Somadeva: Kathasaritsagara 14.2

इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे पञ्चलम्बके प्रथमस् तरङ्गः । द्वितीयस् तरङ्गः । ततः कूपस्थितं तत्र गन्धर्वः को ऽप्य् अवैक्षत । नरवाहनदत्तं तं वीणादत्त इति श्रुतः

iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare pañcalambake prathamas taraṅgaḥ / dvitīyas taraṅgaḥ / tataḥ kūpasthitaṃ tatra gandharvaḥ ko 'py avaikṣata / naravāhanadattaṃ taṃ vīṇādatta iti śrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परार्थफलजन्मानो न स्युर्मार्गद्रुमा इव । तापच्छिदो महान्तश्चेज्जीर्णारण्यं जगद्भवेत्

parārthaphalajanmāno na syurmārgadrumā iva / tāpacchido mahāntaścejjīrṇāraṇyaṃ jagadbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्दृष्ट्वा तं स सुजनः पृष्ट्वा चान्वयनामनी । हस् ते ऽवलम्ब्योदहरत्कूपात्तस्मादुवाच च

yaddṛṣṭvā taṃ sa sujanaḥ pṛṣṭvā cānvayanāmanī / has te 'valambyodaharatkūpāttasmāduvāca ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानुषो ऽसि न देवश्चेद्गन्धर्वनगरं कथम् । मानुषागम्यमेतत्त्वमागतः कथ्यतामिति

mānuṣo 'si na devaścedgandharvanagaraṃ katham / mānuṣāgamyametattvamāgataḥ kathyatāmiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याधर्याहमानीय क्षिप्तो ऽत्रात्मबलादिति । नरवाहनदत्तो ऽपि स तं प्रत्यब्रवीत्तदा

vidyādharyāhamānīya kṣipto 'trātmabalāditi / naravāhanadatto 'pi sa taṃ pratyabravīttadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तं वीक्ष्य सच्चक्रवर्तिचिह्नं गुणी गृहम् । नीत्वा स वीणादत्तः स्वैर् उपचारैर् उपाचरत्

tatas taṃ vīkṣya saccakravarticihnaṃ guṇī gṛham / nītvā sa vīṇādattaḥ svair upacārair upācarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येद्युस्तत्पुरं दृष्ट्वा वीणाहस्ताखिलप्रजम् । नरवाहनदत्तस् तं वीणादत्तं स पृष्टवान्

anyedyustatpuraṃ dṛṣṭvā vīṇāhastākhilaprajam / naravāhanadattas taṃ vīṇādattaṃ sa pṛṣṭavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे ऽप्याबालमेते किं वीणाहस्ता जना इति । वीणादत्तो ऽपि स ततस् तम् एवं प्रत्यभाषत

sarve 'pyābālamete kiṃ vīṇāhastā janā iti / vīṇādatto 'pi sa tatas tam evaṃ pratyabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा सागरदत्ताख्यो गन्धर्वाणामिहास्ति यः । तस्य गन्धर्वदत्ताख्या सुतास्ति न्यक्कृताप्सराः

rājā sāgaradattākhyo gandharvāṇāmihāsti yaḥ / tasya gandharvadattākhyā sutāsti nyakkṛtāpsarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धात्रा कृतं सुधाचन्द्रचन्दनाद्यैर् इवोचितैः । सर्वसुन्दरनिर्माणवर्णकायेव यद्वपुः

dhātrā kṛtaṃ sudhācandracandanādyair ivocitaiḥ / sarvasundaranirmāṇavarṇakāyeva yadvapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सततं सा च गायन्ती वीणायां शौरिणा स्वयम् । दत्तं स्वगीतकं काष्ठां गान्धर्वे परमां गता

satataṃ sā ca gāyantī vīṇāyāṃ śauriṇā svayam / dattaṃ svagītakaṃ kāṣṭhāṃ gāndharve paramāṃ gatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वादयति वीणायां त्रिभिर् ग्रामैश् च गायति । गान्धर्वे कोविदः सम्यग्वैष्णवं स्तुतिगीतकम्

yo vādayati vīṇāyāṃ tribhir grāmaiś ca gāyati / gāndharve kovidaḥ samyagvaiṣṇavaṃ stutigītakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मे पतिः स्याद् इत्य् अस्या राजपुत्र्याश् च निश्चयः । तेन सर्वे ऽत्र वीणासु शिक्षन्ते न च तद्विदुः

sa me patiḥ syād ity asyā rājaputryāś ca niścayaḥ / tena sarve 'tra vīṇāsu śikṣante na ca tadviduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् छ्रुत्वैव सानन्दो वीणादत्तमुखाद्वचः । नरवाहनदत्तो ऽसौ राजपुत्रो जगाद तम्

etac chrutvaiva sānando vīṇādattamukhādvacaḥ / naravāhanadatto 'sau rājaputro jagāda tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं कलानां सर्वासां स्वयंवरवृतः पतिः । जानामि सर्वं गान्धर्वं त्रैलोक्योदरवर्ति यत्

ahaṃ kalānāṃ sarvāsāṃ svayaṃvaravṛtaḥ patiḥ / jānāmi sarvaṃ gāndharvaṃ trailokyodaravarti yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तवन्तं स सुहृद्वीणादत्तो निनाय तम् । राज्ञः सागरदत्तस्य पार्श्वं तत्र जगाद च

ity uktavantaṃ sa suhṛdvīṇādatto nināya tam / rājñaḥ sāgaradattasya pārśvaṃ tatra jagāda ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरवाहनदत्तो ऽयं वत्सराजसुतः किल । इह विद्याधरीहस्ताद्विभष्टो नगरे तव

naravāhanadatto 'yaṃ vatsarājasutaḥ kila / iha vidyādharīhastādvibhaṣṭo nagare tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गान्धर्वाचार्य एवायं केशवस्तुतिगीतकम् । वेत्ति गन्धर्वदत्ताया त्रयोपरि महान्रसः

gāndharvācārya evāyaṃ keśavastutigītakam / vetti gandharvadattāyā trayopari mahānrasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा सो ऽब्रवीद्राजा सत्यमेतन्मया श्रुतम् । गन्धर्वाणां मुखात्पूर्वं तन्मान्यो ऽयमिहाद्य नः

tac chrutvā so 'bravīdrājā satyametanmayā śrutam / gandharvāṇāṃ mukhātpūrvaṃ tanmānyo 'yamihādya naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवांशश्चैष न भ्रान्तिर्देवभूमौ किमन्यथा । इह विद्याधरीसङ्गादागच्छेन्मानुषो भवन्

devāṃśaścaiṣa na bhrāntirdevabhūmau kimanyathā / iha vidyādharīsaṅgādāgacchenmānuṣo bhavan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनीयतां तद् गन्धर्वदत्ता वीक्षामहे ऽद्भुतम् । इति राज्ञोदिते जग्मुरानेतुं तां महत्तराः

ānīyatāṃ tad gandharvadattā vīkṣāmahe 'dbhutam / iti rājñodite jagmurānetuṃ tāṃ mahattarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगाच् च सा ततः कान्ता कुसुमाभरणोज्ज्वला । यौवनेन विघूर्णन्ती वातेनेवार्तवी लता

āgāc ca sā tataḥ kāntā kusumābharaṇojjvalā / yauvanena vighūrṇantī vātenevārtavī latā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपविश्य पितुः पार्श्वे तद्वाक्याच् च क्षणान्तरे । भृत्यैः कथितवृत्तान्ता वीणायां गीतकं जगौ

upaviśya pituḥ pārśve tadvākyāc ca kṣaṇāntare / bhṛtyaiḥ kathitavṛttāntā vīṇāyāṃ gītakaṃ jagau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वराञ् श्रुतिषु युञ्जन्त्यास् तस्या ब्राह्म्या इव श्रियः । नरवाहनदत्तो ऽभूद् गीते रूपे च विस्मितः

svarāñ śrutiṣu yuñjantyās tasyā brāhmyā iva śriyaḥ / naravāhanadatto 'bhūd gīte rūpe ca vismitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजपुत्रि न ते वीणा सुस्वरा प्रतिभाति मे । जाने बालः स्थितस् तन्त्र्याम् इति सो ऽत्र जगाद च

rājaputri na te vīṇā susvarā pratibhāti me / jāne bālaḥ sthitas tantryām iti so 'tra jagāda ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽत वीक्ष्यते यावद्बालस्तावदवापि सः । तेन सर्वे ऽपि ते जग्मुर्गन्धर्वा अपि विस्मयम्

tato 'ta vīkṣyate yāvadbālastāvadavāpi saḥ / tena sarve 'pi te jagmurgandharvā api vismayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजपुत्र गृहाणेमां कर्णौ सिञ्चामृतेन नः । इति राजा सुताहस्ताद्वीणां तस्मै ददौ वदन्

rājaputra gṛhāṇemāṃ karṇau siñcāmṛtena naḥ / iti rājā sutāhastādvīṇāṃ tasmai dadau vadan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि तां वादयन्विष्णोरगायद्गीतकं तथा । यथा ते तत्र गन्धर्वाश्चित्रन्यस्ता इवाभवन्

so 'pi tāṃ vādayanviṣṇoragāyadgītakaṃ tathā / yathā te tatra gandharvāścitranyastā ivābhavan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गन्धर्वदत्ता सा दृष्ट्यैव प्रणयार्द्रया । तं वव्रे फुल्लनीलाब्जमालयेवास्तया स्वयम्

tato gandharvadattā sā dṛṣṭyaiva praṇayārdrayā / taṃ vavre phullanīlābjamālayevāstayā svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदालोक्य तथारूपां तत्प्रतिज्ञां स्मरंश् च सः । राजा गन्धर्वदत्तां तां सद्यस्तस्मै सुतां ददौ

tadālokya tathārūpāṃ tatpratijñāṃ smaraṃś ca saḥ / rājā gandharvadattāṃ tāṃ sadyastasmai sutāṃ dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यातोद्यादिकश्चात्र विवाहो यस्तयोर् अभूत् । कोपमा कथ्यते तस्य येनान्यदुपमीयते

divyātodyādikaścātra vivāho yastayor abhūt / kopamā kathyate tasya yenānyadupamīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तया समं तत्र तस्थौ गन्धर्वदत्तया । नरवाहनदत्तो ऽसौ दिव्यैर् भोगैर् नवोढया

tatas tayā samaṃ tatra tasthau gandharvadattayā / naravāhanadatto 'sau divyair bhogair navoḍhayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकस्मिंश् च दिने द्रष्टुं निर्गतो नगरश्रियम् । तांस् तान् प्रदेशान् आलोक्य पुरोद्यानं विवेश सः

ekasmiṃś ca dine draṣṭuṃ nirgato nagaraśriyam / tāṃs tān pradeśān ālokya purodyānaṃ viveśa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र व्योम्नो ऽवरोहन्तीं सो ऽपश्यद्दिव्ययोषितम् । समं दुहित्रानभ्रे ऽपि सवृष्टिम् इव विद्युतम्

tatra vyomno 'varohantīṃ so 'paśyaddivyayoṣitam / samaṃ duhitrānabhre 'pi savṛṣṭim iva vidyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्सराजसुतः सो ऽयं पुत्रि भावि पतिस्तव । इति तां वीक्ष्य जल्पन्तीं ज्ञानतस्तां निजां सुताम्

vatsarājasutaḥ so 'yaṃ putri bhāvi patistava / iti tāṃ vīkṣya jalpantīṃ jñānatastāṃ nijāṃ sutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

का त्वं किमागतासीति सो ऽपृच्छत्ताम् उपागताम् । सपीप्सितोपक्रमिणी दिव्ययोषित्तम् अब्रवीत्

kā tvaṃ kimāgatāsīti so 'pṛcchattām upāgatām / sapīpsitopakramiṇī divyayoṣittam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवसिंहाभिधानस्य विद्याधरपतेरहम् । भार्या धनवती नाम कन्यैषा च सुता मम

devasiṃhābhidhānasya vidyādharapateraham / bhāryā dhanavatī nāma kanyaiṣā ca sutā mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चण्डसिंहस्य भगिनी नाम्नेयमजिनावती । अस्या भर्ता त्वमादिष्टो गगनोद्गतया गिरा

caṇḍasiṃhasya bhaginī nāmneyamajināvatī / asyā bhartā tvamādiṣṭo gaganodgatayā girā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेगवत्यात्र निक्षिप्तं भाविविद्याधरेश्वरम् । बुद्ध्वाहं निजविद्यातस्त्वां प्राप्ता वक्तुमीप्सितम्

vegavatyātra nikṣiptaṃ bhāvividyādhareśvaram / buddhvāhaṃ nijavidyātastvāṃ prāptā vaktumīpsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न विद्याधरगम्ये ऽत्र स्थाने युक्तं तवासितुम् । ते हि द्वेषेण हन्युस्त्वामप्राप्तपदमेककम्

na vidyādharagamye 'tra sthāne yuktaṃ tavāsitum / te hi dveṣeṇa hanyustvāmaprāptapadamekakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेहि तदगम्यां त्वां नयावः सांप्रतं भुवम् । नेन्दुः क्षिपति किं कालं परिक्षीणो ऽर्कमण्डले

tadehi tadagamyāṃ tvāṃ nayāvaḥ sāṃprataṃ bhuvam / nenduḥ kṣipati kiṃ kālaṃ parikṣīṇo 'rkamaṇḍale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संप्राप्ते ऽवसरे चैतां सुतां मे परिणेष्यसि । इत्य् उक्त्वैव तमादाय ससुता सा खमुद्ययौ

saṃprāpte 'vasare caitāṃ sutāṃ me pariṇeṣyasi / ity uktvaiva tamādāya sasutā sā khamudyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावस्यां पुरि नीत्वैव निक्षिप्योपवने च तम् । समं तयाजिनावत्या सुतया सा तिरोदधे

śrāvasyāṃ puri nītvaiva nikṣipyopavane ca tam / samaṃ tayājināvatyā sutayā sā tirodadhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्रसेनजिद्राजा दूरादाखेटकागतः । ददर्श राजपुत्रं तमुदाराकारलक्षणम्

tatra prasenajidrājā dūrādākheṭakāgataḥ / dadarśa rājaputraṃ tamudārākāralakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स सकौतुकमभ्येत्य पृष्ट्वा नाम कुलं तथा । प्रीतः सप्रश्रयं राजा निनायैतं स्वमन्दिरम्

sa sakautukamabhyetya pṛṣṭvā nāma kulaṃ tathā / prītaḥ sapraśrayaṃ rājā nināyaitaṃ svamandiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आबद्धवारणघटं वाजिराजिविराजितम् । भ्रमणश्रान्तराजश्रीविश्रान्तिभवनोपमम्

ābaddhavāraṇaghaṭaṃ vājirājivirājitam / bhramaṇaśrāntarājaśrīviśrāntibhavanopamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र तत्र स्थितं सोत्का नरं कल्याणभाजनम् । संपदो ऽभिसरन्त्येव प्रियं जनमिवाङ्गनाः

yatra tatra sthitaṃ sotkā naraṃ kalyāṇabhājanam / saṃpado 'bhisarantyeva priyaṃ janamivāṅganāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्स तस्मै ददौ राजा गुणलुब्धो निजां सुताम् । नरवाहनदत्ताय भगीरथयशोभिधाम्

yatsa tasmai dadau rājā guṇalubdho nijāṃ sutām / naravāhanadattāya bhagīrathayaśobhidhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया समं च तत्रासीन्महार्हविभवः सुखम् । लक्ष्म्य् एव मूर्तया धात्रा तद्विनोदाय सृष्टया

tayā samaṃ ca tatrāsīnmahārhavibhavaḥ sukham / lakṣmy eva mūrtayā dhātrā tadvinodāya sṛṣṭayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदाभ्युदिते लोकलोचनानन्दवर्षिणि । रजनीरमणे प्राचीदिग्वधूमुखमण्डने

ekadābhyudite lokalocanānandavarṣiṇi / rajanīramaṇe prācīdigvadhūmukhamaṇḍane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरभ्रनिर्मलव्योमदर्पणप्रतिबिम्बिते । भगीरथयशोवक्त्र इवामृतमनोरमे

nirabhranirmalavyomadarpaṇapratibimbite / bhagīrathayaśovaktra ivāmṛtamanorame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौमुदीसुधया धौते हर्म्याग्रे स तया सह । प्रदोषे प्रियया पानमसेवत तदिच्छया

kaumudīsudhayā dhaute harmyāgre sa tayā saha / pradoṣe priyayā pānamasevata tadicchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पपौ प्रियतमावक्त्रप्रतिमालंकृतं मधु । रसनाया इवानन्ददायि लोचनयोर् अपि

papau priyatamāvaktrapratimālaṃkṛtaṃ madhu / rasanāyā ivānandadāyi locanayor api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियास्मुखसमं कान्तमिन्दुं मेने तदा न सः । तस्य ते समदाताम्रनेत्रभ्रूविभ्रमाः कुतः

priyāsmukhasamaṃ kāntaminduṃ mene tadā na saḥ / tasya te samadātāmranetrabhrūvibhramāḥ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेवितापानलीलश् च प्रविश्याभ्यन्तरं ततः । भगीरथयशोयुक्तः स भेजे शयनीयकम्

sevitāpānalīlaś ca praviśyābhyantaraṃ tataḥ / bhagīrathayaśoyuktaḥ sa bheje śayanīyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्रियायां सुप्तायां तस्यां सुप्तविनिद्रकः । नरवाहनदत्तो ऽसौ स्मृत्वाकस्मात्किलाब्रवीत्

tatra priyāyāṃ suptāyāṃ tasyāṃ suptavinidrakaḥ / naravāhanadatto 'sau smṛtvākasmātkilābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगीरथयशःप्रीतिविस्मृता एव ता मम । अन्यभार्याः कथं तत्स्यादिति चात्र विधिः प्रभुः

bhagīrathayaśaḥprītivismṛtā eva tā mama / anyabhāryāḥ kathaṃ tatsyāditi cātra vidhiḥ prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सचिवा ये च मे दूरे तेभ्यो ऽपि मरुभूतिकः । विक्रमैकरसो नीतिमात्रे हरिशिखः स्थितः

sacivā ye ca me dūre tebhyo 'pi marubhūtikaḥ / vikramaikaraso nītimātre hariśikhaḥ sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्यां न सांप्रतं कृत्यं गोमुखश्चस्तुरः पुनः । सर्वावस्थासु मे मित्त्रं विदूरस्थो दुनोति माम्

tābhyāṃ na sāṃprataṃ kṛtyaṃ gomukhaścasturaḥ punaḥ / sarvāvasthāsu me mittraṃ vidūrastho dunoti mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उल्लपन्स तत्राशु निद्राघ्नं मधुरं मृदु । हा दुःखमिति शुश्राव नार्येवोदीरितं वचः

ity ullapansa tatrāśu nidrāghnaṃ madhuraṃ mṛdu / hā duḥkhamiti śuśrāva nāryevodīritaṃ vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा च दीप्रदीपे ऽत्र सर्वतो यावदीक्षते । तावन्नार्या मुखं दिव्यं गवाक्षान्तर्ददर्श सः

śrutvā ca dīpradīpe 'tra sarvato yāvadīkṣate / tāvannāryā mukhaṃ divyaṃ gavākṣāntardadarśa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समलो व्योम्नि दृष्टो ऽद्य चन्द्रो ऽनेनेति कौतुकात् । अव्योम्नि दर्शितं धात्रा चन्द्रमन्यमिवामलम्

samalo vyomni dṛṣṭo 'dya candro 'neneti kautukāt / avyomni darśitaṃ dhātrā candramanyamivāmalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गं शेषमपश्यंश् च तस्यास्तद्दर्शनोत्सुकः । तद्रूपाकृष्टनयनो छगित्येवमचिन्तयत्

aṅgaṃ śeṣamapaśyaṃś ca tasyāstaddarśanotsukaḥ / tadrūpākṛṣṭanayano chagityevamacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतापिदैत्यो युक्त्या प्राग्ब्रह्मणा सर्गविघ्नकृत् । आश्चर्यं पश्य गत्वात्रेत्य् उक्त्वा प्रैष्यत नन्दनम्

ātāpidaityo yuktyā prāgbrahmaṇā sargavighnakṛt / āścaryaṃ paśya gatvātrety uktvā praiṣyata nandanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तेनाद्भुताकारो दृष्टो ऽङ्घ्रिः केवलं स्त्रियः । विपन्नश् च तदन्याङ्गदिदृक्षाव्यसनेन सः

tatra tenādbhutākāro dṛṣṭo 'ṅghriḥ kevalaṃ striyaḥ / vipannaś ca tadanyāṅgadidṛkṣāvyasanena saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ममापि धात्रेदं मुखमात्रं विपत्तये । सृष्टं स्यादिति यावच् च सो ऽत्राकलयति क्षणम्

evaṃ mamāpi dhātredaṃ mukhamātraṃ vipattaye / sṛṣṭaṃ syāditi yāvac ca so 'trākalayati kṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद् गवाक्षाद् दिव्या स्त्री प्रदर्श्य करपल्लवम् । इत एहीति साङ्गुल्या संज्ञां तस्याकरोत् तदा

tāvad gavākṣād divyā strī pradarśya karapallavam / ita ehīti sāṅgulyā saṃjñāṃ tasyākarot tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः संसुप्तदयितात्स्वैर् अं निर्गत्य वासकात् । तस्याः समीपं संप्राप स सोत्को दिव्ययोषितः

tataḥ saṃsuptadayitātsvair aṃ nirgatya vāsakāt / tasyāḥ samīpaṃ saṃprāpa sa sotko divyayoṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यासक्तं प्रशंसन्ती पतिं मदनमञ्चुके । हा हतासीति सा चास्मिन्निकटोपगते ऽब्रवीत्

anyāsaktaṃ praśaṃsantī patiṃ madanamañcuke / hā hatāsīti sā cāsminnikaṭopagate 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा तां प्रियां स्मृत्वा प्रज्वलद्विरहानलः । नरवाहनदत्तस् तां पृच्छति स्म स भामिनीम्

tac chrutvā tāṃ priyāṃ smṛtvā prajvaladvirahānalaḥ / naravāhanadattas tāṃ pṛcchati sma sa bhāminīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

का त्वं कुत्र त्वया दृष्टा प्रिया मदनमञ्चुका । माम् उपेता किमर्थं च भवती कथ्यतामिति

kā tvaṃ kutra tvayā dṛṣṭā priyā madanamañcukā / mām upetā kimarthaṃ ca bhavatī kathyatāmiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विदूरं नीत्वा तं प्रौढा राजसुतं निशि । शृणु सर्वं त्वमित्य् उक्त्वा साथ वक्तुं प्रचक्रमे

tato vidūraṃ nītvā taṃ prauḍhā rājasutaṃ niśi / śṛṇu sarvaṃ tvamity uktvā sātha vaktuṃ pracakrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नगर्यां पुष्करावत्यामग्न्याराधनपिङ्गलः । अस्ति पिङ्गलगान्धारो नाम विद्याधरेश्वरः

nagaryāṃ puṣkarāvatyāmagnyārādhanapiṅgalaḥ / asti piṅgalagāndhāro nāma vidyādhareśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य प्रभावतीं नाम सुतास्ं मां विद्धि कन्यकाम् । आराधितप्रसन्नाद्धि वरात्प्राप्तां विभावसोः

tasya prabhāvatīṃ nāma sutāsṃ māṃ viddhi kanyakām / ārādhitaprasannāddhi varātprāptāṃ vibhāvasoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साहं तदाषाढपुरं द्रष्टुं वेगवतीं सखीम् । अगच्छं न च तां तत्र प्रापं क्वापि तपःस्थिताम्

sāhaṃ tadāṣāḍhapuraṃ draṣṭuṃ vegavatīṃ sakhīm / agacchaṃ na ca tāṃ tatra prāpaṃ kvāpi tapaḥsthitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मातुः पृथिवीदेव्या मुखान्मदनमञ्चुकाम् । बुद्ध्वा तां त्वत्प्रियास्ं चात्र स्थितां द्रष्टुमगापहम्

tanmātuḥ pṛthivīdevyā mukhānmadanamañcukām / buddhvā tāṃ tvatpriyāsṃ cātra sthitāṃ draṣṭumagāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपश्यं तामनाहारकृशां पाण्डुरधूसराम् । बद्धैकवेणीं रुदतीं त्वद्गुणैकप्रलापिनीम्

apaśyaṃ tāmanāhārakṛśāṃ pāṇḍuradhūsarām / baddhaikaveṇīṃ rudatīṃ tvadguṇaikapralāpinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृतां विद्याधराधीशकन्यावृन्दैर् उदश्रुभिः । तद्दर्शनत्वच्छ्रवणप्रोद्यद्दुःखसुखाकुलैः

vṛtāṃ vidyādharādhīśakanyāvṛndair udaśrubhiḥ / taddarśanatvacchravaṇaprodyadduḥkhasukhākulaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोक्तत्वस्वरूपा च भवदानयनेन ताम् । आश्वास्य तत्कृपाक्राना त्वद्गुणाकृष्टमानसा

tayoktatvasvarūpā ca bhavadānayanena tām / āśvāsya tatkṛpākrānā tvadguṇākṛṣṭamānasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याप्रभावाद् बुद्ध्वा च संप्रति त्वाम् इह स्थितम् । आगतास्मि तवाभ्याशं तदर्थस्वार्थसिद्धये

vidyāprabhāvād buddhvā ca saṃprati tvām iha sthitam / āgatāsmi tavābhyāśaṃ tadarthasvārthasiddhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्मृताद्य प्रियं दृष्ट्वा वामिहान्यप्रलापिनम् । मया हा दुःखमित्य् उक्त्वा सा ते भार्यानुशोचिता

vismṛtādya priyaṃ dṛṣṭvā vāmihānyapralāpinam / mayā hā duḥkhamity uktvā sā te bhāryānuśocitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तः स तया सोत्को राजपुत्रो जगाद ताम् । नय मां तत्र सा यत्र नियुङ्क्ष्व च यथेच्छसि

ity uktaḥ sa tayā sotko rājaputro jagāda tām / naya māṃ tatra sā yatra niyuṅkṣva ca yathecchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा सा तमादाय खमुत्पत्य प्रभावती । विद्याधरी चन्द्रवत्यां गन्तुं प्रववृते निशि

tac chrutvā sā tamādāya khamutpatya prabhāvatī / vidyādharī candravatyāṃ gantuṃ pravavṛte niśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यान्ती क्वाप्य् अग्निमालोक्य ज्वालन्तं सा प्रदक्षिणम् । नरवाहनदत्तस्य तस्यादाय करं व्यधात्

yāntī kvāpy agnimālokya jvālantaṃ sā pradakṣiṇam / naravāhanadattasya tasyādāya karaṃ vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनोद्वाहविधिं युक्त्या प्रौढा सा निरवर्तयत् । संकल्पैकप्रधाना हि दिव्यानामखिलाः क्रियाः

tenodvāhavidhiṃ yuktyā prauḍhā sā niravartayat / saṃkalpaikapradhānā hi divyānāmakhilāḥ kriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो नभस्तलात्तस्य पृथिवीं वेदिकामिव । नदीर्भुजंगीसदृशीर्वल्मीकानिव पर्वतान्

tato nabhastalāttasya pṛthivīṃ vedikāmiva / nadīrbhujaṃgīsadṛśīrvalmīkāniva parvatān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि तानि तथान्यानि कौतुकानि पदे पदे । दर्शयन्ती प्रियस्यात्र ययौ दूरं क्रमेण सा

tāni tāni tathānyāni kautukāni pade pade / darśayantī priyasyātra yayau dūraṃ krameṇa sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशगमनश्रान्ते तृषार्ते ऽस्मिञ्जलार्थिनि । नरवाहनदत्ते सा व्योममर्गादवातरत्

ākāśagamanaśrānte tṛṣārte 'smiñjalārthini / naravāhanadatte sā vyomamargādavātarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निनाय च वनान्तं तं चन्द्रांशुधवलाम्भसः । राजतेन द्रवेणेव भृतस्य सरसो ऽन्तिकम्

nināya ca vanāntaṃ taṃ candrāṃśudhavalāmbhasaḥ / rājatena draveṇeva bhṛtasya saraso 'ntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र शान्तं जलतृषा तस्य पीताम्भसो वने । उत्पन्नं रमणीये तु कान्तासंभोगतृष्णया

tatra śāntaṃ jalatṛṣā tasya pītāmbhaso vane / utpannaṃ ramaṇīye tu kāntāsaṃbhogatṛṣṇayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो हठार्थिता कृच्छ्रात्संभोगे सा प्रभावती । सानुक्रोशा कृतश्वासां ध्यात्वा मदनमञ्चुकाम्

tato haṭhārthitā kṛcchrātsaṃbhoge sā prabhāvatī / sānukrośā kṛtaśvāsāṃ dhyātvā madanamañcukām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरवाहनदत्तस्य तस्य प्रववृते तदा । परार्थप्रतिपन्ना हि नेक्षन्ते स्वार्थमुत्तमाः

naravāhanadattasya tasya pravavṛte tadā / parārthapratipannā hi nekṣante svārthamuttamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगाद तं च मा मंस्था आर्यपुत्र त्वमन्यथा । अभिप्रायो ममास्तीह तथा चात्र कथां शृणु

jagāda taṃ ca mā maṃsthā āryaputra tvamanyathā / abhiprāyo mamāstīha tathā cātra kathāṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा पाटलिपुत्रे ऽभूत्कापि स्त्री मृतभर्तृका । बालैकपुत्रा तरुणी निर्धना रूपशालिनी

purā pāṭaliputre 'bhūtkāpi strī mṛtabhartṛkā / bālaikaputrā taruṇī nirdhanā rūpaśālinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा चात्मपरितोषाय परपूरुषसंगमम् । विदधाना ययौ गेहाद्रात्रौ रारौ यतस् ततः

sā cātmaparitoṣāya parapūruṣasaṃgamam / vidadhānā yayau gehādrātrau rārau yatas tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोदकं पुत्र ते प्रातरानेष्यामीति तं सुतम् । बालं चाश्वास्य सायासीत्तं च सान्वहमानयत्

modakaṃ putra te prātarāneṣyāmīti taṃ sutam / bālaṃ cāśvāsya sāyāsīttaṃ ca sānvahamānayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च बालो गृहे तूष्णीं तयासीन्मोदकाशया । एकदा न तयानीतो विस्मृत्यास्य स मोदकः

sa ca bālo gṛhe tūṣṇīṃ tayāsīnmodakāśayā / ekadā na tayānīto vismṛtyāsya sa modakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याचमानं च तं बालं मोदकं सा किलाब्रवीत् । अहं स्वकामुकं वेद्मि मोदकं नापरं सुत

yācamānaṃ ca taṃ bālaṃ modakaṃ sā kilābravīt / ahaṃ svakāmukaṃ vedmi modakaṃ nāparaṃ suta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा नानयानीतो मोदको मे ऽन्यसक्तया । इति तस्य निराशस्य शिशोर्हृदयमस्फुटत्

tac chrutvā nānayānīto modako me 'nyasaktayā / iti tasya nirāśasya śiśorhṛdayamasphuṭat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदहं प्रिय पूर्वं त्वां सुतरां स्वीकरोमि चेत् । तन्मयैव कृताश्वासा त्वत्संगममहोत्सवे

tadahaṃ priya pūrvaṃ tvāṃ sutarāṃ svīkaromi cet / tanmayaiva kṛtāśvāsā tvatsaṃgamamahotsave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्त एव निराशा चेद् बुद्ध्वा मदनमञ्चुका । भवेत् तद्धृदयं तस्याः स्फुटेत् कुसुमपेशलम्

matta eva nirāśā ced buddhvā madanamañcukā / bhavet taddhṛdayaṃ tasyāḥ sphuṭet kusumapeśalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेतेनानृशंस्येन तामनाश्वास्य संप्रति । न तथाभिलषामि त्वाम् अपिप्राणाधिकं प्रियम्

tadetenānṛśaṃsyena tāmanāśvāsya saṃprati / na tathābhilaṣāmi tvām apiprāṇādhikaṃ priyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तः स प्रभावत्या तया सानन्दविस्मयः । नरवाहनदत्तो ऽत्र तत्कालं समचिन्तयत्

ity uktaḥ sa prabhāvatyā tayā sānandavismayaḥ / naravāhanadatto 'tra tatkālaṃ samacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो नवनवाश्चर्यनिर्माणे रसिको विधिः । अचिन्त्योदारचरिता येन सृष्टा प्रभावती

aho navanavāścaryanirmāṇe rasiko vidhiḥ / acintyodāracaritā yena sṛṣṭā prabhāvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ध्यायन् स तां प्रेम्णा स्तुत्वा राजसुतो ऽब्रवीत् । तर्हि मां नय सा यत्र स्थिता मदनमञ्चुका

iti dhyāyan sa tāṃ premṇā stutvā rājasuto 'bravīt / tarhi māṃ naya sā yatra sthitā madanamañcukā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा च गृहीत्वा तं नभसा सा प्रभावती । क्षणेन प्रापयाम् आस तमाषाढपुरं गिरिम्

tac chrutvā ca gṛhītvā taṃ nabhasā sā prabhāvatī / kṣaṇena prāpayām āsa tamāṣāḍhapuraṃ girim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र संगमयाम् आस तेन शुष्यत्तनुं चिरात् । पूरेणेव नदीं वृष्टिः सा तां मदनमञ्चुकाम्

tatra saṃgamayām āsa tena śuṣyattanuṃ cirāt / pūreṇeva nadīṃ vṛṣṭiḥ sā tāṃ madanamañcukām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽप्य् अपश्यद्वियोगार्तां कान्तां तां कृशपाण्डुराम् । नरवाहनदत्तो ऽत्र पर्वणीन्दुकलामिव

so 'py apaśyadviyogārtāṃ kāntāṃ tāṃ kṛśapāṇḍurām / naravāhanadatto 'tra parvaṇīndukalāmiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तदा प्राणलाभाय तयोर् अन्योन्यसंगमः । बभूव जगदानन्दी शर्वरीशशिनोरिव

sa tadā prāṇalābhāya tayor anyonyasaṃgamaḥ / babhūva jagadānandī śarvarīśaśinoriva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरहानलसंतप्तावाश्लिष्टौ दंपती च तौ । स्वेदच्छलाद्द्रवीभूतावेकताम् इव जग्मतुः

virahānalasaṃtaptāvāśliṣṭau daṃpatī ca tau / svedacchalāddravībhūtāvekatām iva jagmatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रभावतीविद्याबलेन निशि कल्पितान् । बुभुजाते ऽत्र तौ सद्यः स्वैर् अं भोगानुभावपि

tataḥ prabhāvatīvidyābalena niśi kalpitān / bubhujāte 'tra tau sadyaḥ svair aṃ bhogānubhāvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ददर्श च तद्विद्याबलेनैवात्र कश्चन । नरवाहनदत्तं तं विना मदनमञ्चुकाम्

na dadarśa ca tadvidyābalenaivātra kaścana / naravāhanadattaṃ taṃ vinā madanamañcukām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातस्तं चात्र मुञ्चन्तमेकवाणीं निजं प्रियम् । सा जगादाहितामर्षवशान्मदनमञ्चुका

prātastaṃ cātra muñcantamekavāṇīṃ nijaṃ priyam / sā jagādāhitāmarṣavaśānmadanamañcukā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हते मानसवेगे ऽसौ मोक्तव्यास्र्यसुतेन मे । मृतायाः पक्षिभिर् वापि वेणी दाह्याथवाग्निना

hate mānasavege 'sau moktavyāsryasutena me / mṛtāyāḥ pakṣibhir vāpi veṇī dāhyāthavāgninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति प्रतिज्ञातमभून्मया साद्य मम त्वया । जीवत्यस्मिन्नृपे मुक्ता तेन मे दूयते मनः

iti pratijñātamabhūnmayā sādya mama tvayā / jīvatyasminnṛpe muktā tena me dūyate manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षिप्तो ऽपि न मृतो ह्येष वेगवत्याग्निपर्वते । त्वं चादृश्या प्रभावत्या विहितो ऽत्र स्वमायया

kṣipto 'pi na mṛto hyeṣa vegavatyāgniparvate / tvaṃ cādṛśyā prabhāvatyā vihito 'tra svamāyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा त्वत्समीपे हि शत्रोरस्यानुशायिनः । इहैते संचरन्तो ऽद्य त्वां सहेरन्विलोक्य किम्

anyathā tvatsamīpe hi śatrorasyānuśāyinaḥ / ihaite saṃcaranto 'dya tvāṃ saheranvilokya kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तस्तया पत्न्या साध्व्या कालानुरोधवान् । नरवाहनदत्तो ऽत्र सान्त्वयन्स जगाद ताम्

evam uktastayā patnyā sādhvyā kālānurodhavān / naravāhanadatto 'tra sāntvayansa jagāda tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सस्ंपत्स्यते ऽयं कामस् ते हनिष्याम्यचिरादमुम् । शत्रुं विद्याः समासाद्य प्रतीक्षस्व मनाक्प्रिये

sasṃpatsyate 'yaṃ kāmas te haniṣyāmyacirādamum / śatruṃ vidyāḥ samāsādya pratīkṣasva manākpriye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्याद्युक्त्वा समाश्वास्य स तां मदनमञ्चुकाम् । नरवाहनदत्तो ऽत्र तस्थौ वैद्याधरे पुरे

ityādyuktvā samāśvāsya sa tāṃ madanamañcukām / naravāhanadatto 'tra tasthau vaidyādhare pure

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.