Library·Somadeva: Kathasaritsagara·15·15.1
प्रथमस् तरङ्गः । निशासु ताण्डवोद्दण्डशुण्डासीत्कास्रशीकरैः । ज्योतींषि पुष्णन्न् इव वस् तमो मुष्णातु विघ्नजित्
prathamas taraṅgaḥ / niśāsu tāṇḍavoddaṇḍaśuṇḍāsītkāsraśīkaraiḥ / jyotīṃṣi puṣṇann iva vas tamo muṣṇātu vighnajit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गोविन्दकूटे ऽत्र स्थितमास्थानवर्तिनम् । नरवाहनदत्तं तं चक्रवर्तिनमाययौ
tato govindakūṭe 'tra sthitamāsthānavartinam / naravāhanadattaṃ taṃ cakravartinamāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याधरो द्युमार्गेण सो ऽमृतप्रभसंज्ञकः । येनैष रक्षितः पूर्वं शत्रुक्षिप्तो ऽग्निपर्वते
vidyādharo dyumārgeṇa so 'mṛtaprabhasaṃjñakaḥ / yenaiṣa rakṣitaḥ pūrvaṃ śatrukṣipto 'gniparvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगत्यावेदितात्मा च प्रणतश्चक्रवर्तिना । तेन प्रीतिकृतातिथ्यः स तं विद्याधरो ऽब्रवीत्
āgatyāveditātmā ca praṇataścakravartinā / tena prītikṛtātithyaḥ sa taṃ vidyādharo 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति दक्षिणदिग्वर्ती मलयाख्यो महागिरिः । तत्राश्रमपदे चास्ते वामदेवो महानृषिः
asti dakṣiṇadigvartī malayākhyo mahāgiriḥ / tatrāśramapade cāste vāmadevo mahānṛṣiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वां कस्यापि कार्यस्य हेतोरेकाकिनं प्रभो । आह्वयत्येतदर्थं च तेनाहं प्रेषितो ऽद्य ते
sa tvāṃ kasyāpi kāryasya hetorekākinaṃ prabho / āhvayatyetadarthaṃ ca tenāhaṃ preṣito 'dya te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वार्जितः प्रभुस्त्वं च मम तेनास्मि चागतः । तदेहि सिद्ध्यै गच्छावः शीघ्रं तस्यान्तिकं मुनेः
pūrvārjitaḥ prabhustvaṃ ca mama tenāsmi cāgataḥ / tadehi siddhyai gacchāvaḥ śīghraṃ tasyāntikaṃ muneḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तवता तेन सह विद्याधरेण सः । तत्रैव भार्याः सेनाश् च स्थापयित्वा तथेति ताः
evam uktavatā tena saha vidyādhareṇa saḥ / tatraiva bhāryāḥ senāś ca sthāpayitvā tatheti tāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पत्य नभसा क्षिप्रं प्राप्यैव मलयाचलम् । नरवाहनदत्तस् तं वामदेवर्षिमभ्यगात्
utpatya nabhasā kṣipraṃ prāpyaiva malayācalam / naravāhanadattas taṃ vāmadevarṣimabhyagāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श तं च जरसा पाण्डुरं प्रांशुविग्रहम् । निर्मांसनेत्रकुहरस्फुरत्तारकसन्मणिम्
dadarśa taṃ ca jarasā pāṇḍuraṃ prāṃśuvigraham / nirmāṃsanetrakuharasphurattārakasanmaṇim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याधरेन्द्ररत्नानां स्थानं वेल्लज्जटालतम् । हिमाद्रिं सिद्धिसाहाय्यहेतोरिव सहागतम्
vidyādharendraratnānāṃ sthānaṃ vellajjaṭālatam / himādriṃ siddhisāhāyyahetoriva sahāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ववन्दे चरणौ मुनेस् तस्य स सो ऽपि तम् । राजानं रचितातिथ्यो मुनिरेवम् अभाषत
tato vavande caraṇau munes tasya sa so 'pi tam / rājānaṃ racitātithyo munirevam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा दग्धो ऽपि कामस्त्वं रत्यास्तुष्टेन शंभुना । सर्वविद्याधरेन्द्राणां चक्रवर्ती विनिर्मितः
purā dagdho 'pi kāmastvaṃ ratyāstuṣṭena śaṃbhunā / sarvavidyādharendrāṇāṃ cakravartī vinirmitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाश्रमे ममैतस्मिन् गम्भीरान्तर्गुहान्तरे । सन्ति रत्नानि तानि त्वं मदादिष्टानि साधय
tadāśrame mamaitasmin gambhīrāntarguhāntare / santi ratnāni tāni tvaṃ madādiṣṭāni sādhaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जेयो मन्दरदेवो हि सिद्धरत्नस्य ते भवेत् । एतदर्थं त्वमाहूतो मयेह गिरिशाज्ञया
jeyo mandaradevo hi siddharatnasya te bhavet / etadarthaṃ tvamāhūto mayeha giriśājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा तेन मुनिनैवोपदिष्टविधिश् च सः । नरवाहनदत्तस् तां प्रहृष्टः प्राविशद्गुहाम्
ity uktvā tena muninaivopadiṣṭavidhiś ca saḥ / naravāhanadattas tāṃ prahṛṣṭaḥ prāviśadguhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां विजित्य विघ्नौघांस्तांस्तान्वीरो ददर्श सः । गजेन्द्रमभिधावन्तं मत्तं सगलगर्जितम्
tasyāṃ vijitya vighnaughāṃstāṃstānvīro dadarśa saḥ / gajendramabhidhāvantaṃ mattaṃ sagalagarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखे मुष्टिप्रहारं च दत्त्वा पादौ च दन्तयोः । आरुरोह च तं मत्तगजं राजा स लाघवास्त्
mukhe muṣṭiprahāraṃ ca dattvā pādau ca dantayoḥ / āruroha ca taṃ mattagajaṃ rājā sa lāghavāst
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु सिद्धं महाहस्तिरत्नं ते चक्रवर्तिनः । इति वाणी गुहामध्यादशरीरोदभूत्तदा
sādhu siddhaṃ mahāhastiratnaṃ te cakravartinaḥ / iti vāṇī guhāmadhyādaśarīrodabhūttadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः खड्गमहीन्द्राभं स ददर्श निपत्य च । चक्रवर्तित्वलक्ष्म्यास्तं केशपाशमिवाग्रहीत्
tataḥ khaḍgamahīndrābhaṃ sa dadarśa nipatya ca / cakravartitvalakṣmyāstaṃ keśapāśamivāgrahīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु भोः खड्गरत्नं ते सिद्धं जैत्रमरिंदम । इति वागुदभूद्भूयो ऽप्य् अशरीरा गुहान्तरे
sādhu bhoḥ khaḍgaratnaṃ te siddhaṃ jaitramariṃdama / iti vāgudabhūdbhūyo 'py aśarīrā guhāntare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स चन्द्रिकारत्नं कामिनीरत्नमत्र च । विध्वंसिनीति नाम्ना च विद्यारत्नमसाधयस्त्
tataḥ sa candrikāratnaṃ kāminīratnamatra ca / vidhvaṃsinīti nāmnā ca vidyāratnamasādhayast
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं द्वाभ्यां सहाद्याभ्यां सरसा चन्दनेन च । कार्यकालोपयुक्तानि सप्त माहात्म्यदानि च
evaṃ dvābhyāṃ sahādyābhyāṃ sarasā candanena ca / kāryakālopayuktāni sapta māhātmyadāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधयित्वा स रत्नानि गुहाया निर्गतस् ततः । वामदेवर्षये तस्मै सिद्धं सर्वं शशंस तत्
sādhayitvā sa ratnāni guhāyā nirgatas tataḥ / vāmadevarṣaye tasmai siddhaṃ sarvaṃ śaśaṃsa tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स मुनिराह स्म तं प्रीत्या चक्रवर्तिनम् । पुत्र सिद्धमहाचक्रवर्तिरत्नो व्रजाधुना
tataḥ sa munirāha sma taṃ prītyā cakravartinam / putra siddhamahācakravartiratno vrajādhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय मन्दरदेवं तं कैलासोत्तरपार्श्वगम् । भुङ्क्ष्व चोभयतत्पार्श्वसाम्राज्यश्रियमूर्जिताम्
jaya mandaradevaṃ taṃ kailāsottarapārśvagam / bhuṅkṣva cobhayatatpārśvasāmrājyaśriyamūrjitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तस्तेन मुनिना सिद्धकार्यः प्रणम्य तम् । चक्रवर्ती ततो व्योम्ना स ययौ सामृतप्रभः
ity uktastena muninā siddhakāryaḥ praṇamya tam / cakravartī tato vyomnā sa yayau sāmṛtaprabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप गोविन्दकूटस्थं तच् च स्वशिबिरं क्षणात् । महाप्रभावया श्वश्र्वा धनवत्याभिर् अक्षितम्
prāpa govindakūṭasthaṃ tac ca svaśibiraṃ kṣaṇāt / mahāprabhāvayā śvaśrvā dhanavatyābhir akṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र मार्गोन्मुखैर् दृष्टा निजैर् विद्याधराधिपैः । भार्याभिः सचिवैश्चैव प्रहृष्टैः सो ऽभ्यनन्द्यत
tatra mārgonmukhair dṛṣṭā nijair vidyādharādhipaiḥ / bhāryābhiḥ sacivaiścaiva prahṛṣṭaiḥ so 'bhyanandyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोपविष्टः पृच्छद्भ्यो वामदेवर्षिदर्शनम् । गुहाप्रवेशं रत्नानां सिद्धिं चैभ्यः शशंस सः
athopaviṣṭaḥ pṛcchadbhyo vāmadevarṣidarśanam / guhāpraveśaṃ ratnānāṃ siddhiṃ caibhyaḥ śaśaṃsa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तत्र हतानन्ददिव्यतूर्यो महोत्सवः । नृत्यद्विद्याधरीको ऽभूत्पानमत्तजनस् तथा
tatas tatra hatānandadivyatūryo mahotsavaḥ / nṛtyadvidyādharīko 'bhūtpānamattajanas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येद्युश् च रिपुस्थानस्थितासौम्यग्रहेण सः । आक्रान्तकण्टकस्थानसौम्येनात्मसमर्द्धिना
anyedyuś ca ripusthānasthitāsaumyagraheṇa saḥ / ākrāntakaṇṭakasthānasaumyenātmasamarddhinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वान्यसंपद्युक्तेन लग्नेन कृतमङ्गलः । आरुह्य शर्वदत्तं तद्विमानं ब्रह्मनिर्मितम्
sarvānyasaṃpadyuktena lagnena kṛtamaṅgalaḥ / āruhya śarvadattaṃ tadvimānaṃ brahmanirmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जेतुं मन्दरदेवं तं ससैन्यो ऽन्तःपुरान्वितः । नरवाहनदत्तो ऽत्र प्रतस्थे नभसा ततः
jetuṃ mandaradevaṃ taṃ sasainyo 'ntaḥpurānvitaḥ / naravāhanadatto 'tra pratasthe nabhasā tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेलुश्चानुचरास्ते ते प्रवीराः परिवार्य तम् । भक्ता भीताश् च गन्धर्वराजविद्याधराधिपाः
celuścānucarāste te pravīrāḥ parivārya tam / bhaktā bhītāś ca gandharvarājavidyādharādhipāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेनापतेर्हरिशिखस्यादेशानुविधायिनः । चण्डसिंहः समं मात्रा धनवत्या सुमेधसा
senāpaterhariśikhasyādeśānuvidhāyinaḥ / caṇḍasiṃhaḥ samaṃ mātrā dhanavatyā sumedhasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीरः पिङ्गलगान्धारस् तथा वायुपथो बली । विद्युत्पुञ्जो ऽमितगतिः कालकूटपतिश् च सः
vīraḥ piṅgalagāndhāras tathā vāyupatho balī / vidyutpuñjo 'mitagatiḥ kālakūṭapatiś ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्दरः समहादंष्ट्रः स्वसखा चामृतप्रभः । समं सागरदत्तेन वीरश्चित्राङ्गदो ऽपि सः
mandaraḥ samahādaṃṣṭraḥ svasakhā cāmṛtaprabhaḥ / samaṃ sāgaradattena vīraścitrāṅgado 'pi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते चान्ये च ये ऽत्रासन् गौरिमुण्डव्यपाश्रिताः । समग्रास् ते ऽन्वधावंस्तं विजिगीषुं बलान्विताः
ete cānye ca ye 'trāsan gaurimuṇḍavyapāśritāḥ / samagrās te 'nvadhāvaṃstaṃ vijigīṣuṃ balānvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तत्सेनया छन्ने गगने क्वापि भास्करः । ममज्ज लज्जयेवात्र तत्तेजोनिह्नुतप्रभः
tadā tatsenayā channe gagane kvāpi bhāskaraḥ / mamajja lajjayevātra tattejonihnutaprabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ मानसमुल्लङ्घ्य देवर्षिव्रातसेवितम् । अतीत्य गण्डशैलं च लीलोद्यानं द्युयोषिताम्
atha mānasamullaṅghya devarṣivrātasevitam / atītya gaṇḍaśailaṃ ca līlodyānaṃ dyuyoṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चक्रवर्ती संप्राप स्फटिकापाण्डुरत्विषः । मूलं निजयशोराशेरिव कैलासभूभृतः
sa cakravartī saṃprāpa sphaṭikāpāṇḍuratviṣaḥ / mūlaṃ nijayaśorāśeriva kailāsabhūbhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र मन्दाकिनीतीरे निषण्णं निजगाद तम् । विद्याधराधिपो धीमान्मन्दरो बन्धुरं वचः
tatra mandākinītīre niṣaṇṇaṃ nijagāda tam / vidyādharādhipo dhīmānmandaro bandhuraṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहैव तावद् देवाद्य स्थीयतां द्युनदीतटे । न युक्तम् इममुल्लङ्घ्य कैलासं गन्तुमग्रतः
ihaiva tāvad devādya sthīyatāṃ dyunadītaṭe / na yuktam imamullaṅghya kailāsaṃ gantumagrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरास्पदस्य ह्येतस्य विद्या नश्यन्ति लङ्घनात् । त्रिशीर्षगुहया तस्य गन्तव्यं पार्श्वमुत्तरम्
harāspadasya hyetasya vidyā naśyanti laṅghanāt / triśīrṣaguhayā tasya gantavyaṃ pārśvamuttaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवमायाभिधानेन सा च राज्ञाभिर् अक्ष्यते । स चातिदृप्तस् तस्मात् तम् अजित्वा गम्यते कथम्
devamāyābhidhānena sā ca rājñābhir akṣyate / sa cātidṛptas tasmāt tam ajitvā gamyate katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्दरेणैवमुदिते धनवत्यानुमोदिते । नरवाहनदत्तस् तं तत्रैवासीत्स वासरम्
mandareṇaivamudite dhanavatyānumodite / naravāhanadattas taṃ tatraivāsītsa vāsaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रस्थो देवमायाय दूतं साम्ना व्यसर्जयत् । स च सान्त्वेन नैवास्य शासनं प्रत्यपद्यत
tatrastho devamāyāya dūtaṃ sāmnā vyasarjayat / sa ca sāntvena naivāsya śāsanaṃ pratyapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽपरेद्युः संनद्धैस्तैस्तैः स्वै राजभिः सह । स चक्रवर्ती तं प्रायाद्देवमायं प्रति प्रभुः
tato 'paredyuḥ saṃnaddhaistaistaiḥ svai rājabhiḥ saha / sa cakravartī taṃ prāyāddevamāyaṃ prati prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवमायो ऽपि तद्बुद्ध्वा ससैन्यो योद्धुमाययौ । वराहवज्रमुष्ट्यादिभूरिराजान्वितो ऽग्रतः
devamāyo 'pi tadbuddhvā sasainyo yoddhumāyayau / varāhavajramuṣṭyādibhūrirājānvito 'grataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रववृते तत्र सङ्ग्रामः सेनयोस्तयोः । कैलासे सुरसंघातविमानाच्छादिताम्बरः
tataḥ pravavṛte tatra saṅgrāmaḥ senayostayoḥ / kailāse surasaṃghātavimānācchāditāmbaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छिन्नभूरिशिरःश्रेणिकरकावर्षभीषणः । सवीरगर्जितः सो ऽभूद्घोरो रणघनागमः
chinnabhūriśiraḥśreṇikarakāvarṣabhīṣaṇaḥ / savīragarjitaḥ so 'bhūdghoro raṇaghanāgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवमायस्य सेनान्यमग्रयोधं जघान यत् । वराहं चण्डसिंहो ऽत्र न नामाभूत्तदाद्भुतम्
devamāyasya senānyamagrayodhaṃ jaghāna yat / varāhaṃ caṇḍasiṃho 'tra na nāmābhūttadādbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रं तु यत्स्वयं बद्धो देवमायो ऽप्य् अमायिना । नरवाहनदत्तेन प्रहारैर् मूर्च्छितो रणे
citraṃ tu yatsvayaṃ baddho devamāyo 'py amāyinā / naravāhanadattena prahārair mūrcchito raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बद्धे च तस्मिंस् तत्सैन्यम् अभज्यत महारथैः । वज्रमुष्टिमहाबाहुतीक्ष्णदंष्ट्रादिभिः सह
baddhe ca tasmiṃs tatsainyam abhajyata mahārathaiḥ / vajramuṣṭimahābāhutīkṣṇadaṃṣṭrādibhiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सुरैर् विमानस्थैः साधु साध्वित्य् उदीरिते । सर्वे ऽप्य् अभिननन्दुस्तं जयिनं चक्रवर्तिनम्
tataḥ surair vimānasthaiḥ sādhu sādhvity udīrite / sarve 'py abhinanandustaṃ jayinaṃ cakravartinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अह तं संयतानीतं समाश्वास्य महाप्रभुः । प्रसादेनानुजग्राह देवमायं मुमोच च
aha taṃ saṃyatānītaṃ samāśvāsya mahāprabhuḥ / prasādenānujagrāha devamāyaṃ mumoca ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽइ बाहुजितस् तस्य शासनं चक्रवर्तिनः । वज्रमुष्ट्यादिभिः सार्धं प्रणतः प्रत्यपद्यत
so 'i bāhujitas tasya śāsanaṃ cakravartinaḥ / vajramuṣṭyādibhiḥ sārdhaṃ praṇataḥ pratyapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निवृत्ते सङ्ग्रामे तस्मिन्व्यपगते ऽहनि । प्रातरास्थानमायातः पार्श्वस्थश्चक्रवर्तिनः
tato nivṛtte saṅgrāme tasminvyapagate 'hani / prātarāsthānamāyātaḥ pārśvasthaścakravartinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं त्रिशीर्षगुहाम्नायं तेन पृष्टो विविक्षुणा । देवमायो यथातत्त्वमेवं कथयति स्म सः
taṃ triśīrṣaguhāmnāyaṃ tena pṛṣṭo vivikṣuṇā / devamāyo yathātattvamevaṃ kathayati sma saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कैलासस्य पुरा देव विद्याधरवराश्रिते । अभूतां भिन्नसाम्राज्ये द्वे पार्श्वे दक्षिणोत्तरे
kailāsasya purā deva vidyādharavarāśrite / abhūtāṃ bhinnasāmrājye dve pārśve dakṣiṇottare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषभाख्यो ऽथ देवेन तपस्तुष्टेन शंभुना । चक्रवर्ती प्रदिष्टो ऽभूदेक एव तटीर्द्वयोः
ṛṣabhākhyo 'tha devena tapastuṣṭena śaṃbhunā / cakravartī pradiṣṭo 'bhūdeka eva taṭīrdvayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गन्तुमुत्तरं पार्श्वं कैलासं जातु लङ्घयन् । अधःस्थितहरक्रोधाद्भ्रष्टविद्यो ऽपतद्दिवः
sa gantumuttaraṃ pārśvaṃ kailāsaṃ jātu laṅghayan / adhaḥsthitaharakrodhādbhraṣṭavidyo 'pataddivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रूरेन तपसा पुनराराधितं हरम् । प्राग्वदादिष्टसाम्राज्यमृषभोसौ व्यजिज्ञपत्
tataḥ krūrena tapasā punarārādhitaṃ haram / prāgvadādiṣṭasāmrājyamṛṣabhosau vyajijñapat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कैलासोल्लङ्घनं तावन्नास्मि नः केन तत्पथा । उभयोः पार्श्वयोर् देव चक्रवर्ती भवाम्य् अहम्
kailāsollaṅghanaṃ tāvannāsmi naḥ kena tatpathā / ubhayoḥ pārśvayor deva cakravartī bhavāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वोत्तरपार्श्वे ऽस्य गमनाय पिनाकभृत् । चकार भित्त्वा कैलासं तद्गुहाविवरं महत्
tac chrutvottarapārśve 'sya gamanāya pinākabhṛt / cakāra bhittvā kailāsaṃ tadguhāvivaraṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ विद्धः स कैलासो विग्नो व्यज्ञापयच् छिवम् । मानुषागम्यम् एतन् मे भगवन् पार्श्वम् उत्तरम्
atha viddhaḥ sa kailāso vigno vyajñāpayac chivam / mānuṣāgamyam etan me bhagavan pārśvam uttaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गम्यं तेषामपीदानीमनया गुहया कृतम् । तत् तथा कुरु येनैषा मर्यादा मे न भज्यते
gamyaṃ teṣāmapīdānīmanayā guhayā kṛtam / tat tathā kuru yenaiṣā maryādā me na bhajyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कैलासेनेति विज्ञप्तो गुहायां रक्षकान् हरः । स्थापयाम् आस दिग्दन्तिदृग्विषाहीन्द्रगुह्यकान्
kailāseneti vijñapto guhāyāṃ rakṣakān haraḥ / sthāpayām āsa digdantidṛgviṣāhīndraguhyakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणे ऽस्य महामायं द्वारि विद्याधरेश्वरम् । उत्तरे कालरात्रिं च चण्डिकामपराजिताम्
dakṣiṇe 'sya mahāmāyaṃ dvāri vidyādhareśvaram / uttare kālarātriṃ ca caṇḍikāmaparājitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कृतगुहारक्षो महारत्नानि शंकरः । उत्पाद्य भगवांस् तत्र व्यवस्थामादिदेश सः
evaṃ kṛtaguhārakṣo mahāratnāni śaṃkaraḥ / utpādya bhagavāṃs tatra vyavasthāmādideśa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धरत्नस्य गम्येयं द्विपार्श्वी चक्रवर्तिनः । द्युचराणां सदाराणां सदूतानां भविष्यति
siddharatnasya gamyeyaṃ dvipārśvī cakravartinaḥ / dyucarāṇāṃ sadārāṇāṃ sadūtānāṃ bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुज्ञाताश् च ये तेन राजानः स्युरिहोत्तरे । तेषां चैषा गुहा गम्या न त्वन्यस्यात्र कस्यचित्
anujñātāś ca ye tena rājānaḥ syurihottare / teṣāṃ caiṣā guhā gamyā na tvanyasyātra kasyacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यादिष्टवति त्र्यक्षे कुर्वन्नृषभकस् ततः । साम्राज्यं युयुधे दर्पाद् देवैर् जघ्ने च वज्रिणा
ityādiṣṭavati tryakṣe kurvannṛṣabhakas tataḥ / sāmrājyaṃ yuyudhe darpād devair jaghne ca vajriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येषो ऽस्यास् त्रिशीर्षाख्यगुहाया आगमः प्रभो । अगम्या चैव सैषान्यैर् विना युष्मादृशैर् गुहा
ityeṣo 'syās triśīrṣākhyaguhāyā āgamaḥ prabho / agamyā caiva saiṣānyair vinā yuṣmādṛśair guhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य चैतद्गुहाद्वाररक्षिणः कालतः कुले । महामायस्य जातो ऽयं देवमायो ऽहमीश्वर
tasya caitadguhādvārarakṣiṇaḥ kālataḥ kule / mahāmāyasya jāto 'yaṃ devamāyo 'hamīśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याधरेषु जातो ऽयं दुर्जयो रिपुभिर् मृधे । यश् च जेष्यत्यमुं सो ऽत्र चक्रवर्ती भविष्यति
vidyādhareṣu jāto 'yaṃ durjayo ripubhir mṛdhe / yaś ca jeṣyatyamuṃ so 'tra cakravartī bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनास्य स्वामिना भाव्यं सो ऽनुवर्त्यो ऽमुना प्रभुः । इति जन्मनि मे दिव्या व्याजहार सरस्वती
tenāsya svāminā bhāvyaṃ so 'nuvartyo 'munā prabhuḥ / iti janmani me divyā vyājahāra sarasvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं जितस्त्वया त्वं च सिद्धरत्नः प्रभाववान् । कैलासोभयपार्श्वैकचक्रवर्तीह नः प्रभुः
so 'haṃ jitastvayā tvaṃ ca siddharatnaḥ prabhāvavān / kailāsobhayapārśvaikacakravartīha naḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् त्रिशीर्षगुहाम् एतां तीर्त्वा शेषान् रिपूञ् जय । इत्य् उक्ते देवमायेन चक्रवर्ती जगाद सः
tat triśīrṣaguhām etāṃ tīrtvā śeṣān ripūñ jaya / ity ukte devamāyena cakravartī jagāda saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छामो ऽद्य गुहाद्वारे वसामस् तत्र सांप्रतम् । कृतसंविधयः प्रातः प्रवेक्ष्यामश् च तां गुहाम्
gacchāmo 'dya guhādvāre vasāmas tatra sāṃpratam / kṛtasaṃvidhayaḥ prātaḥ pravekṣyāmaś ca tāṃ guhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तवान् स गत्वाथ सर्वैस्तै राजभिः सह । नरवाहनदत्तो ऽत्र गुहाद्वारे समावसत्
ity uktavān sa gatvātha sarvaistai rājabhiḥ saha / naravāhanadatto 'tra guhādvāre samāvasat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श तां च गम्भीरनिरालोकोदरां गुहाम् । जन्मभूमिमनर्केन्दुं कल्पान्ततमसामिव
dadarśa tāṃ ca gambhīranirālokodarāṃ guhām / janmabhūmimanarkenduṃ kalpāntatamasāmiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीये ऽह्नि च संपूज्य विवेशैतां विमानगः । ध्यातोपनतसद्रत्नसहायः सपरिच्छदः
dvitīye 'hni ca saṃpūjya viveśaitāṃ vimānagaḥ / dhyātopanatasadratnasahāyaḥ saparicchadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमांसि चन्द्रिकारत्नैश् चन्दनेनाहिदृग्विषान् । दिग्गजान् हस्तिरत्नेन खड्गरत्नेन गुह्यकान्
tamāṃsi candrikāratnaiś candanenāhidṛgviṣān / diggajān hastiratnena khaḍgaratnena guhyakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विघ्नानन्यां श्चान्यरत्नैर् निवार्य सह सेनया । उत्तीय तां गुहां चोदग्द्वारेण स विनिर्ययौ
vighnānanyāṃ ścānyaratnair nivārya saha senayā / uttīya tāṃ guhāṃ codagdvāreṇa sa viniryayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श च गुहागर्भनिर्गतः पार्श्वमुत्तरम् । कैलासस्यापुनर्जन्मजीवलोकान्तरोपमम्
dadarśa ca guhāgarbhanirgataḥ pārśvamuttaram / kailāsasyāpunarjanmajīvalokāntaropamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु रत्नप्रभावाप्तमाहात्म्येन गुहा त्वया । चक्रवर्तिन्नियं तीर्णेत्युदभूद्वाक्तदा दिवः
sādhu ratnaprabhāvāptamāhātmyena guhā tvayā / cakravartinniyaṃ tīrṇetyudabhūdvāktadā divaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोचतुर्धनवती देवमायश् च तं प्रभुम् । देव संनिहिता द्वारे कालरात्रिर्हि सर्वदा
athocaturdhanavatī devamāyaś ca taṃ prabhum / deva saṃnihitā dvāre kālarātrirhi sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा चोत्पादिता पूर्वं विष्णुनामृतमन्थने । दारणी दानवेन्द्राणाममृतं हर्तुमिच्छताम्
eṣā cotpāditā pūrvaṃ viṣṇunāmṛtamanthane / dāraṇī dānavendrāṇāmamṛtaṃ hartumicchatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैषादिष्टा गुहामेतामिह शर्वेण रक्षितुम् । यथा नान्यस्तरेदेनां यथोक्तैस्त्वद्विधैर् विना
saiṣādiṣṭā guhāmetāmiha śarveṇa rakṣitum / yathā nānyastaredenāṃ yathoktaistvadvidhair vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं चक्रवर्ती तीर्णश् च सिद्धरत्नो गुहामिमाम् । तदेषा पूजनीया ते पूज्या विजयसिद्धये
tvaṃ cakravartī tīrṇaś ca siddharatno guhāmimām / tadeṣā pūjanīyā te pūjyā vijayasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं धनवतीदेवमायोक्तस्यैव तस्य सः । नरवाहनदत्तस्य तत्राक्षीयत वासरः
evaṃ dhanavatīdevamāyoktasyaiva tasya saḥ / naravāhanadattasya tatrākṣīyata vāsaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संध्यारुणा बभूवुश् च कैलासोत्तरसानवः । सूचयन्त इवासन्नसङ्ग्रामरुधिरोक्षणम्
saṃdhyāruṇā babhūvuś ca kailāsottarasānavaḥ / sūcayanta ivāsannasaṅgrāmarudhirokṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवृणोत्कटकं तस्य राज्ञो लब्धबलं तमः । गुहागृहपराभूतिवैर् अमार्द्रम् इव स्मरत्
āvṛṇotkaṭakaṃ tasya rājño labdhabalaṃ tamaḥ / guhāgṛhaparābhūtivair amārdram iva smarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनर्चादुर्मनःकालरात्रिक्रोधाङ्कुरा इव । बभ्रमुर्भूतवेतालडाकिनीगणफेरवः
anarcādurmanaḥkālarātrikrodhāṅkurā iva / babhramurbhūtavetālaḍākinīgaṇapheravaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणाच् च जज्ञे निःसंज्ञं सैन्यं सुप्तमिवाखिलम् । नरवाहनदत्तस्य स एको ऽभून्न मोहितः
kṣaṇāc ca jajñe niḥsaṃjñaṃ sainyaṃ suptamivākhilam / naravāhanadattasya sa eko 'bhūnna mohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽनर्चनसंक्रुद्धकालरात्रिविजृम्भितम् । मन्वानश्चक्रवर्ती स वाक्पुष्पैस्तामथार्चयत्
tato 'narcanasaṃkruddhakālarātrivijṛmbhitam / manvānaścakravartī sa vākpuṣpaistāmathārcayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशिरश्चक्रसंचारचतुरा प्रणवाकृतिः । त्वं प्राणशक्तिर् जन्तूनां जीवनी त्वां नमाम्य् अहम्
āśiraścakrasaṃcāracaturā praṇavākṛtiḥ / tvaṃ prāṇaśaktir jantūnāṃ jīvanī tvāṃ namāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रवन्महिषकण्ठास्रधाराभिस्त्रिशिखाश्रिभिः । आश्वासितत्रिभुवने दुर्गारूपे नमो ऽस्तु ते
sravanmahiṣakaṇṭhāsradhārābhistriśikhāśribhiḥ / āśvāsitatribhuvane durgārūpe namo 'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुरुरक्तभृतभ्रान्तकरस्थितकपालया । नृत्यन्ता त्रिजगद्रक्षापात्रयेव जितं त्वया
rururaktabhṛtabhrāntakarasthitakapālayā / nṛtyantā trijagadrakṣāpātrayeva jitaṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वाक्षिदीप्तिदीपात्र्यकपाला कालरात्र्यपि । कपालहस्ता सार्केन्दुरिव भासि भवप्रिये
ūrdhvākṣidīptidīpātryakapālā kālarātryapi / kapālahastā sārkenduriva bhāsi bhavapriye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति स्तुता तुतोषात्र कालरात्रिर्न तस्य यत् । तत्स्वमुर्धोपहारेण तामर्चितुमियेष सः
iti stutā tutoṣātra kālarātrirna tasya yat / tatsvamurdhopahāreṇa tāmarcitumiyeṣa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा पुत्र साहसं कार्षीरेवा सिद्धास्मि वीर ते । प्रकृतिस्थं तवास्त्वेतत्कटकं जयमाप्नुहि
mā putra sāhasaṃ kārṣīrevā siddhāsmi vīra te / prakṛtisthaṃ tavāstvetatkaṭakaṃ jayamāpnuhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उवाचात्तखड्गं तं सा देवी तत्र तत्क्षणम् । सुप्तप्रबुद्धम् इव तत्कटकं तस्य चाभवत्
ity uvācāttakhaḍgaṃ taṃ sā devī tatra tatkṣaṇam / suptaprabuddham iva tatkaṭakaṃ tasya cābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भार्या वयस्याश् च सर्वे विद्याधराश् च ते । प्रशशंसुस्तमेतस्य प्रभावं चक्रवर्तिनः
tato bhāryā vayasyāś ca sarve vidyādharāś ca te / praśaśaṃsustametasya prabhāvaṃ cakravartinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैष विहिताहारपानाद्यावश्यकक्रियः । वीरो ऽनैषीत्त्रियामां तां शतयास्मामिवायताम्
athaiṣa vihitāhārapānādyāvaśyakakriyaḥ / vīro 'naiṣīttriyāmāṃ tāṃ śatayāsmāmivāyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातश् च पूजयित्वा तां कालरात्रिं ततो ययौ । विद्याधरनिरुद्धाग्रमार्गं धूमशिखं प्रति
prātaś ca pūjayitvā tāṃ kālarātriṃ tato yayau / vidyādharaniruddhāgramārgaṃ dhūmaśikhaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभूत्तेन समं तस्य सङ्ग्रामश्चक्रवर्तिनः । राज्ञा मन्दरदेवीयप्रधानेन स तादृशः
abhūttena samaṃ tasya saṅgrāmaścakravartinaḥ / rājñā mandaradevīyapradhānena sa tādṛśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र खड्गमयं व्योम शूरमूर्धमयी मही । आसीज्जहि जहीत्युग्रवीरवाक्यमयं वचः
yatra khaḍgamayaṃ vyoma śūramūrdhamayī mahī / āsījjahi jahītyugravīravākyamayaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र धूमशिखं युद्धे बद्ध्वानीतं प्रसह्य तम् । चक्रवर्ती स संमान्य ग्राहयाम् आस शासनम्
tatra dhūmaśikhaṃ yuddhe baddhvānītaṃ prasahya tam / cakravartī sa saṃmānya grāhayām āsa śāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यवेशयच् च तदहः सैन्यमत्रैव तत्पुरे । शान्तधूमशिखोद्रेकमग्निदग्धेन्धनं यथा
nyaveśayac ca tadahaḥ sainyamatraiva tatpure / śāntadhūmaśikhodrekamagnidagdhendhanaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीये ऽहि स चारेभ्यो योद्धुमायान्तमग्रतः । बुद्ध्वा मन्दरदेवं तं ज्ञातवृत्तान्तमग्रतः
dvitīye 'hi sa cārebhyo yoddhumāyāntamagrataḥ / buddhvā mandaradevaṃ taṃ jñātavṛttāntamagrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरवाहनदत्तस् थैः सह विद्याधरेश्वरैः । प्रययौ तं प्रति ततस् तज्जये बद्धनिश्चयः
naravāhanadattas thaiḥ saha vidyādhareśvaraiḥ / prayayau taṃ prati tatas tajjaye baddhaniścayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंचिद्गत्वा ददर्शाग्रे बहुराजगणान्वितम् । सैन्यं मन्दरदेवस्य रचितव्यूहमागतम्
kiṃcidgatvā dadarśāgre bahurājagaṇānvitam / sainyaṃ mandaradevasya racitavyūhamāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कृतप्रतिव्यूहरचनो राजभिर् वृतः । नरवाहनदत्तस् तदभ्यधावदरेर्बलम्
tataḥ kṛtaprativyūharacano rājabhir vṛtaḥ / naravāhanadattas tadabhyadhāvadarerbalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाहवः प्रववृते तयोर् उभयसैन्ययोः । प्रलयोद्वेलजलधिक्षुभितौघानुकारिणोः
athāhavaḥ pravavṛte tayor ubhayasainyayoḥ / pralayodvelajaladhikṣubhitaughānukāriṇoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते चण्डसिंहाद्या युध्यन्ते स्म महारथाः । शूराः काञ्चनदंष्ट्राख्यराजप्रभृतयो ऽन्यतः
tatas te caṇḍasiṃhādyā yudhyante sma mahārathāḥ / śūrāḥ kāñcanadaṃṣṭrākhyarājaprabhṛtayo 'nyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकम्पितत्रिभुवनो विक्षोभितकुलाचलः । विजजृम्भे स सङ्ग्रामः कल्पान्तपवनागमः
prakampitatribhuvano vikṣobhitakulācalaḥ / vijajṛmbhe sa saṅgrāmaḥ kalpāntapavanāgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोणैकपार्श्वः कैलासः शूरशोणितकुङ्कुमैः । भूतिश्वेतान्यपार्श्वश् च तदा गौरीशमन्वगात्
śoṇaikapārśvaḥ kailāsaḥ śūraśoṇitakuṅkumaiḥ / bhūtiśvetānyapārśvaś ca tadā gaurīśamanvagāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.