Library·Somadeva: Kathasaritsagara·18·18.5
इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे विषमशीललम्बके चतुर्थस् तरङ्गः । पञ्चमस् तरङ्गः । ततः स विक्रमादित्यो राजा तस्य सहागतम् । वणिक्पुत्रस्य सुहृदं तम् एवं परिपृष्टवान्
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare viṣamaśīlalambake caturthas taraṅgaḥ / pañcamas taraṅgaḥ / tataḥ sa vikramādityo rājā tasya sahāgatam / vaṇikputrasya suhṛdaṃ tam evaṃ paripṛṣṭavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्ता मृतापि जीवन्ती मया भार्येति यत्त्वया । उक्तं कथं तदिति नः कथ्यतां भद्र विस्तरात्
prāptā mṛtāpi jīvantī mayā bhāryeti yattvayā / uktaṃ kathaṃ taditi naḥ kathyatāṃ bhadra vistarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तस्तेन राज्ञा स वणिक्सूनोः सखाब्रवीत् । कौतुकं यदि तद्देव श्रूयतां कथयाम्यदः
ity uktastena rājñā sa vaṇiksūnoḥ sakhābravīt / kautukaṃ yadi taddeva śrūyatāṃ kathayāmyadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मस्थलाग्रहाराग्र्यनिवासी द्विजपुत्रकः । चन्द्रस्वामीत्यहं भार्या सुरूपा चास्ति मे गृहे
brahmasthalāgrahārāgryanivāsī dvijaputrakaḥ / candrasvāmītyahaṃ bhāryā surūpā cāsti me gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा मयि कार्यार्थं ग्रामं पित्राज्ञया गते । तां मे कापलिको ऽद्राक्षीद्भार्यां भिक्षार्थमागतः
ekadā mayi kāryārthaṃ grāmaṃ pitrājñayā gate / tāṃ me kāpaliko 'drākṣīdbhāryāṃ bhikṣārthamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन दृष्ट्वैव सा जातज्वरा सायं व्यपद्यत । ततो मद्बन्धुभिर् नीत्वा नक्तमारोपिता चिताम्
tena dṛṣṭvaiva sā jātajvarā sāyaṃ vyapadyata / tato madbandhubhir nītvā naktamāropitā citām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रज्वलन्त्यां चितायां च ग्रामात्तत्राहमागमम् । अश्रौषं च यथावृत्तं स्वजनात्क्रन्दतः पुरः
prajvalantyāṃ citāyāṃ ca grāmāttatrāhamāgamam / aśrauṣaṃ ca yathāvṛttaṃ svajanātkrandataḥ puraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गते मयि चितोपान्तम् आगात् कापालिकश् च सः । अंसस्थनृत्यत्खट्वाङ्गः स्फूर्जड्डमरुकारवः
gate mayi citopāntam āgāt kāpālikaś ca saḥ / aṃsasthanṛtyatkhaṭvāṅgaḥ sphūrjaḍḍamarukāravaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मक्षेपेण शमिते चिताग्नौ देव तेन सा । उदतिष्ठच्चितामध्यादक्षताङ्गी मदङ्गना
bhasmakṣepeṇa śamite citāgnau deva tena sā / udatiṣṭhaccitāmadhyādakṣatāṅgī madaṅganā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चादाय कपाली तां सिद्ध्याकृष्टानुधाविताम् । प्राद्रवल्लघु तां चाहमन्वगां सधनुःशरः
sa cādāya kapālī tāṃ siddhyākṛṣṭānudhāvitām / prādravallaghu tāṃ cāhamanvagāṃ sadhanuḥśaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च गङ्गातटे प्राप्य गुहां भूमौ निधाय तत् । खट्वाङ्गमब्रवीद्धर्षादन्तःस्थे कन्यके उभे
sa ca gaṅgātaṭe prāpya guhāṃ bhūmau nidhāya tat / khaṭvāṅgamabravīddharṣādantaḥsthe kanyake ubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युवां प्राप्ते अपि मया नोपभुक्ते यया विना । सैषाद्य हस् ते प्राप्ता मे प्रतिज्ञा सिद्धिमागता
yuvāṃ prāpte api mayā nopabhukte yayā vinā / saiṣādya has te prāptā me pratijñā siddhimāgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ताभ्यां स मद्भार्यां यावद्दर्शयति ब्रुवन् । तावत्तत्तस्य खट्वाङ्गं गङ्गायामहमक्षिपम्
iti tābhyāṃ sa madbhāryāṃ yāvaddarśayati bruvan / tāvattattasya khaṭvāṅgaṃ gaṅgāyāmahamakṣipam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रे कापालिक भार्यां मे जिहीषुर्न भवस्ययम् । इत्याक्षिपं च तमहं भ्रष्टखट्वाङ्गसिद्धिकम्
re kāpālika bhāryāṃ me jihīṣurna bhavasyayam / ityākṣipaṃ ca tamahaṃ bhraṣṭakhaṭvāṅgasiddhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपश्यन्सो ऽथ खट्वाङ्गं पलायनपरः शठः । धनुराकृष्य काण्डेन दिग्धेन निहतो मया
apaśyanso 'tha khaṭvāṅgaṃ palāyanaparaḥ śaṭhaḥ / dhanurākṛṣya kāṇḍena digdhena nihato mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापसिद्ध्यैकसंतोषविडम्बितशिवागमाः । पाखण्डिनः पतन्त्येवं प्रागेव पतिता अपि
pāpasiddhyaikasaṃtoṣaviḍambitaśivāgamāḥ / pākhaṇḍinaḥ patantyevaṃ prāgeva patitā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथादाय स्वभार्यां तामन्ये द्वे ते च कन्यके । गृहमागतवानस्मि दत्ताश्चर्यः स्वबन्धुषु
athādāya svabhāryāṃ tāmanye dve te ca kanyake / gṛhamāgatavānasmi dattāścaryaḥ svabandhuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र पृष्टे स्ववृत्तान्ते कन्ये ते वदतः स्म मे । वाराणस्यां सुते आवां क्षितिभृत्सार्थवाहयोः
tatra pṛṣṭe svavṛttānte kanye te vadataḥ sma me / vārāṇasyāṃ sute āvāṃ kṣitibhṛtsārthavāhayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धियुक्त्या हृते चावामेतयैव कपालिना । त्वत्प्रसादाच् च मुक्ते स्वः पापादस्माददूषिते
siddhiyuktyā hṛte cāvāmetayaiva kapālinā / tvatprasādāc ca mukte svaḥ pāpādasmādadūṣite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तवत्यौ चान्येद्युर्नीत्वा वाराणसीं मया । अर्पिते ते स्वबन्धूनां तद्वृत्तान्तमुदीर्य तम्
ity uktavatyau cānyedyurnītvā vārāṇasīṃ mayā / arpite te svabandhūnāṃ tadvṛttāntamudīrya tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगच्छंश् च ततो ऽपश्यमिमं भार्यावियोगिनम् । वणिक्पुत्रं ततो ऽनेन मिलित्वाहमिहागतः
āgacchaṃś ca tato 'paśyamimaṃ bhāryāviyoginam / vaṇikputraṃ tato 'nena militvāhamihāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कापालिकगुहालब्धेनाङ्गरागेण रञ्जितात् । क्षालितादपि देहान्मे दृश्यतां वाति सौरभम्
kāpālikaguhālabdhenāṅgarāgeṇa rañjitāt / kṣālitādapi dehānme dṛśyatāṃ vāti saurabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं मृतोत्थिता प्राप्ता मया भार्येति वादिनम् । विप्रं तं सवणिक्पुत्रं सत्कृत्य प्राहिणोन्नृपः
itthaṃ mṛtotthitā prāptā mayā bhāryeti vādinam / vipraṃ taṃ savaṇikputraṃ satkṛtya prāhiṇonnṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गुणवतीचन्द्रवतीमदनसुन्दरीः । आनीयादाय च समं मिलित्वा च स्वसैनिकैः
tato guṇavatīcandravatīmadanasundarīḥ / ānīyādāya ca samaṃ militvā ca svasainikaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगात्स विक्रमादित्यभूभृदुज्जयिनीं पुरीम् । तस्यां गुणवतीचन्द्रवत्यौ च परिणीतवान्
āgātsa vikramādityabhūbhṛdujjayinīṃ purīm / tasyāṃ guṇavatīcandravatyau ca pariṇītavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्मरन्नथ तां विश्वकर्मदेवगृहे स्थिताम् । स्तम्भस्थपुत्रिकां राजा स प्रतीहारमादिशत्
saṃsmarannatha tāṃ viśvakarmadevagṛhe sthitām / stambhasthaputrikāṃ rājā sa pratīhāramādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिङ्गसेनात् कन्यां तां प्राप्तुं दूतो विसृज्यताम् । यस्याः प्रतिकृतिर्दृष्टा सा मया स्तम्भपुत्रिका
kaliṅgasenāt kanyāṃ tāṃ prāptuṃ dūto visṛjyatām / yasyāḥ pratikṛtirdṛṣṭā sā mayā stambhaputrikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति राज्ञा समादिष्टः क्षत्तानीय तदग्रतः । प्राहिणोद्दत्तसंदेशं दूतं नाम्ना सुविग्रहम्
iti rājñā samādiṣṭaḥ kṣattānīya tadagrataḥ / prāhiṇoddattasaṃdeśaṃ dūtaṃ nāmnā suvigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा कलिङ्गविषयं दृष्ट्वा तं च यथोचितम् । कलिङ्गसेनं राजानमेवं दूतो जगाद सः
gatvā kaliṅgaviṣayaṃ dṛṣṭvā taṃ ca yathocitam / kaliṅgasenaṃ rājānamevaṃ dūto jagāda saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवः श्रीविक्रमादित्यस्त्वामादिशति भूपते । वेत्थ त्वं भुवि यद्रत्नं तदस्मानुपगच्छति
devaḥ śrīvikramādityastvāmādiśati bhūpate / vettha tvaṃ bhuvi yadratnaṃ tadasmānupagacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवास्ति कन्यारत्नं च तद् अस्मभ्यं समर्पय । अस्मत्प्रसादाच् च निजं भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम्
tavāsti kanyāratnaṃ ca tad asmabhyaṃ samarpaya / asmatprasādāc ca nijaṃ bhuṅkṣva rājyamakaṇṭakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वा स कालिङ्गः क्रुद्धो राजाभ्यभाषत । को नाम विक्रमादित्यः स एवाज्ञां ददाति नः
etac chrutvā sa kāliṅgaḥ kruddho rājābhyabhāṣata / ko nāma vikramādityaḥ sa evājñāṃ dadāti naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्गत्युपायनं कन्यां दर्पान्धो ऽधः पतिष्यति । एतत्कलिङ्गसेनात्स श्रुत्वा दूतः सम् अभ्यधात्
mārgatyupāyanaṃ kanyāṃ darpāndho 'dhaḥ patiṣyati / etatkaliṅgasenātsa śrutvā dūtaḥ sam abhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृत्यो ऽप्येवमनात्मज्ञः कथमोजायसे प्रभोः । किं मूढ तत्प्रतापाग्नौ शलभायितुमिच्छसि
bhṛtyo 'pyevamanātmajñaḥ kathamojāyase prabhoḥ / kiṃ mūḍha tatpratāpāgnau śalabhāyitumicchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा तत आगत्य स दूतस्तन्न्यवेदयत् । वचः कलिङ्गसेनोक्तं विक्रमादित्यभूभृते
ity uktvā tata āgatya sa dūtastannyavedayat / vacaḥ kaliṅgasenoktaṃ vikramādityabhūbhṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विषमशीलो ऽसौ क्रुद्धः प्रायाद्बलैः सह । सभूतकेतुवेतालः कालिङ्गं प्रति तं प्रभुः
tato viṣamaśīlo 'sau kruddhaḥ prāyādbalaiḥ saha / sabhūtaketuvetālaḥ kāliṅgaṃ prati taṃ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देह्याशु कन्यामिति तं कालिङ्गं ब्रुवतीष्विव । सेनारवप्रतिरवैर् दिक्षु तद्देशमाप च
dehyāśu kanyāmiti taṃ kāliṅgaṃ bruvatīṣviva / senāravapratiravair dikṣu taddeśamāpa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वाथ युद्धसंनद्धं रुद्ध्वा तं च नृपं बलैः । राजा स विक्रमादित्यो मनस्येवमचिन्तयत्
dṛṣṭvātha yuddhasaṃnaddhaṃ ruddhvā taṃ ca nṛpaṃ balaiḥ / rājā sa vikramādityo manasyevamacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्सुतां विना तावन्मम नास्त्येव निर्वृतिः । तत्कथं श्वशुरं हन्मि युक्तिमत्र करोमि किम्
etatsutāṃ vinā tāvanmama nāstyeva nirvṛtiḥ / tatkathaṃ śvaśuraṃ hanmi yuktimatra karomi kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आलोच्य सवेतालो राज तत्सिद्ध्यलक्षितः । सुप्तस्य प्राविशद् रात्रौ कलिङ्गेशस्य वासकम्
ity ālocya savetālo rāja tatsiddhyalakṣitaḥ / suptasya prāviśad rātrau kaliṅgeśasya vāsakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरे विषमशीलेन विगृह्य स्वपिषीति तम् । प्रबोध्य तत्र वित्रस्तं वेतालः सो ऽब्रवीद्धसन्
are viṣamaśīlena vigṛhya svapiṣīti tam / prabodhya tatra vitrastaṃ vetālaḥ so 'bravīddhasan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चोत्थाय कलिङ्गेन्द्रो दृष्ट्वा दर्शितसाहसम् । परिज्ञाय च राजानं रौद्रवेतालसंगतम्
sa cotthāya kaliṅgendro dṛṣṭvā darśitasāhasam / parijñāya ca rājānaṃ raudravetālasaṃgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं वशगो ऽहं ते देवादिश करोमि किम् । इति विज्ञापयाम् आस भीतस्तच्चरणानतः
idānīṃ vaśago 'haṃ te devādiśa karomi kim / iti vijñāpayām āsa bhītastaccaraṇānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया चेत्प्रभुणा कार्यं तव तद्देहि मे सुताम् । कलिङ्गसेनामिति तं राजापि प्रत्यभाषत
mayā cetprabhuṇā kāryaṃ tava taddehi me sutām / kaliṅgasenāmiti taṃ rājāpi pratyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेति प्रतिपेदे च कलिङ्गाधिपतिः स तत् । राजापि वेतालयुतः स्वमागाच्छिबिरं कृती
tatheti pratipede ca kaliṅgādhipatiḥ sa tat / rājāpi vetālayutaḥ svamāgācchibiraṃ kṛtī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येद्युश् च कलिङ्गेन्द्रः स देवि त्वामदात्पिता । राज्ञे विषमशीलाय विधिवद्विभवोत्तरम्
anyedyuś ca kaliṅgendraḥ sa devi tvāmadātpitā / rājñe viṣamaśīlāya vidhivadvibhavottaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं गाढानुरागेण राज्ञा देहपणेन च । परिणीतासि विधिवद्देवि नारिजिगीषया
evaṃ gāḍhānurāgeṇa rājñā dehapaṇena ca / pariṇītāsi vidhivaddevi nārijigīṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति कार्पटिकस्याहं देवसेनस्य वक्रतः । श्रुत्वावमानप्रभवं हे सख्यो मन्युमत्यजम्
iti kārpaṭikasyāhaṃ devasenasya vakrataḥ / śrutvāvamānaprabhavaṃ he sakhyo manyumatyajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं विवाहिता स्तम्भपुत्रिकादर्शनादहम् । चित्रावलोकनाच्चैषा राज्ञा मलयवत्यपि
itthaṃ vivāhitā stambhaputrikādarśanādaham / citrāvalokanāccaiṣā rājñā malayavatyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कलिङ्गसेना सा विक्रमादित्यवल्लभा । भर्तृप्रभावमाख्याय स्वसपत्नीरनन्दयत्
evaṃ kaliṅgasenā sā vikramādityavallabhā / bhartṛprabhāvamākhyāya svasapatnīranandayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चैवं विक्रमादित्यः सर्वाभिस्ताभिर् अन्वितः । तया मलयवत्याच तस्थौ साम्राज्यसुस्थितः
sa caivaṃ vikramādityaḥ sarvābhistābhir anvitaḥ / tayā malayavatyāca tasthau sāmrājyasusthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैकदा राजपुत्रः को ऽप्यागाद्दक्षिणापथात् । कृष्णशक्त्यभिधानो ऽत्र परिभूतः स्वगोत्रजैः
athaikadā rājaputraḥ ko 'pyāgāddakṣiṇāpathāt / kṛṣṇaśaktyabhidhāno 'tra paribhūtaḥ svagotrajaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सिंहद्वारमागत्य राज्ञः कार्पटिकव्रतम् । शिश्रिये राजपुत्राणामन्वितः पञ्चभिः शतैः
sa siṃhadvāramāgatya rājñaḥ kārpaṭikavratam / śiśriye rājaputrāṇāmanvitaḥ pañcabhiḥ śataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशाब्दान्मया सेवा विक्रमादित्यभूपतेः । कार्येति प्रतिजज्ञे च वार्यमाणो ऽपि भूभुजा
dvādaśābdānmayā sevā vikramādityabhūpateḥ / kāryeti pratijajñe ca vāryamāṇo 'pi bhūbhujā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्चयेन च तस्यात्र तिष्ठतः सानुयायिनः । सिंहद्वारे नृपसुतस्यैकादश समा ययुः
niścayena ca tasyātra tiṣṭhataḥ sānuyāyinaḥ / siṃhadvāre nṛpasutasyaikādaśa samā yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्ते च द्वादशे वर्षे तस्य देशान्तरस्थिता । भार्या चिरवियोगार्ता प्राहिणोल्लेखपत्त्रिकाम्
prāpte ca dvādaśe varṣe tasya deśāntarasthitā / bhāryā ciraviyogārtā prāhiṇollekhapattrikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीरचर्यागते रात्रौ प्रच्छन्ने राज्ञि शृण्वति । दीपेनावाचयत् तस्याभार्यां स लिखितामिमाम्
vīracaryāgate rātrau pracchanne rājñi śṛṇvati / dīpenāvācayat tasyābhāryāṃ sa likhitāmimām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संतप्तायततरलास्तव विरहे नाथ कठिनहृदयायाः । निर्यान्त्यविरतमेते निःश्वासा मे न तु प्राणाः
saṃtaptāyatataralāstava virahe nātha kaṭhinahṛdayāyāḥ / niryāntyaviratamete niḥśvāsā me na tu prāṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति वाचयतस्तस्मात्सम्राट् कार्पटिकान्मुहुः । श्रुत्वा स राजधानीं स्वां गत्वा राजा व्यचिन्तयत्
iti vācayatastasmātsamrāṭ kārpaṭikānmuhuḥ / śrutvā sa rājadhānīṃ svāṃ gatvā rājā vyacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीदत्कलत्रः क्लिष्टो ऽयं बत कार्पटिकश्चिरम् । असिद्धकार्यः पूर्णे ऽस्मिन्द्वादशे ऽब्दे त्यजेदसून्
sīdatkalatraḥ kliṣṭo 'yaṃ bata kārpaṭikaściram / asiddhakāryaḥ pūrṇe 'smindvādaśe 'bde tyajedasūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्विलम्बो न कार्यो ऽस्य मयेत्यालोच्य भूपतिः । आनाययत्कार्पटिकं दासीं प्रेष्य तदैव सः
tadvilambo na kāryo 'sya mayetyālocya bhūpatiḥ / ānāyayatkārpaṭikaṃ dāsīṃ preṣya tadaiva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शासनं लेखयित्वा च तम् एवं स समादिशत् । ॐकारपीठमार्गेण भद्र गच्छोत्तरां दिशम्
śāsanaṃ lekhayitvā ca tam evaṃ sa samādiśat / oṃkārapīṭhamārgeṇa bhadra gacchottarāṃ diśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रामुना शासनेन ग्रामं भुङ्क्ष्व मदर्पितम् । नाम्ना तं खण्डवटकं पृच्छन् गच्छन्न् अवाप्स्यसि
tatrāmunā śāsanena grāmaṃ bhuṅkṣva madarpitam / nāmnā taṃ khaṇḍavaṭakaṃ pṛcchan gacchann avāpsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा शासनं तस्मै प्रददौ तत्स भूपतिः । सो ऽप्य् अनावेद्य भृत्येभ्यो ययौ कार्पटिको निशि
ity uktvā śāsanaṃ tasmai pradadau tatsa bhūpatiḥ / so 'py anāvedya bhṛtyebhyo yayau kārpaṭiko niśi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
का जिगीषा ममैकेन ग्रामेण व्रीडदायिना । तथाप्याज्ञा प्रभोः कार्येत्यसंतुष्टः क्रमाद्व्रजन्
kā jigīṣā mamaikena grāmeṇa vrīḍadāyinā / tathāpyājñā prabhoḥ kāryetyasaṃtuṣṭaḥ kramādvrajan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐकारपीठतो गत्वा दूरे ऽरण्ये ददर्श सः । क्रीडन्तीः कन्यका बह्वीः पृच्छति स्म ततश् च ताः
oṃkārapīṭhato gatvā dūre 'raṇye dadarśa saḥ / krīḍantīḥ kanyakā bahvīḥ pṛcchati sma tataś ca tāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि जानिथ भोः खण्डवटकं क्व भवेदिह । एतच् छ्रुत्वा तमूचुस्तास्तन् न जानीमहे वयम्
api jānitha bhoḥ khaṇḍavaṭakaṃ kva bhavediha / etac chrutvā tamūcustāstan na jānīmahe vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छाग्रे योजनेष्व् अत्र दशमात्रेषु नः पिता । सौम्य तिष्ठति तं पृच्छ विद्याद्ग्रामं स जातु तम्
gacchāgre yojaneṣv atra daśamātreṣu naḥ pitā / saumya tiṣṭhati taṃ pṛccha vidyādgrāmaṃ sa jātu tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्तः स कन्याभिस्ताभिर् गत्वा ददर्श तम् । कार्पटी पितरं तासां राक्षसं भीषणाकृतिम्
evam uktaḥ sa kanyābhistābhir gatvā dadarśa tam / kārpaṭī pitaraṃ tāsāṃ rākṣasaṃ bhīṣaṇākṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह क्व खण्डवटकं ब्रूहि भद्रेति तं च सः । पप्रच्छ सो ऽपि तं धैर् यमोहितो राक्षसो ऽब्रवीत्
iha kva khaṇḍavaṭakaṃ brūhi bhadreti taṃ ca saḥ / papraccha so 'pi taṃ dhair yamohito rākṣaso 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तत्र ते तद्धि पुरं चिरशून्यं तथापि चेत् । यासि तच्छृणु मार्गो ऽयं पुरतस् ते द्विधा गतः
kiṃ tatra te taddhi puraṃ ciraśūnyaṃ tathāpi cet / yāsi tacchṛṇu mārgo 'yaṃ puratas te dvidhā gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र वामेन गच्छेस्त्वं पथा यावदवाप्स्यसि । प्रतोलीं खण्डवटकस्योच्चप्राकारहारिणीम्
tatra vāmena gacchestvaṃ pathā yāvadavāpsyasi / pratolīṃ khaṇḍavaṭakasyoccaprākārahāriṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तो रक्षसा गत्वा प्रतोलीं तामवाप्य सः । विवेश शून्यं भयदं दिव्यं हृद्यं च तत्पुरम्
ity ukto rakṣasā gatvā pratolīṃ tāmavāpya saḥ / viveśa śūnyaṃ bhayadaṃ divyaṃ hṛdyaṃ ca tatpuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तकक्षावृतं तत्र राजवेश्म प्रविश्य च । आरुरोह स हर्म्याग्रं मणिकाञ्चननिर्मितम्
saptakakṣāvṛtaṃ tatra rājaveśma praviśya ca / āruroha sa harmyāgraṃ maṇikāñcananirmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र रत्नासनं दृष्ट्वा तस्मिन्नुपविवेश च । तावच् च राक्षसो ऽभेत्य वेत्रहस्तस्तम् अभ्यधात्
tatra ratnāsanaṃ dṛṣṭvā tasminnupaviveśa ca / tāvac ca rākṣaso 'bhetya vetrahastastam abhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो मानुष किमत्र त्वम् उपविष्टो नृपासने । तच् छ्रुत्वा कृष्णशक्तिः स धीरः कार्पटिको ऽब्रवीत्
bho mānuṣa kimatra tvam upaviṣṭo nṛpāsane / tac chrutvā kṛṣṇaśaktiḥ sa dhīraḥ kārpaṭiko 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमत्र प्रभुर्यूयं करदाश् च कुटुम्बिनः । विक्रमादित्यदेवेन विलब्धाः शासनेन मे
ahamatra prabhuryūyaṃ karadāś ca kuṭumbinaḥ / vikramādityadevena vilabdhāḥ śāsanena me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा शासनं दृष्ट्वा राक्षसस्तं प्रणम्य सः । उवाच राजा त्वमिह प्रतीहारस्तवास्मि च
tac chrutvā śāsanaṃ dṛṣṭvā rākṣasastaṃ praṇamya saḥ / uvāca rājā tvamiha pratīhārastavāsmi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्र विक्रमादित्यदेवस्याज्ञा ह्य् अखण्डिता । इत्य् उक्त्वा प्रकृतीः सर्वा आजुहाव स राक्षसः
sarvatra vikramādityadevasyājñā hy akhaṇḍitā / ity uktvā prakṛtīḥ sarvā ājuhāva sa rākṣasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आययुर्मन्त्रिणश्चात्र तथा राजपरिच्छदः । अपूरि चतुरङ्गेण बलेन नगरं च तत्
āyayurmantriṇaścātra tathā rājaparicchadaḥ / apūri caturaṅgeṇa balena nagaraṃ ca tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वैः प्रणम्यमानो ऽथ हृष्टः कार्पटिको ऽत्र सः । चक्रे राजोपचारेण कृत्स्नाः स्नानादिकाः क्रियाः
sarvaiḥ praṇamyamāno 'tha hṛṣṭaḥ kārpaṭiko 'tra saḥ / cakre rājopacāreṇa kṛtsnāḥ snānādikāḥ kriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स राज भूत्वात्र सविस्मयमचिन्तयत् । अहो प्रभावः को ऽप्येष विक्रमादित्यभूपतेः
tataḥ sa rāja bhūtvātra savismayamacintayat / aho prabhāvaḥ ko 'pyeṣa vikramādityabhūpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गाम्भीर्यगरिमा चित्रमपूर्वस् तस्य च प्रभोः । ददाति यद्ग्राममिति ब्रुवन्राज्यमपीदृशम्
gāmbhīryagarimā citramapūrvas tasya ca prabhoḥ / dadāti yadgrāmamiti bruvanrājyamapīdṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चित्रीयमाणो ऽत्र राज्यं कुर्वन्नुवास सः । तत्सखीन्विक्रमादित्यो ऽप्युज्जयिन्यां पुपोष तान्
iti citrīyamāṇo 'tra rājyaṃ kurvannuvāsa saḥ / tatsakhīnvikramādityo 'pyujjayinyāṃ pupoṣa tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिनैश् च विक्रमादित्यं प्रणन्तुं स उपाययौ । सोत्कः कार्पटिको राजा सैन्यकम्पितभूतलः
dinaiś ca vikramādityaṃ praṇantuṃ sa upāyayau / sotkaḥ kārpaṭiko rājā sainyakampitabhūtalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगतं विक्रमादित्यः पादानतम् उवाच तम् । पत्न्याः प्रहितलेखाया निःश्वासान् गच्छ वारय
āgataṃ vikramādityaḥ pādānatam uvāca tam / patnyāḥ prahitalekhāyā niḥśvāsān gaccha vāraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा भूमिपतिना प्रेषितस्तेन साद्भुतः । स कृष्णशक्तिः सखिभिः साकं देशमगान्निजम्
ity uktvā bhūmipatinā preṣitastena sādbhutaḥ / sa kṛṣṇaśaktiḥ sakhibhiḥ sākaṃ deśamagānnijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्सार्य गोत्रजान् भार्यां नन्दयित्वा चिरोत्सुकाम् । सिद्धेप्सिताधिकः सो ऽथ भेजे राज्यश्रियं पराम्
utsārya gotrajān bhāryāṃ nandayitvā cirotsukām / siddhepsitādhikaḥ so 'tha bheje rājyaśriyaṃ parām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सोद्भुतचारित्रो विक्रमादित्यभूमिपः । एकदात्र ददर्शैकमूर्ध्वरोमकचं द्विजम्
evaṃ sodbhutacāritro vikramādityabhūmipaḥ / ekadātra dadarśaikamūrdhvaromakacaṃ dvijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पप्रच्छ तं च हे ब्रह्मन्नीदृक्कस्माद्भवानिति । ततः सो ऽस्मै स्ववृत्तान्तम् एवं राज्ञे द्विजो ऽब्रवीत्
papraccha taṃ ca he brahmannīdṛkkasmādbhavāniti / tataḥ so 'smai svavṛttāntam evaṃ rājñe dvijo 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निस्वामीति विप्रो ऽभूद्देव पाटलिपुत्रके । महाग्निहोत्रिणस् तस्य देवस्वामीत्यहं सुतः
agnisvāmīti vipro 'bhūddeva pāṭaliputrake / mahāgnihotriṇas tasya devasvāmītyahaṃ sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया च दूरतो देशाद्विप्रकन्या विवाहिता । बालत्वात्सा च तत्रैव स्थापिताभूत्पितुर् गृहे
mayā ca dūrato deśādviprakanyā vivāhitā / bālatvātsā ca tatraiva sthāpitābhūtpitur gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालेन यौवनस्थां तामानेतुं श्वाशुरं गृहस्म् । आरुह्याश्वं सहैकेन भृत्येन गतवानहम्
kālena yauvanasthāṃ tāmānetuṃ śvāśuraṃ gṛhasm / āruhyāśvaṃ sahaikena bhṛtyena gatavānaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्कृतः श्वशुरेणाहं सहायातैकचेटिकाम् । आदायाश्वाधिरूढां तां भार्यां प्रायामहं ततः
satkṛtaḥ śvaśureṇāhaṃ sahāyātaikaceṭikām / ādāyāśvādhirūḍhāṃ tāṃ bhāryāṃ prāyāmahaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धमार्गे च साश्वाया अवरुह्यैव मे वधूः । अम्बुपानापदेशेन नदीकच्छमगात्किल
ardhamārge ca sāśvāyā avaruhyaiva me vadhūḥ / ambupānāpadeśena nadīkacchamagātkila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिरं नायाति यावत् सा तावच् च तदवेक्षणे । सह स्थितं तं तत्रैव भृत्यमस्मि विसृष्टवान्
ciraṃ nāyāti yāvat sā tāvac ca tadavekṣaṇe / saha sthitaṃ taṃ tatraiva bhṛtyamasmi visṛṣṭavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि नायाति यावच् च तावदस्मि गतः स्वयम् । तच्चेटिकां स्थापयित्वा तुरगीरक्षणाय ताम्
so 'pi nāyāti yāvac ca tāvadasmi gataḥ svayam / tacceṭikāṃ sthāpayitvā turagīrakṣaṇāya tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा पश्यामि यावत् स भृत्यो मद्भार्यया तया । भक्षयित्वास्थिशेषो मे कृतो रक्ताक्तवक्त्रया
gatvā paśyāmi yāvat sa bhṛtyo madbhāryayā tayā / bhakṣayitvāsthiśeṣo me kṛto raktāktavaktrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वित्रस्तश् च ततो यावद्गच्छामि तुरगीं प्रति । तावत् सापि तया तद्वत्तच्चेट्या भक्षिता मम
vitrastaś ca tato yāvadgacchāmi turagīṃ prati / tāvat sāpi tayā tadvattacceṭyā bhakṣitā mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पलाय्य यातो ऽहं तत्त्रासेनाधुनापि मे । नैवोर्ध्वरोमकेशत्वमन्तःस्थेन निवर्तते
tataḥ palāyya yāto 'haṃ tattrāsenādhunāpi me / naivordhvaromakeśatvamantaḥsthena nivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अत्र मे गतिर् देव इति तं वादिनं द्विजम् । आज्ञया विक्रमादित्यो गतत्रासं व्व्यधत्त सः
tad atra me gatir deva iti taṃ vādinaṃ dvijam / ājñayā vikramādityo gatatrāsaṃ vvyadhatta saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो धिङ्नास्ति विश्वासः स्त्रीषु साहसभूमिषु । इति राज्ञि वदत्यस्मिन्नेको ऽमात्यो ऽब्रवीदिदम्
aho dhiṅnāsti viśvāsaḥ strīṣu sāhasabhūmiṣu / iti rājñi vadatyasminneko 'mātyo 'bravīdidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तादृश्य एव दुर्जाताः स्त्रियो देव तथा च किम् । न श्रुतं वृत्तमिह यद्ब्राह्मणस्याग्निशर्मणः
tādṛśya eva durjātāḥ striyo deva tathā ca kim / na śrutaṃ vṛttamiha yadbrāhmaṇasyāgniśarmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहैवास्त्यग्निशर्माख्यः सोमशर्मसुतो द्विजः । पित्रोः प्राणसमो मूर्खः सर्वविद्यास्वशिक्षितः
ihaivāstyagniśarmākhyaḥ somaśarmasuto dvijaḥ / pitroḥ prāṇasamo mūrkhaḥ sarvavidyāsvaśikṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्धमानपुरात्तेन परिणीता द्विजात्मजा । बालेति सा च न त्यक्ता पित्रा धनवता गृहात्
vardhamānapurāttena pariṇītā dvijātmajā / bāleti sā ca na tyaktā pitrā dhanavatā gṛhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां च यौवनस्थायामग्निशर्माणमूचतुः । पितरौ पुत्र भार्यां तां नानयस्यधुनापि किम्
tasyāṃ ca yauvanasthāyāmagniśarmāṇamūcatuḥ / pitarau putra bhāryāṃ tāṃ nānayasyadhunāpi kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वेवैतदनापृच्छ्य पितरौ स जडाशयः । अग्निशर्मा ततः प्रायादेकाकी गृहिणीं प्रति
śrutvevaitadanāpṛcchya pitarau sa jaḍāśayaḥ / agniśarmā tataḥ prāyādekākī gṛhiṇīṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गतस्य गृहात्तस्य दक्षिणो ऽभूत्कपिञ्जलः । दक्षिणा च विरौति स्म शिवा वामैकशंसिनी
nirgatasya gṛhāttasya dakṣiṇo 'bhūtkapiñjalaḥ / dakṣiṇā ca virauti sma śivā vāmaikaśaṃsinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि मूर्खो ऽभ्यनन्दत्तज्जीव जीवेत्युदीरयन् । अदृश्या च जहासास्य श्रुत्वा शकुनदेवता
so 'pi mūrkho 'bhyanandattajjīva jīvetyudīrayan / adṛśyā ca jahāsāsya śrutvā śakunadevatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्राप्य श्वाशुरं स्थानं तस्य च प्रविविक्षतः । वामः कपिञ्जलो वामा शिवाभूत्कथिताशिवा
saṃprāpya śvāśuraṃ sthānaṃ tasya ca pravivikṣataḥ / vāmaḥ kapiñjalo vāmā śivābhūtkathitāśivā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयो ऽपि चाभ्यनन्दत्स जीवजीवेत्युदीर्य तत् । अचिन्तयच् च शकुनाधिष्ठात्री देवतापि सा
bhūyo 'pi cābhyanandatsa jīvajīvetyudīrya tat / acintayac ca śakunādhiṣṭhātrī devatāpi sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो मूर्खो ऽयमशुभं शुभमित्यभिनन्दति । तत्कार्यं जीवयति यद् रक्ष्यो जीवो ऽस्य तन् मया
aho mūrkho 'yamaśubhaṃ śubhamityabhinandati / tatkāryaṃ jīvayati yad rakṣyo jīvo 'sya tan mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यस्यां चिन्तयन्त्यां च देवतायां विवेश सः । दत्तप्रहर्षः श्वशुरस्याग्निशर्मा निवेशनम्
ityasyāṃ cintayantyāṃ ca devatāyāṃ viveśa saḥ / dattapraharṣaḥ śvaśurasyāgniśarmā niveśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगतो ऽसि किमेकाकीत्य् उक्तो ऽत्र श्वशुरादिभिः । आयातो ऽस्मि गृहे ऽनुक्त्वा सर्वेषामिति सो ऽब्रवीत्
āgato 'si kimekākīty ukto 'tra śvaśurādibhiḥ / āyāto 'smi gṛhe 'nuktvā sarveṣāmiti so 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कृतोचितस्नानभोजनस्य निशागमे । शय्यागृहे ऽन्तिकं भार्या तस्योपागात्प्रसाधिता
tataḥ kṛtocitasnānabhojanasya niśāgame / śayyāgṛhe 'ntikaṃ bhāryā tasyopāgātprasādhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथिश्रमाच् च सुप्तस्य तस्य निर्गत्य सा बहिः । चौरस्योपपतेः शूलविद्धस्याप्यन्तिकं ययौ
pathiśramāc ca suptasya tasya nirgatya sā bahiḥ / caurasyopapateḥ śūlaviddhasyāpyantikaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आलिङ्गन्ती च तद्देहं दशनैश्छिन्ननासिका । भूतेन तत्प्रविष्टेन पलायत ततो भयात्
āliṅgantī ca taddehaṃ daśanaiśchinnanāsikā / bhūtena tatpraviṣṭena palāyata tato bhayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा च पत्युः सुप्तस्य तस्य न्यस्यासिधेनुकाम् । पार्श्वे विकोषामाक्रन्दद् एवं श्रावितबान्धवा
gatvā ca patyuḥ suptasya tasya nyasyāsidhenukām / pārśve vikoṣāmākrandad evaṃ śrāvitabāndhavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा हा मृता मृतास्म्येषा निष्कारणमनेन मे । किम् अप्य् उत्थाय यद्भर्त्रा कृतं नासानिकर्तनम्
hā hā mṛtā mṛtāsmyeṣā niṣkāraṇamanena me / kim apy utthāya yadbhartrā kṛtaṃ nāsānikartanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा स्वजनस्तस्या एत्य तां छिन्ननासिकाम् । दृष्ट्वा तमग्निशर्माणं लगुडाद्यैर् अताडयत्
tac chrutvā svajanastasyā etya tāṃ chinnanāsikām / dṛṣṭvā tamagniśarmāṇaṃ laguḍādyair atāḍayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.