Somadeva: Kathasaritsagara 12.5

न सा तव मृता भार्या पाशाच्छाकुनिकस्य सा । गता पलाय्य दृष्टा हि जीवन्त्येव मयाधुना

na sā tava mṛtā bhāryā pāśācchākunikasya sā / gatā palāyya dṛṣṭā hi jīvantyeva mayādhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शयाम्येहि तुभ्यं तामित्य् उक्त्वा स निनाय तम् । राजा चारुमतिं व्योममार्गेणैकं जलाशयम्

darśayāmyehi tubhyaṃ tāmity uktvā sa nināya tam / rājā cārumatiṃ vyomamārgeṇaikaṃ jalāśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र संदर्श्य तस्यैव प्रतिबिम्बं जलान्तरे । तम् अब्रवीदियं सा ते भार्यां पश्येह तिष्ठति

tatra saṃdarśya tasyaiva pratibimbaṃ jalāntare / tam abravīdiyaṃ sā te bhāryāṃ paśyeha tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा वीक्ष्य चात्रात्मप्रतिबिम्बं स मूढधीः । हृष्टः प्रविश्य तोये तामालिलिङ्ग चुचुम्ब च

tac chrutvā vīkṣya cātrātmapratibimbaṃ sa mūḍhadhīḥ / hṛṣṭaḥ praviśya toye tāmāliliṅga cucumba ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्राप्नुवन् प्रियास्पर्शम् अशृण्वंस् तद्वचश् च सः । स्पर्शालापौ प्रिया किं मे न ददातीत्य् अचिन्तयत्

aprāpnuvan priyāsparśam aśṛṇvaṃs tadvacaś ca saḥ / sparśālāpau priyā kiṃ me na dadātīty acintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोपाशङ्की ततो गत्वैवानीयामलकं ततः । चाट्वर्थं दयिताबुद्ध्या न्यधास्त्वे प्रतिबिम्बके

kopāśaṅkī tato gatvaivānīyāmalakaṃ tataḥ / cāṭvarthaṃ dayitābuddhyā nyadhāstve pratibimbake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मग्नोत्पतितं कान्ताप्रतिक्षिप्तमवेत्य च । गत्वा सखेदो राजानं तं हेमप्रभम् अभ्यधात्

tanmagnotpatitaṃ kāntāpratikṣiptamavetya ca / gatvā sakhedo rājānaṃ taṃ hemaprabham abhyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव भार्या न सा स्पर्शमालापं वा ददाति मे । किं चैतया प्रतिक्षिप्तं दत्तमामलकं मया

deva bhāryā na sā sparśamālāpaṃ vā dadāti me / kiṃ caitayā pratikṣiptaṃ dattamāmalakaṃ mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् छ्रुत्वा स राजा तं शनैः कृच्छ्राद् इवाब्रवीत् । न युक्तम् एतद् वक्तुं मे वच्मि स्नेहात् तथापि ते

etac chrutvā sa rājā taṃ śanaiḥ kṛcchrād ivābravīt / na yuktam etad vaktuṃ me vacmi snehāt tathāpi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यानुरक्ता ह्य् अद्यैषा त्वयि प्रीतिं कथं भजेत् । दर्शयामि च ते साक्षादेह्यत्रैव जलान्तरे

anyānuraktā hy adyaiṣā tvayi prītiṃ kathaṃ bhajet / darśayāmi ca te sākṣādehyatraiva jalāntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा तत्र नीत्वा तं स्वं तदीयं च वारिणि । प्रतिबिम्बे उभे राजा तस्मै श्लिष्टे अदर्शयत्

ity uktvā tatra nītvā taṃ svaṃ tadīyaṃ ca vāriṇi / pratibimbe ubhe rājā tasmai śliṣṭe adarśayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते दृष्ट्वैव स तां भार्यां मूर्खो मस्त्वान्यसंगताम् । संनिवृत्य विरक्तस्तं स्वं राजानं व्यजिज्ञपत्

te dṛṣṭvaiva sa tāṃ bhāryāṃ mūrkho mastvānyasaṃgatām / saṃnivṛtya viraktastaṃ svaṃ rājānaṃ vyajijñapat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव त्वदुपदेशो यन् मया मूढेन न श्रुतः । तस्यैष पाकस् तन् मे ऽत्र कर्तव्यमधुनादिश

deva tvadupadeśo yan mayā mūḍhena na śrutaḥ / tasyaiṣa pākas tan me 'tra kartavyamadhunādiśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तं कृतविज्ञप्तिं राजा हेमप्रभो ऽथ सः । लब्धोपदेशावसरः प्रतीहारम् अभाषत

iti taṃ kṛtavijñaptiṃ rājā hemaprabho 'tha saḥ / labdhopadeśāvasaraḥ pratīhāram abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरं हालाहलं भुक्तमहिर्बद्धो वरं गले । न पुनः स्त्रीषु विश्वासो मणिमन्त्राद्यगोचरः

varaṃ hālāhalaṃ bhuktamahirbaddho varaṃ gale / na punaḥ strīṣu viśvāso maṇimantrādyagocaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलङ्कयन्ति सन्मार्गजुषः परिभवन्त्यलम् । वात्या इवातिचपलाः स्त्रियो भूरिरजोभृतः

kalaṅkayanti sanmārgajuṣaḥ paribhavantyalam / vātyā ivāticapalāḥ striyo bhūrirajobhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तासु न प्रसक्तव्यं धीरसत्त्वैः सबुद्धिभिः । शीलमभ्यसनीयं तु वीतरागपदाप्तये

tattāsu na prasaktavyaṃ dhīrasattvaiḥ sabuddhibhiḥ / śīlamabhyasanīyaṃ tu vītarāgapadāptaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तेनानुशिष्टः स राज्ञा चारुमतिः स्त्रियः । परिहृत्य बभूवोर्ध्वरेता बुद्धसमः क्रमात्

iti tenānuśiṣṭaḥ sa rājñā cārumatiḥ striyaḥ / parihṛtya babhūvordhvaretā buddhasamaḥ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यन्यानपि शीलाढ्यास्तारयन्तीति ते मया । शीलपारमिता प्रोक्ता क्षमापारमितां शृणु

ityanyānapi śīlāḍhyāstārayantīti te mayā / śīlapāramitā proktā kṣamāpāramitāṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसीच्छुभनयो नाम केदाराद्रौ महामुनिः । सदा मन्दाकिनीतोयस्नायी दान्तस्तपः कृशः

āsīcchubhanayo nāma kedārādrau mahāmuniḥ / sadā mandākinītoyasnāyī dāntastapaḥ kṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशि तत्रैकदा पूर्वनिखातं भुवि काञ्चनम् । अन्वेष्टुम् आययुश् चौरा न च प्रापुः कुतोऽपि तत्

niśi tatraikadā pūrvanikhātaṃ bhuvi kāñcanam / anveṣṭum āyayuś caurā na ca prāpuḥ kuto'pi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽत्र विजने मत्वा तेन तन्मुनिना हृतम् । प्रविश्य मठिकां तस्य चौरास्ते ब्रुवते स्मतम्

tato 'tra vijane matvā tena tanmuninā hṛtam / praviśya maṭhikāṃ tasya caurāste bruvate smatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरे दम्भमुने मुञ्च नीतं नः काञ्चनं क्षितेः । चौराणाम् अप्य् अहो चौरस्त्वमस्माकम् उपस्थितः

are dambhamune muñca nītaṃ naḥ kāñcanaṃ kṣiteḥ / caurāṇām apy aho caurastvamasmākam upasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्याक्षिप्तः स तैः पापैर् अहृतार्थो मृषा मुनिः । न नीतंतन्मया किंचिन्न दृष्टं चेत्यभाषत

ityākṣiptaḥ sa taiḥ pāpair ahṛtārtho mṛṣā muniḥ / na nītaṃtanmayā kiṃcinna dṛṣṭaṃ cetyabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तैर् लगुडैर् दुष्टैस् ताडितो ऽपि स दस्युभिः । यदा तद् एव वक्ति स्म सत्यवाङ्मुनिसत्तमः

tatas tair laguḍair duṣṭais tāḍito 'pi sa dasyubhiḥ / yadā tad eva vakti sma satyavāṅmunisattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा ते चिच्छिदुस् तस्य क्रूरो ऽयमिति तस्कराः । क्रमाद्धस्तौ च पादौ च नयने चोदपाटयन्

tadā te cicchidus tasya krūro 'yamiti taskarāḥ / kramāddhastau ca pādau ca nayane codapāṭayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाप्यनन्यवचनं निर्विकारमवेत्य तम् । मत्वान्यलुप्तं स्वर्णं ते जग्मुश्चौरा यथागतम्

tathāpyananyavacanaṃ nirvikāramavetya tam / matvānyaluptaṃ svarṇaṃ te jagmuścaurā yathāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तश् च शेखरज्योतिर् नाम राजात्र तं मुनिम् । पश्यति स्म तथाभूतं शिष्यस्तद्दर्शनागतः

prāptaś ca śekharajyotir nāma rājātra taṃ munim / paśyati sma tathābhūtaṃ śiṣyastaddarśanāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स गुरुशोकार्तस्तं दृष्ट्वा तदवेत्य च । अन्विष्यानाययच्चौरांस्तांस्तत्रैव तदा प्रभुः

tataḥ sa guruśokārtastaṃ dṛṣṭvā tadavetya ca / anviṣyānāyayaccaurāṃstāṃstatraiva tadā prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां वधे प्रवृत्तं च नृपं तं सो ऽब्रवीन्मुनिः । राजन्यदि निहंस्येतांस्तदात्मानं निहन्म्य् अहम्

teṣāṃ vadhe pravṛttaṃ ca nṛpaṃ taṃ so 'bravīnmuniḥ / rājanyadi nihaṃsyetāṃstadātmānaṃ nihanmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शस्त्रेणेदं कृतं चेन्मे तदेषां कापराधिता । तस्य वा प्रेरका ह्येते तर्ह्येतेषाम् अपिक्रुधः

śastreṇedaṃ kṛtaṃ cenme tadeṣāṃ kāparādhitā / tasya vā prerakā hyete tarhyeteṣām apikrudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासाम् अपि स्वर्णनाशस् तस्य मत्पूर्वदुष्कृतम् । तस्यापि स्वं ममाज्ञानंतस्मात्तदपकारि मे

tāsām api svarṇanāśas tasya matpūrvaduṣkṛtam / tasyāpi svaṃ mamājñānaṃtasmāttadapakāri me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तदेव मे घात्यं किं च यद्यपकारतः । वध्या एते कथं नात्र रक्ष्याः स्युरुपकारतः

tatas tadeva me ghātyaṃ kiṃ ca yadyapakārataḥ / vadhyā ete kathaṃ nātra rakṣyāḥ syurupakārataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैते कुर्युरिदं चेन्मे क्षमां मोक्षफलामहम् । कस्य कुर्यां तदेतैर् मे पूर्णैवोपकृतिः कृता

naite kuryuridaṃ cenme kṣamāṃ mokṣaphalāmaham / kasya kuryāṃ tadetair me pūrṇaivopakṛtiḥ kṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादिभिः स बहुभिर् वाक्यैः क्षान्तिपरो मुनिः । प्रबोध्य तं नृपं चौरान्निग्रहात्तानमोचयत्

ityādibhiḥ sa bahubhir vākyaiḥ kṣāntiparo muniḥ / prabodhya taṃ nṛpaṃ caurānnigrahāttānamocayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपसश्चास्य माहात्म्यात्तत्क्षणं प्राग्वदक्षतम् । शरीरमभवत्तस्य सिद्धिश्चाविरभूत्तदा

tapasaścāsya māhātmyāttatkṣaṇaṃ prāgvadakṣatam / śarīramabhavattasya siddhiścāvirabhūttadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तरन्ति क्षमिणः संसारमिति वर्णिता । क्षमापारमिता तुभ्यं धैर् यपारमितां शृणु

evaṃ taranti kṣamiṇaḥ saṃsāramiti varṇitā / kṣamāpāramitā tubhyaṃ dhair yapāramitāṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसीन्मालाधरो नाम पूर्वं ब्राह्मणपुत्रकः । सो ऽपश्यदेकदा सिद्धकुमारं व्योमगामिनम्

āsīnmālādharo nāma pūrvaṃ brāhmaṇaputrakaḥ / so 'paśyadekadā siddhakumāraṃ vyomagāminam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्स्पर्धया तृणमयान् पक्षान् आबध्य पार्श्वयोः । उत्प्लुत्योप्लुत्य गगने गत्यभ्यासम् अशिक्षत

tatspardhayā tṛṇamayān pakṣān ābadhya pārśvayoḥ / utplutyoplutya gagane gatyabhyāsam aśikṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यहं च तथा कुर्वन् परिश्रमम् अपार्थकम् । ददृशे स कुमारेण कदाचिद् व्योमचारिणा

pratyahaṃ ca tathā kurvan pariśramam apārthakam / dadṛśe sa kumāreṇa kadācid vyomacāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धैर् यमुक्तः परिश्राम्यन्दुष्प्रापे ऽर्थे ऽपि सोद्यमः । बालो ऽयमनुकम्प्यो मे मम ह्येष परिग्रहः

dhair yamuktaḥ pariśrāmyanduṣprāpe 'rthe 'pi sodyamaḥ / bālo 'yamanukampyo me mama hyeṣa parigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्त्य तुष्टेन नीत्वा तेन स्वशक्तितः । स्कन्देन द्विजमुख्यो ऽसावात्मनो ऽनुचरः कृतः

iti saṃcintya tuṣṭena nītvā tena svaśaktitaḥ / skandena dvijamukhyo 'sāvātmano 'nucaraḥ kṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं धैर् येण तुष्यन्ति देवता अपि ते मया । धैर् यपारमिता प्रोक्ता ध्यानपारमितां शृणु

itthaṃ dhair yeṇa tuṣyanti devatā api te mayā / dhair yapāramitā proktā dhyānapāramitāṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसीद्विजयमालीति कर्णाटेषु पुरा वणिक् । अभून्मलयमालीति महर्द्धेस् तस्य चात्मजः

āsīdvijayamālīti karṇāṭeṣu purā vaṇik / abhūnmalayamālīti maharddhes tasya cātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेन पित्रा सहितो जातु राजकुलं गतः । राज्ञस् तस्य युवापश्यदिन्दुकेसरिणा सुताम्

sa tena pitrā sahito jātu rājakulaṃ gataḥ / rājñas tasya yuvāpaśyadindukesariṇā sutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा तस्येन्दुयशा नाम मारवल्लिव मोहिनी । वणिक्पुत्रस्य दृष्ट्वैव विवेश हृदि कन्यका

sā tasyenduyaśā nāma māravalliva mohinī / vaṇikputrasya dṛṣṭvaiva viveśa hṛdi kanyakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स गृहमागत्य विनिद्रो निशि पाण्डुरः । दिवा संकुचितस्तस्थावालम्ब्य कुमुदव्रतम्

tataḥ sa gṛhamāgatya vinidro niśi pāṇḍuraḥ / divā saṃkucitastasthāvālambya kumudavratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् एव चान्वहं ध्यायन्नाहारादिपराङ्मुखः । पृष्टो ऽपि स्वजनैर् नैव मूकवत्किंचिदभ्यधात्

tām eva cānvahaṃ dhyāyannāhārādiparāṅmukhaḥ / pṛṣṭo 'pi svajanair naiva mūkavatkiṃcidabhyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैकान्ते तथारूपं तमाप्तो विरहातुरम् । सुहृन्मन्थरको नाम राजचित्रकरो ऽब्रवीत्

athaikānte tathārūpaṃ tamāpto virahāturam / suhṛnmantharako nāma rājacitrakaro 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सखे किं भित्तिसक्तस्त्वं तिष्ठस्यालिखितो यथा । रूपैकसारो ऽनाश्वासी न शृणोषि न पश्यसि

sakhe kiṃ bhittisaktastvaṃ tiṣṭhasyālikhito yathā / rūpaikasāro 'nāśvāsī na śṛṇoṣi na paśyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति निर्बन्धतस्तस्मै पृच्छते स वणिक्सुतः । सख्ये मलयमाली स्वमभिप्रायं शशंस तम्

iti nirbandhatastasmai pṛcchate sa vaṇiksutaḥ / sakhye malayamālī svamabhiprāyaṃ śaśaṃsa tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्ता न ते वणिक्पुत्र राजपुत्रीं प्रति स्पृहा । हंसो वाञ्छतु नामान्यसरोम्बुजसुखश्रियम्

yuktā na te vaṇikputra rājaputrīṃ prati spṛhā / haṃso vāñchatu nāmānyasarombujasukhaśriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिनाभीह्रदाम्भोजभोगलक्ष्म्याः स कः पुनः । इति ब्रुवन्स च यदा चित्रकृन्न शशाक तम्

harinābhīhradāmbhojabhogalakṣmyāḥ sa kaḥ punaḥ / iti bruvansa ca yadā citrakṛnna śaśāka tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिषेद्धुं तदा तस्मै तामुत्कण्ठाविनोदिनीम् । कालातिवाहायालिख्य राजपुत्रीं पटे ददौ

pratiṣeddhuṃ tadā tasmai tāmutkaṇṭhāvinodinīm / kālātivāhāyālikhya rājaputrīṃ paṭe dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि चित्रस्थितां प्राप्य पश्यन्ननुनयन्स्पृशन् । आसीन्मलयमाली तां भूषयंश् च वणिक्सुतः

so 'pi citrasthitāṃ prāpya paśyannanunayanspṛśan / āsīnmalayamālī tāṃ bhūṣayaṃś ca vaṇiksutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेयमिन्दुयशा राजपुत्रीत्येवं स भावयन् । क्रमात्तन्मयतां प्राप्य तया वृत्त्याकरोत्क्रियाः

seyaminduyaśā rājaputrītyevaṃ sa bhāvayan / kramāttanmayatāṃ prāpya tayā vṛttyākarotkriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शनैश् च ताम् आलपन्तीं चुम्बनादि च कुर्वतीम् । तद्भावनाभावितः सन्नपश्यल्लिखितामपि

śanaiś ca tām ālapantīṃ cumbanādi ca kurvatīm / tadbhāvanābhāvitaḥ sannapaśyallikhitāmapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स भावनासिद्धकान्तासंभोगसुस्थितः । तस्थौ चित्रपटस्थैककृत्स्नसंसारनिर्वृतः

tataḥ sa bhāvanāsiddhakāntāsaṃbhogasusthitaḥ / tasthau citrapaṭasthaikakṛtsnasaṃsāranirvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदादाय तं चित्रपटं चन्द्रोदये ऽथ सः । निर्गत्योद्यानमगमद्विहर्तुं प्रियया सह

ekadādāya taṃ citrapaṭaṃ candrodaye 'tha saḥ / nirgatyodyānamagamadvihartuṃ priyayā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैकस्य तरोर्मूले तं निवेश्य पटं च सः । विप्रकृष्टं ययौ पुष्पाण्यवचेतुं प्रियाकृते

tatraikasya tarormūle taṃ niveśya paṭaṃ ca saḥ / viprakṛṣṭaṃ yayau puṣpāṇyavacetuṃ priyākṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कालं विनयज्योतिर्नामाम्बरतलान्मुनिः । दृष्ट्वा तं कृपया मोहादुद्धरिष्यन्नवातरत्

tatkālaṃ vinayajyotirnāmāmbaratalānmuniḥ / dṛṣṭvā taṃ kṛpayā mohāduddhariṣyannavātarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽत्र चित्रपटस्यैकदेशे तस्य स्वशक्तितः । सजीवं सर्पमालिख्य कृष्णं तस्थावलक्षितः

so 'tra citrapaṭasyaikadeśe tasya svaśaktitaḥ / sajīvaṃ sarpamālikhya kṛṣṇaṃ tasthāvalakṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावन् मलयमाली च पुष्पाण्युच्चित्य तत्र सः । आगत्य कृष्णसर्पं तं पटे दृष्ट्वा व्यचिन्तयत्

tāvan malayamālī ca puṣpāṇyuccitya tatra saḥ / āgatya kṛṣṇasarpaṃ taṃ paṭe dṛṣṭvā vyacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पः कुतो ऽधुनात्रैषो विधिना किं नु निर्मितः । निधानभूतां रूपस्य रक्षितुं सुन्दरीमिमाम्

sarpaḥ kuto 'dhunātraiṣo vidhinā kiṃ nu nirmitaḥ / nidhānabhūtāṃ rūpasya rakṣituṃ sundarīmimām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्त्य पुष्पैस्तामलंकृत्य प्रियां पटे । भावनोपनतां यावदालिङ्ग्यैतत्स पृच्छति

iti saṃcintya puṣpaistāmalaṃkṛtya priyāṃ paṭe / bhāvanopanatāṃ yāvadāliṅgyaitatsa pṛcchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद्ददर्श तस्यात्र मुनेर्मायाप्रभावतः । एतां कृष्णाहिना तेन दष्टां विगतजीविताम्

tāvaddadarśa tasyātra munermāyāprabhāvataḥ / etāṃ kṛṣṇāhinā tena daṣṭāṃ vigatajīvitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स विस्मृतपटो हाहेत्य् उक्त्वैव मोहितः । पपात पटसंसिद्धविद्याधर इव क्षितौ

tataḥ sa vismṛtapaṭo hāhety uktvaiva mohitaḥ / papāta paṭasaṃsiddhavidyādhara iva kṣitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणाच् च संज्ञां संप्राप्य विलपन्मरणोन्मुखः । उत्थायारुह्य वृक्षाग्रात्तुङ्गादात्मानमक्षिपत्

kṣaṇāc ca saṃjñāṃ saṃprāpya vilapanmaraṇonmukhaḥ / utthāyāruhya vṛkṣāgrāttuṅgādātmānamakṣipat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतन्तम् एव तस्माच् च पाणिभ्यां स तमग्रहीत् । मुनीन्द्रः प्रकटीभूय समाश्वास्य जगाद च

patantam eva tasmāc ca pāṇibhyāṃ sa tamagrahīt / munīndraḥ prakaṭībhūya samāśvāsya jagāda ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूढ वेत्सि न किं यत्सा राजपुत्री स्वमन्दिरे । स्थिता चित्रपटे चैषा निर्जीवा चित्रपुत्रिका

mūḍha vetsi na kiṃ yatsā rājaputrī svamandire / sthitā citrapaṭe caiṣā nirjīvā citraputrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदालिङ्गसि कां का वा तव दष्टा महाहिना । रागिणस् ते स्वसंकल्पभावनाभ्रम एष कः

tadāliṅgasi kāṃ kā vā tava daṣṭā mahāhinā / rāgiṇas te svasaṃkalpabhāvanābhrama eṣa kaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतावद्ध्यानदार्ढ्येन तत्त्वं जिज्ञाससे न किम् । येनेदृशानां दुःखानां न पुनर्यासि पात्रताम्

etāvaddhyānadārḍhyena tattvaṃ jijñāsase na kim / yenedṛśānāṃ duḥkhānāṃ na punaryāsi pātratām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तस्तेन मुनिना जातमोहनिशाक्षयः । प्रबुद्धः स वणिक्पुत्रः प्रणिपत्य जगाद तम्

ity uktastena muninā jātamohaniśākṣayaḥ / prabuddhaḥ sa vaṇikputraḥ praṇipatya jagāda tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वत्प्रसादेन भगवन्नेतां तीर्णो ऽहमापदम् । यथा तरेयं संसारं प्रसादं मे तथा कुरु

tvatprasādena bhagavannetāṃ tīrṇo 'hamāpadam / yathā tareyaṃ saṃsāraṃ prasādaṃ me tathā kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं सो ऽभ्यर्थितो बोधिसत्त्वो मलयमालिना । मुनिस्तस्मै स्वविज्ञानम् उपदिश्य तिरोदधे

evaṃ so 'bhyarthito bodhisattvo malayamālinā / munistasmai svavijñānam upadiśya tirodadhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मलयमाली स वनं गत्वा तपोबलात् । सहेतुहेयोपादेयतत्त्वज्ञो ऽर्हत्त्वम् आप्तवान्

tato malayamālī sa vanaṃ gatvā tapobalāt / sahetuheyopādeyatattvajño 'rhattvam āptavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगत्य च कृपालुस्तमिन्दुकेसरिणं नृपम् । चक्रे ज्ञानोपदेशेन सपौरं मुक्तिभागिनम्

āgatya ca kṛpālustamindukesariṇaṃ nṛpam / cakre jñānopadeśena sapauraṃ muktibhāginam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यसत्यम् अपिध्यानबलिनामेति सत्यताम् । ध्यानपारमितैषोक्ता प्रज्ञापारमितां शृणु

ityasatyam apidhyānabalināmeti satyatām / dhyānapāramitaiṣoktā prajñāpāramitāṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चौरः प्राक्सिंहलद्वीपे सिंहविक्रम इत्यभूत् । आजन्मपोषिततनुः परस्वैः सर्वतो हृतैः

cauraḥ prāksiṃhaladvīpe siṃhavikrama ityabhūt / ājanmapoṣitatanuḥ parasvaiḥ sarvato hṛtaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धीभूतः स कालेन विरम्यैतदचिन्तयत् । परत्र को ऽभ्युपायो मे कं तत्र शरणं श्रये

vṛddhībhūtaḥ sa kālena viramyaitadacintayat / paratra ko 'bhyupāyo me kaṃ tatra śaraṇaṃ śraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि व्रजामि शरणं शंभुं शौरिमथात्र तम् । को ऽहं तयोर् ययोर् देवा मुनयो ऽन्ये च सेवकाः

yadi vrajāmi śaraṇaṃ śaṃbhuṃ śaurimathātra tam / ko 'haṃ tayor yayor devā munayo 'nye ca sevakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यो लिखति जन्तूनाम् एकः सुकृतदुष्कृते । तं चित्रगुप्तं सेवे ऽहं स रक्षेन्मां स्वयुक्तितः

tadyo likhati jantūnām ekaḥ sukṛtaduṣkṛte / taṃ citraguptaṃ seve 'haṃ sa rakṣenmāṃ svayuktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कायस्थो हि करोत्येको व्यापारं ब्रह्मरुद्रयोः । लिखत्युत्पुंसयति च क्षणाद्विश्वं करस्थितम्

kāyastho hi karotyeko vyāpāraṃ brahmarudrayoḥ / likhatyutpuṃsayati ca kṣaṇādviśvaṃ karasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्त्य तस्यैव भक्तिमारभते स्म सः । तम् एवानर्च तत्प्रीत्यै विप्रान्नित्यमभोजयत्

iti saṃcintya tasyaiva bhaktimārabhate sma saḥ / tam evānarca tatprītyai viprānnityamabhojayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमाचरतस् तस्य चित्तं चौरस्य वीक्षितुम् । चित्रगुप्तो गृहानागादेकदास्तिथिरूपभृत्

evamācaratas tasya cittaṃ caurasya vīkṣitum / citragupto gṛhānāgādekadāstithirūpabhṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽथ चौरस्तमभ्यर्च्य भोजितं दत्तदक्षिणम् । उवाच चित्रगुप्तस् ते प्रीतो ऽस्त्वित्य् उच्यतामिति

so 'tha caurastamabhyarcya bhojitaṃ dattadakṣiṇam / uvāca citraguptas te prīto 'stvity ucyatāmiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स चित्रगुप्तस्तमवोचद्ब्राह्मणाकृतिः । मुक्त्वा हरिहरादींस्ते चित्रगुप्तेन किं वद

tataḥ sa citraguptastamavocadbrāhmaṇākṛtiḥ / muktvā hariharādīṃste citraguptena kiṃ vada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा सो ऽप्य् अवादीत्तं तस्करः सिंहविक्रमः । किं तवानेन नार्थो मे तदन्यैर् दैवतैर् इति

tac chrutvā so 'py avādīttaṃ taskaraḥ siṃhavikramaḥ / kiṃ tavānena nārtho me tadanyair daivatair iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स द्विजरूपी तं चित्रगुप्तो ऽब्रवीत्पुनः । तर्हि मे यदि भार्यां स्वां ददास्येवं वदामि तत्

atha sa dvijarūpī taṃ citragupto 'bravītpunaḥ / tarhi me yadi bhāryāṃ svāṃ dadāsyevaṃ vadāmi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वैवैतत् स हृष्टस् तम् अवादीत् सिंहविक्रमः । अभीष्टदैवतप्रीत्यै भार्या दत्तैव ते मया

śrutvaivaitat sa hṛṣṭas tam avādīt siṃhavikramaḥ / abhīṣṭadaivataprītyai bhāryā dattaiva te mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रगुप्तो ऽथ तच् छ्रुत्वा प्रदर्श्यात्मानम् अब्रवीत् । सैष तुष्टो ऽस्मि तत्किं ते करवै कथ्यतामिति

citragupto 'tha tac chrutvā pradarśyātmānam abravīt / saiṣa tuṣṭo 'smi tatkiṃ te karavai kathyatāmiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो हृष्टो ऽभ्यधात्तं स विशेषात्सिंहविक्रमः । भगवन्न यथा मृत्युर्भवेन्मम तथा कुरु

tato hṛṣṭo 'bhyadhāttaṃ sa viśeṣātsiṃhavikramaḥ / bhagavanna yathā mṛtyurbhavenmama tathā kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽब्रवीच् चित्रगुप्तो मृत्युः शक्यो न रक्षितुम् । तथापि तावद् युक्तिं ते करिष्ये तां च मे शृणु

tato 'bravīc citragupto mṛtyuḥ śakyo na rakṣitum / tathāpi tāvad yuktiṃ te kariṣye tāṃ ca me śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रभृति निर्दग्धः कालः श्वेतनिमित्ततः । कुपितेनेश्वरेणेह पुनः कार्याच् च निर्मितः

tataḥ prabhṛti nirdagdhaḥ kālaḥ śvetanimittataḥ / kupiteneśvareṇeha punaḥ kāryāc ca nirmitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रभृति यत्रैव श्वेतो वसति तत्र सः । न जन्तून् बाधते ऽप्यानप्याज्ञया यन्त्रितः प्रभोः

tataḥ prabhṛti yatraiva śveto vasati tatra saḥ / na jantūn bādhate 'pyānapyājñayā yantritaḥ prabhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चाधुना श्वेतमुनिः पारे पूर्वाम्बुधेः स्थितः । तरङ्गिणीं नाम नदीं समुत्तीर्य तपोवने

sa cādhunā śvetamuniḥ pāre pūrvāmbudheḥ sthitaḥ / taraṅgiṇīṃ nāma nadīṃ samuttīrya tapovane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र मृत्योरनाक्रम्ये नीत्वा त्वां स्थापयाम्य् अहम् । तरङ्गिण्या इदं पारमागन्तव्यं च न त्वया

tatra mṛtyoranākramye nītvā tvāṃ sthāpayāmy aham / taraṅgiṇyā idaṃ pāramāgantavyaṃ ca na tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगतं वा प्रमादात्त्वां मृत्युर् बाधिष्यते यदि । तदुपायं करिष्यामि परलोकागतस्य ते

āgataṃ vā pramādāttvāṃ mṛtyur bādhiṣyate yadi / tadupāyaṃ kariṣyāmi paralokāgatasya te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा चित्रगुप्तस्तं प्रहृष्टः सिंहविक्रमम् । नीत्वा श्वेताश्रमे तस्मिन्निधायादर्शनं ययौ

ity uktvā citraguptastaṃ prahṛṣṭaḥ siṃhavikramam / nītvā śvetāśrame tasminnidhāyādarśanaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कालेन तत्रस्थं नेतुं तं सिंहविक्रमम् । कालस्तस्यास्तरङ्गिण्या इदं पारम् उपाययौ

tataḥ kālena tatrasthaṃ netuṃ taṃ siṃhavikramam / kālastasyāstaraṅgiṇyā idaṃ pāram upāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्थितो ददर्शान्यम् उपायं न यदा तदा । स तस्मै प्राहिणोद्दिव्यां स्त्रियं निर्माय मायया

tatra sthito dadarśānyam upāyaṃ na yadā tadā / sa tasmai prāhiṇoddivyāṃ striyaṃ nirmāya māyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा गत्वोपेत्य तं युक्त्या वशीचक्रे विलासिनी । मोहयित्वा स्वलावण्यसंपदा सिंहविक्रमम्

sā gatvopetya taṃ yuktyā vaśīcakre vilāsinī / mohayitvā svalāvaṇyasaṃpadā siṃhavikramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतेष्व् अहः सु सा बन्धुदिदृक्षाव्यपदेशतः । सतरङ्गां तरीतुं तां प्रविवेश तरङ्गिणीम्

gateṣv ahaḥ su sā bandhudidṛkṣāvyapadeśataḥ / sataraṅgāṃ tarītuṃ tāṃ praviveśa taraṅgiṇīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीक्षमाणे ऽन्वगायाते तीरस्थे सिंहविक्रमे । मध्येनदि च सा चक्रे परिस्खलितमात्मनः

vīkṣamāṇe 'nvagāyāte tīrasthe siṃhavikrame / madhyenadi ca sā cakre pariskhalitamātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ओघेन ह्रियमाणेव तारं चक्रन्द तत्र सा । वीक्षसे म्रियमाणां मामार्यपुत्र न रक्षसि

oghena hriyamāṇeva tāraṃ cakranda tatra sā / vīkṣase mriyamāṇāṃ māmāryaputra na rakṣasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सृगालविक्रमः किं त्वं न पुनः सिंहविक्रमः । तच् छ्रुत्वैवावतीर्णो ऽभूत्स नद्यां सिंहविक्रमः

sṛgālavikramaḥ kiṃ tvaṃ na punaḥ siṃhavikramaḥ / tac chrutvaivāvatīrṇo 'bhūtsa nadyāṃ siṃhavikramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापि स्त्री वारिवेगेन नीयमानेव तत्र तम् । त्रातुं तमनुगच्छन्तं तत्पारमनयत्क्षणात्

sāpi strī vārivegena nīyamāneva tatra tam / trātuṃ tamanugacchantaṃ tatpāramanayatkṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्राप्तं गलक्षिप्तपाशः कालस्तम् अब्रवीत् । अपायो मस्तकस्थो हि विषयग्रस्तचेतसाम्

tatra prāptaṃ galakṣiptapāśaḥ kālastam abravīt / apāyo mastakastho hi viṣayagrastacetasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो यमसभां नीतं कालेनैतं प्रमादिनम् । चित्रगुप्तो ऽब्रवीद्दृष्ट्वा प्राक्प्रसन्नो जनान्तिकम्

tato yamasabhāṃ nītaṃ kālenaitaṃ pramādinam / citragupto 'bravīddṛṣṭvā prākprasanno janāntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वं किं नरकं भुङ्क्षे किं वा स्वर्गमितीह चेत् । पृच्छ्यसे प्रार्थयेथास्तत्स्वर्गवासं त्वमग्रतः

pūrvaṃ kiṃ narakaṃ bhuṅkṣe kiṃ vā svargamitīha cet / pṛcchyase prārthayethāstatsvargavāsaṃ tvamagrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्गे वसंश् च कुर्वीथाः पुण्यं तद्दार्ढ्यसिद्धये । ततः कुर्यास्तपस् तत्र कृत्स्नपापापनुत्तये

svarge vasaṃś ca kurvīthāḥ puṇyaṃ taddārḍhyasiddhaye / tataḥ kuryāstapas tatra kṛtsnapāpāpanuttaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तश्चित्रगुप्तेन स स्वैर् अं सिंहविक्रमः । विलक्षो ऽधोमुखो भीतः प्रतिपेदे तथेति तत्

ity uktaścitraguptena sa svair aṃ siṃhavikramaḥ / vilakṣo 'dhomukho bhītaḥ pratipede tatheti tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणाच् च धर्मराजो ऽत्र चित्रगुप्तम् अभाषत । कच्चित्को ऽप्य् अस्य पुण्यांशश्चौरस्यास्त्यत्र किं न वा

kṣaṇāc ca dharmarājo 'tra citraguptam abhāṣata / kaccitko 'py asya puṇyāṃśaścaurasyāstyatra kiṃ na vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रगुप्तस्ततो ऽवादीदस्त्यसावतिथिप्रियः । प्रादाद्दारानपि स्वेष्टदेवताप्रीतये ऽर्थिने

citraguptastato 'vādīdastyasāvatithipriyaḥ / prādāddārānapi sveṣṭadevatāprītaye 'rthine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽस्य दिवसं दिव्यमस्ति स्वर्गगतिः प्रभो । श्रुत्वैतद्धर्मराजस्तमपश्यत्सिंहविक्रमम्

tato 'sya divasaṃ divyamasti svargagatiḥ prabho / śrutvaitaddharmarājastamapaśyatsiṃhavikramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रे शुभाशुभयोः पूर्वं भुङ्क्षे किं कथ्यताम् इति । ततः प्रार्थितवान् पूर्वं स शुभं सिंहविक्रमः

re śubhāśubhayoḥ pūrvaṃ bhuṅkṣe kiṃ kathyatām iti / tataḥ prārthitavān pūrvaṃ sa śubhaṃ siṃhavikramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनाज्ञया धर्मराजस्यागतं स विमानकम् । आरुह्य त्रिदिवं प्रायाच्चित्रगुप्तवचः स्मरन्

tenājñayā dharmarājasyāgataṃ sa vimānakam / āruhya tridivaṃ prāyāccitraguptavacaḥ smaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र व्योमसरित्स्नानजपव्रतपरायणः । द्वितीयं दिवसं प्राप स स्वर्गे भोगनिःस्पृहः

tatra vyomasaritsnānajapavrataparāyaṇaḥ / dvitīyaṃ divasaṃ prāpa sa svarge bhoganiḥspṛhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं क्रमेण चासाद्य स्वर्गं तीव्रतपोबलात् । आराध्य शंकरं प्राप ज्ञानं निर्दग्धकिल्बिषः

evaṃ krameṇa cāsādya svargaṃ tīvratapobalāt / ārādhya śaṃkaraṃ prāpa jñānaṃ nirdagdhakilbiṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽस्य नारका दूता न शेकुर्मुखमीक्षितुम् । चित्रगुप्तो ममार्जाघं भूर्जे तूष्णीमभूद्यमः

tato 'sya nārakā dūtā na śekurmukhamīkṣitum / citragupto mamārjāghaṃ bhūrje tūṣṇīmabhūdyamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.