽहम् इहैवागम्यताम् इति । विज्ञापनाय धरणिन्यस्तमूर्ध्ना सुतेन वः

atas tena visṛṣṭo 'ham ihaivāgamyatām iti / vijñāpanāya dharaṇinyastamūrdhnā sutena vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतीक्षमाणो युष्मांश् च स काञ्चनपुरे स्थितः । शबराधिपतेर्देव राज्ञो मायाबटोर्गृहे

pratīkṣamāṇo yuṣmāṃś ca sa kāñcanapure sthitaḥ / śabarādhipaterdeva rājño māyābaṭorgṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृण्विदानीं च वृत्तान्तमित्य् उक्त्वा देशनिर्गमात् । आरभ्य सो ऽटवीवासवियोगविषमायतम्

śṛṇvidānīṃ ca vṛttāntamity uktvā deśanirgamāt / ārabhya so 'ṭavīvāsaviyogaviṣamāyatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स युद्धं कर्मसेनीयसंध्यन्तं विविधाद्भुतम् । कृत्स्नं स्वप्रभुवृत्तान्तं जगौ भीमपराक्रमः

sa yuddhaṃ karmasenīyasaṃdhyantaṃ vividhādbhutam / kṛtsnaṃ svaprabhuvṛttāntaṃ jagau bhīmaparākramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा सुतकल्याणे स राजा जातनिश्चयः । तदैवामरदत्तः स्वं हर्षात्प्रस्थानमादिशत्

tac chrutvā sutakalyāṇe sa rājā jātaniścayaḥ / tadaivāmaradattaḥ svaṃ harṣātprasthānamādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजारूढः समं देव्या राजभिः सचिवैश् च सः । सहस्त्यश्वबलः प्रायात्पुत्रं प्रत्युत्सुकस् ततः

gajārūḍhaḥ samaṃ devyā rājabhiḥ sacivaiś ca saḥ / sahastyaśvabalaḥ prāyātputraṃ pratyutsukas tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पैर् एव च स प्राप दिवसैर् अविलम्बितः । शबराधिपदेशस्थं सुतस्य कटकं नृपः

alpair eva ca sa prāpa divasair avilambitaḥ / śabarādhipadeśasthaṃ sutasya kaṭakaṃ nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्बुद्ध्वैव च तस्याग्रे समग्रै राजभिः सह । मृगाङ्कदत्तो निरगात्सवयस्यश्चिरोत्सुकः

tadbuddhvaiva ca tasyāgre samagrai rājabhiḥ saha / mṛgāṅkadatto niragātsavayasyaścirotsukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वैव दूरात्तुरगादवतीर्यास्य पादयोः । गजावरूढस्य पितुर्मातुश् च निपपात सः

dṛṣṭvaiva dūrātturagādavatīryāsya pādayoḥ / gajāvarūḍhasya piturmātuś ca nipapāta saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलिङ्गितः स च पितुः शरीरेण भुजान्तरम् । मनोरथेन हृदयं बाष्पैश् चापूरयद् दृशौ

āliṅgitaḥ sa ca pituḥ śarīreṇa bhujāntaram / manorathena hṛdayaṃ bāṣpaiś cāpūrayad dṛśau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माताप्याश्लिष्य सुचिरात्पश्यन्तीं तं मुहुः सुतम् । भूयो वियोगभीतेव न मोक्तुमशकच्चिरम्

mātāpyāśliṣya sucirātpaśyantīṃ taṃ muhuḥ sutam / bhūyo viyogabhīteva na moktumaśakacciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते चाप्य् अमरदत्तं तं सदेवीकं नृपाः प्रभुम् । मृगाङ्कदत्तसुहृदस्तदाख्यातास्तदास्नमन्

te cāpy amaradattaṃ taṃ sadevīkaṃ nṛpāḥ prabhum / mṛgāṅkadattasuhṛdastadākhyātāstadāsnaman

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स राजा सापि तद्देवि दंपतीविधुरेषु तान् । सहायानेकपुत्रस्य स्नेहादभिननन्दतुः

sa rājā sāpi taddevi daṃpatīvidhureṣu tān / sahāyānekaputrasya snehādabhinanandatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायाबटोः प्रविश्याथ राजधानीं विलोक्य च । स शशाङ्कवतीं तत्र तां पादावनतां स्नुषास्म्

māyābaṭoḥ praviśyātha rājadhānīṃ vilokya ca / sa śaśāṅkavatīṃ tatra tāṃ pādāvanatāṃ snuṣāsm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीतप्राभृतो देव्या तया च स्नुषया सह । निर्गत्यामरदत्तः स्वे कटके वसतिं व्यधात्

gṛhītaprābhṛto devyā tayā ca snuṣayā saha / nirgatyāmaradattaḥ sve kaṭake vasatiṃ vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्त्वा च तत्र पुत्रेण सह सर्वैश् च राजभिः । गीतवादित्रनृत्तैस्तन्निनाय ससुखं दिनम्

bhuktvā ca tatra putreṇa saha sarvaiś ca rājabhiḥ / gītavāditranṛttaistannināya sasukhaṃ dinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेने च लब्धयशसा कृतिनं तेन सूनुना । मृगाङ्कदत्तेनात्मानं भाविना चक्रवर्तिना

mene ca labdhayaśasā kṛtinaṃ tena sūnunā / mṛgāṅkadattenātmānaṃ bhāvinā cakravartinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावच् च कर्मसेनेन राज्ञा तेन सुमेधसा । दूतो मृगाङ्कदत्तस्य संमन्त्र्यात्र व्यसृज्यत

tāvac ca karmasenena rājñā tena sumedhasā / dūto mṛgāṅkadattasya saṃmantryātra vyasṛjyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवानुज्जयिनीं तावदिमां नैवागमिष्यति । तत्प्रेषयिष्याम्य् अत्रैव सुषेणाख्यम् अहं सुतम्

bhavānujjayinīṃ tāvadimāṃ naivāgamiṣyati / tatpreṣayiṣyāmy atraiva suṣeṇākhyam ahaṃ sutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स शशाङ्कवतीं तुभ्यं विधिवद्भगिनीं निजाम् । दास्यत्यतो नाविधिना सा विवाह्या त्वयानघ

sa śaśāṅkavatīṃ tubhyaṃ vidhivadbhaginīṃ nijām / dāsyatyato nāvidhinā sā vivāhyā tvayānagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मत्स्नेहानुरोधश्चेदिति तं संदिदेश च । लेखे दूतमुखे चास्य राजसूनोः स भूपतिः

asmatsnehānurodhaścediti taṃ saṃdideśa ca / lekhe dūtamukhe cāsya rājasūnoḥ sa bhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजस्थाने श्रुते तस्मिन्संदेशे राजसूनुना । तत्पिता तस्य दूतस्य स राजैवोत्तरं ददौ

rājasthāne śrute tasminsaṃdeśe rājasūnunā / tatpitā tasya dūtasya sa rājaivottaraṃ dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मसेननृपात्को ऽन्यो वक्त्येतत्तस्य सन्मतेः । स्नेहो ऽस्ति काममस्मासु तदेनं प्रेषयत्वितः

karmasenanṛpātko 'nyo vaktyetattasya sanmateḥ / sneho 'sti kāmamasmāsu tadenaṃ preṣayatvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुषेणं स निजं पुत्रं करिष्यामस् तथा वयम् । यथा संतोषकृत्तस्य सुतोद्वाहो भविष्यति

suṣeṇaṃ sa nijaṃ putraṃ kariṣyāmas tathā vayam / yathā saṃtoṣakṛttasya sutodvāho bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा प्रतिसंदेशं दूतं तं प्रेष्य सत्कृतम् । राजा सश्रुतधिं पुत्रं नृपतींश् च जगाद सः

ity uktvā pratisaṃdeśaṃ dūtaṃ taṃ preṣya satkṛtam / rājā saśrutadhiṃ putraṃ nṛpatīṃś ca jagāda saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयोध्यामधुना यामो विवाहस् तत्र शोभते । सुषेणस्य च सत्कारो यथावत्तत्र सिद्ध्यति

ayodhyāmadhunā yāmo vivāhas tatra śobhate / suṣeṇasya ca satkāro yathāvattatra siddhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा मायाबटुश्चेह सुषेणं संप्रतीक्षताम् । तेनागतेन सहितो ऽयोध्यां पश्चादुपैष्यति

rājā māyābaṭuśceha suṣeṇaṃ saṃpratīkṣatām / tenāgatena sahito 'yodhyāṃ paścādupaiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वयं विवाहसंभारहेतोर्यामो ऽग्रतः पुनः । इति राजवचस् तत्र ते सर्वे ऽप्य् अनुमेनिरे

vayaṃ vivāhasaṃbhārahetoryāmo 'grataḥ punaḥ / iti rājavacas tatra te sarve 'py anumenire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽन्येद्युः समं देव्या सैन्यैश् च स महीपतिः । मृगाङ्कदत्तश् च युतौ राजभिः सचिवैश् च तैः

tato 'nyedyuḥ samaṃ devyā sainyaiś ca sa mahīpatiḥ / mṛgāṅkadattaś ca yutau rājabhiḥ sacivaiś ca taiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायाबटुं निधायात्र सुषेणागमनावधि । शशाङ्कवत्या सहितौ चेलतुः कृतिनौ ततः

māyābaṭuṃ nidhāyātra suṣeṇāgamanāvadhi / śaśāṅkavatyā sahitau celatuḥ kṛtinau tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्गत्तुरंगसंघाततरङ्गशतसंकुलः । असंख्यसर्पत्पादातपाथः पूरितदिङ्मुखः

valgatturaṃgasaṃghātataraṅgaśatasaṃkulaḥ / asaṃkhyasarpatpādātapāthaḥ pūritadiṅmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुमुलप्रोल्लसच्छब्दपिहितान्यरवश्रवः । चचाल स बलाम्भोधिस्तयोर् गम्भीरभीषणः

tumulaprollasacchabdapihitānyaravaśravaḥ / cacāla sa balāmbhodhistayor gambhīrabhīṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वाणौ च रजश् छन्नां वसुधाविभ्रमां दिवम् । गर्जद्गजघनाकीर्णां वसुधां च द्युविभ्रमाम्

kurvāṇau ca rajaś channāṃ vasudhāvibhramāṃ divam / garjadgajaghanākīrṇāṃ vasudhāṃ ca dyuvibhramām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्गे क्रमेण गच्छन्तौ शक्तिरक्षितकस्य तौ । गृहं किरातराजस्य पितापुत्राववापतुः

mārge krameṇa gacchantau śaktirakṣitakasya tau / gṛhaṃ kirātarājasya pitāputrāvavāpatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तेन महारत्नहेमसद्वस्त्रराशिभिः । सदारेण कृतोदारसपर्यौ सपरिग्रहौ

tatra tena mahāratnahemasadvastrarāśibhiḥ / sadāreṇa kṛtodārasaparyau saparigrahau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिनमेकं कृताहारौ विश्रम्य सबलौ ततः । प्रस्थाय च स्वनगरीमयोध्यां प्रापतुः क्रमात्

dinamekaṃ kṛtāhārau viśramya sabalau tataḥ / prasthāya ca svanagarīmayodhyāṃ prāpatuḥ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हर्म्यवातायनारूढचञ्चत्पौराङ्गनाननैः । कान्तिपल्लवितैः फुल्लविलोलकमलामिव

harmyavātāyanārūḍhacañcatpaurāṅganānanaiḥ / kāntipallavitaiḥ phullavilolakamalāmiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सवधूकचिरायातराजपुत्रेक्षणोत्सुकैः । नेत्रैः पारिप्लवैश्चासां चलत्कुवलयैर् इव

savadhūkacirāyātarājaputrekṣaṇotsukaiḥ / netraiḥ pāriplavaiścāsāṃ calatkuvalayair iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संपतद्भिर् वृतां राजहंसैर् विविशतुश् च ताम् । तरङ्गितां पताकाभिः प्रवाते सरसीमिव

saṃpatadbhir vṛtāṃ rājahaṃsair viviśatuś ca tām / taraṅgitāṃ patākābhiḥ pravāte sarasīmiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राभ्यनन्दन् पौरास् तौ दीयमानाशिषौ द्विजैः । बन्दिभिः स्तूयमानौ च गीयमानौ च चारणैः

tatrābhyanandan paurās tau dīyamānāśiṣau dvijaiḥ / bandibhiḥ stūyamānau ca gīyamānau ca cāraṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मसेनस्य तनयामिमामालोकयेद्यदि । न पुनः सुतया लक्ष्म्या दर्पं कुर्यान्महोदधिः

karmasenasya tanayāmimāmālokayedyadi / na punaḥ sutayā lakṣmyā darpaṃ kuryānmahodadhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च गौर्यापि हिमवानित्यत्र च जगौ जनः । शशाङ्कवत्या लावण्यसंपदं वीक्ष्य विस्मित

na ca gauryāpi himavānityatra ca jagau janaḥ / śaśāṅkavatyā lāvaṇyasaṃpadaṃ vīkṣya vismita

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा च मङ्गलमहातूर्यप्रतिरवैर् दिशः । उत्सवाधिगमे राज्ञां संवेदनम् इव व्यधुः

tadā ca maṅgalamahātūryapratiravair diśaḥ / utsavādhigame rājñāṃ saṃvedanam iva vyadhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहिः सृतेनेव भराद् अनुरागेण निर्भरा । सिन्दूरेण प्रनृत्ता सा सर्वाभूत्सोत्सवा पुरी

bahiḥ sṛteneva bharād anurāgeṇa nirbharā / sindūreṇa pranṛttā sā sarvābhūtsotsavā purī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येयुर्गणकैः सूनोर्लग्नाहे निश्चिते नृपः । चकारामरदत्तो ऽत्र तद्विवाहाय संभृतिम्

anyeyurgaṇakaiḥ sūnorlagnāhe niścite nṛpaḥ / cakārāmaradatto 'tra tadvivāhāya saṃbhṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपूरि तस्य नगरी तैस्तैर् नानादिगागतैः । रत्नैस् तथा यथा चक्रे सा कुबेरपुरीम् अधः

apūri tasya nagarī taistair nānādigāgataiḥ / ratnais tathā yathā cakre sā kuberapurīm adhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथागत्याचिराद् एको हृष्टद्वाःस्थनिवेदितः । दूतो मायाबटोर् अत्र नृपतिं तं व्यजिज्ञपत्

athāgatyācirād eko hṛṣṭadvāḥsthaniveditaḥ / dūto māyābaṭor atra nṛpatiṃ taṃ vyajijñapat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवागतो राजपुत्रः सुषेणो नृपतिश् च सः । मायाबटुरयोध्यायाः सीमान्ते ऽस्याः स्थिताबुभौ

devāgato rājaputraḥ suṣeṇo nṛpatiś ca saḥ / māyābaṭurayodhyāyāḥ sīmānte 'syāḥ sthitābubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वैवामरदत्तस्तद्राजा सैन्यैः समं निजम् । सेनापतिं सुषेणस्य तस्याग्रे विससर्ज सः

śrutvaivāmaradattastadrājā sainyaiḥ samaṃ nijam / senāpatiṃ suṣeṇasya tasyāgre visasarja saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन साकमयोध्यातो राजपुत्रम् उपागतम् । मृगाङ्कदत्तः ससुहृत्प्रीत्या प्रत्युद्ययौ ततः

tena sākamayodhyāto rājaputram upāgatam / mṛgāṅkadattaḥ sasuhṛtprītyā pratyudyayau tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूराद्वाहावतीर्णौ च कृतकण्ठग्रहौ मिथः । तावुभौ पृष्टकुशलौ मिलतः स्म नृपात्मजौ

dūrādvāhāvatīrṇau ca kṛtakaṇṭhagrahau mithaḥ / tāvubhau pṛṣṭakuśalau milataḥ sma nṛpātmajau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेम्णा चैकरथारूढौ नगरीं विशतः स्म ताम् । दिशन्तौ पौरनारीणां विलोचनमहोत्सवम्

premṇā caikarathārūḍhau nagarīṃ viśataḥ sma tām / diśantau pauranārīṇāṃ vilocanamahotsavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुषेणश्चात्र राजानं दृष्ट्वा तद्बहुमानितः । शशाङ्कवत्यास्तदनु स्वसुर्वासगृहं ययौ

suṣeṇaścātra rājānaṃ dṛṣṭvā tadbahumānitaḥ / śaśāṅkavatyāstadanu svasurvāsagṛhaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोत्थाय कृताश्लेषस्तया बाष्पायमाणया । उपविश्य स सव्रीडां राजपुत्रीं जगाद ताम्

tatrotthāya kṛtāśleṣastayā bāṣpāyamāṇayā / upaviśya sa savrīḍāṃ rājaputrīṃ jagāda tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तातस्त्वामाह नायुक्तं पुत्रि किंचित्त्वया कृतम् । अद्यैतद्धि मया ज्ञातं यत्स्वप्ने ऽम्बिकया तव

tātastvāmāha nāyuktaṃ putri kiṃcittvayā kṛtam / adyaitaddhi mayā jñātaṃ yatsvapne 'mbikayā tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगाङ्कदत्तो भर्तासौ समादिष्टो नृपात्मजः । भर्तृमार्गानुसरणं स्त्रीणां च परमं व्रतम्

mṛgāṅkadatto bhartāsau samādiṣṭo nṛpātmajaḥ / bhartṛmārgānusaraṇaṃ strīṇāṃ ca paramaṃ vratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्ता तेन सा बाला हृदयं स्वमधोमुखी । सिद्धमिष्टं तवेत्येवं पश्यन्ती विजहौ त्रपाम्

ity uktā tena sā bālā hṛdayaṃ svamadhomukhī / siddhamiṣṭaṃ tavetyevaṃ paśyantī vijahau trapām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तस्यै सुषेणो ऽसौ नीत्वा राजाग्रतो ददौ । धनं शशाङ्कवत्यै तद्यत् तस्या निजसंचितम्

atha tasyai suṣeṇo 'sau nītvā rājāgrato dadau / dhanaṃ śaśāṅkavatyai tadyat tasyā nijasaṃcitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेम्नो भारसहस्रे द्वे रत्नाभरणकारणम् । सुभृतान् पञ्च करभान् भाण्डं चान्यद् धिरण्मयम्

hemno bhārasahasre dve ratnābharaṇakāraṇam / subhṛtān pañca karabhān bhāṇḍaṃ cānyad dhiraṇmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच चैतदस्याः स्वं तातानुप्रेषितं तु यत् । विवाहवेद्याम् अस्यैतत् प्रदास्यामि क्रमाद् इति

uvāca caitadasyāḥ svaṃ tātānupreṣitaṃ tu yat / vivāhavedyām asyaitat pradāsyāmi kramād iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सर्वे ऽपि ते तत्र भुक्तपीता नृपान्तिके । मृगाङ्कदत्तादियुता निन्युस्तन्निर्वृता दिनम्

tataḥ sarve 'pi te tatra bhuktapītā nṛpāntike / mṛgāṅkadattādiyutā ninyustannirvṛtā dinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्ते लग्नदिने ऽन्येद्युर्व्यग्रे राज्ञि स्वयं मुदा । मृगाङ्कदत्तः स्नानादि चकारात्मानुरूपतः

prāpte lagnadine 'nyedyurvyagre rājñi svayaṃ mudā / mṛgāṅkadattaḥ snānādi cakārātmānurūpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां शशाङ्कवतीं चात्र कान्त्यैव कृतकौतुकाम् । नार्यः प्रसाधयामासुराचार इति केवलम्

tāṃ śaśāṅkavatīṃ cātra kāntyaiva kṛtakautukām / nāryaḥ prasādhayāmāsurācāra iti kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गत्य कौतुकागारादथ व्यग्रसुषेणतः । हुताशनवती वेदीमध्यासातां वधूवरौ

nirgatya kautukāgārādatha vyagrasuṣeṇataḥ / hutāśanavatī vedīmadhyāsātāṃ vadhūvarau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यां स राजदुहितुस्तस्या व्यग्रसुषेणतः । धृताब्जशोभारुचिरं पाणिं लक्ष्म्या इवाच्युतः

tasyāṃ sa rājaduhitustasyā vyagrasuṣeṇataḥ / dhṛtābjaśobhāruciraṃ pāṇiṃ lakṣmyā ivācyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभौ किम् अपितापाच् च धूमाच्चाग्निप्रदक्षिणे । अकोपे ऽप्य् अरुणोद्बाष्पं तच्छशाङ्कवतीमुखम्

babhau kim apitāpāc ca dhūmāccāgnipradakṣiṇe / akope 'py aruṇodbāṣpaṃ tacchaśāṅkavatīmukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वह्नौ च लाजाञ्जलयो विकीर्णा विबभुस्तया । हासाः प्रयत्नसाफल्यहृष्टस्येव मनोभुवः

vahnau ca lājāñjalayo vikīrṇā vibabhustayā / hāsāḥ prayatnasāphalyahṛṣṭasyeva manobhuvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददौ लाजविसर्गे च सुषेणः प्रथमे तदा । पञ्चाश्वानां सहस्राणि वारणानां शतं तथा

dadau lājavisarge ca suṣeṇaḥ prathame tadā / pañcāśvānāṃ sahasrāṇi vāraṇānāṃ śataṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्णभारशते द्वे च नवतिं च करेणुकाः । भृताः सद्वस्त्रसद्रत्नमुक्ताभरणभारकैः

svarṇabhāraśate dve ca navatiṃ ca kareṇukāḥ / bhṛtāḥ sadvastrasadratnamuktābharaṇabhārakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महीविजयजं वित्तं तद् एव द्विगुणं क्रमात् । अन्येषु लाजमोक्षेषु प्रादात्तस्याः स सोदरः

mahīvijayajaṃ vittaṃ tad eva dviguṇaṃ kramāt / anyeṣu lājamokṣeṣu prādāttasyāḥ sa sodaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोल्लसत्युत्सवतूर्यनिःस्वने विवेश निष्पन्नविवाहमङ्गलः । मृगाङ्कदत्तः स नवोढया तया शशाङ्कवत्या सह मन्दिरं निजम्

athollasatyutsavatūryaniḥsvane viveśa niṣpannavivāhamaṅgalaḥ / mṛgāṅkadattaḥ sa navoḍhayā tayā śaśāṅkavatyā saha mandiraṃ nijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिता चराजास्य यथार्हदत्तैर् हस्त्यश्वरत्नाभरणान्नपानैः । आ राजचक्रं शुकशारिकान्तं सो ऽरञ्जयत्स्वाः प्रकृतीः सपौराः

pitā carājāsya yathārhadattair hastyaśvaratnābharaṇānnapānaiḥ / ā rājacakraṃ śukaśārikāntaṃ so 'rañjayatsvāḥ prakṛtīḥ sapaurāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यागप्रकर्षश् च तदास्य राज्ञस् तेनैव पर्याप्ततयात्र जज्ञे । आबद्धवस्त्राभरणा वितेरुर् द्रुमा महीकल्पतरुभ्रमं यत्

tyāgaprakarṣaś ca tadāsya rājñas tenaiva paryāptatayātra jajñe / ābaddhavastrābharaṇā viterur drumā mahīkalpatarubhramaṃ yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स राजा समृगाङ्कदत्तः शशाङ्कवत्या सह राजभिश् च । भुक्त्वा सुषेणेन च साकम् एतम् आपानगोष्ठ्या दिवसं निनाय

tataḥ sa rājā samṛgāṅkadattaḥ śaśāṅkavatyā saha rājabhiś ca / bhuktvā suṣeṇena ca sākam etam āpānagoṣṭhyā divasaṃ nināya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सेवितनृत्तचर्चरीके गृहगे तत्र जने सुभुक्तपीते । परिपीतधरारसो गताध्वा रविरस्ताचलकंदरं विवेश

atha sevitanṛttacarcarīke gṛhage tatra jane subhuktapīte / paripītadharāraso gatādhvā ravirastācalakaṃdaraṃ viveśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् अवेक्ष्य च संध्यया समेतं नवरागोज्ज्वलया क्व चित्प्रयातम् । विचलत्खगमेखला किलेर्ष्याकुपितेवानुदधाव वासरश्रीः

tam avekṣya ca saṃdhyayā sametaṃ navarāgojjvalayā kva citprayātam / vicalatkhagamekhalā kilerṣyākupitevānudadhāva vāsaraśrīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददृशे च विलोलतारकेण प्रबलीभूतमनोभुवा मुखेन । विलसत्तिमिरासितांशुकान्ता प्रसृता रात्र्यभिसारिका क्रमेण

dadṛśe ca vilolatārakeṇa prabalībhūtamanobhuvā mukhena / vilasattimirāsitāṃśukāntā prasṛtā rātryabhisārikā krameṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदयाचलबारणाङ्कुशत्वं नवसिन्दूरसमुज्ज्वलो जगाम । उदयन्न् अथ कुप्यदायताक्षीकुटिलापाङ्गसहोदरः शशाङ्कः

udayācalabāraṇāṅkuśatvaṃ navasindūrasamujjvalo jagāma / udayann atha kupyadāyatākṣīkuṭilāpāṅgasahodaraḥ śaśāṅkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशिना कृतकेलिकर्णपूरं रतिवल्लीनवपल्लवेन तेन । तमसो ऽपगमे धृतप्रसादा हरिदैन्द्री हसदाननं बभार

śaśinā kṛtakelikarṇapūraṃ rativallīnavapallavena tena / tamaso 'pagame dhṛtaprasādā haridaindrī hasadānanaṃ babhāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतसांध्यविधिश् च सो ऽपि नक्तं नववध्वा सहितो मृगाङ्कदत्तः । प्रविवेश तया शशाङ्कवत्या रजनीवासगृहं महार्हशय्यम्

kṛtasāṃdhyavidhiś ca so 'pi naktaṃ navavadhvā sahito mṛgāṅkadattaḥ / praviveśa tayā śaśāṅkavatyā rajanīvāsagṛhaṃ mahārhaśayyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखचन्द्रमसा तदाङ्गनाया निशि तस्याः प्रविलुप्ततामसेन । अवभासितचित्रभित्तिनान्तः पुनरुक्तीकृतसन्मणिप्रदीपम्

mukhacandramasā tadāṅganāyā niśi tasyāḥ praviluptatāmasena / avabhāsitacitrabhittināntaḥ punaruktīkṛtasanmaṇipradīpam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शयनीयगतश् च तत्र तस्याः स्थितवत्याः परिवृत्य सप्रियायाः । अहरत्परिरभ्य चुम्बनेन क्रमशश्चाधरखण्डनेन लज्जाम्

śayanīyagataś ca tatra tasyāḥ sthitavatyāḥ parivṛtya sapriyāyāḥ / aharatparirabhya cumbanena kramaśaścādharakhaṇḍanena lajjām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरकाङ्क्षितमन्वभूच् च मा मेत्य् अलमल्पोच्चरदक्षरं स तस्याः । नवमोहनमन्त्रसारसौख्यं त्रुटितस्फारमहार्हरत्नकाञ्चि

cirakāṅkṣitamanvabhūc ca mā mety alamalpoccaradakṣaraṃ sa tasyāḥ / navamohanamantrasārasaukhyaṃ truṭitasphāramahārharatnakāñci

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरमत लुलितालकेन चास्या मुखशशिनार्धनिमीलितेक्षणेन । श्रमवशशिथिलालसैश् च सो ऽङ्गैर् विरलविलुप्तविलेपनै रतान्ते

aramata lulitālakena cāsyā mukhaśaśinārdhanimīlitekṣaṇena / śramavaśaśithilālasaiś ca so 'ṅgair viralaviluptavilepanai ratānte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तत्परिभोगलीलयेव क्षपिताक्षीयत सा तयोस्त्रियामा । विकसत् सुरतोत्सवाभिलाषप्रसरा प्रीतिरुपाययौ तु वृद्धिम्

atha tatparibhogalīlayeva kṣapitākṣīyata sā tayostriyāmā / vikasat suratotsavābhilāṣaprasarā prītirupāyayau tu vṛddhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गता निशा संप्रति देव मुच्यतां विलासशय्या सुरतक्लमच्छिदः । अमी हि चूर्णालककम्पदायिनो मृगीदृशां वान्ति निशान्तवायवः

gatā niśā saṃprati deva mucyatāṃ vilāsaśayyā surataklamacchidaḥ / amī hi cūrṇālakakampadāyino mṛgīdṛśāṃ vānti niśāntavāyavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रं निशायाः सहसानुयान्त्या हास्रच्युतानीव च मौक्तिकानि । दूर्वावनाग्रेष्व् अवपिण्डितानि स्फुरन्ति सच्छायमुषोजलानि

candraṃ niśāyāḥ sahasānuyāntyā hāsracyutānīva ca mauktikāni / dūrvāvanāgreṣv avapiṇḍitāni sphuranti sacchāyamuṣojalāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोषेषु व्यलसन्निपीतमधवो ये कैर् अवाणां चिरं लब्धाभ्यन्तरसुस्थिता विकसतामिन्दुप्रभासंगमे । ते संकोचम् उपागतेषु विगलच्छ्रीकेषु तेष्व् अन्यतो भृङ्गाः पश्य कुमार यान्ति मलिनाः कस्य स्थिरा ह्य् आपदि

koṣeṣu vyalasannipītamadhavo ye kair avāṇāṃ ciraṃ labdhābhyantarasusthitā vikasatāminduprabhāsaṃgame / te saṃkocam upāgateṣu vigalacchrīkeṣu teṣv anyato bhṛṅgāḥ paśya kumāra yānti malināḥ kasya sthirā hy āpadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिनकृत्करमण्डिताधराम् अवलोक्यैव निशां मनोभुवा । अपशशितिलकं वपुः कृतं मथिताल्पाल्पतमोञ्जनं तथा

dinakṛtkaramaṇḍitādharām avalokyaiva niśāṃ manobhuvā / apaśaśitilakaṃ vapuḥ kṛtaṃ mathitālpālpatamoñjanaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति मृदुमधुरैः स बन्दिवाक्यैर् उषसि शशाङ्कवतीविमुक्तकण्ठः । अपगतसुरतान्तखेदनिद्रः सपदि जहौ शयनं मृगाङ्कदत्तः

iti mṛdumadhuraiḥ sa bandivākyair uṣasi śaśāṅkavatīvimuktakaṇṭhaḥ / apagatasuratāntakhedanidraḥ sapadi jahau śayanaṃ mṛgāṅkadattaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्थाय च व्यधित वासरकृत्यमेष पित्रा निजोचितकृताखिलसंविधानः । भूयस् तथैव च निनाय तदा बहूनि तान्युत्सवेन दयितासहितो दिनानि

utthāya ca vyadhita vāsarakṛtyameṣa pitrā nijocitakṛtākhilasaṃvidhānaḥ / bhūyas tathaiva ca nināya tadā bahūni tānyutsavena dayitāsahito dināni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ राजामरदत्तस् तज्जनकस् तच्छ्वशुर्यस्य । शिरसि सुषेणस्यादौ बबन्ध पट्टं कृताभिषेकस्य

atha rājāmaradattas tajjanakas tacchvaśuryasya / śirasi suṣeṇasyādau babandha paṭṭaṃ kṛtābhiṣekasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषयं तद् उचितम् एकं हस्त्यश्वहिरण्यभारवस्त्राणि । शतसंख्याश् च वरस्त्रीर् ददौ स तस्मै कृतादरो नृपतिः

viṣayaṃ tad ucitam ekaṃ hastyaśvahiraṇyabhāravastrāṇi / śatasaṃkhyāś ca varastrīr dadau sa tasmai kṛtādaro nṛpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शबरकिराताधिपती मायाबटुशक्तिरक्षितौ च ततः । सहबान्धवौ सदारौ मातङ्गचमूपतिं च तं स नृपम्

śabarakirātādhipatī māyābaṭuśaktirakṣitau ca tataḥ / sahabāndhavau sadārau mātaṅgacamūpatiṃ ca taṃ sa nṛpam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्गपिशाचं सचिवान् मृगाङ्कदत्तस्य तांश् च सश्रुतधीन् । समम् आनयत् प्रदत्तैर् विषयैर् गोवाजिहेमवस्त्रैश् च

durgapiśācaṃ sacivān mṛgāṅkadattasya tāṃś ca saśrutadhīn / samam ānayat pradattair viṣayair govājihemavastraiś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः किरातेन्द्रमुखान् विसृज्य तान् नृपान् स्वदेशेषु सुषेणसंयुतान् । शशास राज्यं सुतशौर्यनिर्वृतः स तत्सुखेनामरदत्तभूपतिः

tataḥ kirātendramukhān visṛjya tān nṛpān svadeśeṣu suṣeṇasaṃyutān / śaśāsa rājyaṃ sutaśauryanirvṛtaḥ sa tatsukhenāmaradattabhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगाङ्कदत्तो ऽपि विजित्य वैरिणः शशाङ्कवत्या सुचिरादवाप्तया । निजैश् च तैर् भीमपराक्रमादिभिः सहावतस्थे सचिवैश्चिरं सुखी

mṛgāṅkadatto 'pi vijitya vairiṇaḥ śaśāṅkavatyā sucirādavāptayā / nijaiś ca tair bhīmaparākramādibhiḥ sahāvatasthe sacivaiściraṃ sukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काले ऽथ यात्यमरदत्तनृपस्य तस्य स्वैर् अं जरा श्रवणमूलम् उपाजगाम । भुक्ताः श्रियः परिणतं वयसा शमस्य नन्वेष काल इति वक्तुमिवाङ्गभूता

kāle 'tha yātyamaradattanṛpasya tasya svair aṃ jarā śravaṇamūlam upājagāma / bhuktāḥ śriyaḥ pariṇataṃ vayasā śamasya nanveṣa kāla iti vaktumivāṅgabhūtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स भोगेषु विरक्तमानसो महीपतिः स्वान्निजगाद मन्त्रिणः । निशम्यतां संप्रति वर्णयामि वो विधित्सितं यन्मम वर्तते हृदि

tataḥ sa bhogeṣu viraktamānaso mahīpatiḥ svānnijagāda mantriṇaḥ / niśamyatāṃ saṃprati varṇayāmi vo vidhitsitaṃ yanmama vartate hṛdi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतं वयो नः पलितेन सांप्रतं कृतान्तदूतेन कचग्रहः कृतः । जरागमे जीर्णरसं च मादृशां कुभोगतृष्णाव्यसनं विडम्बना

gataṃ vayo naḥ palitena sāṃprataṃ kṛtāntadūtena kacagrahaḥ kṛtaḥ / jarāgame jīrṇarasaṃ ca mādṛśāṃ kubhogatṛṣṇāvyasanaṃ viḍambanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवृद्धिभाजा वयसा समं च यद् विवर्धते लोभमनोभवग्रहः । असंशयं कापुरुषव्रतं हि तत् स्वभावजं सत्पुरुषैर् अशिक्षितम्

vivṛddhibhājā vayasā samaṃ ca yad vivardhate lobhamanobhavagrahaḥ / asaṃśayaṃ kāpuruṣavrataṃ hi tat svabhāvajaṃ satpuruṣair aśikṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अस्ति मे लब्धयशा महीतले सराजकावन्तिनरेन्द्रनिर्जयात् । स्वतो ऽनुरक्तप्रकृतिर्गुणाधिको मृगाङ्कदत्तः सुसहायवानयम्

tad asti me labdhayaśā mahītale sarājakāvantinarendranirjayāt / svato 'nuraktaprakṛtirguṇādhiko mṛgāṅkadattaḥ susahāyavānayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एतद् अस्मै निजराज्यमूर्जितं समर्प्य तीर्थं तपसे ऽहमाश्रये । परैर् अनिन्द्यं चरितं मनस्विनां वयोनुसारोचितम् एव शोभते

tad etad asmai nijarājyamūrjitaṃ samarpya tīrthaṃ tapase 'hamāśraye / parair anindyaṃ caritaṃ manasvināṃ vayonusārocitam eva śobhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति क्षितीशस्य वचः सुनिश्चितं निशम्य धीराः किल तस्य मन्त्रिणः । क्रमेण देवीप्रमुखाश् च पौरास् तथेति सर्वे प्रतिपेदिरे तदा

iti kṣitīśasya vacaḥ suniścitaṃ niśamya dhīrāḥ kila tasya mantriṇaḥ / krameṇa devīpramukhāś ca paurās tatheti sarve pratipedire tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स राजा गणकोक्तलग्ने दिने विविक्ते सहितो द्विजाग्र्यैः । मृगाङ्कदत्तस्य चकार तस्य राज्याभिषेकोत्सवमात्मजस्य

tataḥ sa rājā gaṇakoktalagne dine vivikte sahito dvijāgryaiḥ / mṛgāṅkadattasya cakāra tasya rājyābhiṣekotsavamātmajasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतस् ततः क्षत्तृनिदेशधावज्जनाकुलं व्यग्रनियुक्तवर्गम् । तदास्य नृत्यद्वरचारणस्त्रि मुदा जुघूर्णेव गृहं नृपस्य

itas tataḥ kṣattṛnideśadhāvajjanākulaṃ vyagraniyuktavargam / tadāsya nṛtyadvaracāraṇastri mudā jughūrṇeva gṛhaṃ nṛpasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थोदकं भूरि सभार्यकस्य मृगाङ्कदत्तस्य पपात मूर्ध्नि । जलप्रवाहाः पुनर् अस्य पित्रोः सानन्दयोर् नेत्रयुगान्निरीयुः

tīrthodakaṃ bhūri sabhāryakasya mṛgāṅkadattasya papāta mūrdhni / jalapravāhāḥ punar asya pitroḥ sānandayor netrayugānnirīyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिष्ठिते तेन नवेन राज्ञा सिंहासने सिंहपराक्रमेण । तद्विद्विषां कोपभयानतानां भूमाव् असिंहासनम् एव मेने

adhiṣṭhite tena navena rājñā siṃhāsane siṃhaparākrameṇa / tadvidviṣāṃ kopabhayānatānāṃ bhūmāv asiṃhāsanam eva mene

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पिता तस्य दिनानि सप्त ततान सज्जीकृतराजमार्गम् । यथार्हसंमानितराजलोकं महोत्सवं सो ऽमरदत्तभूपः

tataḥ pitā tasya dināni sapta tatāna sajjīkṛtarājamārgam / yathārhasaṃmānitarājalokaṃ mahotsavaṃ so 'maradattabhūpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिने ऽष्टमे दारयुतो नगर्या निर्गत्य पुत्रं स मृगाङ्कदत्तम् । निवर्त्य तं बाष्पमुखं सपौरं वाराणसीं मन्त्रिसखो जगाम

dine 'ṣṭame dārayuto nagaryā nirgatya putraṃ sa mṛgāṅkadattam / nivartya taṃ bāṣpamukhaṃ sapauraṃ vārāṇasīṃ mantrisakho jagāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यां स गङ्गाम्बुपरिप्लुताङ्गो राजा त्रिसंध्यं त्रिपुरान्तकस्य । कुर्वन् सपर्यां फलमूलवृत्तिस् तस्थौ तपस्यन् मुनिवत् सदारः

tasyāṃ sa gaṅgāmbupariplutāṅgo rājā trisaṃdhyaṃ tripurāntakasya / kurvan saparyāṃ phalamūlavṛttis tasthau tapasyan munivat sadāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसाद्य राज्यमथ सो ऽपि मृगाङ्कदत्तो भास्वानिवाम्बरतलं विपुलामलं तत् । आक्रम्य च क्षितिभृतः करसंनिपातैः प्रावर्तत प्रतपितुं प्रसरत्प्रतापः

āsādya rājyamatha so 'pi mṛgāṅkadatto bhāsvānivāmbaratalaṃ vipulāmalaṃ tat / ākramya ca kṣitibhṛtaḥ karasaṃnipātaiḥ prāvartata pratapituṃ prasaratpratāpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायाबटुप्रभृतिभिश् च सकर्मसेनैः संभूय सश्रुतधिभिः सचिवैः स तैः स्वैः । सद्वीपमेतदवजित्य चतुर्दिगन्तम् एकातपत्रम् अवनीवलयं शशास

māyābaṭuprabhṛtibhiś ca sakarmasenaiḥ saṃbhūya saśrutadhibhiḥ sacivaiḥ sa taiḥ svaiḥ / sadvīpametadavajitya caturdigantam ekātapatram avanīvalayaṃ śaśāsa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिंश् च राजनि कथासु निशम्यमानदुर्भिक्षदस्युपरचक्रभयादिदुःखा । नित्यप्रहृष्टसुखिता नवरामभद्रसौराज्यसौख्यगसमं वसुधा बभार

tasmiṃś ca rājani kathāsu niśamyamānadurbhikṣadasyuparacakrabhayādiduḥkhā / nityaprahṛṣṭasukhitā navarāmabhadrasaurājyasaukhyagasamaṃ vasudhā babhāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.