Library·Somadeva: Kathasaritsagara·17·17.4
इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे पद्मावतीलम्बके तृतीयस् तरङ्गः । चतुर्थस् तरङ्गः । अत्रान्तरे स गन्धर्वराजः स्वनगरं पुनः । प्रविष्टो विततस्फूर्जदुत्सवः पद्मशेखरः
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare padmāvatīlambake tṛtīyas taraṅgaḥ / caturthas taraṅgaḥ / atrāntare sa gandharvarājaḥ svanagaraṃ punaḥ / praviṣṭo vitatasphūrjadutsavaḥ padmaśekharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तज्जयाशंसया तप्ततपसं गिरिजाश्रमे । बुद्ध्वा भार्यामुखात्पद्मावतीमानाययत्सुताम्
tajjayāśaṃsayā taptatapasaṃ girijāśrame / buddhvā bhāryāmukhātpadmāvatīmānāyayatsutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपागतां च तपसा विरहेण च तां कृशाम् । तनयां पादपतितां स जगादाशिषं ददत्
upāgatāṃ ca tapasā viraheṇa ca tāṃ kṛśām / tanayāṃ pādapatitāṃ sa jagādāśiṣaṃ dadat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्से मदर्थं विहितस्तपःक्लेशो महांस्त्वया । तदिद्याधरराजेन्द्रसुतं विद्युद्ध्वजान्तकम्
vatse madarthaṃ vihitastapaḥkleśo mahāṃstvayā / tadidyādhararājendrasutaṃ vidyuddhvajāntakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगच्छरण्यं जयिनं व्यादिष्टं शंभुना स्वयम् । श्रीमुक्ताफलकेतुं तं शीघ्रं पतिमवाप्नुहि
jagaccharaṇyaṃ jayinaṃ vyādiṣṭaṃ śaṃbhunā svayam / śrīmuktāphalaketuṃ taṃ śīghraṃ patimavāpnuhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पित्रोदिते यावदास्ते सा विनतानना । राजानमाह तन्माता तावत्कुवलयावली
iti pitrodite yāvadāste sā vinatānanā / rājānamāha tanmātā tāvatkuvalayāvalī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं स तादृगसुरस्त्रिलोकाभयदायिना । तेनार्यपुत्र निहतो राजपुत्रेण संयुगे
kathaṃ sa tādṛgasurastrilokābhayadāyinā / tenāryaputra nihato rājaputreṇa saṃyuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा वर्णयाम् आस स राजा तस्य विक्रमम् । राजपुत्रस्य तं तस्यै सदेवासुरसंगरम्
tac chrutvā varṇayām āsa sa rājā tasya vikramam / rājaputrasya taṃ tasyai sadevāsurasaṃgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पद्मावतीसख्या सा मनोहारिकाख्यया । तदीया राक्षसीयुग्मवधलीलाप्यकथ्यत
tataḥ padmāvatīsakhyā sā manohārikākhyayā / tadīyā rākṣasīyugmavadhalīlāpyakathyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तस्य सुतायाश् च वृत्तमन्योन्यदर्शनम् । प्रीतिं च बुद्ध्वा तौ तोषं राजा राज्ञी च जग्मतुः
tatas tasya sutāyāś ca vṛttamanyonyadarśanam / prītiṃ ca buddhvā tau toṣaṃ rājā rājñī ca jagmatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊचतुश् च निगीर्णश् च येनासुरचमूचयः । अगस्त्येनेव जलधी राक्षस्यौ तस्य के इति
ūcatuś ca nigīrṇaś ca yenāsuracamūcayaḥ / agastyeneva jaladhī rākṣasyau tasya ke iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया तत्पौरुषोत्कर्षवर्णनावात्यया च सः । पद्मावत्याः प्रजज्वाल सुतरां मदनानलः
tayā tatpauruṣotkarṣavarṇanāvātyayā ca saḥ / padmāvatyāḥ prajajvāla sutarāṃ madanānalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पित्रोः सकाशात्सा निर्गता राजकन्यका । शुद्धान्तरत्नप्रासादम् आरोहत् सोत्सुका क्षणात्
tataḥ pitroḥ sakāśātsā nirgatā rājakanyakā / śuddhāntaratnaprāsādam ārohat sotsukā kṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र रत्नोम्भितस्तम्भबद्धमौक्तिकजालके । मनिकुट्टिमविन्यस्तसुखशय्यावरासने
tatra ratnombhitastambhabaddhamauktikajālake / manikuṭṭimavinyastasukhaśayyāvarāsane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्तितोपस्नमद्दिव्यनानाभोगमनोरमे । स्थिता साभ्यधिकं तेपे प्रेयोविरहवह्निना
cintitopasnamaddivyanānābhogamanorame / sthitā sābhyadhikaṃ tepe preyovirahavahninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श च ततः पृष्ठाद् धेमद्रुमलताचितम् । रत्नवापीशताकीर्णं दिव्यमुद्यानमृद्धिमत्
dadarśa ca tataḥ pṛṣṭhād dhemadrumalatācitam / ratnavāpīśatākīrṇaṃ divyamudyānamṛddhimat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा चाचिन्तयच्चित्रम् इदमस्मपुरोत्तमम् । मज्जन्मभूमेर्भुवनादैन्दवादपि सुन्दरम्
dṛṣṭvā cācintayaccitram idamasmapurottamam / majjanmabhūmerbhuvanādaindavādapi sundaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमाद्रिमौलिमाणिक्यं न च दृष्टमिदं मया । नन्दनाभ्यधिकं यत्र पुरोपवनमीदृशम्
himādrimaulimāṇikyaṃ na ca dṛṣṭamidaṃ mayā / nandanābhyadhikaṃ yatra puropavanamīdṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र गत्वा सच्छायशीतले विजने वरम् । विरहानलसंतापं शमयामि मनाग् इमम्
tad atra gatvā sacchāyaśītale vijane varam / virahānalasaṃtāpaṃ śamayāmi manāg imam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संचिन्त्य सा बाला शनैर् एकाकिनी ततः । युक्त्यावरुह्य गन्तुं तत्पुरोद्यानं प्रचक्रमे
iti saṃcintya sā bālā śanair ekākinī tataḥ / yuktyāvaruhya gantuṃ tatpurodyānaṃ pracakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्भ्यां गन्तुमशक्ता सा स्वविभूतेरुपस्थितैः । पक्षिभिर् वाहनीभूय तदुद्यानमनीयत
padbhyāṃ gantumaśaktā sā svavibhūterupasthitaiḥ / pakṣibhir vāhanībhūya tadudyānamanīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रान्तः कदलीखण्डगृहे पुष्पास्तरोपरि । उपाविशच् छ्रूयमाणे दिव्यगेयादिनिःस्वने
tatrāntaḥ kadalīkhaṇḍagṛhe puṣpāstaropari / upāviśac chrūyamāṇe divyageyādiniḥsvane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च सात्र रतिं लेभे न तस्याः शाम्यति स्मरः । विना प्रियेण कामाग्निः प्रत्युतावर्धताधिकम्
na ca sātra ratiṃ lebhe na tasyāḥ śāmyati smaraḥ / vinā priyeṇa kāmāgniḥ pratyutāvardhatādhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दिदृक्षुश् चित्रस्थम् अपि तं प्रियम् उत्सुका । साग्रहीच् चित्रफलकं वर्णवर्तीश् च सिद्धितः
tato didṛkṣuś citrastham api taṃ priyam utsukā / sāgrahīc citraphalakaṃ varṇavartīś ca siddhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रष्टुं द्वितीयं धातापि नेष्टे यत्सदृशं पुनः । तमालिखेयं सोत्कण्ठा सन्नपाणिरहं कथम्
sraṣṭuṃ dvitīyaṃ dhātāpi neṣṭe yatsadṛśaṃ punaḥ / tamālikheyaṃ sotkaṇṭhā sannapāṇirahaṃ katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाप्यात्मविनोदार्थमालिखामि यथा तथा । इति संचिन्त्य फलके सा तु यावत्तमालिखत्
tathāpyātmavinodārthamālikhāmi yathā tathā / iti saṃcintya phalake sā tu yāvattamālikhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्तस्यास्तमुद्देशमाययौ चिन्वती सखी । सा मनोहारिका नाम तददर्शनविह्वला
tāvattasyāstamuddeśamāyayau cinvatī sakhī / sā manohārikā nāma tadadarśanavihvalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तामेकाकिनीं तत्र राजपुत्रीं लतागृहे । सचित्रफलकामुत्कामपश्यत्पृष्ठतः स्थिता
sā tāmekākinīṃ tatra rājaputrīṃ latāgṛhe / sacitraphalakāmutkāmapaśyatpṛṣṭhataḥ sthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यामि तावत्किमियं करोत्येवमिहैकिका । इति संचिन्त्य तस्थौ च छन्ना सा तत्र तत्सखी
paśyāmi tāvatkimiyaṃ karotyevamihaikikā / iti saṃcintya tasthau ca channā sā tatra tatsakhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत् सापि तमुद्दिश्य चित्राभिलिखितं प्रियम् । पद्मावती जगादैवमुदश्रुनयनोत्पला
tāvat sāpi tamuddiśya citrābhilikhitaṃ priyam / padmāvatī jagādaivamudaśrunayanotpalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुजयान् असुरान् हत्वा येनेन्द्रो रक्षितस् त्वया । आलापमात्रेण स मां कथं मारान् न रक्षसि
drujayān asurān hatvā yenendro rakṣitas tvayā / ālāpamātreṇa sa māṃ kathaṃ mārān na rakṣasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पद्रुमो ऽप्य् अदातृत्वं सुगतो ऽप्य् अदयालुताम् । आयाति मन्दपुण्यस्य सुवर्णम् अपिचाश्मताम्
kalpadrumo 'py adātṛtvaṃ sugato 'py adayālutām / āyāti mandapuṇyasya suvarṇam apicāśmatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरज्वरानभिज्ञश् च नूनं वेत्सि न मद्व्यथाम् । दैत्याजितस्य पुष्पेषुः किं तपस्वी करोति ते
smarajvarānabhijñaś ca nūnaṃ vetsi na madvyathām / daityājitasya puṣpeṣuḥ kiṃ tapasvī karoti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं वा वच्मि विधिर्वामो मम येनाश्रुणा दृशौ । पिदधन्नेच्छति प्रायाश्चित्रे ऽपि तव दर्शनम्
kiṃ vā vacmi vidhirvāmo mama yenāśruṇā dṛśau / pidadhannecchati prāyāścitre 'pi tava darśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा राजतनया सा प्रावर्तत रोदितुम् । छिन्नहारगलत्स्थूलमुक्ताभैर् अश्रुबिन्दुभिः
ity uktvā rājatanayā sā prāvartata roditum / chinnahāragalatsthūlamuktābhair aśrubindubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्षणं ताम् उपासर्पत् सा मनोहारिका सखी । साप्य् आछाद्यैव तच्चित्त्रं राजपुत्री जगाद ताम्
tatkṣaṇaṃ tām upāsarpat sā manohārikā sakhī / sāpy āchādyaiva taccittraṃ rājaputrī jagāda tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयच्चिरं न दृष्टा त्वं सखि कुत्र स्थितास्यहो । तच् छ्रुत्वा विहसन्ती तां सा मनोहारिकाब्रवीत्
iyacciraṃ na dṛṣṭā tvaṃ sakhi kutra sthitāsyaho / tac chrutvā vihasantī tāṃ sā manohārikābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वाम् एव सखि चिन्वाना चिरं भ्रान्तास्मि तत्त्वया । चित्रं किं छाद्यते दृष्टं मया चित्रमथ श्रुतम्
tvām eva sakhi cinvānā ciraṃ bhrāntāsmi tattvayā / citraṃ kiṃ chādyate dṛṣṭaṃ mayā citramatha śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तयोक्ता सख्या सा पद्मावत्यश्रुगद्गदम् । लज्जानतमुखी हस् ते गृहीत्वा ताम् अभाषत
evaṃ tayoktā sakhyā sā padmāvatyaśrugadgadam / lajjānatamukhī has te gṛhītvā tām abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सखि प्राग् एव विदितं सर्वम् ते किं निगूह्यते । राजपुत्रेण तेनाहं तस्मिन् गौर्याश्रमे तदा
sakhi prāg eva viditaṃ sarvam te kiṃ nigūhyate / rājaputreṇa tenāhaṃ tasmin gauryāśrame tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धृतापि महाघोरराक्षसीवह्निमध्यतः । दुर्वारविरहज्वाले निक्षिप्ता मदनास्नले
uddhṛtāpi mahāghorarākṣasīvahnimadhyataḥ / durvāravirahajvāle nikṣiptā madanāsnale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् न जाने क्व गच्छामि कस्मै वच्मि करोमि किम् । आश्रये कम् उपायं वा दुर्लभासक्तमानसा
tan na jāne kva gacchāmi kasmai vacmi karomi kim / āśraye kam upāyaṃ vā durlabhāsaktamānasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ब्रुवाणां तां राजपुत्रीम् आह स्म सा सखी । अभिष्वङ्गो ऽनुरूपो ऽयं स्थाने ते मनसः सखि
iti bruvāṇāṃ tāṃ rājaputrīm āha sma sā sakhī / abhiṣvaṅgo 'nurūpo 'yaṃ sthāne te manasaḥ sakhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतरेतरशोभायै संयोगो युवयोः किल । नवचन्द्रकलाशार्वजटामुकुटयोर् इव
itaretaraśobhāyai saṃyogo yuvayoḥ kila / navacandrakalāśārvajaṭāmukuṭayor iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधृतिश्चात्र मा भूत्ते ध्रुवं स भवतीं विना । न स्थास्यति त्वया किं स तथाभूतो न लक्षितः
adhṛtiścātra mā bhūtte dhruvaṃ sa bhavatīṃ vinā / na sthāsyati tvayā kiṃ sa tathābhūto na lakṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रियो ऽपीच्छन्ति पुंभावं यां दृष्ट्वा रूपलोलुभाः । तस्यास्ते को भवेन्नार्थी तुल्यरूपः स किं पुनः
striyo 'pīcchanti puṃbhāvaṃ yāṃ dṛṣṭvā rūpalolubhāḥ / tasyāste ko bhavennārthī tulyarūpaḥ sa kiṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्वो ऽप्य् अलीकवादी किं येनोक्तौ दंपती युवाम् । अदूरगे ऽप्य् अभीष्टे ऽर्थे को वार्तो भजते धृतिम्
śarvo 'py alīkavādī kiṃ yenoktau daṃpatī yuvām / adūrage 'py abhīṣṭe 'rthe ko vārto bhajate dhṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाश्वसिहि भावी ते स एव नचिरात् पतिः । न त्वया दुर्लभः कश्चित् त्वं तु सर्वेण दुर्लभा
tadāśvasihi bhāvī te sa eva nacirāt patiḥ / na tvayā durlabhaḥ kaścit tvaṃ tu sarveṇa durlabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ता सा तया सख्या राजपुत्री जगाद ताम् । सखी यद्य् अपि जानामि तथापि करवाणि किम्
ity uktā sā tayā sakhyā rājaputrī jagāda tām / sakhī yady api jānāmi tathāpi karavāṇi kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं तु मे तदासक्तं चेतो नोत्सहते क्षणम् । स्थातुं विना तं प्राणेशं क्षमते न च मन्मथः
idaṃ tu me tadāsaktaṃ ceto notsahate kṣaṇam / sthātuṃ vinā taṃ prāṇeśaṃ kṣamate na ca manmathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् एव हि स्मरन्त्या मे मनो निर्वाति न क्षणम् । दह्यन्ते ऽङ्गानि संतापेनोत्क्रामन्तीव चासवः
tam eva hi smarantyā me mano nirvāti na kṣaṇam / dahyante 'ṅgāni saṃtāpenotkrāmantīva cāsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वदन्ती मोहेन मोहिता पुष्पपेलवा । अङ्के तस्य वयस्याया राजपुत्री पपात सा
evaṃ vadantī mohena mohitā puṣpapelavā / aṅke tasya vayasyāyā rājaputrī papāta sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाम्बुसेककदलीपल्लवानिलवीजनैः । साश्रुर् आश्वासयाम् आस सा वयस्या क्रमेण ताम्
athāmbusekakadalīpallavānilavījanaiḥ / sāśrur āśvāsayām āsa sā vayasyā krameṇa tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृणालहारवलयं श्रीखण्डार्द्रविलेपनम् । नलिनीदलशय्यां च यानि सा विदधे सखी
mṛṇālahāravalayaṃ śrīkhaṇḍārdravilepanam / nalinīdalaśayyāṃ ca yāni sā vidadhe sakhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यास् तान्य् अपि संतापसमासक्तानि संगतः । संतप्य समदुःखत्वम् इव शुष्यन्ति भेजिरे
tasyās tāny api saṃtāpasamāsaktāni saṃgataḥ / saṃtapya samaduḥkhatvam iva śuṣyanti bhejire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा विह्वला पद्मावती तामवदत्सखीम् । क्लिश्नासि किं वृथात्मानं नैवं शाम्यति मे व्यथा
tataḥ sā vihvalā padmāvatī tāmavadatsakhīm / kliśnāsi kiṃ vṛthātmānaṃ naivaṃ śāmyati me vyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन शाम्यति तच्चेत्त्वं कुरुषे तच्छिवं भवेत् । एवम् उक्तवतीमास्र्तां वयस्या ताम् अभाषत
yena śāmyati taccettvaṃ kuruṣe tacchivaṃ bhavet / evam uktavatīmāsrtāṃ vayasyā tām abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्यां किं यन्न नामाहं तवार्थे ब्रूहि तत्सखि । तच् छ्रुत्वा सा ह्रिया किंचिद् इव राजसुताब्रवीत्
kuryāṃ kiṃ yanna nāmāhaṃ tavārthe brūhi tatsakhi / tac chrutvā sā hriyā kiṃcid iva rājasutābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमिहानय मे कन्तं गत्वा प्रियसखि द्रुतम् । नान्यथोपशमो मे स्यात्तातश्चैव न कुप्यति
tamihānaya me kantaṃ gatvā priyasakhi drutam / nānyathopaśamo me syāttātaścaiva na kupyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्युतेहागतायैव मामेषो ऽस्मै प्रदास्यति । एवं तयोक्ता सोत्साहं वयस्या साप्य् उवाच तास्म्
pratyutehāgatāyaiva māmeṣo 'smai pradāsyati / evaṃ tayoktā sotsāhaṃ vayasyā sāpy uvāca tāsm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् एवं तद्गृहाण त्वं धैर् यं कार्यमिदं कियत् । एषाहं सखि याम्येव त्वत्प्रियानयनाय यत्
yady evaṃ tadgṛhāṇa tvaṃ dhair yaṃ kāryamidaṃ kiyat / eṣāhaṃ sakhi yāmyeva tvatpriyānayanāya yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पितुः खेचरेन्द्रस्य चन्द्रकेतोः पुरोत्तमम् । ख्यातं चन्द्रपुरं नाम निर्वृता भव किं शुचा
tatpituḥ khecarendrasya candraketoḥ purottamam / khyātaṃ candrapuraṃ nāma nirvṛtā bhava kiṃ śucā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति साश्वासिता सख्या तया राजसुताभ्यधात् । तदुत्तिष्ठ शिवः पन्था अस्तु ते व्रज सत्वरम्
iti sāśvāsitā sakhyā tayā rājasutābhyadhāt / taduttiṣṭha śivaḥ panthā astu te vraja satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्राता त्रयाणां लोकानां स च सप्रणयं त्वया । मद्गिरा सखि वक्तव्यो वीरः प्राणेश्वरो मम
trātā trayāṇāṃ lokānāṃ sa ca sapraṇayaṃ tvayā / madgirā sakhi vaktavyo vīraḥ prāṇeśvaro mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् गौर्यायतने तथा परित्राय राक्षसीभयतः । स्त्रीघ्नेन हन्यमानां रक्षसि मां मकरकेतुना न कथम्
tasmin gauryāyatane tathā paritrāya rākṣasībhayataḥ / strīghnena hanyamānāṃ rakṣasi māṃ makaraketunā na katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुवनोद्धरणसहानां भवादृशामेष नाथ को धर्मः । आपद्युपेक्ष्यते यत्पूर्वत्रास्तो जनो ऽनुवृत्तो ऽपि
bhuvanoddharaṇasahānāṃ bhavādṛśāmeṣa nātha ko dharmaḥ / āpadyupekṣyate yatpūrvatrāsto jano 'nuvṛtto 'pi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वदेस्तं कल्याणि यथा जानासि वा स्वयम् । इति व्याहृत्य सा पद्मावती तां व्यसृजत्सखीम्
evaṃ vadestaṃ kalyāṇi yathā jānāsi vā svayam / iti vyāhṛtya sā padmāvatī tāṃ vyasṛjatsakhīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च स्वसिद्ध्युपनतं पक्षिवाहनमास्थिता । तन्मनोहारिका प्रायाद्विद्याधरपुरं प्रति
sā ca svasiddhyupanataṃ pakṣivāhanamāsthitā / tanmanohārikā prāyādvidyādharapuraṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च पद्मावती किंचिदाशालब्धधृतिस् ततः । गृहीतचित्रफलका मन्दिरं प्राविशत्पितुः
sā ca padmāvatī kiṃcidāśālabdhadhṛtis tataḥ / gṛhītacitraphalakā mandiraṃ prāviśatpituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र दासीपरिवृता प्रविश्य निजवासकम् । स्नात्वा गौरिपतिं भक्त्या पूजयित्वा व्यजिज्ञपत्
tatra dāsīparivṛtā praviśya nijavāsakam / snātvā gauripatiṃ bhaktyā pūjayitvā vyajijñapat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवंस्त्रिषु लोकेषु त्वदिच्छानुग्रहं विना । न सिद्ध्यतीह कस्यापि बह्वल्पं वापि वाञ्छितम्
bhagavaṃstriṣu lokeṣu tvadicchānugrahaṃ vinā / na siddhyatīha kasyāpi bahvalpaṃ vāpi vāñchitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्विद्याधरसच्चक्रवर्तिपुत्रं तमीप्सितम् । न दास्यसि पतिं चेन्मे देहं त्यक्ष्यामि ते ऽग्रतः
tadvidyādharasaccakravartiputraṃ tamīpsitam / na dāsyasi patiṃ cenme dehaṃ tyakṣyāmi te 'grataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विहितविज्ञप्तिं शशाङ्कमुकुटस्य ताम् । श्रुत्वा सखेदः साश्चर्यः परिवारजनो ऽवदत्
evaṃ vihitavijñaptiṃ śaśāṅkamukuṭasya tām / śrutvā sakhedaḥ sāścaryaḥ parivārajano 'vadat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वदेहनिरपेक्षैव किमेवं देवि भाषसे । तवापि किमसुप्राप्यं नामास्त्यत्र जगत्त्रये
svadehanirapekṣaiva kimevaṃ devi bhāṣase / tavāpi kimasuprāpyaṃ nāmāstyatra jagattraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वदर्थ्यमानो मुञ्चेद्धि सुगतो ऽपि स संयमम् । तदेकः सो ऽत्र सुकृती यस्त्वयाप्येवमर्थ्यते
tvadarthyamāno muñceddhi sugato 'pi sa saṃyamam / tadekaḥ so 'tra sukṛtī yastvayāpyevamarthyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वा गुणाकृष्टा राजपुत्री जगाद सा । समाश्रयः सशक्राणां देवानामेक एव यः
etac chrutvā guṇākṛṣṭā rājaputrī jagāda sā / samāśrayaḥ saśakrāṇāṃ devānāmeka eva yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्केणेव तमो ध्वस्तं येनैकेनासुरं बलम् । प्राणदाता च यो ऽस्माकं प्रार्थनीयः कथं न सः
arkeṇeva tamo dhvastaṃ yenaikenāsuraṃ balam / prāṇadātā ca yo 'smākaṃ prārthanīyaḥ kathaṃ na saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यादि ब्रुवती सोत्का तयैव कथया ततः । अतिष्ठत्सममाप्तेन तत्र दासीजनेन सा
ityādi bruvatī sotkā tayaiva kathayā tataḥ / atiṣṭhatsamamāptena tatra dāsījanena sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रान्तरे चन्द्रपुरं सा मनोहारिकापि तत् । विद्याधरेन्द्रनगरं सत्वरं प्राप तत्सखी
atrāntare candrapuraṃ sā manohārikāpi tat / vidyādharendranagaraṃ satvaraṃ prāpa tatsakhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गीर्वाणनगरं कृत्वाप्यसंतोषादिवाद्भुतम् । निर्ममे विश्वकर्मा यदसामान्यविभूतिकम्
gīrvāṇanagaraṃ kṛtvāpyasaṃtoṣādivādbhutam / nirmame viśvakarmā yadasāmānyavibhūtikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रासंप्राप्य अं मुक्ताफलकेतुं विचिन्वती । खगस्था तत्पुरोद्यानं सा मनोहारिकागमत्
tatrāsaṃprāpya aṃ muktāphalaketuṃ vicinvatī / khagasthā tatpurodyānaṃ sā manohārikāgamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतर्क्यसिद्धिविभवं भास्वन्मणिमयद्रुमम् । एकवृक्षोद्गतानेकजातीयकुसुमोत्करम्
atarkyasiddhivibhavaṃ bhāsvanmaṇimayadrumam / ekavṛkṣodgatānekajātīyakusumotkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यगीतरवोन्मिश्रशकुन्तरुतसुन्दरम् । पश्यन्ती तच् च सा रेमे नानारत्नशिलातलम्
divyagītaravonmiśraśakuntarutasundaram / paśyantī tac ca sā reme nānāratnaśilātalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्यानपालैर् दृष्ट्वा च विचित्रैः पक्षिरूपिभिः । उपेत्याभ्यर्थ्य सुव्यक्तवचनैः प्रियवादिभिः
udyānapālair dṛṣṭvā ca vicitraiḥ pakṣirūpibhiḥ / upetyābhyarthya suvyaktavacanaiḥ priyavādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारिजाततरोर्मूले तार्क्ष्यरत्नशिलासने । उपवेश्योचितैर् भोगैस्तस्याः पूजा व्यधीयत
pārijātatarormūle tārkṣyaratnaśilāsane / upaveśyocitair bhogaistasyāḥ pūjā vyadhīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिनन्द्य च तां पूजां चिन्तयामस तत्र सा । अहो विद्याधरेन्द्राणां चित्राः सिद्धिविभूतयः
abhinandya ca tāṃ pūjāṃ cintayāmasa tatra sā / aho vidyādharendrāṇāṃ citrāḥ siddhivibhūtayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अचिन्त्योपनमद्भोगं येषामुद्यानमीदृशम् । सुरस्त्रीबद्धसंगीतं पतत्त्रिपरिचारकम्
acintyopanamadbhogaṃ yeṣāmudyānamīdṛśam / surastrībaddhasaṃgītaṃ patattriparicārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संचिन्त्य पृष्ट्वा च तानेवोद्यनपालकान् । चिन्वती पारिजातादितरुखण्डमवाप सा
iti saṃcintya pṛṣṭvā ca tānevodyanapālakān / cinvatī pārijātāditarukhaṇḍamavāpa sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रान्तश्चन्दनासिक्तकुसुमास्तरशायिनम् । सा मुक्ताफलकेतुं तं स कल्पकमिवैक्षत
tatrāntaścandanāsiktakusumāstaraśāyinam / sā muktāphalaketuṃ taṃ sa kalpakamivaikṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौर्याश्रमे दृष्टचरं प्रत्यभिज्ञाय सा च तम् । पश्याम्यस्य किमस्वास्थ्यं छन्नस्थैवेत्यचिन्तयत्
gauryāśrame dṛṣṭacaraṃ pratyabhijñāya sā ca tam / paśyāmyasya kimasvāsthyaṃ channasthaivetyacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावदाश्वासयन्तं तं हिमचन्दनमारुतैः । मित्त्रं संयतकं मुक्ताफलकेतुर् उवाच सः
tāvadāśvāsayantaṃ taṃ himacandanamārutaiḥ / mittraṃ saṃyatakaṃ muktāphalaketur uvāca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गारास्तुहिने न्यस्ताः ककूलाग्निश् च चन्दने । मारुते दाववह्निश् च स्मरेण मम निश्चितम्
aṅgārāstuhine nyastāḥ kakūlāgniś ca candane / mārute dāvavahniś ca smareṇa mama niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरहार्तस्य संतापं समन्तात्सृजतामुना । तत्किमायासयस्येवमात्मानं निष्फलं सखे
virahārtasya saṃtāpaṃ samantātsṛjatāmunā / tatkimāyāsayasyevamātmānaṃ niṣphalaṃ sakhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरस्त्रीनृत्तगीतादिविनोदैर् अपि दूयते । नन्दनाभ्यधिके ऽमुष्मिन्न् उद्याने हि मनो मम
surastrīnṛttagītādivinodair api dūyate / nandanābhyadhike 'muṣminn udyāne hi mano mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना पद्मावतीं तां तु पद्मशेखरसंभवाम् । पद्माननां न मे शाम्यत्ययं स्मरशरज्वरः
vinā padmāvatīṃ tāṃ tu padmaśekharasaṃbhavām / padmānanāṃ na me śāmyatyayaṃ smaraśarajvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चैतदुत्सहे वक्तुं कस्यचिन् न लभे धृतिम् । एक एव तु तत्प्राप्ताव् उपायो विद्यते मम
na caitadutsahe vaktuṃ kasyacin na labhe dhṛtim / eka eva tu tatprāptāv upāyo vidyate mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छामि गौर्यायतनं दृष्टया यत्र मे तया । कटाक्षेषुभिर् उत्खाय हृदयं प्रियया हृतम्
gacchāmi gauryāyatanaṃ dṛṣṭayā yatra me tayā / kaṭākṣeṣubhir utkhāya hṛdayaṃ priyayā hṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रादिराजतनयासंगतस्तत्समागमे । तपसाराधितः शंभुरुपायं मे विधास्यति
tatrādirājatanayāsaṃgatastatsamāgame / tapasārādhitaḥ śaṃbhurupāyaṃ me vidhāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा यावदुत्थातुं राजपुत्रः स इच्छति । स मनोहारिका तावत्तुष्टात्मानमदर्शयत्
ity uktvā yāvadutthātuṃ rājaputraḥ sa icchati / sa manohārikā tāvattuṣṭātmānamadarśayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयस्य वर्धसे दिष्ट्या सिद्धं तव समीहितम् । पश्येयमागता तस्याः प्रियायास्ते ऽन्तिकं सखी
vayasya vardhase diṣṭyā siddhaṃ tava samīhitam / paśyeyamāgatā tasyāḥ priyāyāste 'ntikaṃ sakhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्पार्श्वस्थेन दृष्टा हि मयासाव् अम्बिकाश्रमे । इति हर्षाच् च तं राजपुत्रं संयतको ऽब्रवीत्
vatpārśvasthena dṛṣṭā hi mayāsāv ambikāśrame / iti harṣāc ca taṃ rājaputraṃ saṃyatako 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स स्फूर्जदानन्दविस्मयौत्सुक्यसंकुलाम् । कांचिद्राजसुतो ऽवस्थां दध्रे दृष्ट्वा प्रियासखीम्
tataḥ sa sphūrjadānandavismayautsukyasaṃkulām / kāṃcidrājasuto 'vasthāṃ dadhre dṛṣṭvā priyāsakhīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेत्रपीयूषवृष्टिं तां पप्रछोपागतां च सः । उपवेश्यान्तिके कान्ताशरीरकुशलं तदा
netrapīyūṣavṛṣṭiṃ tāṃ paprachopāgatāṃ ca saḥ / upaveśyāntike kāntāśarīrakuśalaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सा निजगादैवं मत्सख्याः कुशलं प्रभो । त्वयि नाथे ध्रुवं भावि सांप्रतं दुःखिता तु सा
atha sā nijagādaivaṃ matsakhyāḥ kuśalaṃ prabho / tvayi nāthe dhruvaṃ bhāvi sāṃprataṃ duḥkhitā tu sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदाप्रभृति दृष्टेन हृतं तस्यास्त्वया मनः । तत आरभ्य विमना न शृणोति न पश्यति
yadāprabhṛti dṛṣṭena hṛtaṃ tasyāstvayā manaḥ / tata ārabhya vimanā na śṛṇoti na paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृणालहारं दधती बालाहारं विमुच्य सा । लुठत्यम्बुजिनीपत्त्रशयने शयनोज्झिता
mṛṇālahāraṃ dadhatī bālāhāraṃ vimucya sā / luṭhatyambujinīpattraśayane śayanojjhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असहिष्ट न या पूर्वं ह्रिया वरकथामपि । इमामवस्थां सैषाद्य प्राप्ता प्रियतमं विना
asahiṣṭa na yā pūrvaṃ hriyā varakathāmapi / imāmavasthāṃ saiṣādya prāptā priyatamaṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तस्या हसन्तीव स्वान्येवाङ्गानि संप्रति । संतापशुष्यच्छ्रीखण्डसितानि कृतिनां वर
iti tasyā hasantīva svānyevāṅgāni saṃprati / saṃtāpaśuṣyacchrīkhaṇḍasitāni kṛtināṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं च सा ब्रवीति त्वामित्य् उदीर्य पपाठ ते । सा मनोहारिका पद्मावतीसंदेशगीतके
evaṃ ca sā bravīti tvāmity udīrya papāṭha te / sā manohārikā padmāvatīsaṃdeśagītake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तच् छ्रुत्वाखिलं मुक्ताफलकेतुर्गतव्यथः । तां मनोहारिकां हर्षादभिनन्द्याभ्यभाषत
sa tac chrutvākhilaṃ muktāphalaketurgatavyathaḥ / tāṃ manohārikāṃ harṣādabhinandyābhyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमृतेनेव वचसा तव सिक्तम् इदं मम । चैतन्यम् आसीच् छ्वसितं धृतिर् जाता गतः क्लमः
amṛteneva vacasā tava siktam idaṃ mama / caitanyam āsīc chvasitaṃ dhṛtir jātā gataḥ klamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलितं चाद्य मे पूर्वसुकृतैर् यदहो मयि । गन्धर्वराजतनया साप्य् एवं पक्षपातिनी
phalitaṃ cādya me pūrvasukṛtair yadaho mayi / gandharvarājatanayā sāpy evaṃ pakṣapātinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं त्व् अहं शक्नुयां सोढुं कथंचिद्विरहव्यथाम् । शिरीषसुकुमाराङ्गी विषहेत कथं तु सा
kiṃ tv ahaṃ śaknuyāṃ soḍhuṃ kathaṃcidvirahavyathām / śirīṣasukumārāṅgī viṣaheta kathaṃ tu sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादहम् उपैष्येष तम् एव गिरिजाश्रमम् । तत्र त्वमानय सखीं येन स्यात्संगमो ऽद्य नौ
tasmādaham upaiṣyeṣa tam eva girijāśramam / tatra tvamānaya sakhīṃ yena syātsaṃgamo 'dya nau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्वासय च तां गत्वा कल्याणि त्वरितं सखीम् । इमं च परितुष्टेन वितीर्णं मे स्वयंभुवा
āśvāsaya ca tāṃ gatvā kalyāṇi tvaritaṃ sakhīm / imaṃ ca parituṣṭena vitīrṇaṃ me svayaṃbhuvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहि चूडामणिं तस्यै सर्वदुःखनिबर्हणम् । शक्रात् प्राप्तो मया चायं हारस् ते पारितोषिकः
dehi cūḍāmaṇiṃ tasyai sarvaduḥkhanibarhaṇam / śakrāt prāpto mayā cāyaṃ hāras te pāritoṣikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उत्क्वा शिरसश् चूडामणिं तस्यै समर्पयत् । हारं च कण्ठात् तत्कण्ठे तं स राजसुतो व्यधात्
ity utkvā śirasaś cūḍāmaṇiṃ tasyai samarpayat / hāraṃ ca kaṇṭhāt tatkaṇṭhe taṃ sa rājasuto vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ प्रणम्य तं प्रीता सा मनोहारिका ततः । प्रतस्थे विहगारूढा सखीं पद्मावतीं प्रति
atha praṇamya taṃ prītā sā manohārikā tataḥ / pratasthe vihagārūḍhā sakhīṃ padmāvatīṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मुक्ताफलकेतुश् च प्रहर्षापहृतक्लमः । सह संयतकेन स्वं त्वरितं र्पाविशत्पुरम्
sa muktāphalaketuś ca praharṣāpahṛtaklamaḥ / saha saṃyatakena svaṃ tvaritaṃ rpāviśatpuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापि पद्मावतीपार्श्वं प्राप्य तस्यै यथेप्सितम् । तं मनोहारिकाचख्यौ तत्प्रियस्मरसंज्वरम्
sāpi padmāvatīpārśvaṃ prāpya tasyai yathepsitam / taṃ manohārikācakhyau tatpriyasmarasaṃjvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.