पुरा गुहायां विन्ध्याद्रावासीद्बुद्धांशसंभवः । वराहः कोऽपि सुहृदा मर्कटेन समं सुधीः
purā guhāyāṃ vindhyādrāvāsīdbuddhāṃśasaṃbhavaḥ / varāhaḥ ko'pi suhṛdā markaṭena samaṃ sudhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Somadeva: Kathasaritsagara·12·12.5
Somadeva: Kathasaritsagara 12.5
स सर्वसत्त्वहितकृत्सख्या तेन युतः सदा । अतिथीन् पूजयन् कालं निनाय स्वोचितैः क्रमैः
sa sarvasattvahitakṛtsakhyā tena yutaḥ sadā / atithīn pūjayan kālaṃ nināya svocitaiḥ kramaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा चोदभूत् तत्र दुर्दिनं पञ्च वासरान् । अच्छिन्नधाराविच्छिन्नप्राणिसंचारदारुणम्
ekadā codabhūt tatra durdinaṃ pañca vāsarān / acchinnadhārāvicchinnaprāṇisaṃcāradāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चमे ऽह्नि वराहस्य सुप्तस्य सकपेर्निशि । अगात्तस्य गुहाद्वारं सिंहो भार्यासुतान्वितः
pañcame 'hni varāhasya suptasya sakaperniśi / agāttasya guhādvāraṃ siṃho bhāryāsutānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सिंहस् तत्र भार्यां तामवादीद्दुर्दिने ध्रुवम् । मरिष्यामो ऽद्य दीर्घे ऽस्मिन्नप्राप्तप्राणिनः क्षुधा
sa siṃhas tatra bhāryāṃ tāmavādīddurdine dhruvam / mariṣyāmo 'dya dīrghe 'sminnaprāptaprāṇinaḥ kṣudhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा साब्रवीत्सिंही सर्वे तावत्क्षुधा वयम् । न भवामस्तदेकां मां भुक्त्वा द्वौ जीवतं युवाम्
tac chrutvā sābravītsiṃhī sarve tāvatkṣudhā vayam / na bhavāmastadekāṃ māṃ bhuktvā dvau jīvataṃ yuvām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं हि प्रभुरयं पुत्रः प्राणसर्वस्वमावयोः । मादृशी भवितान्या ते तन्मयैवास्तु वां शिवम्
tvaṃ hi prabhurayaṃ putraḥ prāṇasarvasvamāvayoḥ / mādṛśī bhavitānyā te tanmayaivāstu vāṃ śivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमन्योन्यसंलापो जायापत्योस्तयोस्तदा । दैवात्प्रबुद्धः शुश्राव स वराहो महाशयः
evamanyonyasaṃlāpo jāyāpatyostayostadā / daivātprabuddhaḥ śuśrāva sa varāho mahāśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीतश्चाचिन्तयद्दिष्ट्या क्व निशेयं क्व दुर्दिनम् । क्व चेदृगतिथिप्राप्तिरहो पुण्योदयो ऽद्य मे
prītaścācintayaddiṣṭyā kva niśeyaṃ kva durdinam / kva cedṛgatithiprāptiraho puṇyodayo 'dya me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्विघ्नो न भवेद्यावत्तावत्क्षणविनाशिना । किमनेन न देहेन तर्पयाम्यतिथीनमून्
tadvighno na bhavedyāvattāvatkṣaṇavināśinā / kimanena na dehena tarpayāmyatithīnamūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उत्थाय स निर्गत्य वराहः स्निग्धया गिरा । सिंहं जगाद तं भद्र मा गमस्त्वं विषादिताम्
ity utthāya sa nirgatya varāhaḥ snigdhayā girā / siṃhaṃ jagāda taṃ bhadra mā gamastvaṃ viṣāditām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं ससुतदारस्य भक्ष्यः प्राप्तो ऽस्म्यहं तव । तद्भुङ्क्ष्व मामिति क्रोडेनोक्ते तेन स केसरी
ayaṃ sasutadārasya bhakṣyaḥ prāpto 'smyahaṃ tava / tadbhuṅkṣva māmiti kroḍenokte tena sa kesarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृष्टस्ताम् अब्रवीद्भार्यां पूर्वं भुङ्क्तामयं शिशुः । अनन्तरमहं भोक्ष्ये भोक्ष्यसे त्वमतः परम्
hṛṣṭastām abravīdbhāryāṃ pūrvaṃ bhuṅktāmayaṃ śiśuḥ / anantaramahaṃ bhokṣye bhokṣyase tvamataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेत्य् उक्ते तया पूर्वं सिंहपोतेन भक्षिते । क्रोडस्य तस्य मांसे ऽथ सिंहो भोक्तुं प्रचक्रमे
tathety ukte tayā pūrvaṃ siṃhapotena bhakṣite / kroḍasya tasya māṃse 'tha siṃho bhoktuṃ pracakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुञ्जानं चतमाह स्म महासत्त्वः स सूकरः । शीघ्रं पिबैतद् रक्तं मे यावद् भूमौ न लीयते
bhuñjānaṃ catamāha sma mahāsattvaḥ sa sūkaraḥ / śīghraṃ pibaitad raktaṃ me yāvad bhūmau na līyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरु तृप्तिं च मन्मांसैः शेषमश्नातु ते प्रिया । इति जल्पन् क्रमात् तेन स सिंहेनास्थिशेषताम्
kuru tṛptiṃ ca manmāṃsaiḥ śeṣamaśnātu te priyā / iti jalpan kramāt tena sa siṃhenāsthiśeṣatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीतो ऽपि सूकरः प्राणैः सत्त्वस्थो न व्यमुच्यत । तत्र तद्धैर् यपर्यन्तमवेक्षितुम् इव स्थितैः
nīto 'pi sūkaraḥ prāṇaiḥ sattvastho na vyamucyata / tatra taddhair yaparyantamavekṣitum iva sthitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावच् च सा क्षुधाक्लान्ता सिंही तत्र व्यपद्यत । स सुतः क्वाप्य् अगात् सिंहः क्षीयते स्म च यामिनी
tāvac ca sā kṣudhāklāntā siṃhī tatra vyapadyata / sa sutaḥ kvāpy agāt siṃhaḥ kṣīyate sma ca yāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रान्तरे प्रबुद्धः स सका निर्गत्य मर्कटः । वराहं तंतथाभूतं दृष्ट्वा पप्रच्छ संभ्रमात्
atrāntare prabuddhaḥ sa sakā nirgatya markaṭaḥ / varāhaṃ taṃtathābhūtaṃ dṛṣṭvā papraccha saṃbhramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केनास्वस्था कृतेयं ते ब्रूहि शक्नोषि चेत्सखे । तच् छ्रुत्वा स यथावृत्तं धीरो ऽस्मै सूकरो ऽभ्यधात्
kenāsvasthā kṛteyaṃ te brūhi śaknoṣi cetsakhe / tac chrutvā sa yathāvṛttaṃ dhīro 'smai sūkaro 'bhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रुदन्स तं नत्वा पादयोः कपिरब्रवीत् । त्वं देवतांशो येनात्मा तिर्यक्त्वान्मोचितो ऽमुतः
tato rudansa taṃ natvā pādayoḥ kapirabravīt / tvaṃ devatāṃśo yenātmā tiryaktvānmocito 'mutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कंचिदभिलाषं मे ब्रूहि संसाधयामि ते । इत्य् उक्तस्तेन कपिना स वराहो जगादतम्
tatkaṃcidabhilāṣaṃ me brūhi saṃsādhayāmi te / ity uktastena kapinā sa varāho jagādatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो वयस्याभिलाषो मे दुःसाध्यो विधिनापि सः । पश्यतो मे मृता येयं क्षुधा सिंही तपस्विनी
yo vayasyābhilāṣo me duḥsādhyo vidhināpi saḥ / paśyato me mṛtā yeyaṃ kṣudhā siṃhī tapasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा संप्राप्तपूर्वाङ्गं पुनर्मां प्रास्प्तजीविता । भुक्त्वा तृप्यत्विति सखे चेतो हि मम वाञ्छति
eṣā saṃprāptapūrvāṅgaṃ punarmāṃ prāsptajīvitā / bhuktvā tṛpyatviti sakhe ceto hi mama vāñchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तं वादिनं क्रोडं प्रत्यक्षीभूय पाणिना । परामृश्य व्यधाद्धर्मो मुनीन्द्रं दिव्यविग्रहम्
iti taṃ vādinaṃ kroḍaṃ pratyakṣībhūya pāṇinā / parāmṛśya vyadhāddharmo munīndraṃ divyavigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच च मयैवेयं माया सिंहादिरूपिणास् । कृताभूत्त्वां परार्थैकबद्धकक्ष्यं जिगीषता
uvāca ca mayaiveyaṃ māyā siṃhādirūpiṇās / kṛtābhūttvāṃ parārthaikabaddhakakṣyaṃ jigīṣatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया त्वखण्डसत्त्वेन परार्थे प्राणदायिना । विजित्य मामिमं धर्मं प्राप्तैवाद्य मुनीन्द्रता
tvayā tvakhaṇḍasattvena parārthe prāṇadāyinā / vijitya māmimaṃ dharmaṃ prāptaivādya munīndratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा धर्ममालोक्य पुरःस्थं सो ऽब्रवीन्मुनिः । सख्यावस्मिन्नसंत्यक्ततिर्यक्त्वे मर्कटे ऽधुना
tac chrutvā dharmamālokya puraḥsthaṃ so 'bravīnmuniḥ / sakhyāvasminnasaṃtyaktatiryaktve markaṭe 'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मां प्रीणाति भगवन् प्राप्ताप्य् एषा मुनीन्द्रता । श्रुत्वैतत् स मुनिं चक्रे धर्मस् तम् अपि मर्कटम्
na māṃ prīṇāti bhagavan prāptāpy eṣā munīndratā / śrutvaitat sa muniṃ cakre dharmas tam api markaṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवं फलाय महते महद्भिः सह संगमः । अथ धर्मस्तिरो ऽभूत्स सिंही चान्तर्दधे मृता
dhruvaṃ phalāya mahate mahadbhiḥ saha saṃgamaḥ / atha dharmastiro 'bhūtsa siṃhī cāntardadhe mṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सत्त्वबलात्त्यक्तधर्मोत्साहैर् अदुर्लभाः । देवताकृतसाहाय्यै राजन्वाञ्छितसिद्धयः
evaṃ sattvabalāttyaktadharmotsāhair adurlabhāḥ / devatākṛtasāhāyyai rājanvāñchitasiddhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भिक्षोर्वचः श्रुत्वा स विनीतमतिः पुनः । दानशूरो नृपश्चक्रे रात्रौ तं स्वप्नमाणवम्
iti bhikṣorvacaḥ śrutvā sa vinītamatiḥ punaḥ / dānaśūro nṛpaścakre rātrau taṃ svapnamāṇavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा शशंस च स्वप्नं प्रातस्तस्मै स भिक्षवे । जाने स्वप्ने ऽद्य मामेवं दिव्यः को ऽप्य् अवदन्मुनिः
dṛṣṭvā śaśaṃsa ca svapnaṃ prātastasmai sa bhikṣave / jāne svapne 'dya māmevaṃ divyaḥ ko 'py avadanmuniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्र निष्कल्मषो बोधिसत्त्वचर्यां चराधुना । तच् छ्रुत्वैव च तद्वाक्यं प्रबुद्धो ऽस्म्यद्य निर्वृतः
putra niṣkalmaṣo bodhisattvacaryāṃ carādhunā / tac chrutvaiva ca tadvākyaṃ prabuddho 'smyadya nirvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं निवेद्य गुरवे भिक्षवे स महीपतिः । जग्राह तां महाचर्यां शुभे ऽह्नि तदनुज्ञया
evaṃ nivedya gurave bhikṣave sa mahīpatiḥ / jagrāha tāṃ mahācaryāṃ śubhe 'hni tadanujñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्थौ च कामानर्थिभ्यो वर्षन्न् अविरतं ततः । धनं चास्याक्षयं जज्ञे धर्ममूला हि संपदः
tasthau ca kāmānarthibhyo varṣann avirataṃ tataḥ / dhanaṃ cāsyākṣayaṃ jajñe dharmamūlā hi saṃpadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैकदा तमभ्येत्य ब्राह्मणो ऽर्थी व्यजिज्ञपत् । विप्रो ऽहं देव वास्तव्यः पुरे पाटलिपुत्रके
athaikadā tamabhyetya brāhmaṇo 'rthī vyajijñapat / vipro 'haṃ deva vāstavyaḥ pure pāṭaliputrake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राग्निशालाम् आवृत्य पुत्रो ऽपि ब्रह्मरक्षसा । आवृतो मे न चैतस्मिन्न् उपायः क्रमते मम
tatrāgniśālām āvṛtya putro 'pi brahmarakṣasā / āvṛto me na caitasminn upāyaḥ kramate mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो ऽर्थिकल्पवृक्षं त्वामागतो ऽस्मीह याचितुम् । देह्येतत्सर्वदोषघ्नमङ्गुलीयं शिवाय मे
ato 'rthikalpavṛkṣaṃ tvāmāgato 'smīha yācitum / dehyetatsarvadoṣaghnamaṅgulīyaṃ śivāya me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यर्थितः स विप्रेण तेन राजाङ्गुलीयकम् । कालजिह्वादवाप्तं तत्तस्मै प्रादादविह्वलः
ityarthitaḥ sa vipreṇa tena rājāṅgulīyakam / kālajihvādavāptaṃ tattasmai prādādavihvalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदाय तद्गते तस्मिन्विप्रे तय च भूपतेः । बोधिसत्त्वव्रतयशो दिगन्तेष्व् अपि पप्रथे
ādāya tadgate tasminvipre taya ca bhūpateḥ / bodhisattvavratayaśo diganteṣv api paprathe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कदाचिदपरस्तस्यागादुत्तरापथात् । को ऽपीन्दुकलशो नाम राजपुत्रो ऽतिथिः प्रभोः
tataḥ kadācidaparastasyāgāduttarāpathāt / ko 'pīndukalaśo nāma rājaputro 'tithiḥ prabhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कृतप्रश्रयस्तेन राज्ञा ज्ञातोत्तमान्वयः । पृष्टकामश् च धीरेण राजपुत्रस्तम् अब्रवीत्
sa kṛtapraśrayastena rājñā jñātottamānvayaḥ / pṛṣṭakāmaś ca dhīreṇa rājaputrastam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं तावदर्थिसार्थस्य ख्यातश्चिन्तामणिर्भुवि । प्राणानाम् अपिते ह्य् अर्थी न प्रयाति पराङ्मुखः
tvaṃ tāvadarthisārthasya khyātaścintāmaṇirbhuvi / prāṇānām apite hy arthī na prayāti parāṅmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं चास्कन्द्य कनककलशाख्येन राज्यतः । भ्रात्रा निर्वासितः पित्र्यादर्थित्वात्त्वम् उपागतः
ahaṃ cāskandya kanakakalaśākhyena rājyataḥ / bhrātrā nirvāsitaḥ pitryādarthitvāttvam upāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदश्वखड्गरत्ने ते ये स्तते वीर देहि मे । यत्प्रभावेण दायादं जित्वा राज्यमवाप्नुयाम्
tadaśvakhaḍgaratne te ye state vīra dehi me / yatprabhāveṇa dāyādaṃ jitvā rājyamavāpnuyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छ्रुत्वैवाश्वखड्गौ तौ राज्यरक्षामणी अपि । ददौ राजसुतायास्मै स विनीतमतिर्नृपः
tacchrutvaivāśvakhaḍgau tau rājyarakṣāmaṇī api / dadau rājasutāyāsmai sa vinītamatirnṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च तस्याभवत्कश्चिद्विकल्पो धीरचेतसः । अधोमुखेषु मुञ्चत्सु निःश्वासानपि मन्त्रिषु
na ca tasyābhavatkaścidvikalpo dhīracetasaḥ / adhomukheṣu muñcatsu niḥśvāsānapi mantriṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽथ प्राप्ताश्वखड्गः सन् गत्वा राजसुतस् ततः । तत्प्रभावेण जित्वा तं भ्रातरं राज्यम् आप्तवान्
so 'tha prāptāśvakhaḍgaḥ san gatvā rājasutas tataḥ / tatprabhāveṇa jitvā taṃ bhrātaraṃ rājyam āptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्भ्राता सो ऽपि कनककलशो राज्यतश्च्युतः । तस्यं तां नगरीमागाद्विनीतमतिभूपतेः
tadbhrātā so 'pi kanakakalaśo rājyataścyutaḥ / tasyaṃ tāṃ nagarīmāgādvinītamatibhūpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निप्रवेशं कर्तुं च दुःखेनारभतात्र सः । तद्बुद्ध्वा स नृपो ऽमात्यान्विनीतमतिरब्रवीत्
agnipraveśaṃ kartuṃ ca duḥkhenārabhatātra saḥ / tadbuddhvā sa nṛpo 'mātyānvinītamatirabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष साधुरिमां प्राप्तो दशां मदपराधतः । तत्स्वराज्यप्रदानेन भवाम्यस्यानृणो ऽधुना
eṣa sādhurimāṃ prāpto daśāṃ madaparādhataḥ / tatsvarājyapradānena bhavāmyasyānṛṇo 'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परार्थानुपयुक्तेन किं राज्येनामुना च मे । एष एवानपत्यस्य पुत्रो मे ऽस्तु च राज्यभृत्
parārthānupayuktena kiṃ rājyenāmunā ca me / eṣa evānapatyasya putro me 'stu ca rājyabhṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वाहूय कनककलशाय स तद्ददौ । तस्मै स्वराज्यं सचिवेष्वनिच्छत्स्वपि भूपतिः
ityuktvāhūya kanakakalaśāya sa taddadau / tasmai svarājyaṃ saciveṣvanicchatsvapi bhūpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तराज्यश् च निरगान्नगर्यास्तत्क्षणं ततः । भार्याभ्यां सहितो द्वाभ्यां निर्विकल्पेन चेतसा
dattarājyaś ca niragānnagaryāstatkṣaṇaṃ tataḥ / bhāryābhyāṃ sahito dvābhyāṃ nirvikalpena cetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा हा धिग्जगदाप्यायी संपूर्णो ऽमृतदीधितिः । जातश् चान्तरितश् चैत्य मेघेनाकाण्डपातिना
hā hā dhigjagadāpyāyī saṃpūrṇo 'mṛtadīdhitiḥ / jātaś cāntaritaś caitya meghenākāṇḍapātinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृत्तैश्चैष सर्वाशापूरणे सर्वदेहिनाम् । नीतश् च विधिना क्वापि प्रजाकल्पद्रुमो नृपः
pravṛttaiścaiṣa sarvāśāpūraṇe sarvadehinām / nītaś ca vidhinā kvāpi prajākalpadrumo nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्याद्याक्रन्दमुखरास्तद्दृष्ट्वा विह्वलास्तदा । बाष्पाम्बुसिक्तवसुधाः पौरास्तमनु निर्ययुः
ityādyākrandamukharāstaddṛṣṭvā vihvalāstadā / bāṣpāmbusiktavasudhāḥ paurāstamanu niryayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवर्त्य च कथंचित्तान्सभार्यो ऽकम्पितस् ततः । स विनीतमतिः प्रायादरण्यं प्रत्यवाहनः
nivartya ca kathaṃcittānsabhāryo 'kampitas tataḥ / sa vinītamatiḥ prāyādaraṇyaṃ pratyavāhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमात्प्रापार्कसंतप्तसिकतां निर्जलद्रुमाम् । मरुभूमिं स विधिना सृष्टां धैर् यमवेक्षितुम्
kramātprāpārkasaṃtaptasikatāṃ nirjaladrumām / marubhūmiṃ sa vidhinā sṛṣṭāṃ dhair yamavekṣitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेकदेशे तृष्णार्तो दूराध्वक्लमविक्लवः । निषण्णः स क्षणं जह्रे सपत्नीको ऽपि निद्रया
tadekadeśe tṛṣṇārto dūrādhvaklamaviklavaḥ / niṣaṇṇaḥ sa kṣaṇaṃ jahre sapatnīko 'pi nidrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रबुद्धो वीक्षते यावत्तावत्तत्र ददर्श सः । स्वसत्त्वोत्कर्षनिष्पन्नं महदुद्यानमद्भुतम्
prabuddho vīkṣate yāvattāvattatra dadarśa saḥ / svasattvotkarṣaniṣpannaṃ mahadudyānamadbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फुल्लाब्जशीतलस्वच्छसलिलापूर्णवापिकम् । नीलशाद्वलसंछन्नं फलभारानतद्रुमम्
phullābjaśītalasvacchasalilāpūrṇavāpikam / nīlaśādvalasaṃchannaṃ phalabhārānatadrumam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रच्छायगतसुश्लक्ष्णपृथुतुङ्गशिलातलम् । दानप्रभावेणाकृष्टं त्रिदिवाद् इव नन्दनम्
pracchāyagatasuślakṣṇapṛthutuṅgaśilātalam / dānaprabhāveṇākṛṣṭaṃ tridivād iva nandanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नः किं नु भ्रमो वायं देवतानुग्रहो ऽथ मे । इति तद्वीक्ष्य वीक्ष्यैष यावच् चित्रीयते नृपः
svapnaḥ kiṃ nu bhramo vāyaṃ devatānugraho 'tha me / iti tadvīkṣya vīkṣyaiṣa yāvac citrīyate nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावद्द्युचारिणा हंसद्वन्द्वरूपेण केनचित् । सिद्धद्वयेन गगनादीरितामशृणोद्गिरम्
tāvaddyucāriṇā haṃsadvandvarūpeṇa kenacit / siddhadvayena gaganādīritāmaśṛṇodgiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजन् स्वसत्त्वमाहात्म्ये तव को ऽत्रातिविस्मयः । तद् अस्मिन् कानने स्वेच्छं सदापुष्पफले वस
rājan svasattvamāhātmye tava ko 'trātivismayaḥ / tad asmin kānane svecchaṃ sadāpuṣpaphale vasa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सिद्धवचः श्रुत्वा निर्वृतस् तत्र कानने । तपस्यन्सह पत्नीभ्यां विनीतमतिरास्त सः
iti siddhavacaḥ śrutvā nirvṛtas tatra kānane / tapasyansaha patnībhyāṃ vinītamatirāsta saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा च ददर्शाराच्छिलातलगतो ऽत्र सः । उद्बन्धनेन पुरुषं कम् अप्य् आत्मवधोद्यतम्
ekadā ca dadarśārācchilātalagato 'tra saḥ / udbandhanena puruṣaṃ kam apy ātmavadhodyatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुतं गत्वा प्रियैर् वाक्यैर् अनुनीय निवार्य च । मरणात्कारणं तत्र पुरुषं तं स पृष्टवान्
drutaṃ gatvā priyair vākyair anunīya nivārya ca / maraṇātkāraṇaṃ tatra puruṣaṃ taṃ sa pṛṣṭavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स पुरुषो ऽवादीदामूलं शृणु वच्मि ते । नागशूरसुतो नाम्ना सोमशूरो ऽस्मि सोमकः
tataḥ sa puruṣo 'vādīdāmūlaṃ śṛṇu vacmi te / nāgaśūrasuto nāmnā somaśūro 'smi somakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं जातकनिर्दिष्टचौर्यस्तच्छास्त्रवेदिभिः । तद्भीत्याध्यापितः पित्रा धर्मशास्त्रं प्रयत्नतः
so 'haṃ jātakanirdiṣṭacauryastacchāstravedibhiḥ / tadbhītyādhyāpitaḥ pitrā dharmaśāstraṃ prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदधीत्यापि चौर्ये ऽहं प्रवृत्तो दुष्टसंगतेः । कस्य प्राक्कर्म केनेह शक्यते कर्तुमन्यथा
tadadhītyāpi caurye 'haṃ pravṛtto duṣṭasaṃgateḥ / kasya prākkarma keneha śakyate kartumanyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैकदा चौरमध्याद्गृहीत्वा पुररक्षिभिः । शूलाधिरोपणस्थानं वधाय प्रापितो ऽभवम्
athaikadā cauramadhyādgṛhītvā purarakṣibhiḥ / śūlādhiropaṇasthānaṃ vadhāya prāpito 'bhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्षणं राजसंबन्धी भग्नालानो महाद्विपः । मत्तो व्यपादयञ्जन्तूंस्तदेव स्थानमागमत्
tatkṣaṇaṃ rājasaṃbandhī bhagnālāno mahādvipaḥ / matto vyapādayañjantūṃstadeva sthānamāgamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्त्रासान् मां परित्यज्य क्वापि ते वधका गताः । अहं च तुमुले तस्मिन् पलाय्यैव ततो गतः
tattrāsān māṃ parityajya kvāpi te vadhakā gatāḥ / ahaṃ ca tumule tasmin palāyyaiva tato gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वधाय नीयमानं मां श्रुत्वैवोत्क्रान्तजीवितम् । पितरं लोकतो ऽश्रौषं मात्रा मे ऽनुगतं ततः
vadhāya nīyamānaṃ māṃ śrutvaivotkrāntajīvitam / pitaraṃ lokato 'śrauṣaṃ mātrā me 'nugataṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ शोकातुरो भ्राम्यन् खिन्नो देहव्ययोन्मुखः । क्रमादिदम् अहं प्राप्तो विजनो काननं महत्
atha śokāturo bhrāmyan khinno dehavyayonmukhaḥ / kramādidam ahaṃ prāpto vijano kānanaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह प्रविष्टमात्रं मामकस्माद्दत्तदर्शना । उपेत्य कापि दिव्या स्त्री कृताश्वासाभ्यभाषत
iha praviṣṭamātraṃ māmakasmāddattadarśanā / upetya kāpi divyā strī kṛtāśvāsābhyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं विनीतमतेः पुत्र राजर्षेरिममाश्रमम् । प्राप्तो गतं च ते पापं ज्ञानं तस्माच् च लप्स्यसे
tvaṃ vinītamateḥ putra rājarṣerimamāśramam / prāpto gataṃ ca te pāpaṃ jñānaṃ tasmāc ca lapsyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदमुक्त्वा तिरो ऽभूत्सा भ्राम्यंश्चाहमनाप्नुवन् । राजर्षिं तं शुचात्मानं त्यक्तुमिच्छंस्त्वयेक्षितः
idamuktvā tiro 'bhūtsā bhrāmyaṃścāhamanāpnuvan / rājarṣiṃ taṃ śucātmānaṃ tyaktumicchaṃstvayekṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तवन्त नीत्वा तं सोमशूरं निजोटजम् । आवेद्यात्मानमतिथिं स राजर्षिरपूजयत्
ity uktavanta nītvā taṃ somaśūraṃ nijoṭajam / āvedyātmānamatithiṃ sa rājarṣirapūjayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृताहारश् च तं प्रह्वं नानाधर्मकथान्तरे । निवारयिष्यन्न् अज्ञानात् स राजमुनिर् अब्रवीत्
kṛtāhāraś ca taṃ prahvaṃ nānādharmakathāntare / nivārayiṣyann ajñānāt sa rājamunir abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानं वत्स हातव्यं विपर्यस्तधियां हि तत् । लोकद्वये ऽपि दोषाय शृणु चात्रागमश्रुतिम्
ajñānaṃ vatsa hātavyaṃ viparyastadhiyāṃ hi tat / lokadvaye 'pi doṣāya śṛṇu cātrāgamaśrutim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाञ्चालेषु पुरा देवभूतिनामाभवद्द्विजः । तस्याभूद्भोगवत्याख्या भार्या वेदवतः सती
pāñcāleṣu purā devabhūtināmābhavaddvijaḥ / tasyābhūdbhogavatyākhyā bhāryā vedavataḥ satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा स्नानाय गते तस्मिञ् शाकार्थं शाकवाटिकाम् । प्रविष्टा धावकखरं खादन्तं शाकमैक्षत
sā snānāya gate tasmiñ śākārthaṃ śākavāṭikām / praviṣṭā dhāvakakharaṃ khādantaṃ śākamaikṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीतलगुडा तं च साभ्यधावत्खरश् च सः । पलायमानः पतितः श्वभ्रे भग्नखुरो ऽभवत्
gṛhītalaguḍā taṃ ca sābhyadhāvatkharaś ca saḥ / palāyamānaḥ patitaḥ śvabhre bhagnakhuro 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्बुद्ध्वा सो ऽत्र तत्स्वामी क्रोधादागत्य धावकः । लगुडैः पादघातैश् च ब्राह्मणीं तामताडयत्
tadbuddhvā so 'tra tatsvāmī krodhādāgatya dhāvakaḥ / laguḍaiḥ pādaghātaiś ca brāhmaṇīṃ tāmatāḍayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन साकाण्डविभ्रष्टगर्भाभूद्गर्भिणी सती । ततः स खरमादाय धावकः स्वगृहं ययौ
tena sākāṇḍavibhraṣṭagarbhābhūdgarbhiṇī satī / tataḥ sa kharamādāya dhāvakaḥ svagṛhaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वागतो ऽथ तद्भर्ता तद्बुद्ध्वा वीक्ष्य तां च सः । भार्यां विप्रः पुराध्यक्षं गत्वोद्विग्नो व्यजिज्ञपत्
snātvāgato 'tha tadbhartā tadbuddhvā vīkṣya tāṃ ca saḥ / bhāryāṃ vipraḥ purādhyakṣaṃ gatvodvigno vyajijñapat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स बलासुरनामानं तदैवानीय धावकम् । श्रुत्वा तयोर् द्वयोर् वादं मूर्खो विवृतवानिदम्
sa balāsuranāmānaṃ tadaivānīya dhāvakam / śrutvā tayor dvayor vādaṃ mūrkho vivṛtavānidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खुरभङ्गात्खरस्यास्य धावकस्य वहत्वयम् । खरभारं द्विजो यावत् प्रकृतिस्थो भवेत्खरः
khurabhaṅgātkharasyāsya dhāvakasya vahatvayam / kharabhāraṃ dvijo yāvat prakṛtistho bhavetkharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धावको ऽप्य् अयमेतस्य भार्यायामग्रजन्मनः । गर्भं प्रजनयत्वन्यं तस्यां तद्गर्भपातनात्
dhāvako 'py ayametasya bhāryāyāmagrajanmanaḥ / garbhaṃ prajanayatvanyaṃ tasyāṃ tadgarbhapātanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषो ऽनयोर् द्वयोर् दण्ड इत्य् उक्ते तेन स द्विजः । संतापाद्भक्षितविषः सभार्यो ऽपि जहावसून्
eṣo 'nayor dvayor daṇḍa ity ukte tena sa dvijaḥ / saṃtāpādbhakṣitaviṣaḥ sabhāryo 'pi jahāvasūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्बुद्ध्वा तत्र निहतो राज्ञा दुरबधारकः । ब्रह्महा स पुराध्यक्षस्तिर्यग्योनिं गतश्चिरम्
tadbuddhvā tatra nihato rājñā durabadhārakaḥ / brahmahā sa purādhyakṣastiryagyoniṃ gataściram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यज्ञानतमश्छन्नाः स्वदोषोन्मार्गगामिनः । अपुरस्कृतसच्छास्त्रदीपा भ्रश्यन्ति निश्चितम्
ityajñānatamaśchannāḥ svadoṣonmārgagāminaḥ / apuraskṛtasacchāstradīpā bhraśyanti niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्त्वा स राजर्षिरुपदेशार्थिनं पुनः । सोमशूरं विनेतुं तं विनीतमतिरभ्यधात्
evam uktvā sa rājarṣirupadeśārthinaṃ punaḥ / somaśūraṃ vinetuṃ taṃ vinītamatirabhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्स पारमितार्थं ते वच्मि तावत्क्रमाच्छृणु । पूर्वं राजा कुरुक्षेत्रे मलयप्रभ इत्यभूत्
vatsa pāramitārthaṃ te vacmi tāvatkramācchṛṇu / pūrvaṃ rājā kurukṣetre malayaprabha ityabhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं कदाचित्प्रजाभ्यो ऽर्थं दुर्भिक्षे ददतं नृपम् । मन्त्रिभिर् वारितं लोभाज्जगादेन्दुप्रभः सुतः
taṃ kadācitprajābhyo 'rthaṃ durbhikṣe dadataṃ nṛpam / mantribhir vāritaṃ lobhājjagādenduprabhaḥ sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपेक्षसे प्रजास्तात कथं दुर्मन्त्रिणां गिरा । त्वं हि कल्पद्रुमस्तासां ताश् च ते कामधेनवः
upekṣase prajāstāta kathaṃ durmantriṇāṃ girā / tvaṃ hi kalpadrumastāsāṃ tāś ca te kāmadhenavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्बन्धादिति जल्पन्तं पुत्रं मन्त्रिवशो नृपः । खेदात्तं सो ऽब्रवीद्वत्स किं मे ऽस्ति धनमक्षयम्
nirbandhāditi jalpantaṃ putraṃ mantrivaśo nṛpaḥ / khedāttaṃ so 'bravīdvatsa kiṃ me 'sti dhanamakṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना तेन प्रजाकल्पपादपश्चेद्भवाम्य् अहम् । तत्त्वम् एव किमेतासां न धत्से कल्पवृक्षताम्
vinā tena prajākalpapādapaścedbhavāmy aham / tattvam eva kimetāsāṃ na dhatse kalpavṛkṣatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वा पितुश्चक्रे प्रतिज्ञां स नृपात्मजः । मर्तव्यं कल्पवृक्षत्वं साध्यं वा तपसा मया
etac chrutvā pituścakre pratijñāṃ sa nṛpātmajaḥ / martavyaṃ kalpavṛkṣatvaṃ sādhyaṃ vā tapasā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति निश्चित्य स प्रायान्महासत्त्वस्तपोवनम् । आरूढ एव तस्मिंश् च स दुर्भिक्षो न्यवर्तत
iti niścitya sa prāyānmahāsattvastapovanam / ārūḍha eva tasmiṃś ca sa durbhikṣo nyavartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽर्थितवरस्तीव्रतपस्तुष्टान्महेन्द्रतः । स्वस्मिन्नेव स संजज्ञे नगरे कल्पपादपः
tato 'rthitavarastīvratapastuṣṭānmahendrataḥ / svasminneva sa saṃjajñe nagare kalpapādapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकर्षन्निव दूरस्थानाह्वयन्निव चार्थिनः । प्रसारिताभिः शाखाभिर् दिक्षु शब्दैश् च पक्षिणाम्
ākarṣanniva dūrasthānāhvayanniva cārthinaḥ / prasāritābhiḥ śākhābhir dikṣu śabdaiś ca pakṣiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ च कामानर्थिभ्यो दुष्प्रापान् अपि सो ऽन्वहम् । चक्रे च ता निराकाङ्क्षाः प्रजाः स्वर्गस्थिता इव
dadau ca kāmānarthibhyo duṣprāpān api so 'nvaham / cakre ca tā nirākāṅkṣāḥ prajāḥ svargasthitā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालेन च महेन्द्रस्तमागत्योवाच लोभयन् । पूर्णः परोपकारस् ते स्वर्गायागम्यतामिति
kālena ca mahendrastamāgatyovāca lobhayan / pūrṇaḥ paropakāras te svargāyāgamyatāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कल्पद्रुमीभूतस्तं स राजसुतो ऽभ्यधात् । यत्र पुष्पैः फलै रम्यैर् अप्यन्यतरवो ऽप्य् अमी
tataḥ kalpadrumībhūtastaṃ sa rājasuto 'bhyadhāt / yatra puṣpaiḥ phalai ramyair apyanyataravo 'py amī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारार्थ्यम् एव सततं भजन्ति स्वार्थनिःस्पृहाः । तत्र कल्पतरुर्भूत्वा स्वसुखाय कथं दिवम्
pārārthyam eva satataṃ bhajanti svārthaniḥspṛhāḥ / tatra kalpatarurbhūtvā svasukhāya kathaṃ divam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयतो ऽस्य जनस्याशाच्छेदं कृत्वा व्रजाम्य् अहम् । इत्य् उदारं वचस् तस्य श्रुत्वा शक्रो ऽब्रवीत्पुनः
iyato 'sya janasyāśācchedaṃ kṛtvā vrajāmy aham / ity udāraṃ vacas tasya śrutvā śakro 'bravītpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्हि प्रजापि ते कृत्स्ना स्वर्गमायात्वसाविति । ततस् तमवदद्राजसूनुः कल्पद्रुमो ऽपि सः
tarhi prajāpi te kṛtsnā svargamāyātvasāviti / tatas tamavadadrājasūnuḥ kalpadrumo 'pi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुष्टो ऽसि चेन्नय स्वर्गं प्रजा नार्थो ऽस्ति तेन मे । अहं परोपकारैकसिद्ध्यै तप्स्ये तपो महत्
tuṣṭo 'si cennaya svargaṃ prajā nārtho 'sti tena me / ahaṃ paropakāraikasiddhyai tapsye tapo mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तवन्तं स्तुत्वा तं सुगताशं तथेति सः । आदाय च प्रजास्तुष्टः सुरेन्द्रस्त्रिदिवं ययौ
ity uktavantaṃ stutvā taṃ sugatāśaṃ tatheti saḥ / ādāya ca prajāstuṣṭaḥ surendrastridivaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि तां तरुतां त्यक्त्वा राजपुत्रः स्वरूपभृत् । तपसेन्दुप्रभः प्राप वनस्थो बोधिसत्त्वताम्
so 'pi tāṃ tarutāṃ tyaktvā rājaputraḥ svarūpabhṛt / tapasenduprabhaḥ prāpa vanastho bodhisattvatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स्याद्दानसक्तानां सिद्धिरत्युदिता मया । दानपारमितैषा ते शीलपारमितां शृणु
evaṃ syāddānasaktānāṃ siddhiratyuditā mayā / dānapāramitaiṣā te śīlapāramitāṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा शुकानां राजाभूद्विन्ध्याद्रौ सुगतांशजः । प्राग्जन्माभ्यस्तशीलाढ्यो नाम्ना हेमप्रभो वशी
purā śukānāṃ rājābhūdvindhyādrau sugatāṃśajaḥ / prāgjanmābhyastaśīlāḍhyo nāmnā hemaprabho vaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य जातिस्मरस्यासीदपि धर्मोपदेशिनः । रागिमूर्खः प्रतीहारो नाम्ना चारुमतिः शुकः
tasya jātismarasyāsīdapi dharmopadeśinaḥ / rāgimūrkhaḥ pratīhāro nāmnā cārumatiḥ śukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स जातु पाशिना भार्यां व्याधेन निहतां शुकीम् । शोचन्नवस्थां करुणां तद्वियोगातुरो ययौ
sa jātu pāśinā bhāryāṃ vyādhena nihatāṃ śukīm / śocannavasthāṃ karuṇāṃ tadviyogāturo yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स शुकराजस्तं युक्त्या शोकं निवारयन् । हेमप्रभो हितायैवम् उवाच मतिमान्मृषा
tataḥ sa śukarājastaṃ yuktyā śokaṃ nivārayan / hemaprabho hitāyaivam uvāca matimānmṛṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.