Library·Somadeva: Kathasaritsagara·6·6.8
इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे मदनमञ्चुकालम्बके सप्तमस् तरङ्गः । अष्टमस् तरङ्गः । ततः कलिङ्गसेनायाः स्मरन्ननुपमं वपुः । एकदा मन्मथाविष्टो निशि वत्सेश्वरो ऽभवत्
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare madanamañcukālambake saptamas taraṅgaḥ / aṣṭamas taraṅgaḥ / tataḥ kaliṅgasenāyāḥ smarannanupamaṃ vapuḥ / ekadā manmathāviṣṭo niśi vatseśvaro 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्थाय खड्गहस्तः सन् गत्वैव प्रविवेश सः । एकाकी मन्दिरं तस्याः कृतातिथ्यादरस्तया
utthāya khaḍgahastaḥ san gatvaiva praviveśa saḥ / ekākī mandiraṃ tasyāḥ kṛtātithyādarastayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्रार्थयमानस् तां भार्यार्थे स महीपतिः । परपत्न्यहमस्मीति प्रत्याख्यातस्तयाब्रवीत्
tatra prārthayamānas tāṃ bhāryārthe sa mahīpatiḥ / parapatnyahamasmīti pratyākhyātastayābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयं पुरुषं प्राप्ता यतस्त्वमसि बन्धकी । परदारगतो दोषो न मे त्वद्गमने ततः
tṛtīyaṃ puruṣaṃ prāptā yatastvamasi bandhakī / paradāragato doṣo na me tvadgamane tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कलिङ्गसेना सा राज्ञोक्ता प्रत्युवाच तम् । त्वदर्थम् आगता राजन्नहं विद्याधरेण हि
evaṃ kaliṅgasenā sā rājñoktā pratyuvāca tam / tvadartham āgatā rājannahaṃ vidyādhareṇa hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यूढा मदनवेगेन स्वैरं त्वद्रूपधारिणा । स एवैकश् च भर्ता मे तत्कस्मादस्मि बन्धकी
vyūḍhā madanavegena svairaṃ tvadrūpadhāriṇā / sa evaikaś ca bhartā me tatkasmādasmi bandhakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं वातिक्रान्तबन्धूनां स्वेच्छाचारहतात्मनाम् । इमास्ता विपदः स्त्रीणां कुमारीणां कथैव का
kiṃ vātikrāntabandhūnāṃ svecchācārahatātmanām / imāstā vipadaḥ strīṇāṃ kumārīṇāṃ kathaiva kā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टाशकुनया सख्या निषिद्धापि व्यसर्जयम् । त्वत्पार्श्वं यदहं दूतं तस्य चेदं फलं मम
dṛṣṭāśakunayā sakhyā niṣiddhāpi vyasarjayam / tvatpārśvaṃ yadahaṃ dūtaṃ tasya cedaṃ phalaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्स्पृश्यसि बलान्मां चेत् प्राणांस्त्यक्ष्याम्य् अहं ततः । का नाम कुलजा हि स्त्री भर्तृद्रोहं करिष्यति
tatspṛśyasi balānmāṃ cet prāṇāṃstyakṣyāmy ahaṃ tataḥ / kā nāma kulajā hi strī bhartṛdrohaṃ kariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा च कथयाम्य् अत्र तव राजन् कथां शृणु । पुराभूद् इन्द्रदत्ताख्यश् चेदिदेशमहीपतिः
tathā ca kathayāmy atra tava rājan kathāṃ śṛṇu / purābhūd indradattākhyaś cedideśamahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पापशोधने तीर्थे कीर्त्यै देवकुलं महत् । चक्रे यशःशरीरार्थी शरीरं वीक्ष्य भङ्गुरम्
sa pāpaśodhane tīrthe kīrtyai devakulaṃ mahat / cakre yaśaḥśarīrārthī śarīraṃ vīkṣya bhaṅguram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् च भक्तिरसाच्छश्वदीक्षितुं स ययौ नृपः । सर्वश् च तीर्थस्नानाय सदा तत्राययौ जनः
tac ca bhaktirasācchaśvadīkṣituṃ sa yayau nṛpaḥ / sarvaś ca tīrthasnānāya sadā tatrāyayau janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा च ददर्शैकां तीर्थस्नानार्थम् आगताम् । स राजात्र वणिग्भार्यां प्रवासस्थितभर्तृकाम्
ekadā ca dadarśaikāṃ tīrthasnānārtham āgatām / sa rājātra vaṇigbhāryāṃ pravāsasthitabhartṛkām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वच्छकान्तिसुधासिक्तां चित्ररूपविभूषणाम् । जङ्गमाम् इव कंदर्पराजधानीं मनोरमाम्
svacchakāntisudhāsiktāṃ citrarūpavibhūṣaṇām / jaṅgamām iva kaṃdarparājadhānīṃ manoramām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वयाहं विजये विश्वमिति प्रीत्येव पादयोः । आश्लिष्टां पञ्चबाणस्य तूणीरद्वयशोभया
tvayāhaṃ vijaye viśvamiti prītyeva pādayoḥ / āśliṣṭāṃ pañcabāṇasya tūṇīradvayaśobhayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा दृष्टैव मनस् तस्य जहार नृपतेस्तथा । यथान्विष्य गृहं तस्याः स ययौ विवशो निशि
sā dṛṣṭaiva manas tasya jahāra nṛpatestathā / yathānviṣya gṛhaṃ tasyāḥ sa yayau vivaśo niśi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां च प्रार्थयमानः सञ्जगदे स तया नृपः । रक्षिता त्वं न युक्तं ते परदाराभिमर्शनम्
tāṃ ca prārthayamānaḥ sañjagade sa tayā nṛpaḥ / rakṣitā tvaṃ na yuktaṃ te paradārābhimarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हठात् स्पृशसि वा मां चेद् अधर्मस् ते महान् भवेत् । मरिष्यामि च सद्यो ऽहं न सहिष्ये च दूषणम्
haṭhāt spṛśasi vā māṃ ced adharmas te mahān bhavet / mariṣyāmi ca sadyo 'haṃ na sahiṣye ca dūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते ऽपि तया तस्मिन् बलं राज्ञि चिकीर्षति । शीलभ्रंशभयात्तस्याः सद्यो हृदयमस्फुटत्
ity ukte 'pi tayā tasmin balaṃ rājñi cikīrṣati / śīlabhraṃśabhayāttasyāḥ sadyo hṛdayamasphuṭat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् दृष्ट्वा सपदि ह्रीतः स गत्वैव यथागतम् । दिनैस्तेनानुतापेन राजा पञ्चत्वमाययौ
tad dṛṣṭvā sapadi hrītaḥ sa gatvaiva yathāgatam / dinaistenānutāpena rājā pañcatvamāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आख्याय कथामेतां सभयप्रश्रयानता । भूयः कलिङ्गसेना सा वत्सेश्वरमभाषत
ity ākhyāya kathāmetāṃ sabhayapraśrayānatā / bhūyaḥ kaliṅgasenā sā vatseśvaramabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादधर्मे मत्प्राणहरणे मा मतिं कृथाः । इहाश्रिताया वस्तुं मे देहि याम्यन्यतो ऽन्यथा
tasmādadharme matprāṇaharaṇe mā matiṃ kṛthāḥ / ihāśritāyā vastuṃ me dehi yāmyanyato 'nyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्कलिङ्गसेनातः श्रुत्वा वत्सेश्वरो ऽथ सः । विचार्य विरतो भूत्वा धर्मज्ञस्ताम् अभाषत
etatkaliṅgasenātaḥ śrutvā vatseśvaro 'tha saḥ / vicārya virato bhūtvā dharmajñastām abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजपुत्रि वस स्वेच्छं भर्त्रा समम् इहाधुना । नाहं वक्ष्यामि ते किंचिदिदानीं मा भयं कृथाः
rājaputri vasa svecchaṃ bhartrā samam ihādhunā / nāhaṃ vakṣyāmi te kiṃcididānīṃ mā bhayaṃ kṛthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वैव गते तस्मिन् स्वैरं राज्ञि स्वमन्दिरम् । श्रुत्वा मदनवेगस्तन्नभसो ऽवततार सः
ity uktvaiva gate tasmin svairaṃ rājñi svamandiram / śrutvā madanavegastannabhaso 'vatatāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रिये साधु कृतं नैवमकरिष्यः शुभे यदि । नाभविष्यच्छुभं यस्मान्नासहिष्यत तन्मया
priye sādhu kṛtaṃ naivamakariṣyaḥ śubhe yadi / nābhaviṣyacchubhaṃ yasmānnāsahiṣyata tanmayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा सान्त्वयित्वा तां निशां नीत्वा तया सह । तत्रैव गच्छन्न् आगच्छन्न् आसीद् विद्याधरो ऽथ सः
ity uktvā sāntvayitvā tāṃ niśāṃ nītvā tayā saha / tatraiva gacchann āgacchann āsīd vidyādharo 'tha saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिङ्गसेनापि च सा पत्यौ विद्याधरेश्वरे । तत्रास्त मर्त्यभावे ऽपि दिव्यभोगसुखान्विता
kaliṅgasenāpi ca sā patyau vidyādhareśvare / tatrāsta martyabhāve 'pi divyabhogasukhānvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्सराजो ऽपि तच्चिन्तां मुक्त्वा मन्त्रिवचः स्मरन् । ननन्द लब्धं मन्वानो देवीं राज्यं सुतं तथा
vatsarājo 'pi taccintāṃ muktvā mantrivacaḥ smaran / nananda labdhaṃ manvāno devīṃ rājyaṃ sutaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवी वासवदत्ता च मन्त्री यौगन्धरायणः । अभूतां निर्वृतौ सिद्धे नीतिकल्पलताफले
devī vāsavadattā ca mantrī yaugandharāyaṇaḥ / abhūtāṃ nirvṛtau siddhe nītikalpalatāphale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ गच्छत्सु दिवसेष्वापाण्डुमुखपङ्कजा । दध्रे कलिङ्गसेना सा गर्भमुत्पन्नदोहदा
atha gacchatsu divaseṣvāpāṇḍumukhapaṅkajā / dadhre kaliṅgasenā sā garbhamutpannadohadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुङ्गौ विरेजतुस् तस्याः स्तनावाश्यामचूचुकौ । निधानकुम्भौ कामस्य मदमुद्राङ्किताविव
tuṅgau virejatus tasyāḥ stanāvāśyāmacūcukau / nidhānakumbhau kāmasya madamudrāṅkitāviva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मदनवेगस्तामुपेत्य पतिरभ्यधात् । कलिङ्गसेने दिव्यानामस्माकं समयो ऽस्त्य् अयम्
tato madanavegastāmupetya patirabhyadhāt / kaliṅgasene divyānāmasmākaṃ samayo 'sty ayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातं मानुषगर्भं यन् मुक्त्वा यामो विदूरतः । कण्वाश्रमे न तत्याज मेनका किं शकुन्तलाम्
jātaṃ mānuṣagarbhaṃ yan muktvā yāmo vidūrataḥ / kaṇvāśrame na tatyāja menakā kiṃ śakuntalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं यद्यप्यप्सराः पूर्वं तदप्यविनयान्निजात् । शक्रशापेन संप्राता मानुष्यं देवि सांप्रतम्
tvaṃ yadyapyapsarāḥ pūrvaṃ tadapyavinayānnijāt / śakraśāpena saṃprātā mānuṣyaṃ devi sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैव बन्धकीशब्दो जातः साध्व्या अपीह ते । तस्मादपत्यं रक्षेस्त्वं स्थानं यास्याम्य् अहं निजम्
tenaiva bandhakīśabdo jātaḥ sādhvyā apīha te / tasmādapatyaṃ rakṣestvaṃ sthānaṃ yāsyāmy ahaṃ nijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरिष्यसि यदा मां च संनिधास्ये तदा तव । एवं कलिङ्गसेनां तामुक्त्वा साश्रुविलोचनाम्
smariṣyasi yadā māṃ ca saṃnidhāsye tadā tava / evaṃ kaliṅgasenāṃ tāmuktvā sāśruvilocanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाश्वास्याथ दत्त्वा च तस्यै तद्रत्नसंचयम् । तच्चित्तः समयाकृष्टो ययौ विद्याधरेश्वरः
samāśvāsyātha dattvā ca tasyai tadratnasaṃcayam / taccittaḥ samayākṛṣṭo yayau vidyādhareśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिङ्गसेनाप्य् अत्रासीद् अपत्याशां सखीम् इव । आलम्ब्य वत्सराजस्य भुजच्छायामपाश्रिता
kaliṅgasenāpy atrāsīd apatyāśāṃ sakhīm iva / ālambya vatsarājasya bhujacchāyāmapāśritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रान्तरे कृतवतीं साङ्गभर्त्राप्तये तपः । आदिदेश रतिं भर्यामनङ्गस्याम्बिकापतिः
atrāntare kṛtavatīṃ sāṅgabhartrāptaye tapaḥ / ādideśa ratiṃ bharyāmanaṅgasyāmbikāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्सराजगृहे जातो दग्धपूर्वः स ते पतिः । नरवाहनदत्ताख्यो ऽयोनिजो मद्विलङ्घनात्
vatsarājagṛhe jāto dagdhapūrvaḥ sa te patiḥ / naravāhanadattākhyo 'yonijo madvilaṅghanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मदाराधनतस्त्वं तु मर्त्यलोके ऽप्य् अयोनिजा । जनिष्यसे ततस् तेन भर्त्रा साङ्गेन योक्ष्यसे
madārādhanatastvaṃ tu martyaloke 'py ayonijā / janiṣyase tatas tena bhartrā sāṅgena yokṣyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्त्वा रतिं शंभुः प्रजापतिमथादिशत् । कलिङ्गसेना तनयं सोष्यते दिव्यसंभवम्
evam uktvā ratiṃ śaṃbhuḥ prajāpatimathādiśat / kaliṅgasenā tanayaṃ soṣyate divyasaṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं हृत्वा मायया तस्यास्तत्स्थाने त्वमिमां रतिम् । निर्माय मानुषीं कन्यां त्यक्तदिव्यतनुं क्षिपेः
taṃ hṛtvā māyayā tasyāstatsthāne tvamimāṃ ratim / nirmāya mānuṣīṃ kanyāṃ tyaktadivyatanuṃ kṣipeḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतीश्वराज्ञाम् आदाय मूर्ध्नि वेधस्यथो गते । कलिङ्गसेना प्रसवं प्राप्ते काले चकार सा
itīśvarājñām ādāya mūrdhni vedhasyatho gate / kaliṅgasenā prasavaṃ prāpte kāle cakāra sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातमात्रं सुतं तस्या हृत्वैवात्र स्वमायया । रतिं तां कन्यकां कृत्वा न्यधाद्विधिरलक्षितम्
jātamātraṃ sutaṃ tasyā hṛtvaivātra svamāyayā / ratiṃ tāṃ kanyakāṃ kṛtvā nyadhādvidhiralakṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वश् च तत्र ताम् एव कन्यां जाताम् अलक्षत । दिवाप्यकाण्डप्रतिपच्चन्द्रलेखामिवोदिताम्
sarvaś ca tatra tām eva kanyāṃ jātām alakṣata / divāpyakāṇḍapratipaccandralekhāmivoditām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कान्तिद्योतिततद्वासगृहां निर्जित्य कुर्वतीम् । रत्नदीपशिखाश्रेणीर्लज्जिता इव निष्प्रभाः
kāntidyotitatadvāsagṛhāṃ nirjitya kurvatīm / ratnadīpaśikhāśreṇīrlajjitā iva niṣprabhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिङ्गसेना तां दृष्ट्वा जाताम् असदृशीं सुताम् । पुत्रजन्माधिकं तोषादुत्सवं विततान सा
kaliṅgasenā tāṃ dṛṣṭvā jātām asadṛśīṃ sutām / putrajanmādhikaṃ toṣādutsavaṃ vitatāna sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वत्सेश्वरो राजा सदेवीकः समन्त्रिकः । कन्यां कलिङ्गसेनाया जातां शुश्राव तादृशीम्
atha vatseśvaro rājā sadevīkaḥ samantrikaḥ / kanyāṃ kaliṅgasenāyā jātāṃ śuśrāva tādṛśīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा च स नृपो ऽकस्मादुवाचेश्वरचोदितः । देवीं वासवदत्तां तां स्तिते यौगन्धरायणे
śrutvā ca sa nṛpo 'kasmāduvāceśvaracoditaḥ / devīṃ vāsavadattāṃ tāṃ stite yaugandharāyaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाने कलिङ्गसेनैषा दिव्या स्त्री शापतश्च्युता । अस्यां जाता च कन्येवं दिव्यैवाश्चर्यरूपधृक्
jāne kaliṅgasenaiṣā divyā strī śāpataścyutā / asyāṃ jātā ca kanyevaṃ divyaivāścaryarūpadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदसौ कन्यका तुल्या रूपेण तनयस्य मे । नरवाहनदत्तस्य महादेवीत्वमर्हति
tadasau kanyakā tulyā rūpeṇa tanayasya me / naravāhanadattasya mahādevītvamarhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा जगदे राजा देव्या वासवदत्तया । महाराज किम् एवं त्वमकस्मादद्य भाषसे
tac chrutvā jagade rājā devyā vāsavadattayā / mahārāja kim evaṃ tvamakasmādadya bhāṣase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलद्वयविशुद्धो ऽयं क्व पुत्रस्ते बत क्व सा । कलिङ्गसेनातनया बन्धकीगर्भसंभवः
kuladvayaviśuddho 'yaṃ kva putraste bata kva sā / kaliṅgasenātanayā bandhakīgarbhasaṃbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वैतद् विमृशन् राजा सो ऽब्रवीन् न ह्य् अहं स्वतः । वदाम्य् एतत् प्रविश्यान्तः कोऽपि जल्पयतीव माम्
śrutvaitad vimṛśan rājā so 'bravīn na hy ahaṃ svataḥ / vadāmy etat praviśyāntaḥ ko'pi jalpayatīva mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरवाहनदत्तस्य कन्येयं पूर्वनिर्मिता । भार्येत्य् एवं वदन्तीं च शृणोमीव गिरं दिवः
naravāhanadattasya kanyeyaṃ pūrvanirmitā / bhāryety evaṃ vadantīṃ ca śṛṇomīva giraṃ divaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिङ्गसेना किं चासाव् एकपत्नी कुलोद्गता । पूर्वकर्मवशात् त्व् अस्या बन्धकीशब्दसंभवः
kaliṅgasenā kiṃ cāsāv ekapatnī kulodgatā / pūrvakarmavaśāt tv asyā bandhakīśabdasaṃbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति राज्ञोदिते प्राह मन्त्री यौगन्धरायणः । श्रूयते देव यच्चक्रे रतिर्दग्धे स्मरे तपः
iti rājñodite prāha mantrī yaugandharāyaṇaḥ / śrūyate deva yaccakre ratirdagdhe smare tapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्त्यलोकावतीर्णेन सशरीरेण संगमः । मर्त्यभावगतायास्ते स्वेन भर्त्रा भविष्यति
martyalokāvatīrṇena saśarīreṇa saṃgamaḥ / martyabhāvagatāyāste svena bhartrā bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चादाद्वरं शर्वो रत्यै स्वपतिमीप्सवे । कामावतारश् चोक्तः प्राग्दिव्यवाचा सुतस् तव
iti cādādvaraṃ śarvo ratyai svapatimīpsave / kāmāvatāraś coktaḥ prāgdivyavācā sutas tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्यावतरणीयं च मर्त्यभावे हराज्ञया । गर्भग्राहिकया चाद्य मम् ऐवं वर्णितं रहः
ratyāvataraṇīyaṃ ca martyabhāve harājñayā / garbhagrāhikayā cādya mam aivaṃ varṇitaṃ rahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया कलिङ्गसेनाया गर्भः प्राग्गर्भशय्यया । युक्तो दृष्टस्तदैवान्यदपश्यं तद्विवर्जितम्
mayā kaliṅgasenāyā garbhaḥ prāggarbhaśayyayā / yukto dṛṣṭastadaivānyadapaśyaṃ tadvivarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाश्चर्यं विलोक्याहं तवाख्यातुम् इहागता । इति स्त्रिया तयोक्तं मे जातैषा प्रतिभापि ते
tadāścaryaṃ vilokyāhaṃ tavākhyātum ihāgatā / iti striyā tayoktaṃ me jātaiṣā pratibhāpi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तज्जाने मायया देवैः सैषा रतिरयोनिजा । कलिङ्गसेनातनया गर्भचौर्येण निर्मिता
tajjāne māyayā devaiḥ saiṣā ratirayonijā / kaliṅgasenātanayā garbhacauryeṇa nirmitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्या कामावतारस्य पुत्रस्य तव भूपते । तथा चात्र कथामेतां यक्षसंबन्धिनीं शृणु
bhāryā kāmāvatārasya putrasya tava bhūpate / tathā cātra kathāmetāṃ yakṣasaṃbandhinīṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृत्यो वैश्रवणस्याभूद् विरूपाक्ष इति श्रुतः । यक्षो निधानलक्षाणां प्रधानाध्यक्षतां गतः
bhṛtyo vaiśravaṇasyābhūd virūpākṣa iti śrutaḥ / yakṣo nidhānalakṣāṇāṃ pradhānādhyakṣatāṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मथुरायां बहिःसंस्थं निधानं स च रक्षितुम् । यक्षं नियुक्तवानेकं शिलास्तम्भमिवाचलम्
mathurāyāṃ bahiḥsaṃsthaṃ nidhānaṃ sa ca rakṣitum / yakṣaṃ niyuktavānekaṃ śilāstambhamivācalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तं नगरीवासी कश्चित्पाशुपतो द्विजः । निधानान्वेषणायागात् खन्यवादी कदाचन
tatra taṃ nagarīvāsī kaścitpāśupato dvijaḥ / nidhānānveṣaṇāyāgāt khanyavādī kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मानुषवसादीपहस्तो यावत्परीक्षते । स्थानं तत्तावदस्यात्र कराद्दीपः पपात सः
sa mānuṣavasādīpahasto yāvatparīkṣate / sthānaṃ tattāvadasyātra karāddīpaḥ papāta saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षणेन च तेनात्र स्थितं निधिमवेत्य सः । उद्घाटयितुमारेभे सहान्यैः सखिभिर्द्विजैः
lakṣaṇena ca tenātra sthitaṃ nidhimavetya saḥ / udghāṭayitumārebhe sahānyaiḥ sakhibhirdvijaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यो ऽसौ नियुक्तो ऽभूद् यक्षो रक्षाविधौ स तत् । दृष्ट्वा गत्वा यथावस्तु विरूपाक्षं व्यजिज्ञपत्
atha yo 'sau niyukto 'bhūd yakṣo rakṣāvidhau sa tat / dṛṣṭvā gatvā yathāvastu virūpākṣaṃ vyajijñapat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ व्यापादय क्षिप्रं क्षुद्रांस् तान् खन्यवादिनः । इत्य् आदिदेश तं यक्षं विरूपाक्षः स कोपनः
gaccha vyāpādaya kṣipraṃ kṣudrāṃs tān khanyavādinaḥ / ity ādideśa taṃ yakṣaṃ virūpākṣaḥ sa kopanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स यक्षो गत्वैव स्वयुक्त्या निजघान तान् । निधानवादिनो विप्रानसंप्राप्तमनोरथान्
tataḥ sa yakṣo gatvaiva svayuktyā nijaghāna tān / nidhānavādino viprānasaṃprāptamanorathān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् बुद्ध्वा धनदः क्रुद्धो विरूपाक्षम् उवाच तम् । ब्रह्महत्या कथं पाप कारिता सहसा त्वया
tad buddhvā dhanadaḥ kruddho virūpākṣam uvāca tam / brahmahatyā kathaṃ pāpa kāritā sahasā tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गतो वार्तिकजनो लोभात् किं नाम नाचरेत् । निवार्यते स वित्रास्य विघ्नैस्तैस्तैर् न हन्यते
durgato vārtikajano lobhāt kiṃ nāma nācaret / nivāryate sa vitrāsya vighnaistaistair na hanyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वाथ शशापैनं विरूपाक्षं धनाधिपः । मर्त्ययोनौ प्रजायस्व दुष्कृताचरणाद् इति
ity uktvātha śaśāpainaṃ virūpākṣaṃ dhanādhipaḥ / martyayonau prajāyasva duṣkṛtācaraṇād iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तशापो ऽथ कस्यापि भूतले ब्राह्मणस्य सः । विरूपाक्षः सुतो जातो ब्राह्मणस्याग्रहारिणः
prāptaśāpo 'tha kasyāpi bhūtale brāhmaṇasya saḥ / virūpākṣaḥ suto jāto brāhmaṇasyāgrahāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽस्य यक्षिणी पत्नी धनाध्यक्षं व्यजिज्ञपत् । देव यत्र स भर्ता मे क्षिप्तस् तत्रैव मां क्षिप
tato 'sya yakṣiṇī patnī dhanādhyakṣaṃ vyajijñapat / deva yatra sa bhartā me kṣiptas tatraiva māṃ kṣipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसीद न हि शक्नोमि वियुक्ता तेन जीवितुम् । एवं तया स विज्ञप्तः साध्व्या वैश्रवणो ऽभ्यधात्
prasīda na hi śaknomi viyuktā tena jīvitum / evaṃ tayā sa vijñaptaḥ sādhvyā vaiśravaṇo 'bhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य विप्रस्य सदने जातो भर्ता स ते ऽनघे । तस्यैव दास्या गेहे त्वं निपतिष्यस्ययोनिजा
tasya viprasya sadane jāto bhartā sa te 'naghe / tasyaiva dāsyā gehe tvaṃ nipatiṣyasyayonijā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तेन समं भर्त्रा संगमस्ते भविष्यति । त्वत्प्रसादात्स शापं च तीर्त्वा मत्पार्श्वमेष्यति
tatra tena samaṃ bhartrā saṃgamaste bhaviṣyati / tvatprasādātsa śāpaṃ ca tīrtvā matpārśvameṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति वैश्रवणादेशात् साध्वी सा पतिता ततः । दास्यास् तस्या गृहद्वारि कन्या भूत्वैव मानुषी
iti vaiśravaṇādeśāt sādhvī sā patitā tataḥ / dāsyās tasyā gṛhadvāri kanyā bhūtvaiva mānuṣī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकस्माच् च तया दास्या कन्या दृष्टाद्भुताकृतिः । गृहीत्वा दर्शिता चास्य स्वामिनो ऽत्र द्विजन्मनः
akasmāc ca tayā dāsyā kanyā dṛṣṭādbhutākṛtiḥ / gṛhītvā darśitā cāsya svāmino 'tra dvijanmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्येयं कन्यका कापि निःसंदेहमयोनिजा । इत्य् आत्मा मम वक्तीहानय तां त्वमशङ्कितम्
divyeyaṃ kanyakā kāpi niḥsaṃdehamayonijā / ity ātmā mama vaktīhānaya tāṃ tvamaśaṅkitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं हि मम पुत्रस्य मन्ये भार्यात्वमर्हति । इति सो ऽपि द्विजो दासीं तामुवाच ननन्द च
iyaṃ hi mama putrasya manye bhāryātvamarhati / iti so 'pi dvijo dāsīṃ tāmuvāca nananda ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमादत्र विवृद्धा सा कन्या विप्रात्मजश् च सः । अन्योन्यदर्शनाबद्धगाढस्नेहौ बभूवतुः
kramādatra vivṛddhā sā kanyā viprātmajaś ca saḥ / anyonyadarśanābaddhagāḍhasnehau babhūvatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कृतविवाहौ तौ तेन विप्रेण दंपती । अजातिस्मरणे ऽप्य् आस्तामुत्तीर्णविरहाविव
tataḥ kṛtavivāhau tau tena vipreṇa daṃpatī / ajātismaraṇe 'py āstāmuttīrṇavirahāviva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कालेन देहान्ते तया सो ऽनुगतः पतिः । तत्तपःक्षतपापः सन्यक्षः स्वं प्राप्तवान् पदम्
atha kālena dehānte tayā so 'nugataḥ patiḥ / tattapaḥkṣatapāpaḥ sanyakṣaḥ svaṃ prāptavān padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतीहावतरन्त्येव निरागस्त्वादयोनिजाः । भूतले कारणवशाद्दिव्या दैवतनिर्मिताः
itīhāvatarantyeva nirāgastvādayonijāḥ / bhūtale kāraṇavaśāddivyā daivatanirmitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलं किं नृपते ते ऽस्यास् तस्माद् भार्य सुतस्य ते । कलिङ्गसेनापुत्रीयं यथोक्तं द् ऐवनिर्मिता
kulaṃ kiṃ nṛpate te 'syās tasmād bhārya sutasya te / kaliṅgasenāputrīyaṃ yathoktaṃ d aivanirmitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यौगन्धरायणेनैवम् उक्ते वत्सेश्वरश् च तत् । देवी वासवदत्ता च तथेति हृदि चक्रतुः
yaugandharāyaṇenaivam ukte vatseśvaraś ca tat / devī vāsavadattā ca tatheti hṛdi cakratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तस्मिन् गृहं याते मन्त्रिमुख्ये स भूपतिः । पानादिक्रीडया निन्ये सभार्यस्तद्दिनं सुखी
tatas tasmin gṛhaṃ yāte mantrimukhye sa bhūpatiḥ / pānādikrīḍayā ninye sabhāryastaddinaṃ sukhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दिनेषु गच्छत्सु मोहभ्रष्टस्वकस्मृतिः । कलिङ्गसेनातनया सा समं रूपसंपदा
tato dineṣu gacchatsu mohabhraṣṭasvakasmṛtiḥ / kaliṅgasenātanayā sā samaṃ rūpasaṃpadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमेण ववृधे नाम्ना कृता मदनमञ्चुका । सुता मदनवेगस्येत्यतो मात्रा जनेन च
krameṇa vavṛdhe nāmnā kṛtā madanamañcukā / sutā madanavegasyetyato mātrā janena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं सा शिश्रिये रूपं सर्वान्यवरयोषिताम् । अन्यथा ताः पुरस् तस्या विरूपा जज्ञिरे कथम्
nūnaṃ sā śiśriye rūpaṃ sarvānyavarayoṣitām / anyathā tāḥ puras tasyā virūpā jajñire katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा रूपवतीं तां च कौतुकात्स्वयम् एकदा । देवि वासवदत्ता तामानिनायात्मनो ऽन्तिकम्
śrutvā rūpavatīṃ tāṃ ca kautukātsvayam ekadā / devi vāsavadattā tāmānināyātmano 'ntikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र धात्र्या मुखासक्तां वत्सराजो ददर्श ताम् । यौगन्धरायणाद्याश् च वर्तेर्दीपशिखाम् इव
tatra dhātryā mukhāsaktāṃ vatsarājo dadarśa tām / yaugandharāyaṇādyāś ca varterdīpaśikhām iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा चादृष्टपूर्वं तत् तस्या नेत्रामृतं वपुः । रतिर् एवावतीर्णेयम् इति मेने न तत्र कः
dṛṣṭvā cādṛṣṭapūrvaṃ tat tasyā netrāmṛtaṃ vapuḥ / ratir evāvatīrṇeyam iti mene na tatra kaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चानाययांचक्रे देव्या वासवदत्तया । नरवाहनदत्तो ऽत्र जगन्नेत्रोत्सवः सुतः
tataś cānāyayāṃcakre devyā vāsavadattayā / naravāhanadatto 'tra jagannetrotsavaḥ sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽत्र फुल्लमुखाम्भोजे दीप्रां मदनमञ्चुकाम् । ताम् अपश्यन्नवां सौरीम् इव पद्माकरः प्रभाम्
so 'tra phullamukhāmbhoje dīprāṃ madanamañcukām / tām apaśyannavāṃ saurīm iva padmākaraḥ prabhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापि तं लोचनानन्दं पश्यन्ती विकचानना । न तृप्तिमाययौ बाला चकोरीवामृतत्विषम्
sāpi taṃ locanānandaṃ paśyantī vikacānanā / na tṛptimāyayau bālā cakorīvāmṛtatviṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततःप्रभृति तौ बालावपि स्थातुं न शेकतुः । दृष्टिपाशैरिवाबद्धौ पृथग्भूतावपि क्षणम्
tataḥprabhṛti tau bālāvapi sthātuṃ na śekatuḥ / dṛṣṭipāśairivābaddhau pṛthagbhūtāvapi kṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिनैर्निश्चित्य संबन्धं देवनिर्मितम् एव तु । विवाहविधये बुद्धिं व्यधाद् वत्सेश्वरस्तयोः
dinairniścitya saṃbandhaṃ devanirmitam eva tu / vivāhavidhaye buddhiṃ vyadhād vatseśvarastayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिङ्गसेना तद् बुद्ध्वा ननन्द च बबन्ध च । नरवाहनदत्ते ऽस्मिञ् जामातृप्रीतितो धृतिम्
kaliṅgasenā tad buddhvā nananda ca babandha ca / naravāhanadatte 'smiñ jāmātṛprītito dhṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संमन्त्र्य मन्त्रिभिः सार्धं ततश् चाकारयत्पृथक् । वत्सराजः स्वपुत्रस्य तस्य स्वम् इव मन्दिरम्
saṃmantrya mantribhiḥ sārdhaṃ tataś cākārayatpṛthak / vatsarājaḥ svaputrasya tasya svam iva mandiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संभृत्य संभारान् पुत्रं राजा स कालवित् । यौवराज्ये ऽभ्यषिञ्चत् तं दृष्टश्लाघ्यगुणग्रहम्
tataḥ saṃbhṛtya saṃbhārān putraṃ rājā sa kālavit / yauvarājye 'bhyaṣiñcat taṃ dṛṣṭaślāghyaguṇagraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं तस्यापतन्मूर्ध्नि पित्रोरानन्दबाष्पजम् । ततः श्रौतमहामन्त्रपूतं सत्तीर्थजं पयः
pūrvaṃ tasyāpatanmūrdhni pitrorānandabāṣpajam / tataḥ śrautamahāmantrapūtaṃ sattīrthajaṃ payaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिषेकाम्बुभिस् तस्य धौते वदनपङ्कजे । चित्रं निर्मलतां प्रापुर्मुखानि कुकुहाम् अपि
abhiṣekāmbubhis tasya dhaute vadanapaṅkaje / citraṃ nirmalatāṃ prāpurmukhāni kukuhām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मङ्गल्यामाल्यपुष्पेषु तस्य क्षिप्तेषु मातृभिः । मुमोच दिव्यमाल्यौघवर्षं द्यौर् अपि तत्क्षनम्
maṅgalyāmālyapuṣpeṣu tasya kṣipteṣu mātṛbhiḥ / mumoca divyamālyaughavarṣaṃ dyaur api tatkṣanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदुन्दुभिनिर्ह्रादस्पर्धयेव जजृम्भिरे । आनन्दतूर्यनिर्घोषप्रतिशब्दा नभस्तले
devadundubhinirhrādaspardhayeva jajṛmbhire / ānandatūryanirghoṣapratiśabdā nabhastale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणनामाभिषिक्तं तं युवराजं न तत्र कः । स्वप्रभावाद् ऋते तेनैवोन्ननाम तदा हि सः
praṇanāmābhiṣiktaṃ taṃ yuvarājaṃ na tatra kaḥ / svaprabhāvād ṛte tenaivonnanāma tadā hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वत्सेश्वरस् तस्य सूनोर्बालसखीन्सतः । स्वमन्त्रिपुत्रान् आहूय सचिवत्वे समादिशत्
tato vatseśvaras tasya sūnorbālasakhīnsataḥ / svamantriputrān āhūya sacivatve samādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यौगन्धरायणसुतं मन्त्रित्वे मरुभूतिकम् । सेनापत्ये हरिशिखं रुमण्वत्तनयं ततः
yaugandharāyaṇasutaṃ mantritve marubhūtikam / senāpatye hariśikhaṃ rumaṇvattanayaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसन्तकसुतं क्रीडासखित्वे तु तपन्तकम् । गोमुखं च प्रतीहारधुरायामित्यकात्मजम्
vasantakasutaṃ krīḍāsakhitve tu tapantakam / gomukhaṃ ca pratīhāradhurāyāmityakātmajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौरोहित्ये च पूर्वोक्तावुभौ पिङ्गलिकासुतौ । वैश्वानरं शान्तिसोमं भ्रातुः पुत्रौ पुरोधसः
paurohitye ca pūrvoktāvubhau piṅgalikāsutau / vaiśvānaraṃ śāntisomaṃ bhrātuḥ putrau purodhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आज्ञप्तेषु पुत्रस्य साचिव्ये तेषु भूभृता । गमनादुदभूद् वाणी पुष्पवृष्टिपुरःसर
ity ājñapteṣu putrasya sācivye teṣu bhūbhṛtā / gamanādudabhūd vāṇī puṣpavṛṣṭipuraḥsara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वार्थसाधका एते भविष्यन्त्यस्य मन्त्रिणः । शरीराद् अविभिन्नो ऽस्य गोमुखस्तु भविष्यति
sarvārthasādhakā ete bhaviṣyantyasya mantriṇaḥ / śarīrād avibhinno 'sya gomukhastu bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तो दिव्यया वाचा हृष्टो वत्सेश्वरश् च सः । सर्वान् संमानयाम् आस वस्त्रैर् आभरणैश् च तान्
ity ukto divyayā vācā hṛṣṭo vatseśvaraś ca saḥ / sarvān saṃmānayām āsa vastrair ābharaṇaiś ca tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुजीविषु तस्मिंश् च वसु वर्षति राजनि । दरिद्रशब्दस्यैकस्य नासीत् तत्रार्थसंगतिः
anujīviṣu tasmiṃś ca vasu varṣati rājani / daridraśabdasyaikasya nāsīt tatrārthasaṃgatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.