प्रातश् च विज्ञप्य नृपं तदादेशाद्बधाय तम् । निर्दोषभार्याद्रोहीति वधकेभ्यः समर्पयत्
prātaś ca vijñapya nṛpaṃ tadādeśādbadhāya tam / nirdoṣabhāryādrohīti vadhakebhyaḥ samarpayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Somadeva: Kathasaritsagara·18·18.5
Somadeva: Kathasaritsagara 18.5
नीते वध्यभुवं तस्मिन्सा तच्छकुनदेवता । तद्भर्यानैशवृत्तान्तदर्शिनी समचिन्तयत्
nīte vadhyabhuvaṃ tasminsā tacchakunadevatā / tadbharyānaiśavṛttāntadarśinī samacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिमित्तफलं तावत् प्राप्तमेतेन यत्त्वयम् । उक्तवाञ्जीव जीवेति तेन रक्ष्याम्यमुं वधात्
animittaphalaṃ tāvat prāptametena yattvayam / uktavāñjīva jīveti tena rakṣyāmyamuṃ vadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यालोच्यान्तरिक्षात्सा निगूढा देवताभ्यधात् । निर्दोष एष वधका न वध्यो विप्रपुत्रकः
ityālocyāntarikṣātsā nigūḍhā devatābhyadhāt / nirdoṣa eṣa vadhakā na vadhyo vipraputrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूलस्थचौरदन्तान्तर्गत्वा पश्यत नासिकाम् । इत्य् उक्त्वा तद्वधूरात्रिवृत्तान्तं तं जगाद सा
śūlasthacauradantāntargatvā paśyata nāsikām / ity uktvā tadvadhūrātrivṛttāntaṃ taṃ jagāda sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तत्प्रत्ययात्क्षत्तृमुखेन वधकैर् नृपः । विज्ञप्तो वीक्ष्य नासां तां चौरदन्तान्तरस्थिताम्
tatas tatpratyayātkṣattṛmukhena vadhakair nṛpaḥ / vijñapto vīkṣya nāsāṃ tāṃ cauradantāntarasthitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वधात्तमग्निशर्माणं निर्मोच्य व्यसृजद्गृहम् । कुस्त्रीं तां च निजग्राह तद्वधूंश्चाप्य् अदण्डयत्
vadhāttamagniśarmāṇaṃ nirmocya vyasṛjadgṛham / kustrīṃ tāṃ ca nijagrāha tadvadhūṃścāpy adaṇḍayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवंविधाः स्त्रियो राजन्नित्य् उक्ते तेन मन्त्रिणा । स राजा विक्रमादित्यस्तत् तथेत्यन्वमोदत
evaṃvidhāḥ striyo rājannity ukte tena mantriṇā / sa rājā vikramādityastat tathetyanvamodata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽब्रवीन् मूलदेवो धूर्तो राजान्तिकस्थितः । देव साध्व्यो न सन्त्येव किमसाध्वीषु कासुचित्
tato 'bravīn mūladevo dhūrto rājāntikasthitaḥ / deva sādhvyo na santyeva kimasādhvīṣu kāsucit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं न चूतलताः सन्ति सतीषु विषवल्लिषु । तथाच श्रूयतामेतदनुभूतं मयैव यत्
kiṃ na cūtalatāḥ santi satīṣu viṣavalliṣu / tathāca śrūyatāmetadanubhūtaṃ mayaiva yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं पाटलिपुत्रं प्रागगच्छं शशिना सह । मत्वा नागरिकक्षेत्रं तद्वैदग्ध्यदिदृक्षया
ahaṃ pāṭaliputraṃ prāgagacchaṃ śaśinā saha / matvā nāgarikakṣetraṃ tadvaidagdhyadidṛkṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र बाह्ये सरस्येकां दृष्ट्वा स्त्रीं वस्त्रधाविनीम् । इह क्वावास्यते पान्थैर् इत्यहं परिपृष्टवान्
tatra bāhye sarasyekāṃ dṛṣṭvā strīṃ vastradhāvinīm / iha kvāvāsyate pānthair ityahaṃ paripṛṣṭavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह तीरेषु चक्राह्वैर् मत्स्यैर् वारिणि षट्पदैः । अब्जेष्व् आवास्यते नात्र पान्थावासो मयेक्षितः
iha tīreṣu cakrāhvair matsyair vāriṇi ṣaṭpadaiḥ / abjeṣv āvāsyate nātra pānthāvāso mayekṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्तयाहं वक्रोक्त्या प्रत्य् उक्तो वृद्धयोषिता । विलक्षः शशिना साकं प्राविशं नगरान्तरम्
etattayāhaṃ vakroktyā praty ukto vṛddhayoṣitā / vilakṣaḥ śaśinā sākaṃ prāviśaṃ nagarāntaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैकम् उष्णे पात्रस्थे परमान्ने पुरः स्थिते । बालं दृष्ट्वा गृहद्वारि रुदन्तमवदच्छशी
tatraikam uṣṇe pātrasthe paramānne puraḥ sthite / bālaṃ dṛṣṭvā gṛhadvāri rudantamavadacchaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो अबुद्धिर् बालो ऽयं यो ऽग्रदत्तं न खादति । परमान्नं वृथात्मानं क्लिश्नाति रुदितैः पुनः
aho abuddhir bālo 'yaṃ yo 'gradattaṃ na khādati / paramānnaṃ vṛthātmānaṃ kliśnāti ruditaiḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा सो ऽब्रवीद्बालः प्रमृज्य नयने हसन् । मूर्खा यूयं न जानीथ रोदने ये गुणा मम
tac chrutvā so 'bravīdbālaḥ pramṛjya nayane hasan / mūrkhā yūyaṃ na jānītha rodane ye guṇā mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमान्नं शनैर् एति स्वादुतां शीतलीभवत् । घटते ऽभ्यधिकं चन्यच्छ्लेष्मा गच्छति च क्षयम्
paramānnaṃ śanair eti svādutāṃ śītalībhavat / ghaṭate 'bhyadhikaṃ canyacchleṣmā gacchati ca kṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते गुणा मे रुदतो नाहं मौर्ख्येण रोदिमि । यूयं ग्राम्याः पुनर्मूर्खा नाभिप्रायं विदन्ति यत्
ete guṇā me rudato nāhaṃ maurkhyeṇa rodimi / yūyaṃ grāmyāḥ punarmūrkhā nābhiprāyaṃ vidanti yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते तेन बालेन स्वावैदग्ध्यविलज्जितौ । शशी चाहं च साश्चर्यावपसृत्यान्यतो गतौ
ity ukte tena bālena svāvaidagdhyavilajjitau / śaśī cāhaṃ ca sāścaryāvapasṛtyānyato gatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राप्याम्रतरुस्कन्धगतास्माम्रावचायिनीम् । वरकन्याम् अपश्याव मूलस्थितिपरिच्छदाम्
tatrāpyāmrataruskandhagatāsmāmrāvacāyinīm / varakanyām apaśyāva mūlasthitiparicchadām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयच्छास्मभ्यम् अप्य् आम्रफलानि कतिचिच्छुभे । इति चास्माभिर् उक्ता सा कन्यकैवम् अभाषत
prayacchāsmabhyam apy āmraphalāni katicicchubhe / iti cāsmābhir uktā sā kanyakaivam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्नीयाम्रफलान्य् उष्णान्य् उत किं शिशिराणि वा । तच् छ्रुत्वाश्चर्यजिज्ञासुस् तां कन्याम् अहम् अब्रवम्
aśnīyāmraphalāny uṣṇāny uta kiṃ śiśirāṇi vā / tac chrutvāścaryajijñāsus tāṃ kanyām aham abravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्नीम तावदुष्णानि ततो ऽन्यान्य् अपि सुन्दरि । श्रुत्वैतदक्षिपद्भूमौ पांसुष्वाम्रफलानि सा
aśnīma tāvaduṣṇāni tato 'nyāny api sundari / śrutvaitadakṣipadbhūmau pāṃsuṣvāmraphalāni sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुक्तानि निरजीकृत्य तान्यस्माभिर् मुखानिलैः । ततः सपरिवारा सा कन्या प्रहसिताब्रवीत्
bhuktāni nirajīkṛtya tānyasmābhir mukhānilaiḥ / tataḥ saparivārā sā kanyā prahasitābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतानि पूर्वम् उष्णानि दत्तान्य् आम्रफलानि वः । तथा च दत्त्वा फूत्कारान् भवन्तो यान्य् अभक्षयन्
etāni pūrvam uṣṇāni dattāny āmraphalāni vaḥ / tathā ca dattvā phūtkārān bhavanto yāny abhakṣayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृह्णीत शीतलान्येतान्यफूत्काराणि वाससि । एवम् उक्त्वाञ्चलेष्व् अन्यान्यक्षिपत्सा फलानि नः
gṛhṇīta śītalānyetānyaphūtkārāṇi vāsasi / evam uktvāñcaleṣv anyānyakṣipatsā phalāni naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्यादाय ततः स्थानाद्वयं याता विलक्षिताः । ततः सहचरान् अन्याञ् शशिनं चाहम् अब्रवम्
tānyādāya tataḥ sthānādvayaṃ yātā vilakṣitāḥ / tataḥ sahacarān anyāñ śaśinaṃ cāham abravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवश्यं परिणेयैषा विदग्धा कन्यका मया । अवहासप्रतीकारः कार्यः का धूर्ततान्यथा
avaśyaṃ pariṇeyaiṣā vidagdhā kanyakā mayā / avahāsapratīkāraḥ kāryaḥ kā dhūrtatānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मयोक्तैर् अन्विष्टं तैतस्याः सदनं पितुः । वयं वेषान्तरालक्ष्म्या अगच्छामापरे ऽहनि
evaṃ mayoktair anviṣṭaṃ taitasyāḥ sadanaṃ pituḥ / vayaṃ veṣāntarālakṣmyā agacchāmāpare 'hani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रास्मान् पठतो वेदं यज्ञस्वामीत्य् उपेत्य सः । तत्कन्याजनको ऽपृच्छत् कुतो यूयम् इति द्विजः
tatrāsmān paṭhato vedaṃ yajñasvāmīty upetya saḥ / tatkanyājanako 'pṛcchat kuto yūyam iti dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं मायापुरीस्थानाद्विद्याहेतोरिहागताः । इत्य् उक्तः स ततो ऽस्माभिर् आढ्यो ऽवोचद्द्विजोत्तमः
vayaṃ māyāpurīsthānādvidyāhetorihāgatāḥ / ity uktaḥ sa tato 'smābhir āḍhyo 'vocaddvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्हीहैव चतुर्मासीमेतां वसत मद्गृहे । कुरुतानुग्रहं यूयं दूरदेशागता यतः
tarhīhaiva caturmāsīmetāṃ vasata madgṛhe / kurutānugrahaṃ yūyaṃ dūradeśāgatā yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वेत्य् अवोचाम वयं ब्रह्मन् कूर्मो भवद्वचः । चतुर्मासावसाने चेद् अर्थितं नः प्रदास्यसि
śrutvety avocāma vayaṃ brahman kūrmo bhavadvacaḥ / caturmāsāvasāne ced arthitaṃ naḥ pradāsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमस्माभिर् उक्तः स यज्ञस्वामी द्विजो ऽभ्यधात् । शक्यं यदर्थं मृग्यध्वे तद्दास्याम्येव निश्चितम्
evamasmābhir uktaḥ sa yajñasvāmī dvijo 'bhyadhāt / śakyaṃ yadarthaṃ mṛgyadhve taddāsyāmyeva niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति प्रतिश्रुते तेन तद्गृहे वयमास्महि । अथोक्तः स द्विजो ऽस्माभिः पूर्णे मासचतुष्टये
iti pratiśrute tena tadgṛhe vayamāsmahi / athoktaḥ sa dvijo 'smābhiḥ pūrṇe māsacatuṣṭaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यामो वयं तत् पूर्वोक्तं देहि यत्प्रार्थयामहे । किं तदित्य् उक्तवन्तं तं मां प्रदर्श्याब्रवीच्छशी
yāmo vayaṃ tat pūrvoktaṃ dehi yatprārthayāmahe / kiṃ tadity uktavantaṃ taṃ māṃ pradarśyābravīcchaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मन्मुख्याय कन्यास्मै भवता दीयतामिति । ततः स विप्रो वाग्बद्धो यज्ञस्वामी व्यचिन्तयस्त्
asmanmukhyāya kanyāsmai bhavatā dīyatāmiti / tataḥ sa vipro vāgbaddho yajñasvāmī vyacintayast
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छलितो ऽस्म्येभिर् अस्त्वेतत्को दोषो गुणवानयम् । इत्यालोच्य स मे विप्रो यथावत्तामदात्सुताम्
chalito 'smyebhir astvetatko doṣo guṇavānayam / ityālocya sa me vipro yathāvattāmadātsutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नक्तम् चाहं हसन् वासगृहे ताम् अवदं वधूम् । कच्चित् स्मरसि तान्य् आम्राण्य् उष्णानि शिशिराणि च
naktam cāhaṃ hasan vāsagṛhe tām avadaṃ vadhūm / kaccit smarasi tāny āmrāṇy uṣṇāni śiśirāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा प्रत्यभिज्ञाय सा मां सस्मितम् अभ्यधात् । एवम् एव विडम्ब्यन्ते ग्राम्या नागरिकैर् इति
tac chrutvā pratyabhijñāya sā māṃ sasmitam abhyadhāt / evam eva viḍambyante grāmyā nāgarikair iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहम् अप्य् अवोचं ताम् आस्स्व नागरिके सुखम् । ग्राम्यो यास्याम्य् अहं दूरं त्वां विहाय प्रतिज्ञया
tato 'ham apy avocaṃ tām āssva nāgarike sukham / grāmyo yāsyāmy ahaṃ dūraṃ tvāṃ vihāya pratijñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वाकरोत् सापि प्रतिज्ञां निश्चितं मया । वष्टभ्यानायितव्यस् त्वं त्वत्तो जातेन सूनुना
etac chrutvākarot sāpi pratijñāṃ niścitaṃ mayā / vaṣṭabhyānāyitavyas tvaṃ tvatto jātena sūnunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यन्योन्यं प्रतिज्ञाते सा शेते स्म पराङ्मुखी । स्वाङ्गुलीयमहं चास्याः सुप्ताया अङ्गुलौ न्यधाम्
ityanyonyaṃ pratijñāte sā śete sma parāṅmukhī / svāṅgulīyamahaṃ cāsyāḥ suptāyā aṅgulau nyadhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गत्य च मिलित्वा तैर् अहं सहचरैस् ततः । तस्या दिदृक्षुर् वैदग्ध्यम् आगाम् उज्जयिनीं निजाम्
nirgatya ca militvā tair ahaṃ sahacarais tataḥ / tasyā didṛkṣur vaidagdhyam āgām ujjayinīṃ nijām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापि विप्रसुता प्रातरपश्यन्ती प्रबुध्य माम् । अङ्गुलीयं च पश्यन्ती मन्नावाङ्कमचिन्तयत्
sāpi viprasutā prātarapaśyantī prabudhya mām / aṅgulīyaṃ ca paśyantī mannāvāṅkamacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतस्तावत् स मां त्यक्त्वा प्रतिज्ञा तेन पालिता । मयापि स्वप्रतिज्ञातं पाल्यं त्यक्तानुतापया
gatastāvat sa māṃ tyaktvā pratijñā tena pālitā / mayāpi svapratijñātaṃ pālyaṃ tyaktānutāpayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलदेवेति नामास्मिन्दृश्यते चाङ्गुलीयके । तद्ध्रुवं मूलदेवो यः ख्यातो धूर्तः स एव सः
mūladeveti nāmāsmindṛśyate cāṅgulīyake / taddhruvaṃ mūladevo yaḥ khyāto dhūrtaḥ sa eva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चोज्जयिन्यां वसतीत्युच्यते सततं जनैः । तत्तत्र युक्तितो गत्वा मया साध्यं समीहितम्
sa cojjayinyāṃ vasatītyucyate satataṃ janaiḥ / tattatra yuktito gatvā mayā sādhyaṃ samīhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संकल्प्य पितरं सैवं कृतमृषाब्रवीत् । गतस्तात परित्यज्य भर्ता मां सहसैव सः
iti saṃkalpya pitaraṃ saivaṃ kṛtamṛṣābravīt / gatastāta parityajya bhartā māṃ sahasaiva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वियुक्ता कथं चाहं तिष्ठामीह यथासुखम् । तद् यामि तीर्थयात्रायै क्लिश्नाम्येतां हतां तनुम्
tadviyuktā kathaṃ cāhaṃ tiṣṭhāmīha yathāsukham / tad yāmi tīrthayātrāyai kliśnāmyetāṃ hatāṃ tanum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा तमनिच्छन्तम् अप्य् अनुज्ञाप्य यत्नतः । पितरं सा ततः प्रायात्सधना सपरिच्छदा
ity uktvā tamanicchantam apy anujñāpya yatnataḥ / pitaraṃ sā tataḥ prāyātsadhanā saparicchadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमेण गत्वा कृत्वा सा महार्घं गणिकोचितम् । वेषं विवेशोज्जयिनीं पुरीं लोकैकसुन्दरी
krameṇa gatvā kṛtvā sā mahārghaṃ gaṇikocitam / veṣaṃ viveśojjayinīṃ purīṃ lokaikasundarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा च परिवारेण सह कर्तव्यसंविदम् । सुमङ्गलेति साकार्षीन्नाम विप्रसुतात्मनः
kṛtvā ca parivāreṇa saha kartavyasaṃvidam / sumaṅgaleti sākārṣīnnāma viprasutātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामरूपान् महात्यागभोग्या नाम्ना सुमङ्गला । आगता गणिकैषेति भृत्यैर् आख्याप्यतात्र सा
kāmarūpān mahātyāgabhogyā nāmnā sumaṅgalā / āgatā gaṇikaiṣeti bhṛtyair ākhyāpyatātra sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदत्ताभिधानाथ तत्रत्या गणिकोत्तमा । ददावभ्येत्य तस्यै स्वं राजार्हं मन्दिरं पृथक्
devadattābhidhānātha tatratyā gaṇikottamā / dadāvabhyetya tasyai svaṃ rājārhaṃ mandiraṃ pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्थितां भृत्यमुखेनादौ मित्त्रं स मे शशी । ताम् अब्रवीत्ख्यातिहृतो भाटिर्मे गृह्यतामिति
tatra sthitāṃ bhṛtyamukhenādau mittraṃ sa me śaśī / tām abravītkhyātihṛto bhāṭirme gṛhyatāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मद्वचो ऽनुतिष्ठेद्यः प्रविशेत्सो ऽत्र कामुकः । न भाट्या कार्यमस्माकं नान्यैः पशुनिभैर् नृभिः
asmadvaco 'nutiṣṭhedyaḥ praviśetso 'tra kāmukaḥ / na bhāṭyā kāryamasmākaṃ nānyaiḥ paśunibhair nṛbhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तस्तन्मुखेनैव स सुमङ्गलया तया । तथेत्य् उक्त्वा शशी रात्रिमुखे तन्मन्दिरं ययौ
ity uktastanmukhenaiva sa sumaṅgalayā tayā / tathety uktvā śaśī rātrimukhe tanmandiraṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स प्रथमं द्वारं संप्राप्यावेदितात्मकः । द्वारपालेन जगदे कुर्वस्मत्स्वामिनीवचः
tatra sa prathamaṃ dvāraṃ saṃprāpyāveditātmakaḥ / dvārapālena jagade kurvasmatsvāminīvacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नातो ऽपीह पुनः स्नाहि प्रवेशो नास्ति ते ऽन्यथा । तच् छ्रुत्वा स शशी स्नानं तथेत्यङ्गीचकार तत्
snāto 'pīha punaḥ snāhi praveśo nāsti te 'nyathā / tac chrutvā sa śaśī snānaṃ tathetyaṅgīcakāra tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स यावद् दासीभिर् अभ्यङ्गोद्वर्तनोत्तरम् । विस्रब्धं स्नपितस्तावत् प्रथमः प्रहरो गतः
tataḥ sa yāvad dāsībhir abhyaṅgodvartanottaram / visrabdhaṃ snapitastāvat prathamaḥ praharo gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा प्रप्तो ऽथ स द्वारं द्वितीयं द्वाररक्षिणा । ऊचे स्नातो ऽसि तत्तावत् प्रसाधनविधिं कुरु
snātvā prapto 'tha sa dvāraṃ dvitīyaṃ dvārarakṣiṇā / ūce snāto 'si tattāvat prasādhanavidhiṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेत्य् उक्तवतस् तस्य दास्यस्तावत् प्रसाधनम् । चक्रुर्यावद्द्वितीयो ऽपि प्रहरः पर्यहीयत
tathety uktavatas tasya dāsyastāvat prasādhanam / cakruryāvaddvitīyo 'pi praharaḥ paryahīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयमथ संप्राप्तः कक्ष्याद्वारं स रक्षिभिः । जगदे भुङ्क्ष्व तावत्त्वं प्रविशाभ्यन्तरं ततः
tṛtīyamatha saṃprāptaḥ kakṣyādvāraṃ sa rakṣibhiḥ / jagade bhuṅkṣva tāvattvaṃ praviśābhyantaraṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाढमित्य् उक्तवन्तं तं दास्यस्तावद्व्यलम्बयन् । आहारैर् विविधैर् यावत्तृतीयः प्रहरो गतः
bāḍhamity uktavantaṃ taṃ dāsyastāvadvyalambayan / āhārair vividhair yāvattṛtīyaḥ praharo gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वासगृहद्वारं चतुर्थं स कथंचन । संप्राप्तो द्वारपालेन तत्रैवं निरभर्त्स्यत
atha vāsagṛhadvāraṃ caturthaṃ sa kathaṃcana / saṃprāpto dvārapālena tatraivaṃ nirabhartsyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राम्यकामुक निर्याहि मा खलीकारमाप्स्यसि । कालः किं पश्चिमे यामे गणिकानवसंगमे
grāmyakāmuka niryāhi mā khalīkāramāpsyasi / kālaḥ kiṃ paścime yāme gaṇikānavasaṃgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तिरस्कृतस्तेन स कालेनेव रूपिणा । शशी विगलितच्छायो यथागतमगात्ततः
evaṃ tiraskṛtastena sa kāleneva rūpiṇā / śaśī vigalitacchāyo yathāgatamagāttataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं सुमङ्गलेत्याख्यां दधत्या वञ्चितास्तया । गणिकारूपया विप्रसुतयान्ये ऽपि कामुकाः
itthaṃ sumaṅgaletyākhyāṃ dadhatyā vañcitāstayā / gaṇikārūpayā viprasutayānye 'pi kāmukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा कौतुकादेव कृत्वा दूतगतागतम् । अहं नक्तं गृहं तस्या अगच्छं सुप्रसाधितः
tac chrutvā kautukādeva kṛtvā dūtagatāgatam / ahaṃ naktaṃ gṛhaṃ tasyā agacchaṃ suprasādhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र द्वाःस्थान् प्रतिद्वारम् अनुरञ्ज्यार्थदानतः । तस्या वासगृहद्वारं प्राप्तो ऽहमविलम्बितः
tatra dvāḥsthān pratidvāram anurañjyārthadānataḥ / tasyā vāsagṛhadvāraṃ prāpto 'hamavilambitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालप्राप्तो विमुक्तश् च द्वाराद्वाःस्थैः प्रविश्य ताम् । वेश्यावेशापरिज्ञाताम् अपश्यं स्वप्रियामहम्
kālaprāpto vimuktaś ca dvārādvāḥsthaiḥ praviśya tām / veśyāveśāparijñātām apaśyaṃ svapriyāmaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा पुनः प्रत्यभिज्ञाय कृतप्रत्युद्गमादिका । वेश्येव धूर्ता पर्यङ्कनिषण्णं माम् उपाचरत्
sā punaḥ pratyabhijñāya kṛtapratyudgamādikā / veśyeva dhūrtā paryaṅkaniṣaṇṇaṃ mām upācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो लोकैकसुन्दर्या साकं नीतनिशस्तया । बद्धानुरागो निर्गन्तुम् नाशकं तद्गृहाद् अहम्
tato lokaikasundaryā sākaṃ nītaniśastayā / baddhānurāgo nirgantum nāśakaṃ tadgṛhād aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापि बद्धरतिः पार्श्वान्नापयाति स्म मे तदा । यावद्दिनैः सगर्भाभून्मेचकाग्रपयोधरा
sāpi baddharatiḥ pārśvānnāpayāti sma me tadā / yāvaddinaiḥ sagarbhābhūnmecakāgrapayodharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वाथ कूटलेखं सा विदग्धा मह्यमर्पयत् । राज्ञा मे प्रभुणा लेखः प्रहितो वाच्यतामिति
kṛtvātha kūṭalekhaṃ sā vidagdhā mahyamarpayat / rājñā me prabhuṇā lekhaḥ prahito vācyatāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चाहं तमुन्मुच्य लेखमेवमवाचयम् । श्रीकामरूपतः श्रीमान्मानसिंहो महीपतिः
tataś cāhaṃ tamunmucya lekhamevamavācayam / śrīkāmarūpataḥ śrīmānmānasiṃho mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमङ्गलामादिशति स्थितास्यत्र चिरं कथम् । शीघ्रमागम्यतां हित्वा देशान्तरकुतूहलम्
sumaṅgalāmādiśati sthitāsyatra ciraṃ katham / śīghramāgamyatāṃ hitvā deśāntarakutūhalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयैवं वाचिते लेखे साब्रवीद्दुःखितेव माम् । याम्य् अहं मयि मा मन्युं कृथाः परवती ह्य् अहम्
mayaivaṃ vācite lekhe sābravīdduḥkhiteva mām / yāmy ahaṃ mayi mā manyuṃ kṛthāḥ paravatī hy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कृत्वा मिषं प्रायास्त्वं सा पाटलिपुत्रकम् । अहं तु तां परायत्तेत्यनुरक्तो ऽपि नान्वगाम्
evaṃ kṛtvā miṣaṃ prāyāstvaṃ sā pāṭaliputrakam / ahaṃ tu tāṃ parāyattetyanurakto 'pi nānvagām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च पाटलिपुत्रस्था कालेन सुषुवे सुतम् । स वर्धमानश् च कलाः सर्वाः शिशुरशिक्षत
sā ca pāṭaliputrasthā kālena suṣuve sutam / sa vardhamānaś ca kalāḥ sarvāḥ śiśuraśikṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशाब्दश् च वयसा स बालो बालचापलात् । दासेरकं सवयसं लत्तया जात्वताडयत्
dvādaśābdaś ca vayasā sa bālo bālacāpalāt / dāserakaṃ savayasaṃ lattayā jātvatāḍayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताडितस् तं च सो ऽवादीद् रुदन्दासेरको रुषा । त्वं ताडयसि मां यस्य तव न ज्ञायते पिता
tāḍitas taṃ ca so 'vādīd rudandāserako ruṣā / tvaṃ tāḍayasi māṃ yasya tava na jñāyate pitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातुर् विदेशभ्रान्ताया जातस् त्वं हि यतस् ततः । इत्य् उक्तस् तेन वैलक्ष्याद् गत्वाप्राक्षीत् स मातरम्
mātur videśabhrāntāyā jātas tvaṃ hi yatas tataḥ / ity uktas tena vailakṣyād gatvāprākṣīt sa mātaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अम्ब को मे पिता कुत्र स चास्ते कथ्यतामिति । साथ माता द्विजसुता वीक्ष्य क्षणम् उवाच तम्
amba ko me pitā kutra sa cāste kathyatāmiti / sātha mātā dvijasutā vīkṣya kṣaṇam uvāca tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिता ते मूलदेवाख्यो मां त्यक्त्वोज्जयिनीं गतः । इत्य् उक्त्वा मूलतस्तस्मै स्ववृत्तान्तं शशंस सा
pitā te mūladevākhyo māṃ tyaktvojjayinīṃ gataḥ / ity uktvā mūlatastasmai svavṛttāntaṃ śaśaṃsa sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स बालो ऽवादीत्तामम्ब तर्ह्यानयाम्य् अहम् । गत्वा तं पितरं बद्ध्वा प्रतिज्ञां पूरयामि ते
tataḥ sa bālo 'vādīttāmamba tarhyānayāmy aham / gatvā taṃ pitaraṃ baddhvā pratijñāṃ pūrayāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा जननीम् एव स वालः प्रस्थितस् ततः । तयोक्तमदभिज्ञानः प्रापदुज्जयिनीमिमाम्
ity uktvā jananīm eva sa vālaḥ prasthitas tataḥ / tayoktamadabhijñānaḥ prāpadujjayinīmimām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीव्यन्तमक्षैर् मां तत्र दृष्ट्वाभिज्ञाननिश्चितम् । ठिण्ठास्थानेत्य सर्वांश् च द्यूतेन जयति स्म सः
dīvyantamakṣair māṃ tatra dṛṣṭvābhijñānaniścitam / ṭhiṇṭhāsthānetya sarvāṃś ca dyūtena jayati sma saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालत्वे ऽपि महाधूर्तः सर्वस्य कृतविस्मयः । अर्थिभ्यः स ददाति स्म तद्द्यूतावजितं धनम्
bālatve 'pi mahādhūrtaḥ sarvasya kṛtavismayaḥ / arthibhyaḥ sa dadāti sma taddyūtāvajitaṃ dhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रौ स्वयुक्त्या चागत्य कार्पासनिचयोपरि । लघु विन्यस्य सुप्तं मां शय्याखट्वामपाहरत्
rātrau svayuktyā cāgatya kārpāsanicayopari / laghu vinyasya suptaṃ māṃ śayyākhaṭvāmapāharat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रबुद्धो दृष्टाहमात्मानं तूलपृष्ठगम् । अखट्वं सहसाभूवं सलज्जाहासविस्मयः
tataḥ prabuddho dṛṣṭāhamātmānaṃ tūlapṛṣṭhagam / akhaṭvaṃ sahasābhūvaṃ salajjāhāsavismayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाहम् आपणं देव शनैर् गत्वा परिभ्रमन् । तम् एव बालं तां खट्वां विक्रीणानं व्यलोकयम्
athāham āpaṇaṃ deva śanair gatvā paribhraman / tam eva bālaṃ tāṃ khaṭvāṃ vikrīṇānaṃ vyalokayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपगम्याब्रवं तं च कियता दीयते त्वया । एषा मूल्येन खट्वेति ततो बालो ऽब्रवीत्स माम्
upagamyābravaṃ taṃ ca kiyatā dīyate tvayā / eṣā mūlyena khaṭveti tato bālo 'bravītsa mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न लभ्यते ऽसौ मूल्येन खट्वा धूर्तशिरोमणे । अपूर्वाद्भुतवृत्तान्तवर्णनेन तु लभ्यते
na labhyate 'sau mūlyena khaṭvā dhūrtaśiromaṇe / apūrvādbhutavṛttāntavarṇanena tu labhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वाहमवोचं तं तर्हि वच्म्यद्भुतं तव । तत्त्वतः सत्यमिति तद्बुद्ध्वा चेदनुमन्यसे
tac chrutvāhamavocaṃ taṃ tarhi vacmyadbhutaṃ tava / tattvataḥ satyamiti tadbuddhvā cedanumanyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि त्वसत्यमिति तद्वक्ष्यस्यप्रत्ययेन मे । ततस्त्वं जारजातः स्याः खट्वां च प्राप्नुयामहम्
yadi tvasatyamiti tadvakṣyasyapratyayena me / tatastvaṃ jārajātaḥ syāḥ khaṭvāṃ ca prāpnuyāmaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन समयेनाङ्ग विचित्रं शृणु वच्मि ते । पूर्वं दुर्भिक्षदोषो ऽभूद्राष्ट्रे कस्यापि भूपतेः
anena samayenāṅga vicitraṃ śṛṇu vacmi te / pūrvaṃ durbhikṣadoṣo 'bhūdrāṣṭre kasyāpi bhūpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वाहनानां नागानाम् शीकराम्बुमहाभरैः । सूकरप्रेयसीपृष्ठे स्वयं चक्रे कृषिं नृपः
sa vāhanānāṃ nāgānām śīkarāmbumahābharaiḥ / sūkarapreyasīpṛṣṭhe svayaṃ cakre kṛṣiṃ nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो धान्यैः समुत्पन्नैः समृद्धः स महीपतिः । दुर्भिक्षं शमयाम् आस प्रजानां जनपूजितः
tato dhānyaiḥ samutpannaiḥ samṛddhaḥ sa mahīpatiḥ / durbhikṣaṃ śamayām āsa prajānāṃ janapūjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मयोक्ते विहसन्सो ऽवादीद्बालकस्तदा । नागानां वाहना मेघाः सूकरप्रेयसी क्षितिः
evaṃ mayokte vihasanso 'vādīdbālakastadā / nāgānāṃ vāhanā meghāḥ sūkarapreyasī kṣitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोः सूकररूपस्य सा हि प्रियतमोच्यते । तस्यां मेघाम्बुभिर् धान्यमुत्पन्नं चेत्किमद्भुतम्
viṣṇoḥ sūkararūpasya sā hi priyatamocyate / tasyāṃ meghāmbubhir dhānyamutpannaṃ cetkimadbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा बालधूर्तो मां विस्मितं सो ऽब्रवीत्पुनः । इदानीमहमाख्यामि तवापूर्वं किम् अप्य् अदः
ity uktvā bāladhūrto māṃ vismitaṃ so 'bravītpunaḥ / idānīmahamākhyāmi tavāpūrvaṃ kim apy adaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्येषि यदि विज्ञाय तत्सत्यमिति तत्त्वतः । तत्ते खट्वां ददाम्येतां स्यात्स्वं दासो ममान्यथा
pratyeṣi yadi vijñāya tatsatyamiti tattvataḥ / tatte khaṭvāṃ dadāmyetāṃ syātsvaṃ dāso mamānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेत्य् उक्ते मया सो ऽथ बालधूर्तो ऽब्रवीदिदम् । उदपादि पुरा धूर्तपते को ऽपीह बालकः
tathety ukte mayā so 'tha bāladhūrto 'bravīdidam / udapādi purā dhūrtapate ko 'pīha bālakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकम्पयत्पदभरेणोर्वीमुत्पन्न एव यः । तदैव वृद्धो भूत्वा च चक्रे लोकान्तरे पदम्
akampayatpadabhareṇorvīmutpanna eva yaḥ / tadaiva vṛddho bhūtvā ca cakre lokāntare padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तवन्तं बालं तं तदबुद्ध्वाहम् अब्रवम् । अलीकम् एतन् नास्त्य् अत्र सत्यता काप्य् अहो इति
ity uktavantaṃ bālaṃ taṃ tadabuddhvāham abravam / alīkam etan nāsty atra satyatā kāpy aho iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स बालो ऽवादीन् मां जातस्यैव न किं हरेः । चकम्पे चरणक्रान्ता वसुधा वामनाकृतेः
tataḥ sa bālo 'vādīn māṃ jātasyaiva na kiṃ hareḥ / cakampe caraṇakrāntā vasudhā vāmanākṛteḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैव वृद्धिं गत्वा च चक्रे तेन न किं पदम् । द्युलोके तज्जितो ऽस्येव मया दासीकृतो ऽसि च
tadaiva vṛddhiṃ gatvā ca cakre tena na kiṃ padam / dyuloke tajjito 'syeva mayā dāsīkṛto 'si ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रापणगताश्चैते सर्वे नौ साक्षिणः पणे । तदहं यत्र गच्छामि तत्रागच्छ समं मया
atrāpaṇagatāścaite sarve nau sākṣiṇaḥ paṇe / tadahaṃ yatra gacchāmi tatrāgaccha samaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा सो ऽग्रहीद्बालो धीरो मां पाणिना भुजे । तत्रस्थाश् च तथैवास्य साक्ष्यं सर्वे व्यधुर्जनाः
ity uktvā so 'grahīdbālo dhīro māṃ pāṇinā bhuje / tatrasthāś ca tathaivāsya sākṣyaṃ sarve vyadhurjanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च मामवष्टभ्य पणबद्धं स सानुगः । नयति स्मान्तिकं मातुः पुरं पाटलिपुत्रकम्
tataś ca māmavaṣṭabhya paṇabaddhaṃ sa sānugaḥ / nayati smāntikaṃ mātuḥ puraṃ pāṭaliputrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्माता च तदानीं तं दृष्ट्वा सा माम् अभाषत । आर्यपुत्र मयाप्य् एषा स्वप्रतिज्ञाद्य पूरिता
tanmātā ca tadānīṃ taṃ dṛṣṭvā sā mām abhāṣata / āryaputra mayāpy eṣā svapratijñādya pūritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनायितो ऽस्यवष्टभ्य त्वज्जातेनैव सूनुना । इत्य् उक्त्वावर्णयत् साध्वी वृत्तान्तं सर्वसंनिधौ
ānāyito 'syavaṣṭabhya tvajjātenaiva sūnunā / ity uktvāvarṇayat sādhvī vṛttāntaṃ sarvasaṃnidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तां बान्धवाः सर्वे स्वप्रज्ञासाधितेप्सिताम् । पुत्रापमृष्टकौलीनाम् अभ्यनन्दन् कृतोत्सवाः
tatas tāṃ bāndhavāḥ sarve svaprajñāsādhitepsitām / putrāpamṛṣṭakaulīnām abhyanandan kṛtotsavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतार्थश् च तया पत्न्या साकं तेन सुतेन च । उषित्वा चिरमत्राहमागामुज्जयिनीमिमाम्
kṛtārthaś ca tayā patnyā sākaṃ tena sutena ca / uṣitvā ciramatrāhamāgāmujjayinīmimām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सन्त्येव देवेह भर्तृभक्ताः कुलाङ्गनाः । न पुनः सर्वथा सर्वा दुर्वृत्ता एव योषितः
evaṃ santyeva deveha bhartṛbhaktāḥ kulāṅganāḥ / na punaḥ sarvathā sarvā durvṛttā eva yoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येतां मूलदेवस्य निशम्य वदनात्कथाम् । विक्रमादित्यनृपतिस्तुतोष सह मन्त्रिभिः
ityetāṃ mūladevasya niśamya vadanātkathām / vikramādityanṛpatistutoṣa saha mantribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आश्चर्याणि शृण्वन् स पश्यन् कुर्वंश् च भूपतिः । विजित्य विक्रमादित्यः सद्वीपां बुभुजे महीम्
ity āścaryāṇi śṛṇvan sa paśyan kurvaṃś ca bhūpatiḥ / vijitya vikramādityaḥ sadvīpāṃ bubhuje mahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.