Somadeva: Kathasaritsagara 17.2

इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे पद्मावतीलम्बके प्रथमस् तरङ्गः । द्वितीयस् तरङ्गः । ततः स ब्रह्मदत्तस्तौ दिव्यहंसौ नृपो ऽब्रवीत् । कथं विद्युद्ध्वजं मुक्ताफलकेतुर्जघान तम्

iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare padmāvatīlambake prathamas taraṅgaḥ / dvitīyas taraṅgaḥ / tataḥ sa brahmadattastau divyahaṃsau nṛpo 'bravīt / kathaṃ vidyuddhvajaṃ muktāphalaketurjaghāna tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शापमर्त्यत्वमुत्तीर्य प्राप पद्मावतीं कथम् । एतत् कथयतां तावत् कर्तास्मि प्रकृतं ततः

śāpamartyatvamuttīrya prāpa padmāvatīṃ katham / etat kathayatāṃ tāvat kartāsmi prakṛtaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा तत्कथामेवं ताववर्णयतां खगौ । आसीद्विद्युत्प्रभो नाम दैत्येन्द्रो देवदुर्जयः

tac chrutvā tatkathāmevaṃ tāvavarṇayatāṃ khagau / āsīdvidyutprabho nāma daityendro devadurjayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गत्वा जाह्नवीतीरे सभार्यः पुत्रकाम्यया । ब्रह्माणम् आराधयितुं चक्रे वर्षशतं तपः

sa gatvā jāhnavītīre sabhāryaḥ putrakāmyayā / brahmāṇam ārādhayituṃ cakre varṣaśataṃ tapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपस्तुष्टस्य स ततः सुरारिर्ब्रह्मणो वरात् । प्राप विद्युद्ध्वजं नाम त्रिदशावध्यमात्मजम्

tapastuṣṭasya sa tataḥ surārirbrahmaṇo varāt / prāpa vidyuddhvajaṃ nāma tridaśāvadhyamātmajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स बालो ऽपि महावीर्यो दैत्यराजसुतो बलैः । रक्ष्यमाणं चतुर्दिक्कं दृष्ट्वा स्वपुरमेकदा

sa bālo 'pi mahāvīryo daityarājasuto balaiḥ / rakṣyamāṇaṃ caturdikkaṃ dṛṣṭvā svapuramekadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वयस्यमेकमप्राक्षीद्भयमत्र कुतः सखे । येनेदं रक्ष्यते नित्यं नगरं सैनिकैर् इति

vayasyamekamaprākṣīdbhayamatra kutaḥ sakhe / yenedaṃ rakṣyate nityaṃ nagaraṃ sainikair iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वयस्यः सो ऽवादीदस्ति नस्त्रिदशेश्वरः । प्रतिपक्षस्तदर्थो ऽयं पुररक्षणसंविधिः

tato vayasyaḥ so 'vādīdasti nastridaśeśvaraḥ / pratipakṣastadartho 'yaṃ purarakṣaṇasaṃvidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्तिनां दशलक्षाणि रथानां च चतुर्दश । त्रिंशल्लक्षाणि चाश्वानां पत्तीनां दशकोटयः

dantināṃ daśalakṣāṇi rathānāṃ ca caturdaśa / triṃśallakṣāṇi cāśvānāṃ pattīnāṃ daśakoṭayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यामे यामे ऽभिर् अक्षन्ति पुरं वारक्रमादिदम् । स च प्रहरवारो ऽब्दैस्तेषामायाति सप्तभिः

yāme yāme 'bhir akṣanti puraṃ vārakramādidam / sa ca praharavāro 'bdaisteṣāmāyāti saptabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा सो ऽब्रवीद्विद्युद्ध्वजो धिग्राज्यमीदृशम् । रक्ष्यते यत्किलान्येषां बाहुभिर् न स्वबाहुना

tac chrutvā so 'bravīdvidyuddhvajo dhigrājyamīdṛśam / rakṣyate yatkilānyeṣāṃ bāhubhir na svabāhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कृत्वाहं तपस्तीव्रं करिष्यामि तथा यथा । भुजनिर्जितशत्रोर्मे न स्यादेषा विडम्बना

tatkṛtvāhaṃ tapastīvraṃ kariṣyāmi tathā yathā / bhujanirjitaśatrorme na syādeṣā viḍambanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वैव वयस्यं तं वारयन्तं निषिध्य सः । विद्युद्ध्वजो ययौ पित्रोरनुक्त्वा तपसे वनम्

ity uktvaiva vayasyaṃ taṃ vārayantaṃ niṣidhya saḥ / vidyuddhvajo yayau pitroranuktvā tapase vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्ध्वाथ पितरौ स्नेहादन्वागत्य तमूचतुः । क्व बालस्त्वं क्व च तपः कष्टं मा पुत्र साहसम्

buddhvātha pitarau snehādanvāgatya tamūcatuḥ / kva bālastvaṃ kva ca tapaḥ kaṣṭaṃ mā putra sāhasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जितशत्रुं च राज्यं नस् त्रैलोक्ये नु ततो ऽधिकम् । किं वाञ्छसि वृथात्मानं शोषयन् किं दुनोषि नौ

jitaśatruṃ ca rājyaṃ nas trailokye nu tato 'dhikam / kiṃ vāñchasi vṛthātmānaṃ śoṣayan kiṃ dunoṣi nau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वदन्तौ पितरौ विद्युद्ध्वज उवाच सः । बाल्य एवार्जयिष्यामि दिव्यास्त्राणि तपोबलात्

evaṃ vadantau pitarau vidyuddhvaja uvāca saḥ / bālya evārjayiṣyāmi divyāstrāṇi tapobalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःशत्रु च जगद्राज्यमेतेनैव न वेद्मि किम् । रक्ष्यते नित्यसंनद्धैः सैन्यैः स्वपुरम् एव यत्

niḥśatru ca jagadrājyametenaiva na vedmi kim / rakṣyate nityasaṃnaddhaiḥ sainyaiḥ svapuram eva yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादि निश्चयेनोक्त्वा पितरौ च विसृज्य सः । विद्युद्ध्वजो ऽसुरश् चक्रे विरिञ्चाराधनं तपः

ityādi niścayenoktvā pitarau ca visṛjya saḥ / vidyuddhvajo 'suraś cakre viriñcārādhanaṃ tapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलाहारो ऽम्बुभक्षश् च वायुभुग्वर्जिताशनः । त्रीणि त्रीणि क्रमात्तस्थौ दैत्यो वर्षशतानि सः

phalāhāro 'mbubhakṣaś ca vāyubhugvarjitāśanaḥ / trīṇi trīṇi kramāttasthau daityo varṣaśatāni saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ब्रह्मा जगत्क्षोभक्षमम् आलोक्य तत्तपः । एत्यास्त्राणि ददौ तस्मै ब्रह्मादीनि तदर्थिने

tato brahmā jagatkṣobhakṣamam ālokya tattapaḥ / etyāstrāṇi dadau tasmai brahmādīni tadarthine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मास्त्रमेतदन्येन नास्त्रेण प्रतिहन्यते । विना पाशुपतं रौद्रमस्त्रमस्मदगोचरम्

brahmāstrametadanyena nāstreṇa pratihanyate / vinā pāśupataṃ raudramastramasmadagocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदकाले त्वया नैतत्प्रयोक्तव्यं जयैषिणा । इत्य् उक्त्वा प्रययौ ब्रह्मा स दैत्यश्चागमद्गृहम्

tadakāle tvayā naitatprayoktavyaṃ jayaiṣiṇā / ity uktvā prayayau brahmā sa daityaścāgamadgṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तदुत्सवायातैः सर्वैः स स्वबलैः सह । विद्युद्ध्वजः समं पित्रा प्रायाच्छक्रजिगीषया

tatas tadutsavāyātaiḥ sarvaiḥ sa svabalaiḥ saha / vidyuddhvajaḥ samaṃ pitrā prāyācchakrajigīṣayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्रस्तदागमं बुध्वा कृतरक्षस्त्रिविष्टपे । सख्या विद्याधरेन्द्रेण सहितश्चन्द्रकेतुना

śakrastadāgamaṃ budhvā kṛtarakṣastriviṣṭape / sakhyā vidyādharendreṇa sahitaścandraketunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मशेखरसंज्ञेन गन्धर्वाधीश्वरेण च । सदेवलोकपालो ऽग्रे युयुत्सुस् तस्य निर्ययौ

padmaśekharasaṃjñena gandharvādhīśvareṇa ca / sadevalokapālo 'gre yuyutsus tasya niryayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप विद्युद्ध्वजश्चात्र बलैर् आच्छादिताम्बरः । ब्रह्मरुद्रादयश्चैतमाहवं द्रष्टुम् आययुः

prāpa vidyuddhvajaścātra balair ācchāditāmbaraḥ / brahmarudrādayaścaitamāhavaṃ draṣṭum āyayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रववृते युद्धं तयोर् उभयसैन्ययोः । परस्परास्त्रसंपातनिरुद्धार्कान्धकारितम्

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tayor ubhayasainyayoḥ / parasparāstrasaṃpātaniruddhārkāndhakāritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमर्षवातक्षुभितो वाहिनीशतनिर्भरः । लुठद्वाजिगजग्राहो ववृधे समरार्णवः

amarṣavātakṣubhito vāhinīśatanirbharaḥ / luṭhadvājigajagrāho vavṛdhe samarārṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वन्द्वयुद्धेषु देवानां संप्रवृत्तेष्व् अथासुरैः । शक्रं विद्युत्प्रभो ऽप्य् आगाद् विद्युद्ध्वजपिता क्रुधा

dvandvayuddheṣu devānāṃ saṃpravṛtteṣv athāsuraiḥ / śakraṃ vidyutprabho 'py āgād vidyuddhvajapitā krudhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्रप्रत्यस्त्रयुद्धेन शनैस्तेनामरद्विषा । शक्रो ऽभिभूयमानो ऽथ तस्मै वज्रमवाक्षिपत्

astrapratyastrayuddhena śanaistenāmaradviṣā / śakro 'bhibhūyamāno 'tha tasmai vajramavākṣipat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्राहतः स दैत्यो ऽत्र पपात गतजीवितः । विद्युद्ध्वजो ऽथ तत्क्रोधाद् अभ्यधावच् छतक्रतुम्

vajrāhataḥ sa daityo 'tra papāta gatajīvitaḥ / vidyuddhvajo 'tha tatkrodhād abhyadhāvac chatakratum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्राणसंशये चादौ तस्मै ब्रह्मास्त्रमक्षिपत् । अन्ये च प्राहरन्नन्यैस्तस्मिन्नस्त्रैर् महासुराः

aprāṇasaṃśaye cādau tasmai brahmāstramakṣipat / anye ca prāharannanyaistasminnastrair mahāsurāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽथ ध्यात्वेश्वरादिष्टमस्त्रं पाशुपतं क्षणात् । अग्रोपस्थितमभ्यर्च्य शक्रश्चिक्षेप शत्रुषु

so 'tha dhyātveśvarādiṣṭamastraṃ pāśupataṃ kṣaṇāt / agropasthitamabhyarcya śakraścikṣepa śatruṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन कालाग्निनास्त्रेण दग्धं तत्सैन्यमासुरम् । विद्युद्ध्वजस्तु बालत्वादहतो मूर्च्छितो ऽपतत्

tena kālāgnināstreṇa dagdhaṃ tatsainyamāsuram / vidyuddhvajastu bālatvādahato mūrcchito 'patat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हिनस्ति तदस्त्रं हि बालं वृद्धं पराङ्मुखम् । ततो लब्धजया देवाः स्वस्थानान्यखिला ययुः

na hinasti tadastraṃ hi bālaṃ vṛddhaṃ parāṅmukham / tato labdhajayā devāḥ svasthānānyakhilā yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि विद्युद्ध्वजो ध्वस्तः सुचिराल् लब्धचेतनः । शोचन् पलाय्य मिलितान् अवोचच् छेषसैनिकान्

so 'pi vidyuddhvajo dhvastaḥ sucirāl labdhacetanaḥ / śocan palāyya militān avocac cheṣasainikān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयिनो ऽपि जिताः स्मो ऽद्य ब्रह्मास्त्रे प्रत्युतार्जिते । तत्त्यक्ष्याम्याहवे गत्वा शक्रमासाद्य जीवितम्

jayino 'pi jitāḥ smo 'dya brahmāstre pratyutārjite / tattyakṣyāmyāhave gatvā śakramāsādya jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हते पितरि शक्ष्यामि न गन्तुं स्वपुरं पुनः । इत्य् उक्तवन्तं तं मन्त्री वृद्धो वक्ति स्म पैतृकः

hate pitari śakṣyāmi na gantuṃ svapuraṃ punaḥ / ity uktavantaṃ taṃ mantrī vṛddho vakti sma paitṛkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकालमुक्तं ब्रह्मास्त्रमन्यमुक्तास्त्रमन्थरम् । अन्यास्त्रासहनैशानमहास्त्रव्याहतं हि तत्

akālamuktaṃ brahmāstramanyamuktāstramantharam / anyāstrāsahanaiśānamahāstravyāhataṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तल्लब्धजयमाक्षेप्तुं नाकाले शत्रुमर्हसि । एवं हि तस्योपचयः स्वनाशश् च कृतो भवेत्

tallabdhajayamākṣeptuṃ nākāle śatrumarhasi / evaṃ hi tasyopacayaḥ svanāśaś ca kṛto bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धीरो हि रक्षन्न् आत्मानं काले प्राप्य बलं रिपोः । मन्युप्रतिक्रियां कृत्वा विश्वश्लाघ्यं यशो ऽश्नुते

dhīro hi rakṣann ātmānaṃ kāle prāpya balaṃ ripoḥ / manyupratikriyāṃ kṛtvā viśvaślāghyaṃ yaśo 'śnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वृद्धेन तेनोक्तो विद्युद्ध्वज उवाच सः । तर्ह्यस्मद्राज्यरक्षार्थं यात यूयमहं पुनः

iti vṛddhena tenokto vidyuddhvaja uvāca saḥ / tarhyasmadrājyarakṣārthaṃ yāta yūyamahaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् एवाराधयिष्यामि गत्वा सर्वेश्वरं शिवम् । इत्य् उक्त्वानिच्छतो ऽप्येतन्विससर्जैव सो ऽनुगान्

tam evārādhayiṣyāmi gatvā sarveśvaraṃ śivam / ity uktvānicchato 'pyetanvisasarjaiva so 'nugān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वा च पञ्चभिः सार्धं वयस्यैर् दैत्यपुत्रकैः । कैलासमूले गङ्गायास्तीरे सो ऽशिश्रियत्तपः

gatvā ca pañcabhiḥ sārdhaṃ vayasyair daityaputrakaiḥ / kailāsamūle gaṅgāyāstīre so 'śiśriyattapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मे पञ्चाग्निमध्ये च शीते तस्थौ स वारिणि । एकं सहस्रं वर्षाणां शिवध्यायी फलाशनः

dharme pañcāgnimadhye ca śīte tasthau sa vāriṇi / ekaṃ sahasraṃ varṣāṇāṃ śivadhyāyī phalāśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलाशनो द्वितीयं च तृतीयं वारिभोजनः । वायुभक्षश् चतुर्थं च निराहारश् च पञ्चमम्

mūlāśano dvitīyaṃ ca tṛtīyaṃ vāribhojanaḥ / vāyubhakṣaś caturthaṃ ca nirāhāraś ca pañcamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरदानागतं भूयो बहु मेने न पद्मजम् । दृष्टो वरप्रभावस् ते गम्यतामित्य् उवाच च

varadānāgataṃ bhūyo bahu mene na padmajam / dṛṣṭo varaprabhāvas te gamyatāmity uvāca ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालं तावन्तम् एवान्यन्निराहारस्थितं च तम् । मूर्धोद्गतमहाधूमं साक्षाच्छंभुरुपाययौ

kālaṃ tāvantam evānyannirāhārasthitaṃ ca tam / mūrdhodgatamahādhūmaṃ sākṣācchaṃbhurupāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृणीष्व वरमित्य् उक्तस्तेन दैत्यो जगाद सः । वध्यामहं रणे शक्रं त्वत्प्रसादाद्विभो इति

vṛṇīṣva varamity uktastena daityo jagāda saḥ / vadhyāmahaṃ raṇe śakraṃ tvatprasādādvibho iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठ न विशेषो ऽस्ति जितस्य निहतस्य वा । तदिन्द्रं जेष्यसि रणे तत्पदे च निवत्स्यसि

uttiṣṭha na viśeṣo 'sti jitasya nihatasya vā / tadindraṃ jeṣyasi raṇe tatpade ca nivatsyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वान्तर्दधे देवः सो ऽपि सिद्धं मनोरथम् । मत्वा विद्युद्ध्वजः कृत्वा पारणं स्वपुरं ययौ

ity uktvāntardadhe devaḥ so 'pi siddhaṃ manoratham / matvā vidyuddhvajaḥ kṛtvā pāraṇaṃ svapuraṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राभिनन्दितः पौरैस्तेन पित्र्येण मन्त्रिणा । मिलित्वा तत्कृते तप्ततपसा व्यधितोत्सवम्

tatrābhinanditaḥ pauraistena pitryeṇa mantriṇā / militvā tatkṛte taptatapasā vyadhitotsavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहूयासुरसैन्यानि विहिताहवसंविधिः । इन्द्राय प्राहिणोद्दूतं युधि सज्ज्जो भवेति सः

āhūyāsurasainyāni vihitāhavasaṃvidhiḥ / indrāya prāhiṇoddūtaṃ yudhi sajjjo bhaveti saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चचाल च नभः सेनानादनिर्घातदारितम् । केतुभिश् छादयंस् तन्वन् रिष्टं स्वर्वासिनाम् इव

cacāla ca nabhaḥ senānādanirghātadāritam / ketubhiś chādayaṃs tanvan riṣṭaṃ svarvāsinām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रो ऽपि तं लब्धवरं विज्ञायागतमाकुलः । संमन्त्र्य देवगुरुणा सुरसैन्यान्युपाह्वयत्

indro 'pi taṃ labdhavaraṃ vijñāyāgatamākulaḥ / saṃmantrya devaguruṇā surasainyānyupāhvayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विद्युद्ध्वजे प्राप्ते तयोर् उभयसैन्ययोः । स्वेषां परेषां चाज्ञातविभागो ऽभून्महाहवः

tato vidyuddhvaje prāpte tayor ubhayasainyayoḥ / sveṣāṃ pareṣāṃ cājñātavibhāgo 'bhūnmahāhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुबाहुप्रमुखा दैत्याः सहायुध्यन्त वायुभिः । पिङ्गाक्षाद्याः कुबेरैश् च महामायादयो ऽग्निभिः

subāhupramukhā daityāḥ sahāyudhyanta vāyubhiḥ / piṅgākṣādyāḥ kuberaiś ca mahāmāyādayo 'gnibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयःकायादयः सूर्यैः सिद्धैर् आकम्पनादयः । अन्ये विद्याधरैर् दैत्या गन्धर्वाद्यैस्ततो ऽपरे

ayaḥkāyādayaḥ sūryaiḥ siddhair ākampanādayaḥ / anye vidyādharair daityā gandharvādyaistato 'pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमासीन्महायुद्धं तेषां वासरविंशतिम् । एकविंशे दिने दैत्यैर् अभज्यन्त रणे सुरः

evamāsīnmahāyuddhaṃ teṣāṃ vāsaraviṃśatim / ekaviṃśe dine daityair abhajyanta raṇe suraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते च भग्नाः प्रविविशुः पलाय्यान्तस्त्रिविष्टपम् । ततश्चैर् आवणारूढो निरगाद्वासवः स्वयम्

te ca bhagnāḥ praviviśuḥ palāyyāntastriviṣṭapam / tataścair āvaṇārūḍho niragādvāsavaḥ svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिवार्य च तं देवसैन्यानि निरगुः पुनः । चन्द्रकेतुप्रभृतिभिः सहैव द्युचरेश्वरैः

parivārya ca taṃ devasainyāni niraguḥ punaḥ / candraketuprabhṛtibhiḥ sahaiva dyucareśvaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रवृत्ते सङ्ग्रामे हन्यमानासुरामरे । इन्द्रमभ्यद्रवद्विद्युद्ध्वजः पितृवधक्रुधा

tataḥ pravṛtte saṅgrāme hanyamānāsurāmare / indramabhyadravadvidyuddhvajaḥ pitṛvadhakrudhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽस्त्राणि तस्य प्रत्यस्त्रैर् दैत्येन्द्रस्य प्रतिघ्नतः । चिच्छेद बाणैः कोदण्डं देवराजो मुहुर् मुहुः

so 'strāṇi tasya pratyastrair daityendrasya pratighnataḥ / ciccheda bāṇaiḥ kodaṇḍaṃ devarājo muhur muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मुद्गरमादाय महेश्वरवरोद्धुरः । विद्युद्ध्वजस्तं स जवादधावद्वासवं प्रति

tato mudgaramādāya maheśvaravaroddhuraḥ / vidyuddhvajastaṃ sa javādadhāvadvāsavaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्प्लुत्य दन्तयोर् दत्त्वा पादमैर् आवणस्य च । आरुरोहास्य कुम्भाग्रं यन्तारं विममाथ च

utplutya dantayor dattvā pādamair āvaṇasya ca / ārurohāsya kumbhāgraṃ yantāraṃ vimamātha ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददौ च देवराजाय प्रहारं मुद्गरेण सः । देवराजश् च मुशलेनाशु प्रतिजघान तम्

dadau ca devarājāya prahāraṃ mudgareṇa saḥ / devarājaś ca muśalenāśu pratijaghāna tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युद्ध्वजो ऽपि भूयस्तं मुद्गरेण जघान यत् । तदिन्द्रः सो ऽपतद्वायुरथस्योपरि मूर्च्छितः

vidyuddhvajo 'pi bhūyastaṃ mudgareṇa jaghāna yat / tadindraḥ so 'patadvāyurathasyopari mūrcchitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुर् मनोजवेनेन्द्रं तं रथेनान्यतो ऽहरत् । विद्युद्ध्वजो ऽस्य पश्चाच् च दत्तझम्पो ऽपतद् भुवि

vāyur manojavenendraṃ taṃ rathenānyato 'harat / vidyuddhvajo 'sya paścāc ca dattajhampo 'patad bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकालो ऽयं रणादिन्द्रमपसारयत द्रुतम् । इति तत्क्षणमाकाशादुच्चचार सरस्वती

akālo 'yaṃ raṇādindramapasārayata drutam / iti tatkṣaṇamākāśāduccacāra sarasvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽपसारिते शक्रे वायुना रथवेगतः । विद्युद्ध्वजो रथारूढो यावत्तमनुधावति

tato 'pasārite śakre vāyunā rathavegataḥ / vidyuddhvajo rathārūḍho yāvattamanudhāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद् ऐरावणः क्रुद्धो धावित्वैव निरङ्कुशः । मथ्नन् विद्राव्य सैन्यानि यतः शक्रस् ततो ययौ

tāvad airāvaṇaḥ kruddho dhāvitvaiva niraṅkuśaḥ / mathnan vidrāvya sainyāni yataḥ śakras tato yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मुक्त्वा रणं देवसैन्ये ऽपीन्द्रमनुद्रुते । निनाय ब्रह्मभवनं भीतां सुरगुरुः शचीम्

tato muktvā raṇaṃ devasainye 'pīndramanudrute / nināya brahmabhavanaṃ bhītāṃ suraguruḥ śacīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ विद्युद्ध्वजः प्राप्य जयं शून्यामवाप्य च । नदद्भिः सहितः सैन्यैः प्रविवेशामरावतीम्

atha vidyuddhvajaḥ prāpya jayaṃ śūnyāmavāpya ca / nadadbhiḥ sahitaḥ sainyaiḥ praviveśāmarāvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रो ऽपि लब्धसंज्ञः सन्नकालं वीक्ष्य संप्रति । तद् एव ब्रह्मभवनं सह सर्वामरैर् अगात्

indro 'pi labdhasaṃjñaḥ sannakālaṃ vīkṣya saṃprati / tad eva brahmabhavanaṃ saha sarvāmarair agāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संप्रत्य् असौ हरवरप्रभावो मा शुचं कृथाः । प्राप्तासि स्वपदं भूय इत्याश्वास्य पितामहः

saṃpraty asau haravaraprabhāvo mā śucaṃ kṛthāḥ / prāptāsi svapadaṃ bhūya ityāśvāsya pitāmahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वं समाधिस्थलं नाम तस्य सर्वसुखावहम् । ब्रह्मलोकैकदेशस्थं स्थानं वसतये ददौ

svaṃ samādhisthalaṃ nāma tasya sarvasukhāvaham / brahmalokaikadeśasthaṃ sthānaṃ vasataye dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोवास स देवेन्द्रः शच्यैर् आवणसंगतः । तद्वाक्याद्वायुलोकं च जग्मुर्विद्याधरेश्वराः

tatrovāsa sa devendraḥ śacyair āvaṇasaṃgataḥ / tadvākyādvāyulokaṃ ca jagmurvidyādhareśvarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधृष्यं सोमलोकं च गन्धर्वपतयो ययुः । अन्यलोकान्ययुश्चान्ये त्यक्तस्वस्वनिकेतनाः

adhṛṣyaṃ somalokaṃ ca gandharvapatayo yayuḥ / anyalokānyayuścānye tyaktasvasvaniketanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युद्ध्वजश् च देवानां भूमिं भ्रमितडिण्डिमः । आक्रम्य बुभुजे राज्यं निर्मर्यादस्त्रिविष्टपे

vidyuddhvajaś ca devānāṃ bhūmiṃ bhramitaḍiṇḍimaḥ / ākramya bubhuje rājyaṃ nirmaryādastriviṣṭape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे कथासंधौ वायुलोके चिरस्थितः । विद्याधरेश्वरश्चन्द्रकेतुरेवं व्यचिन्तयत्

atrāntare kathāsaṃdhau vāyuloke cirasthitaḥ / vidyādhareśvaraścandraketurevaṃ vyacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वपदप्रच्युतेनेह मया स्थेयं कियच्चिरम् । नास्ति विद्युद्ध्वजस्याद्याप्यस्मच्छत्रोस्तपः क्षयः

svapadapracyuteneha mayā stheyaṃ kiyacciram / nāsti vidyuddhvajasyādyāpyasmacchatrostapaḥ kṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतं मया यस्त्स गतः सुहृन्मे पद्मशेखरः । गन्धर्वेन्द्रः शिवपुरं तपसे सोमलोकतः

śrutaṃ mayā yastsa gataḥ suhṛnme padmaśekharaḥ / gandharvendraḥ śivapuraṃ tapase somalokataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य प्रसादो देवेन कृतः किमु न वेत्य् अहम् । नाद्यापि जाने तद्बुद्ध्वा ज्ञास्ये कर्तव्यमात्मनः

tasya prasādo devena kṛtaḥ kimu na vety aham / nādyāpi jāne tadbuddhvā jñāsye kartavyamātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ध्यायति यावच् च तावदभ्याययौ स तम् । विद्याधरेन्द्रं गन्धर्वराजः प्राप्तवरः सखा

iti dhyāyati yāvac ca tāvadabhyāyayau sa tam / vidyādharendraṃ gandharvarājaḥ prāptavaraḥ sakhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेनाश्लिष्य विहितस्वागतश्चन्द्रकेतुना । पृष्टश् च निजवृत्तान्तं गन्धर्वपतिरभ्यधात्

sa tenāśliṣya vihitasvāgataścandraketunā / pṛṣṭaś ca nijavṛttāntaṃ gandharvapatirabhyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वा शिवपुरे शंभुं तपसाहमतोषयम् । स च माम् आदिशद् गच्छ पुत्रस् ते भवितोत्तमः

gatvā śivapure śaṃbhuṃ tapasāhamatoṣayam / sa ca mām ādiśad gaccha putras te bhavitottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः प्राप्स्यसि राज्यं च कन्यां सर्वोत्तमामपि । विद्युद्ध्वजान्तको यस्या वीरो भर्ता भविष्यति

punaḥ prāpsyasi rājyaṃ ca kanyāṃ sarvottamāmapi / vidyuddhvajāntako yasyā vīro bhartā bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादिष्टो हरेणाहं तवैतद्वक्तुमागतः । गन्धर्वेन्द्रादिति श्रुत्वा चन्द्रकेतुर् उवाच सः

ityādiṣṭo hareṇāhaṃ tavaitadvaktumāgataḥ / gandharvendrāditi śrutvā candraketur uvāca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममाप्येतस्य दुःखस्य शान्त्यै गत्वा महेश्वरः । आराध्यस्तमनाराध्य न सन्तीप्सितसिद्धयः

mamāpyetasya duḥkhasya śāntyai gatvā maheśvaraḥ / ārādhyastamanārādhya na santīpsitasiddhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति निश्चित्य तपसे दिव्यं क्षेत्रं त्रिशूलिनः । मुक्तावल्या समं पत्न्या चन्द्रकेतुर्जगाम सः

iti niścitya tapase divyaṃ kṣetraṃ triśūlinaḥ / muktāvalyā samaṃ patnyā candraketurjagāma saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि स्ववरवृत्तान्तमिन्द्रायोक्त्वा रिपुक्षये । उत्पन्नास्थो ययौ सोमभुवनं पद्मशेखरः

so 'pi svavaravṛttāntamindrāyoktvā ripukṣaye / utpannāstho yayau somabhuvanaṃ padmaśekharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुरपतिस् तत्र स समाधिस्थले स्थितः । जातास्थः संक्षये शत्रोर् अमर्त्यगुरुम् अस्मरत्

tataḥ surapatis tatra sa samādhisthale sthitaḥ / jātāsthaḥ saṃkṣaye śatror amartyagurum asmarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्मृतोपस्थितं तत्र प्रह्वः सत्कृत्य सो ऽब्रवीत् । तपस्तुष्टः शिवः पद्मशेखरस्य समादिशत्

saṃsmṛtopasthitaṃ tatra prahvaḥ satkṛtya so 'bravīt / tapastuṣṭaḥ śivaḥ padmaśekharasya samādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युद्ध्वजस्य हन्तारं भाविजामातरं किल । तदस्य दुष्कृतस्यान्तस्तावन्नः किं त्वहं चिरम्

vidyuddhvajasya hantāraṃ bhāvijāmātaraṃ kila / tadasya duṣkṛtasyāntastāvannaḥ kiṃ tvahaṃ ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवसन्निह निर्विण्णः स्वपदभ्रंशदुःस्थितः । तच्चिन्तयात्र भगवन्नपायं शीघ्रकारिणम्

nivasanniha nirviṇṇaḥ svapadabhraṃśaduḥsthitaḥ / taccintayātra bhagavannapāyaṃ śīghrakāriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति देवगुरुः शक्राद्वचः श्रुत्वा जगाद तम् । कामं तस्य रिपोः प्राप्तो दुष्कृतैस्तपसः क्षयः

iti devaguruḥ śakrādvacaḥ śrutvā jagāda tam / kāmaṃ tasya ripoḥ prāpto duṣkṛtaistapasaḥ kṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् अवसरो ऽस्माकं स्वप्रयत्नविधेरयम् । तदेहि ब्रह्मणे ब्रूमः स उपायं वदिष्यति

tasmād avasaro 'smākaṃ svaprayatnavidherayam / tadehi brahmaṇe brūmaḥ sa upāyaṃ vadiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तो गुरुणा शक्रस्तद्युक्तो ब्रह्मणो ऽन्तिकम् । ययौ प्रणम्य तस्मै च शशंस स्वमनोगतम्

ity ukto guruṇā śakrastadyukto brahmaṇo 'ntikam / yayau praṇamya tasmai ca śaśaṃsa svamanogatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्वयंभूर् अवदच् चिन्तैषा न ममापि किम् । किं तु शर्वकृतं शर्वेणैव शक्यं व्यपोहितुम्

tataḥ svayaṃbhūr avadac cintaiṣā na mamāpi kim / kiṃ tu śarvakṛtaṃ śarveṇaiva śakyaṃ vyapohitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च देवश्चिरं प्राप्यस्तदेव निकटं हरेः । तदभिन्नात्मनो यामः सो ऽभ्युपायं वदिष्यति

sa ca devaściraṃ prāpyastadeva nikaṭaṃ hareḥ / tadabhinnātmano yāmaḥ so 'bhyupāyaṃ vadiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संमन्त्र्य स ब्रह्मा शक्रः सुरगुरुश् च सः । हंसयानम् उपारुह्य श्वेतद्वीपम् उपागमन्

iti saṃmantrya sa brahmā śakraḥ suraguruś ca saḥ / haṃsayānam upāruhya śvetadvīpam upāgaman

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र सर्वो जनः शङ्खचक्रपद्मगदाधरः । चतुर्भुजश् च मूर्तौ च चित्ते च भगवन्मयः

yatra sarvo janaḥ śaṅkhacakrapadmagadādharaḥ / caturbhujaś ca mūrtau ca citte ca bhagavanmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र ते ददृशुर्देवं महारत्नगृहान्तरे । सेविताङ्घ्रिं कमलया शेषशय्यागतं हरिम्

tatra te dadṛśurdevaṃ mahāratnagṛhāntare / sevitāṅghriṃ kamalayā śeṣaśayyāgataṃ harim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतप्रणामास् तस्मै ते यथार्हं तेन सत्कृताः । देवर्षिवन्दिताश्चात्र यथोचितम् उपाविशन्

kṛtapraṇāmās tasmai te yathārhaṃ tena satkṛtāḥ / devarṣivanditāścātra yathocitam upāviśan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवत्पृष्टकुशला देवास्ते तं व्यजिज्ञपन् । कुशलं किमिवास्माकं देव विद्युद्ध्वजे सति

bhagavatpṛṣṭakuśalā devāste taṃ vyajijñapan / kuśalaṃ kimivāsmākaṃ deva vidyuddhvaje sati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जानात्य् एव हि तत्सर्वं देवो यत् तेन नः कृतम् । तदर्थश्चागमो ऽयं नस्तद्देवो वेत्त्यतः परम्

jānāty eva hi tatsarvaṃ devo yat tena naḥ kṛtam / tadarthaścāgamo 'yaṃ nastaddevo vettyataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तवतो देवांस्तानुवाच जनार्दनः । किं न जानामि यद्भग्ना स्थितिस्तेनासुरेण मे

evam uktavato devāṃstānuvāca janārdanaḥ / kiṃ na jānāmi yadbhagnā sthitistenāsureṇa me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं तु स्वयं यदीशेन कृतं त्रिपुरघातिना । तत्तेनैवान्यथा कर्तुं शक्यते न पुनर्मया

kiṃ tu svayaṃ yadīśena kṛtaṃ tripuraghātinā / tattenaivānyathā kartuṃ śakyate na punarmayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत एव च तस्य स्यात्क्षयो दैत्यस्य पाप्मनः । त्वरध्वं यदि तावद्वो वच्म्युपायं निशम्यताम्

tata eva ca tasya syātkṣayo daityasya pāpmanaḥ / tvaradhvaṃ yadi tāvadvo vacmyupāyaṃ niśamyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति माहेश्वरं क्षेत्र दिव्यं सिद्धीश्वराभिधम् । तत्र संप्राप्यते देवो नित्यसंनिहितो हरः

asti māheśvaraṃ kṣetra divyaṃ siddhīśvarābhidham / tatra saṃprāpyate devo nityasaṃnihito haraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् च दर्शितज्वालालिङ्गरूपः स एव मे । पूर्वं प्रजापतेश् च प्राग्रहस्यमवदद्विभुः

etac ca darśitajvālāliṅgarūpaḥ sa eva me / pūrvaṃ prajāpateś ca prāgrahasyamavadadvibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेत तत्र गत्वा तं तपस प्रार्थयामहे । स एवोपद्रवमिमं जगतां शमयिष्यति

tadeta tatra gatvā taṃ tapasa prārthayāmahe / sa evopadravamimaṃ jagatāṃ śamayiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादिष्टवता तेन देवेन सह विष्णुना । ते तार्क्ष्यहंसयानाभ्यां सर्वे सिद्धिश्वरं ययुः

ityādiṣṭavatā tena devena saha viṣṇunā / te tārkṣyahaṃsayānābhyāṃ sarve siddhiśvaraṃ yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंस्पृष्टे जरामृत्युरोगैः सौख्यैकधामनि । हेमरत्नमया यत्र मृगपक्षिद्रुमा अपि

asaṃspṛṣṭe jarāmṛtyurogaiḥ saukhyaikadhāmani / hemaratnamayā yatra mṛgapakṣidrumā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रान्तर्दर्शितान्योन्यमूर्तिभेदं क्षणे क्षणे । अन्यान्यरत्नरूपं च लिङ्गमभ्यर्च्य शूलिनः

tatrāntardarśitānyonyamūrtibhedaṃ kṣaṇe kṣaṇe / anyānyaratnarūpaṃ ca liṅgamabhyarcya śūlinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्परास्ते हरिर्ब्रह्मा देवेन्द्रो दिविषद्गुरुः । तेपिरे हरमुद्दिश्य चत्वारो दुश्चरं तपः

tatparāste harirbrahmā devendro diviṣadguruḥ / tepire haramuddiśya catvāro duścaraṃ tapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे च तीव्रेण तपसा तोषितः शिवः । चन्द्रकेतोर्वरं तस्य विद्याधरपतेरदात्

atrāntare ca tīvreṇa tapasā toṣitaḥ śivaḥ / candraketorvaraṃ tasya vidyādharapateradāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठोत्पत्स्यते राजन्महावीरः स ते सुतः । विद्युद्ध्वजं यः समरे युष्मच्छत्रुं हनिष्यति

uttiṣṭhotpatsyate rājanmahāvīraḥ sa te sutaḥ / vidyuddhvajaṃ yaḥ samare yuṣmacchatruṃ haniṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शापावतीर्णो मानुष्ये कृतामरहितश् च यः । गन्धर्वराजदुहितुः पद्मावत्यास्तपोबलात्

śāpāvatīrṇo mānuṣye kṛtāmarahitaś ca yaḥ / gandharvarājaduhituḥ padmāvatyāstapobalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः स्वपदम् आसाद्य तयैव सह भार्यया । सर्वं विद्याधरैश्वर्यं दश कल्पान् करिष्यति

punaḥ svapadam āsādya tayaiva saha bhāryayā / sarvaṃ vidyādharaiśvaryaṃ daśa kalpān kariṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.