पवनोल्लासिताक्षिप्तपताकापटपङ्क्तिभिः । आहूतैर् इव सापूरि नर्तकीचारणैः पुरी
pavanollāsitākṣiptapatākāpaṭapaṅktibhiḥ / āhūtair iva sāpūri nartakīcāraṇaiḥ purī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Somadeva: Kathasaritsagara·6·6.8
Somadeva: Kathasaritsagara 6.8
आगाद्वैद्याधरी साक्षाल्लक्ष्मीस् तस्यैव भाविनी । कलिङ्गसेनाजामातुर् उत्सवे ऽत्र भविष्यतः
āgādvaidyādharī sākṣāllakṣmīs tasyaiva bhāvinī / kaliṅgasenājāmātur utsave 'tra bhaviṣyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वासवदत्ता च सा च पद्मावती तथा । हर्षेण ननृतुस्तिस्रो मिलिता इव शक्तयः
tato vāsavadattā ca sā ca padmāvatī tathā / harṣeṇa nanṛtustisro militā iva śaktayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मारुतान्दोलितलताः प्रनृत्यन्निव सर्वतः । उदानतरवो ऽप्य् अत्र चेतनेषु कथैव का
mārutāndolitalatāḥ pranṛtyanniva sarvataḥ / udānataravo 'py atra cetaneṣu kathaiva kā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कृताभिषेकः सन्नारुह्य जयकुञ्जरम् । नरवाहनदत्तः स युवराजो विनिर्ययौ
tataḥ kṛtābhiṣekaḥ sannāruhya jayakuñjaram / naravāhanadattaḥ sa yuvarājo viniryayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवाकीर्यत चोत्क्षिप्तैर्नेत्रैर्नीलसितारुणैः । पौरस्त्रीभिः स नीलाब्जलाजपद्माञ्जलिप्रभैः
avākīryata cotkṣiptairnetrairnīlasitāruṇaiḥ / paurastrībhiḥ sa nīlābjalājapadmāñjaliprabhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च तत्पुरीपूज्यदेवता बन्दिमागधैः । स्तूयमानः ससचिवः स विवेश स्वमन्दिरम्
dṛṣṭvā ca tatpurīpūjyadevatā bandimāgadhaiḥ / stūyamānaḥ sasacivaḥ sa viveśa svamandiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र दिव्यानि भोज्यानि तथा पानान्युपाहरत् । कलिङ्गसेना तस्यादौ स्वविभूत्यधिकानि सा
tatra divyāni bhojyāni tathā pānānyupāharat / kaliṅgasenā tasyādau svavibhūtyadhikāni sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ तस्मै सुवस्त्राणि दिव्यान्याभरणानि च । समन्त्रिसखिभृत्याय जामातृस्नेहकातरा
dadau tasmai suvastrāṇi divyānyābharaṇāni ca / samantrisakhibhṛtyāya jāmātṛsnehakātarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं महोत्सवेनासावमृतास्वादसुन्दरः । एषां वत्सेश्वरादीनां सर्वेषां वासरो ययौ
evaṃ mahotsavenāsāvamṛtāsvādasundaraḥ / eṣāṃ vatseśvarādīnāṃ sarveṣāṃ vāsaro yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निशायां प्राप्तायां सुतोद्वाहविमर्शिनी । कलिङ्गसेना सस्मार तां सा सोमप्रभां सखिम्
tato niśāyāṃ prāptāyāṃ sutodvāhavimarśinī / kaliṅgasenā sasmāra tāṃ sā somaprabhāṃ sakhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतया स्मृतमात्रां तां मयासुरसुतां तदा । भव्यां भर्ता महाज्ञानी जगाद नलकूबरः
etayā smṛtamātrāṃ tāṃ mayāsurasutāṃ tadā / bhavyāṃ bhartā mahājñānī jagāda nalakūbaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिङ्गसेना त्वामद्य सोत्सुका स्मरति प्रिये । तद्गच्छ दिव्यमुद्यानं कुरु चैतत्सुताकृते
kaliṅgasenā tvāmadya sotsukā smarati priye / tadgaccha divyamudyānaṃ kuru caitatsutākṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा भावि भूतं च कथयित्वा चतद्गतम् । तदैव प्रेषयाम् आस पत्नीं सोमप्रभां पतिः
ity uktvā bhāvi bhūtaṃ ca kathayitvā catadgatam / tadaiva preṣayām āsa patnīṃ somaprabhāṃ patiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा चागत्य चिरोत्कण्ठाकृतकण्ठग्रहां सखीम् । कलिङ्गसेनां कुशलं पृष्ट्वा सोमप्रभाब्रवीत्
sā cāgatya cirotkaṇṭhākṛtakaṇṭhagrahāṃ sakhīm / kaliṅgasenāṃ kuśalaṃ pṛṣṭvā somaprabhābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याधरेण तावत्त्वं परिणीता महर्द्धिना । अवतीर्णा रतिस्ते च सुता शार्वादनुग्रहात्
vidyādhareṇa tāvattvaṃ pariṇītā maharddhinā / avatīrṇā ratiste ca sutā śārvādanugrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामावतारस्यैषा च वत्सेशाल् लब्धजन्मनः । नरवाहनदत्तस्य पूर्वभार्या विनिर्मिता
kāmāvatārasyaiṣā ca vatseśāl labdhajanmanaḥ / naravāhanadattasya pūrvabhāryā vinirmitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याधराधिराज्यं स दिव्यं कल्पं करिष्यति । तस्यैषान्यावरोधानां मूर्ध्नि मान्या भविष्यति
vidyādharādhirājyaṃ sa divyaṃ kalpaṃ kariṣyati / tasyaiṣānyāvarodhānāṃ mūrdhni mānyā bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं चावतीर्णा भूलोके शक्रशापच्युताप्सरः । निष्पन्नकार्यशेषा च शापमुक्तिमवाप्स्यसि
tvaṃ cāvatīrṇā bhūloke śakraśāpacyutāpsaraḥ / niṣpannakāryaśeṣā ca śāpamuktimavāpsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतन् मे सर्वमाख्यातं भर्त्रा ज्ञानवता सखि । तस्याच्चिन्ता न ते कार्या भावि सर्वं शुभं तव
etan me sarvamākhyātaṃ bhartrā jñānavatā sakhi / tasyāccintā na te kāryā bhāvi sarvaṃ śubhaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं चेह करोम्येषा दिव्यं त्वत्तनयाकृते । उद्यानं नास्ति पाताले न भूमौ यन्न वा दिवि
ahaṃ ceha karomyeṣā divyaṃ tvattanayākṛte / udyānaṃ nāsti pātāle na bhūmau yanna vā divi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा दिव्यमुद्यानं सा निराय स्वमायया । कलिङ्गसेनाम् आमन्त्र्य सोत्कां सोमप्रभा ययौ
ity uktvā divyamudyānaṃ sā nirāya svamāyayā / kaliṅgasenām āmantrya sotkāṃ somaprabhā yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निशि प्रभातायामकस्मान्नन्दनं दिवः । भूमाविव च्युतं लोको ददर्शोद्यानमत्र तत्
tato niśi prabhātāyāmakasmānnandanaṃ divaḥ / bhūmāviva cyutaṃ loko dadarśodyānamatra tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्ध्वात राजा वत्सेशः सभार्यः सचिवैः सह । नरवाहनदत्तश् च सानुगो ऽत्र समाययौ
buddhvāta rājā vatseśaḥ sabhāryaḥ sacivaiḥ saha / naravāhanadattaś ca sānugo 'tra samāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददृशुस्ते तमुद्यानं सदा पुष्पफलद्रुमम् । नानामणिमयस्तम्भभित्तिभूभागवापिकम्
dadṛśuste tamudyānaṃ sadā puṣpaphaladrumam / nānāmaṇimayastambhabhittibhūbhāgavāpikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णवर्णविहगं दिव्यसौरभमारुतम् । देवादेशावतीर्णं तत्स्वर्गान्तरम् इव क्षितौ
suvarṇavarṇavihagaṃ divyasaurabhamārutam / devādeśāvatīrṇaṃ tatsvargāntaram iva kṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तदद्भुतं राजा किमेतद् इति पृष्टवान् । कलिङ्गसेनाम् आतिथ्यव्यग्रां वत्सेश्वरस्तदा
dṛṣṭvā tadadbhutaṃ rājā kimetad iti pṛṣṭavān / kaliṅgasenām ātithyavyagrāṃ vatseśvarastadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा प्रत्युवाच सर्वेषु शृन्वत्सु नृपतिं च तम् । विश्वकर्मावतारो ऽस्ति मयो नाम महासुरः
sā pratyuvāca sarveṣu śṛnvatsu nṛpatiṃ ca tam / viśvakarmāvatāro 'sti mayo nāma mahāsuraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिरस्य यश् चक्रे पुरं रम्यं च वज्रिणः । तस्य सोमप्रभा नाम तनयास्ति सखी मम
yudhiṣṭhirasya yaś cakre puraṃ ramyaṃ ca vajriṇaḥ / tasya somaprabhā nāma tanayāsti sakhī mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया रात्राविहागत्य मत्समीपं स्वमायया । प्रीत्या कृतमिदं दिव्यमुद्यानं मत्सुताकृते
tayā rātrāvihāgatya matsamīpaṃ svamāyayā / prītyā kṛtamidaṃ divyamudyānaṃ matsutākṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा यच् च सस्ख्यास्या भूतं भाव्युदितं तया । तत्तयैवोक्तमित्य् उक्त्वा तदा सर्वं शशंस सा
ity uktvā yac ca saskhyāsyā bhūtaṃ bhāvyuditaṃ tayā / tattayaivoktamity uktvā tadā sarvaṃ śaśaṃsa sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कलिङ्गसेनोक्तिं ससंवादामवेक्ष्य ताम् । निरस्तसंशयाः सर्वे तोषं तत्रातुलं ययुः
tataḥ kaliṅgasenoktiṃ sasaṃvādāmavekṣya tām / nirastasaṃśayāḥ sarve toṣaṃ tatrātulaṃ yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिङ्गसेनाथिथ्येन निनाय दिवसं च तम् । उद्याने ऽत्रैव वत्सेशो भार्यापुत्रादिभिः सह
kaliṅgasenāthithyena nināya divasaṃ ca tam / udyāne 'traiva vatseśo bhāryāputrādibhiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येद्युर्निर्गतो द्रष्टुं देवं देवकुले च सः । ददर्श नृपतिर्बह्नीः सुवस्त्राभरणाः स्त्रियः
anyedyurnirgato draṣṭuṃ devaṃ devakule ca saḥ / dadarśa nṛpatirbahnīḥ suvastrābharaṇāḥ striyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
का यूयमिति पृष्टाश् च तेन तास्तं बभाषिरे । वयं विद्याः कलाश्चैतास्त्वत्पुत्रार्थम् इहागताः
kā yūyamiti pṛṣṭāś ca tena tāstaṃ babhāṣire / vayaṃ vidyāḥ kalāścaitāstvatputrārtham ihāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा विशाम खस्तान्तरित्य् उक्त्वा तास्तिरो ऽभवन् । सविस्मयः स राजापि वत्सेशो ऽभ्यन्तरं ययौ
gatvā viśāma khastāntarity uktvā tāstiro 'bhavan / savismayaḥ sa rājāpi vatseśo 'bhyantaraṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र वासवदत्तायै देव्यै मन्त्रिगणाय च । तच्छशंसाभ्यनन्दंस्ते देवतानुग्रहं च तम्
tatra vāsavadattāyai devyai mantrigaṇāya ca / tacchaśaṃsābhyanandaṃste devatānugrahaṃ ca tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो राजनिदेशेन विणा वासवदत्तया । नरवाहनदत्ते ऽत्र प्रविष्टे जगृहे क्षणात्
tato rājanideśena viṇā vāsavadattayā / naravāhanadatte 'tra praviṣṭe jagṛhe kṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वादयन्तीं ततस् तां च मातरं विनयेन सः । राजपुत्रो ऽब्रवीद्वीणा च्युता स्थानादसाविति
vādayantīṃ tatas tāṃ ca mātaraṃ vinayena saḥ / rājaputro 'bravīdvīṇā cyutā sthānādasāviti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं वादय गृहाणैताम् इति पित्रोदिते ऽथ सः । वीणाम् अवादयत् कुर्वन् गन्धर्वान् अपि विस्मितान्
tvaṃ vādaya gṛhāṇaitām iti pitrodite 'tha saḥ / vīṇām avādayat kurvan gandharvān api vismitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सर्वासु विद्यासु कलासु च परीक्षितः । पित्रा यावद्वृतस्ताभिः स्वयं सर्वं विवेद सः
evaṃ sarvāsu vidyāsu kalāsu ca parīkṣitaḥ / pitrā yāvadvṛtastābhiḥ svayaṃ sarvaṃ viveda saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीक्ष्य तं सगुणं पुत्रं वत्सेशस्ताम् अशिक्षयत् । कलिङ्गसेनातनयां नृत्तं मदनमञ्चुकाम्
vīkṣya taṃ saguṇaṃ putraṃ vatseśastām aśikṣayat / kaliṅgasenātanayāṃ nṛttaṃ madanamañcukām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा यथा पूर्णकला साभूत्तनुरिवन्दवी । नरवाहनदत्ताब्धिश्चक्षुभे स तथा तथा
yathā yathā pūrṇakalā sābhūttanurivandavī / naravāhanadattābdhiścakṣubhe sa tathā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरंस्त तां च गायन्तीं नृत्यन्तीं च विलोकयन् । पठन्तीम् इव कामाज्ञामङ्गाद्यभिनयैर् वृताम्
araṃsta tāṃ ca gāyantīṃ nṛtyantīṃ ca vilokayan / paṭhantīm iva kāmājñāmaṅgādyabhinayair vṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापि क्षणमपश्यन्ती तमुदश्रुः सुधामयम् । कान्तमासीदुषःकाले जलार्द्र् एव कुमुद्वती
sāpi kṣaṇamapaśyantī tamudaśruḥ sudhāmayam / kāntamāsīduṣaḥkāle jalārdr eva kumudvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सततं चासहः स्थातुं तन्मुखालोकनं विना । नरवाहनदत्तो ऽसौ तत्तदुद्यानमाययौ
satataṃ cāsahaḥ sthātuṃ tanmukhālokanaṃ vinā / naravāhanadatto 'sau tattadudyānamāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र पार्श्वं तयानीय सुतां मदनमञ्चुकाम् । कलिङ्गसेनया प्रीत्या रज्यमानः स तस्थिवान्
tatra pārśvaṃ tayānīya sutāṃ madanamañcukām / kaliṅgasenayā prītyā rajyamānaḥ sa tasthivān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमुखश् चास्य चित्तज्ञः स्वामिनो ऽत्र चिरस्थितिम् । इच्छन् कलिङ्गसेनायै तां ताम् अकथयत् कथाम्
gomukhaś cāsya cittajñaḥ svāmino 'tra cirasthitim / icchan kaliṅgasenāyai tāṃ tām akathayat kathām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्तग्रणेण तेनास्या राजपुत्रस्तुतोष सः । हृदयानुप्रवेशो हि प्रभोः संवननं परम्
cittagraṇeṇa tenāsyā rājaputrastutoṣa saḥ / hṛdayānupraveśo hi prabhoḥ saṃvananaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृत्तादियोग्यां कुरुते तस्मिन् मदनमञ्चुकाम् । तत्र स्वयं च संगीतवेश्मन्युद्यानवर्तिनि
nṛttādiyogyāṃ kurute tasmin madanamañcukām / tatra svayaṃ ca saṃgītaveśmanyudyānavartini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरवाहनदत्तः स ह्रेपयन्वरचारणान् । तस्यां प्रियायां नृत्यन्त्यां सर्वातोद्यान्यवादयत्
naravāhanadattaḥ sa hrepayanvaracāraṇān / tasyāṃ priyāyāṃ nṛtyantyāṃ sarvātodyānyavādayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिगाय चागतान् दिग्भ्यो विविधान् पण्डितांस् तथा । गजाश्वरथशस्त्रास्त्रचित्रपुस्तादिकोविदः
jigāya cāgatān digbhyo vividhān paṇḍitāṃs tathā / gajāśvarathaśastrāstracitrapustādikovidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विहरतो विद्यास्वयंवरवृतस्य ते । नरवाहनदत्तस्य शैशवे वासरा ययुः
evaṃ viharato vidyāsvayaṃvaravṛtasya te / naravāhanadattasya śaiśave vāsarā yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा चात्र यात्रायाम् उद्यानं स प्रियासखः । ययौ नागवनं नाम राजपुत्रः समन्त्रिकः
ekadā cātra yātrāyām udyānaṃ sa priyāsakhaḥ / yayau nāgavanaṃ nāma rājaputraḥ samantrikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राभिलाषिणी काचिद्वणिग्भार्या निराकृता । इयेष गोमुखं हन्तुं सविषाहृतपानका
tatrābhilāṣiṇī kācidvaṇigbhāryā nirākṛtā / iyeṣa gomukhaṃ hantuṃ saviṣāhṛtapānakā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्विवेद च तत्सख्या मुखादत्र स गोमुखः । नाददे पानकं तच् च स्त्रिय एवं निनिन्द च
tadviveda ca tatsakhyā mukhādatra sa gomukhaḥ / nādade pānakaṃ tac ca striya evaṃ nininda ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो धात्रा पुरा सृष्टं साहसं तदनु स्त्रियः । नैतासां दुष्करं किंचिन् निसर्गाद् इह विद्यते
aho dhātrā purā sṛṣṭaṃ sāhasaṃ tadanu striyaḥ / naitāsāṃ duṣkaraṃ kiṃcin nisargād iha vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं स्त्री नाम सृष्टेयममृतेन विषेण च । अनुरक्तामृतं सा हि विरक्ता विषम् एव च
nūnaṃ strī nāma sṛṣṭeyamamṛtena viṣeṇa ca / anuraktāmṛtaṃ sā hi viraktā viṣam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञायते कान्तवदना केन प्रच्छन्नपातका । कुस्त्री प्रफुल्लकमला गूढनक्र् एव पद्मिनी
jñāyate kāntavadanā kena pracchannapātakā / kustrī praphullakamalā gūḍhanakr eva padminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवः पतति काचित्तु गुणचक्रप्रचोदिनी । भर्तृश्लाहासहा सुस्त्री प्रभा भानोरिवामला
divaḥ patati kācittu guṇacakrapracodinī / bhartṛślāhāsahā sustrī prabhā bhānorivāmalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्त्येवाशु गृहीतान्या पररक्ता गतस्पृहा । पापा विरागविषभृद्भर्तारं भुजगीव सा
hantyevāśu gṛhītānyā pararaktā gataspṛhā / pāpā virāgaviṣabhṛdbhartāraṃ bhujagīva sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हि कुत्रचिद्ग्रामे शत्रुघ्न इति को ऽप्य् अभूत् । पुरुषस् तस्य भार्या च बभूव व्यभिचारिणी
tathā hi kutracidgrāme śatrughna iti ko 'py abhūt / puruṣas tasya bhāryā ca babhūva vyabhicāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ददर्शैकदा सायं भार्यां तां जारसंगताम् । जघान तं च तज्जारं खड्गेनान्तर्गृहस्थितम्
sa dadarśaikadā sāyaṃ bhāryāṃ tāṃ jārasaṃgatām / jaghāna taṃ ca tajjāraṃ khaḍgenāntargṛhasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्र्यपेक्षी च तस्थौ स द्वारि भार्यां निरुध्य ताम् । तत्कालं च निवासार्थी तमत्र पथिको ऽभ्यगात्
rātryapekṣī ca tasthau sa dvāri bhāryāṃ nirudhya tām / tatkālaṃ ca nivāsārthī tamatra pathiko 'bhyagāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा तस्याश्रयं युक्त्या तेनैव सह तं हतम् । पारदारिकमादाय रात्रौ तत्राटवीं ययौ
dattvā tasyāśrayaṃ yuktyā tenaiva saha taṃ hatam / pāradārikamādāya rātrau tatrāṭavīṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रान्धकूपे यावत्स शवं क्षिपति तं तया । तावदागतया पश्चात्क्षिप्तः सो ऽप्य् अत्र भार्यया
tatrāndhakūpe yāvatsa śavaṃ kṣipati taṃ tayā / tāvadāgatayā paścātkṣiptaḥ so 'py atra bhāryayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कुयोषित्कुरुते किं किं नाम न साहसम् । इति स्त्रीचरितं बालो ऽप्य् अनिन्दत्सो ऽत्र गोमुखः
evaṃ kuyoṣitkurute kiṃ kiṃ nāma na sāhasam / iti strīcaritaṃ bālo 'py anindatso 'tra gomukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो नागवने तत्र नागानभ्यर्च्य स स्वयम् । नरवाहनदत्तो ऽगात् स्वावासं सपरिच्छदः
tato nāgavane tatra nāgānabhyarcya sa svayam / naravāhanadatto 'gāt svāvāsaṃ saparicchadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र जिज्ञासुर् अन्येद्युः सचिवान् गोमुखादिकान् । जानन्न् अपि स पप्रच्छ राजनीतेः समुच्चयम्
tatra jijñāsur anyedyuḥ sacivān gomukhādikān / jānann api sa papraccha rājanīteḥ samuccayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वज्ञस्त्वं तथाप्येतद्ब्रूमः पृष्टा वयं त्वया । इत्य् उक्त्वा सारमन्योन्यं ते निश्चित्यैवमब्रुवन्
sarvajñastvaṃ tathāpyetadbrūmaḥ pṛṣṭā vayaṃ tvayā / ity uktvā sāramanyonyaṃ te niścityaivamabruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरुह्य नृपतिः पूर्वमिन्द्रियाश्वान्वशीकृतान् । कामक्रोधादिकाञ्जित्वा रिपूनाभ्यन्तरांश् च तान्
āruhya nṛpatiḥ pūrvamindriyāśvānvaśīkṛtān / kāmakrodhādikāñjitvā ripūnābhyantarāṃś ca tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयेदात्मानमेवादौ विजयायान्यविद्विषाम् । अजितात्मा हि विवशी वशीकुर्यात्कथं परम्
jayedātmānamevādau vijayāyānyavidviṣām / ajitātmā hi vivaśī vaśīkuryātkathaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो जानपदत्वादिगुणयुक्तांश् च मन्त्रिणः । पुरोहितं चाथर्वज्ञं कुर्याद् दक्षं तपोन्वितम्
tato jānapadatvādiguṇayuktāṃś ca mantriṇaḥ / purohitaṃ cātharvajñaṃ kuryād dakṣaṃ taponvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपाधिभिर्भये लोभे धर्मे कामे परीक्षितान् । योग्येष्व् अमात्यान् कार्येषु युञ्जीतान्तरवित्तमः
upādhibhirbhaye lobhe dharme kāme parīkṣitān / yogyeṣv amātyān kāryeṣu yuñjītāntaravittamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं द्वेषप्रयुक्तं वा स्नेहोक्तं स्वर्थसंहतम् । वचस्तेषां परीक्षेत मिथः कार्येषु जल्पताम्
satyaṃ dveṣaprayuktaṃ vā snehoktaṃ svarthasaṃhatam / vacasteṣāṃ parīkṣeta mithaḥ kāryeṣu jalpatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्ये तुष्येद् असत्ये तु यथार्हं दण्डम् आचरेत् । जिज्ञासेत पृथक् चैषां चारैर् आचरितं सदा
satye tuṣyed asatye tu yathārhaṃ daṇḍam ācaret / jijñāseta pṛthak caiṣāṃ cārair ācaritaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् अनावृतदृक् पश्यन् कार्याण्य् उत्खाय कण्टकान् । उपार्ज्य कोषदण्डादि साधयेद् बद्धमूलताम्
ity anāvṛtadṛk paśyan kāryāṇy utkhāya kaṇṭakān / upārjya koṣadaṇḍādi sādhayed baddhamūlatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्साहप्रभुतामन्त्रशक्तित्रययुतस् ततः । परदेशजिगीषुः स्याद्विचार्य स्वपरान्तरम्
utsāhaprabhutāmantraśaktitrayayutas tataḥ / paradeśajigīṣuḥ syādvicārya svaparāntaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आप्तैः श्रुतान्वितैः प्राज्ञैर्मन्त्रं कुर्यादनायतम् । तैर्निश्चितं स्वबुद्ध्या तत्सर्वाङ्गं परिशोधयेत्
āptaiḥ śrutānvitaiḥ prājñairmantraṃ kuryādanāyatam / tairniścitaṃ svabuddhyā tatsarvāṅgaṃ pariśodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामदानाद्युपायज्ञो योगक्षेमं प्रसाधयेत् । प्रयुञ्जीत ततः संधिविग्रहादीन् गुणांश् च षट्
sāmadānādyupāyajño yogakṣemaṃ prasādhayet / prayuñjīta tataḥ saṃdhivigrahādīn guṇāṃś ca ṣaṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वितन्द्रो विदधत्स्वदेशपरदेशयोः । चिन्तां राजा जयत्येव न पुनर्जातु जीयते
evaṃ vitandro vidadhatsvadeśaparadeśayoḥ / cintāṃ rājā jayatyeva na punarjātu jīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञस्तु कामलोभान्धो वृथा मार्गप्रदर्शिभिः । नीत्वा श्वभ्रेषु निक्षिप्य मुष्यते धूर्तचेटकैः
ajñastu kāmalobhāndho vṛthā mārgapradarśibhiḥ / nītvā śvabhreṣu nikṣipya muṣyate dhūrtaceṭakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैवावकाशं लभते राज्ञस् तस्यान्तिके ऽपरः । धूर्तैर् निबद्धवाटस्य शालेर् इव कृषीवलैः
naivāvakāśaṃ labhate rājñas tasyāntike 'paraḥ / dhūrtair nibaddhavāṭasya śāler iva kṛṣīvalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्भूय रहस्येषु तैर् वशीक्रियते हि सः । ततः श्रीरविशेषज्ञात्खिन्ना तस्मात्पलायते
antarbhūya rahasyeṣu tair vaśīkriyate hi saḥ / tataḥ śrīraviśeṣajñātkhinnā tasmātpalāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माज्जितात्मा राजा स्याद्युक्तदण्डो विशेषवित् । प्रजानुर् आगाद् एवं हि स भवेद्भाजनं श्रियः
tasmājjitātmā rājā syādyuktadaṇḍo viśeṣavit / prajānur āgād evaṃ hi sa bhavedbhājanaṃ śriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं च शूरसेनाख्यो भृत्यैकप्रत्ययो नृपः । सचिवैः पेटकं कृत्वा भुज्यते स्म वशीकृतः
pūrvaṃ ca śūrasenākhyo bhṛtyaikapratyayo nṛpaḥ / sacivaiḥ peṭakaṃ kṛtvā bhujyate sma vaśīkṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तस्य सेवको राज्ञस्तस्मै तन्मन्त्रिणो ऽत्र ते । दातुं नैच्छंस्तृणम् अपि दित्सत्यपि च भूपतौ
yas tasya sevako rājñastasmai tanmantriṇo 'tra te / dātuṃ naicchaṃstṛṇam api ditsatyapi ca bhūpatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां तु सेवको यो ऽत्र ददुस्तस्मै स्वयं च ते । ते च विज्ञप्य राजानमनर्हायाप्यदापयन्
teṣāṃ tu sevako yo 'tra dadustasmai svayaṃ ca te / te ca vijñapya rājānamanarhāyāpyadāpayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् दृष्ट्वा स नृपो बुद्ध्वा शनैस्तद्धूर्तपेटकम् । अन्योन्यं प्रज्ञया युक्त्या सचिवांस्तानभेदयत्
tad dṛṣṭvā sa nṛpo buddhvā śanaistaddhūrtapeṭakam / anyonyaṃ prajñayā yuktyā sacivāṃstānabhedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिन्नेषु तेषु नष्टेषु मिथः पैशुन्यकारिषु । सम्यक् छशास राज्यं तत् स राजान्यैर् अवञ्चितः
bhinneṣu teṣu naṣṭeṣu mithaḥ paiśunyakāriṣu / samyak chaśāsa rājyaṃ tat sa rājānyair avañcitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिसिंहश् च राजाभूत्सामात्यो नीतितत्त्ववित् । कृतभक्तबुधामात्यः सदुर्गः सार्थसंचयः
harisiṃhaś ca rājābhūtsāmātyo nītitattvavit / kṛtabhaktabudhāmātyaḥ sadurgaḥ sārthasaṃcayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुरक्ताः प्रजाः कृत्वा चेष्टते स्म यथा तथा । चक्रवर्त्यभियुक्तो ऽपि न जगाम पराभवम्
anuraktāḥ prajāḥ kṛtvā ceṣṭate sma yathā tathā / cakravartyabhiyukto 'pi na jagāma parābhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विचारश् चिन्ता च सारं राज्ये ऽधिकं नु किम् । इत्य् आद्युक्त्वा यथास्वं ते विरेमुर्गोमुखादयः
evaṃ vicāraś cintā ca sāraṃ rājye 'dhikaṃ nu kim / ity ādyuktvā yathāsvaṃ te viremurgomukhādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरवाहनदत्तश्च तेषां श्रद्धाय तद्वचः । चिन्त्ये पुरुषकर्तव्ये ऽप्य् अचिन्त्यं द् ऐवमभ्यधात्
naravāhanadattaśca teṣāṃ śraddhāya tadvacaḥ / cintye puruṣakartavye 'py acintyaṃ d aivamabhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चोत्थाय तैर् एव साकं तां प्रेक्षितुं ययौ । स विलम्बकृतोत्कण्ठां प्रियां मदनमञ्चुकाम्
tataś cotthāya tair eva sākaṃ tāṃ prekṣituṃ yayau / sa vilambakṛtotkaṇṭhāṃ priyāṃ madanamañcukām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्ते तन्मन्दिरं तस्मिन्न् आसनस्थे कृतादरा । क्षणं कलिङ्गसेनात्र गोमुखं विस्मिताब्रवीत्
prāpte tanmandiraṃ tasminn āsanasthe kṛtādarā / kṣaṇaṃ kaliṅgasenātra gomukhaṃ vismitābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरवाहनदत्ते ऽत्र राजसूतावनागते । उत्सुका पदवीमस्य द्रष्टुं मदनमञ्चुका
naravāhanadatte 'tra rājasūtāvanāgate / utsukā padavīmasya draṣṭuṃ madanamañcukā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्म्याग्रभूमिम् आरूढा गोमुखानुगता मया । यावत्तावत्पुमानेको नभसो ऽत्रावतीर्णवान्
harmyāgrabhūmim ārūḍhā gomukhānugatā mayā / yāvattāvatpumāneko nabhaso 'trāvatīrṇavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स किरीटी च खड्गी च मां दिव्याकृतिरब्रवीत् । अहं मानसवेगाख्यो राजा विद्याहरेश्वरः
sa kirīṭī ca khaḍgī ca māṃ divyākṛtirabravīt / ahaṃ mānasavegākhyo rājā vidyāhareśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वःस्त्री सुरभिदत्ताख्या त्वं च शापच्युता भुवि । सुता च तव दिव्येयमेतन् मे विदितं किल
svaḥstrī surabhidattākhyā tvaṃ ca śāpacyutā bhuvi / sutā ca tava divyeyametan me viditaṃ kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्देहि मे सुतामेतां संबन्धः सदृशो ह्य् अयम् । इत्य् उक्ते तेन सहसा विहस्याहं तम् अब्रवम्
taddehi me sutāmetāṃ saṃbandhaḥ sadṛśo hy ayam / ity ukte tena sahasā vihasyāhaṃ tam abravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरवाहनदत्तो ऽस्या भर्ता देवैर् विनिर्मितः । सर्वेषां यो ऽत्र युष्माकं चक्रवर्ती भविष्यति
naravāhanadatto 'syā bhartā devair vinirmitaḥ / sarveṣāṃ yo 'tra yuṣmākaṃ cakravartī bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तः स मयोत्पत्य व्योम विद्याधरो गतः । मत्पुत्रीनयनोद्वेगाकाण्डविद्युल्लतोपमः
ity uktaḥ sa mayotpatya vyoma vidyādharo gataḥ / matputrīnayanodvegākāṇḍavidyullatopamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा गोमुखो ऽवादीज्जाते ऽस्मिन् स्वामिनीह नः । राजपुत्रे ऽन्तरिक्षोक्तेर्बुद्ध्वामुं भाविनं प्रभुम्
tac chrutvā gomukho 'vādījjāte 'smin svāminīha naḥ / rājaputre 'ntarikṣokterbuddhvāmuṃ bhāvinaṃ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापं विधातुम् अप्य् ऐच्छन्सद्यो विद्याधरा हि ते । उच्छृङ्खलो नियन्तारं क इच्छेद्बलिनं प्रभुम्
pāpaṃ vidhātum apy aicchansadyo vidyādharā hi te / ucchṛṅkhalo niyantāraṃ ka icchedbalinaṃ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽयं रक्षितः साक्षाद्गणानादिश्य शंभुना । नारदोक्तिरियं तातेनोच्यमाना श्रुता मया
tato 'yaṃ rakṣitaḥ sākṣādgaṇānādiśya śaṃbhunā / nāradoktiriyaṃ tātenocyamānā śrutā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो विद्याधराः संप्रत्येते ऽस्माकं विरोधिनः । श्रुत्वा कलिङ्गसेनैतत्स्ववृत्तान्तभियाब्रवीत्
ato vidyādharāḥ saṃpratyete 'smākaṃ virodhinaḥ / śrutvā kaliṅgasenaitatsvavṛttāntabhiyābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायया तर्हि नो यावन्मद्वन्मदनमञ्चुका । वञ्च्यते राजपुत्रेण किं न तावद्विवाह्यते
māyayā tarhi no yāvanmadvanmadanamañcukā / vañcyate rājaputreṇa kiṃ na tāvadvivāhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्कलिङ्गसेनातः श्रुत्वा तां गोमुखादयः । ऊचुस्त्वय् ऐव कार्ये ऽस्मिन् वत्सेशः प्रेर्यतामिति
etatkaliṅgasenātaḥ śrutvā tāṃ gomukhādayaḥ / ūcustvay aiva kārye 'smin vatseśaḥ preryatāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तद्गतधीस्तस्मिन्न् उद्याने व्याहरद्दिनम् । नरवाहनदत्तस्तां पश्यन्मदनमञ्चुकाम्
tatas tadgatadhīstasminn udyāne vyāharaddinam / naravāhanadattastāṃ paśyanmadanamañcukām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्फुल्लपद्मवदनां दलत्कुवलयेक्षणाम् । बन्धूककमनीयौष्ठीं मन्दारस्तबकस्तनीम्
utphullapadmavadanāṃ dalatkuvalayekṣaṇām / bandhūkakamanīyauṣṭhīṃ mandārastabakastanīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरीषसुकुमाराङ्गीं पञ्चपुष्पमयीम् इव । एकाम् एव जगज्जेत्रीं स्मरेण विहितामिषुम्
śirīṣasukumārāṅgīṃ pañcapuṣpamayīm iva / ekām eva jagajjetrīṃ smareṇa vihitāmiṣum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिङ्गसेनाप्य् अन्येद्युर् गत्वा वत्सेश्वरं स्वयम् । सुताविवाहहेतोस्तद्यथाभीष्टं व्यजिज्ञपत्
kaliṅgasenāpy anyedyur gatvā vatseśvaraṃ svayam / sutāvivāhahetostadyathābhīṣṭaṃ vyajijñapat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्सेशो ऽपि विसृज्यैतामाहूय निजमन्त्रिणः । देव्यां वासवदत्तायां स्थितायां निजगाद तान्
vatseśo 'pi visṛjyaitāmāhūya nijamantriṇaḥ / devyāṃ vāsavadattāyāṃ sthitāyāṃ nijagāda tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिङ्गसेना त्वरते सुतोद्वाहाय तत्कथम् । कुर्मो यद्बन्धकीत्येतां लोको वक्त्युत्तमामिति
kaliṅgasenā tvarate sutodvāhāya tatkatham / kurmo yadbandhakītyetāṃ loko vaktyuttamāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकश् च सर्वदा रक्ष्यस्तत्प्रवादेन किं पुरा । रामभद्रेण शुद्धापि त्यक्ता देवी न जानकी
lokaś ca sarvadā rakṣyastatpravādena kiṃ purā / rāmabhadreṇa śuddhāpi tyaktā devī na jānakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अम्बा हृतापि भीष्मेण यत्नाद्भ्रातुः कृते तथा । प्रतीपं किं न वा त्यक्ता वृतपूर्वान्यभर्तृका
ambā hṛtāpi bhīṣmeṇa yatnādbhrātuḥ kṛte tathā / pratīpaṃ kiṃ na vā tyaktā vṛtapūrvānyabhartṛkā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कलिङ्गसेनैषा स्वयंवरवृते मयि । व्यूढा मदनवेगेन तेनैतां गर्हते जनः
evaṃ kaliṅgasenaiṣā svayaṃvaravṛte mayi / vyūḍhā madanavegena tenaitāṃ garhate janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो ऽस्यास्तनयामेतां गान्धर्वविधिना स्वयम् । नरवाहनदत्तो ऽसाव् उद्वहत्व् अनुरूपिकाम्
ato 'syāstanayāmetāṃ gāndharvavidhinā svayam / naravāhanadatto 'sāv udvahatv anurūpikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते वत्सराजेन स्माह यौगन्धरायणः । इच्छेत्कलिङ्गसेनैतदनौचित्यं कथं प्रभो
ity ukte vatsarājena smāha yaugandharāyaṇaḥ / icchetkaliṅgasenaitadanaucityaṃ kathaṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.