Library·Somadeva: Kathasaritsagara·7·7.3
इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे रत्नप्रभालम्बके द्वितीयस् तरङ्गः । तृतीयस् तरङ्गः । एवं रत्नप्रभाख्यातकथाक्रमवशादथ । नरवाहनदत्तं तं सचिवो गोमुखो ऽब्रवीत्
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare ratnaprabhālambake dvitīyas taraṅgaḥ / tṛtīyas taraṅgaḥ / evaṃ ratnaprabhākhyātakathākramavaśādatha / naravāhanadattaṃ taṃ sacivo gomukho 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं साध्व्यः प्रविरलाश्चपलास्तु सदा स्त्रियः । अविश्वास्यास्तथा चैताम् अपि देव कथां शृणु
satyaṃ sādhvyaḥ praviralāścapalāstu sadā striyaḥ / aviśvāsyāstathā caitām api deva kathāṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहास्युज्जयिनी नाम नगरी विश्वविश्रुता । तस्यां निश्चयदत्ताख्यो वणिक्पुत्रो ऽभवत्पुरा
ihāsyujjayinī nāma nagarī viśvaviśrutā / tasyāṃ niścayadattākhyo vaṇikputro 'bhavatpurā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स द्यूतकारो द्यूतेन धनं जित्वा दिने दिने । स्नात्वा सिप्राजले ऽभ्यर्च्य महाकालमुदारधीः
sa dyūtakāro dyūtena dhanaṃ jitvā dine dine / snātvā siprājale 'bhyarcya mahākālamudāradhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा दानं द्विजातिभ्यो दीनानाथेभ्य एव च । व्यधाद्विलेपनाहारताम्बूलाद्यविशेषतः
dattvā dānaṃ dvijātibhyo dīnānāthebhya eva ca / vyadhādvilepanāhāratāmbūlādyaviśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा स्नानार्चनाद्यन्ते महाकालालयान्तिके । गत्वा व्यलिम्पदात्मानं श्मशाने च्चन्दनादिना
sadā snānārcanādyante mahākālālayāntike / gatvā vyalimpadātmānaṃ śmaśāne ccandanādinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रस्थे च शिलास्तम्भे स विन्यस्य विलेपनम् । विलिलेप कषन् पृष्ठं युवा प्रत्यहम् एककः
tatrasthe ca śilāstambhe sa vinyasya vilepanam / vililepa kaṣan pṛṣṭhaṃ yuvā pratyaham ekakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन स्तम्भः स सुश्लक्ष्णः कालेनाभवदेकतः । अथागाचित्रकृत्तेन पथा रूपकृता सह
tena stambhaḥ sa suślakṣṇaḥ kālenābhavadekataḥ / athāgācitrakṛttena pathā rūpakṛtā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स स्तम्भं वीक्ष्य सुश्लक्ष्णं तत्र गौरीं समालिखत् । रूपकारो ऽपि शस्त्रेण क्रीडयैवोल्लिलेख ताम्
sa stambhaṃ vīkṣya suślakṣṇaṃ tatra gaurīṃ samālikhat / rūpakāro 'pi śastreṇa krīḍayaivollilekha tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तयोर्गतवतोर्महाकालारनागता । विद्याधरसुतैकात्र स्तम्भे देवीं ददर्श ताम्
tatas tayorgatavatormahākālāranāgatā / vidyādharasutaikātra stambhe devīṃ dadarśa tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुलक्षणत्वात् सांनिध्यं तस्यां मत्वा कृतार्चना । अदृश्या विश्रमायैतं शिलास्तम्भं विवेश सा
sulakṣaṇatvāt sāṃnidhyaṃ tasyāṃ matvā kṛtārcanā / adṛśyā viśramāyaitaṃ śilāstambhaṃ viveśa sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावन्निश्चयदत्तः स तत्रागत्य वणिक्सुतः । साश्चर्यः स्तम्भमध्ये तां ददर्शोल्लिखितामुमाम्
tāvanniścayadattaḥ sa tatrāgatya vaṇiksutaḥ / sāścaryaḥ stambhamadhye tāṃ dadarśollikhitāmumām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलिप्याङ्गानि तत्स्तम्भभागे ऽन्यत्रानुलेपनम् । न्यस्य पृष्ठं समलाब्धुं प्रारेभे निकषंश् च सः
vilipyāṅgāni tatstambhabhāge 'nyatrānulepanam / nyasya pṛṣṭhaṃ samalābdhuṃ prārebhe nikaṣaṃś ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्विलोक्य विलोलाक्षी सा विद्याधरकन्यका । स्तम्भान्तरस्था तद्रूपहृतचित्ता व्यचिन्तयत्
tadvilokya vilolākṣī sā vidyādharakanyakā / stambhāntarasthā tadrūpahṛtacittā vyacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईदृशस्यापि को ऽप्य् अस्य नास्ति पृष्ठानुलेपकः । तदहं तावदद्यास्य पृष्ठमेषा समालभे
īdṛśasyāpi ko 'py asya nāsti pṛṣṭhānulepakaḥ / tadahaṃ tāvadadyāsya pṛṣṭhameṣā samālabhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आलोच्य प्रसार्य् ऐव करं स्तम्भान्तरात् ततः । व्यलिपत्तस्य सा पृष्ठं स्नेहाद्विद्याधरी तदा
ity ālocya prasāry aiva karaṃ stambhāntarāt tataḥ / vyalipattasya sā pṛṣṭhaṃ snehādvidyādharī tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्षणं लब्धसंस्पर्शः श्रुतकङ्कणनिःस्वनः । जग्राह हस्तं हस्तेन स तस्यास्तं वणिक्सुतः
tatkṣaṇaṃ labdhasaṃsparśaḥ śrutakaṅkaṇaniḥsvanaḥ / jagrāha hastaṃ hastena sa tasyāstaṃ vaṇiksutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाभागापराद्धं ते किं मया मुञ्च मे करम् । इत्य् अदृश्यैव तं विद्याधरी स्तम्भाद् उवाच सा
mahābhāgāparāddhaṃ te kiṃ mayā muñca me karam / ity adṛśyaiva taṃ vidyādharī stambhād uvāca sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षा ब्रूहि मे का त्वं ततो मोक्ष्यामि ते करम् । इति निश्चयदत्तो ऽपि प्रत्युवाच स तां ततः
pratyakṣā brūhi me kā tvaṃ tato mokṣyāmi te karam / iti niścayadatto 'pi pratyuvāca sa tāṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षदृश्या सर्वं ते वच्मीति शपथोत्तरम् । विद्याधर्या तयोक्तो ऽथ करं तस्या मुमोच सः
pratyakṣadṛśyā sarvaṃ te vacmīti śapathottaram / vidyādharyā tayokto 'tha karaṃ tasyā mumoca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ स्तम्भाद्विनिर्गत्य साक्षात्सर्वाङ्गसुन्दरी । तन्मुखासक्तनयना तं जगादोपविश्य सा
atha stambhādvinirgatya sākṣātsarvāṅgasundarī / tanmukhāsaktanayanā taṃ jagādopaviśya sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति प्रालेयशैलाग्रे नगरी पुष्करावती । नाम्ना विन्ध्यपरस् तस्यामास्ते विद्याधराधिपः
asti prāleyaśailāgre nagarī puṣkarāvatī / nāmnā vindhyaparas tasyāmāste vidyādharādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुरागपरा नाम तस्याहं कन्यका सुता । महाकालार्चनायाता विश्रान्तास्मीह संप्रति
anurāgaparā nāma tasyāhaṃ kanyakā sutā / mahākālārcanāyātā viśrāntāsmīha saṃprati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावच् च त्वम् इहागत्य कुर्वन् पृष्ठविलेपनम् । दृष्टः स्तम्भे ऽत्र मारीयमोहनास्त्रोपमो मया
tāvac ca tvam ihāgatya kurvan pṛṣṭhavilepanam / dṛṣṭaḥ stambhe 'tra mārīyamohanāstropamo mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रागनुरागेण रञ्जितः स्वान्तवान्मम । पश्चात्पृष्ठविलेपिन्या अङ्गरागेण ते करः
tataḥ prāganurāgeṇa rañjitaḥ svāntavānmama / paścātpṛṣṭhavilepinyā aṅgarāgeṇa te karaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः परं ते विदितं तत्पितुर्धाम संप्रति । गच्छामीति तयोक्तो ऽथ वणिक्पुत्रो जगाद सः
ataḥ paraṃ te viditaṃ tatpiturdhāma saṃprati / gacchāmīti tayokto 'tha vaṇikputro jagāda saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वीकृतं तन्मया चण्डि न स्वान्तं भवतीहृतम् । अमुक्तस्वीकृतस्वान्ता कथम् एवं तु गच्छसि
svīkṛtaṃ tanmayā caṇḍi na svāntaṃ bhavatīhṛtam / amuktasvīkṛtasvāntā katham evaṃ tu gacchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदिता सा च लघुरागवशीकृता । संगमिष्ये त्वया काममेष्यस्यस्मत्पुरीं यदि
iti tenoditā sā ca laghurāgavaśīkṛtā / saṃgamiṣye tvayā kāmameṣyasyasmatpurīṃ yadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गमा सा न ते नाथ सेत्स्यते ते समीहितम् । न हि दुष्करमस्तीह किंचिदध्यवसायिनाम्
durgamā sā na te nātha setsyate te samīhitam / na hi duṣkaramastīha kiṃcidadhyavasāyinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उदीर्य खमुत्पत्य सानुरागपरा ययौ । अगान्निश्चयदत्तो ऽपि स तद्गतमना गृहम्
ity udīrya khamutpatya sānurāgaparā yayau / agānniścayadatto 'pi sa tadgatamanā gṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरन्द्रुमादिव स्तम्भादुद्भिन्नं करपल्लवम् । हा धिक्तस्या गृहीत्वापि नाप्तः पाणिग्रहो मया
smarandrumādiva stambhādudbhinnaṃ karapallavam / hā dhiktasyā gṛhītvāpi nāptaḥ pāṇigraho mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्व्रजाम्यन्तिकं तस्याः पुरीं तां पुष्करावतीम् । प्राणांस्त्यक्ष्यामि दैवं वा साहाय्यं मे करिष्यति
tadvrajāmyantikaṃ tasyāḥ purīṃ tāṃ puṣkarāvatīm / prāṇāṃstyakṣyāmi daivaṃ vā sāhāyyaṃ me kariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संचिन्तयन्नीत्वा स्मरार्तः सो ऽत्र तद्दिनम् । प्रतिष्ठित ततः प्रातरवलम्ब्योत्तरां दिशम्
iti saṃcintayannītvā smarārtaḥ so 'tra taddinam / pratiṣṭhita tataḥ prātaravalambyottarāṃ diśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रक्रामतस् तस्य त्रयो ऽन्ये सहयायिनः । मिलन्ति स्म वणिक्पुत्रा उत्तरापथगामिनः
tataḥ prakrāmatas tasya trayo 'nye sahayāyinaḥ / milanti sma vaṇikputrā uttarāpathagāminaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैः समं समतिक्रामन् पुरग्रामाटवीनदीः । क्रमाद् उत्तरदिग्भूमिं प्राप स म्लेच्छभूयसीम्
taiḥ samaṃ samatikrāman puragrāmāṭavīnadīḥ / kramād uttaradigbhūmiṃ prāpa sa mlecchabhūyasīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तैर् एव सहितः पथि प्राप्य् ऐव ताजिकैः । नीत्वापरस्मै मूल्येन दत्तो ऽभूत्ताजिकाय सः
tatra tair eva sahitaḥ pathi prāpy aiva tājikaiḥ / nītvāparasmai mūlyena datto 'bhūttājikāya saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनापि तावद् भृत्यानां हस्ते कोशलिकाकृते । मुरवाराभिधानस्य तुरुष्कस्य व्यसृज्यत
tenāpi tāvad bhṛtyānāṃ haste kośalikākṛte / muravārābhidhānasya turuṣkasya vyasṛjyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र नीतः स तद्भृत्यैर्युक्तस्तैरपरैस्त्रिभिः । मुरवारं मृतं बुद्ध्वा तत्पुत्राय न्यवेद्यत
tatra nītaḥ sa tadbhṛtyairyuktastairaparaistribhiḥ / muravāraṃ mṛtaṃ buddhvā tatputrāya nyavedyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुः कोशलिका ह्य् एषा मित्त्रेण प्रेषिता मम । तत्तस्यैवान्तिके प्रातः खाते क्षेप्या इमे मया
pituḥ kośalikā hy eṣā mittreṇa preṣitā mama / tattasyaivāntike prātaḥ khāte kṣepyā ime mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आत्मना चतुर्थं तं तत्पुत्रो ऽपि स तां निशाम् । संयम्य स्थापयाम् आस तुरुष्को निगडैर्दृढम्
ity ātmanā caturthaṃ taṃ tatputro 'pi sa tāṃ niśām / saṃyamya sthāpayām āsa turuṣko nigaḍairdṛḍham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽत्र बन्धने रात्रौ मरणत्रासकातरान् । सखीन्निश्चयदत्तस्तान्स जगाद वणिक्सुतान्
tato 'tra bandhane rātrau maraṇatrāsakātarān / sakhīnniścayadattastānsa jagāda vaṇiksutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
का विषादेन वः सिद्धिर्धैर्यमालम्ब्य तिष्ठत । भीता इव हि धीराणं यान्ति दूरे विपत्तयः
kā viṣādena vaḥ siddhirdhairyamālambya tiṣṭhata / bhītā iva hi dhīrāṇaṃ yānti dūre vipattayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरतैकां भगवतीं दुर्गामापद्विमोचिनीम् । इति तान् धीरयन् भक्त्या देवीं तुष्टाव सो ऽथ ताम्
smarataikāṃ bhagavatīṃ durgāmāpadvimocinīm / iti tān dhīrayan bhaktyā devīṃ tuṣṭāva so 'tha tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्तुभ्यं महादेवि पादौ ते यावकाङ्क्षितौ । मृदितासुरलग्नास्रपङ्काविव नमाम्य् अहम्
namastubhyaṃ mahādevi pādau te yāvakāṅkṣitau / mṛditāsuralagnāsrapaṅkāviva namāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जितं शक्त्या शिवस्यापि विश्वैश्वर्यकृता त्वया । त्वदनुप्राणितं चेदं चेष्टते भुवनत्रयम्
jitaṃ śaktyā śivasyāpi viśvaiśvaryakṛtā tvayā / tvadanuprāṇitaṃ cedaṃ ceṣṭate bhuvanatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परित्रातास्त्वया लोका महिषासुरसूदिनि । परित्रायस्व मां भक्तवत्सले शरणागतम्
paritrātāstvayā lokā mahiṣāsurasūdini / paritrāyasva māṃ bhaktavatsale śaraṇāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आदि सम्यग् देवीं तां स्तुत्वा सहचरैः सह । सो ऽथ निश्चयदत्तो ऽत्र श्रान्तो निद्रामगाद्द्रुतम्
ity ādi samyag devīṃ tāṃ stutvā sahacaraiḥ saha / so 'tha niścayadatto 'tra śrānto nidrāmagāddrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तिष्ठत सुता यात विगतं बन्धनं हि वः । इत्य् आदिदेश सा स्वप्ने देवी तं चापरांश् च तान्
uttiṣṭhata sutā yāta vigataṃ bandhanaṃ hi vaḥ / ity ādideśa sā svapne devī taṃ cāparāṃś ca tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रबुध्य च तदा रात्रौ दृष्ट्वा बन्धान्स्वतश्च्युतान् । अन्योन्यं स्वप्नम् आख्याय हृष्टास् ते निर्ययुस् ततः
prabudhya ca tadā rātrau dṛṣṭvā bandhānsvataścyutān / anyonyaṃ svapnam ākhyāya hṛṣṭās te niryayus tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा दूरमथाध्वानं क्षीणायां निशि ते ऽपरे । ऊचुर्निश्चयदत्तं तं दृष्टत्रासा वणिक्सुताः
gatvā dūramathādhvānaṃ kṣīṇāyāṃ niśi te 'pare / ūcurniścayadattaṃ taṃ dṛṣṭatrāsā vaṇiksutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्तां बहुम्लेच्छतया दिगेषा दक्षिणापथम् । वयं यामः सखे त्वं तु यथाभिमतमाचर
āstāṃ bahumlecchatayā digeṣā dakṣiṇāpatham / vayaṃ yāmaḥ sakhe tvaṃ tu yathābhimatamācara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तस्तैरनुज्ञाय यथेष्टागमनाय तान् । उचीचीम् एव तामाशामवलम्ब्य पुनश् च सः
ity uktastairanujñāya yatheṣṭāgamanāya tān / ucīcīm eva tāmāśāmavalambya punaś ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एको निश्चयदत्तो ऽथ प्रतस्थे प्रसभं पथि । अनुरागपराप्रेमपाशकृष्टो निरस्तधीः
eko niścayadatto 'tha pratasthe prasabhaṃ pathi / anurāgaparāpremapāśakṛṣṭo nirastadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमेण गच्छन्मिलितः स महाव्रतिकैः सह । चतुर्भिः प्राप्य सरितं वितस्तामुत्ततार सः
krameṇa gacchanmilitaḥ sa mahāvratikaiḥ saha / caturbhiḥ prāpya saritaṃ vitastāmuttatāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तीर्य च कृताहारः सूर्ये ऽस्ताचलचुम्बिनि । विवेश तैर् एव समं वनं मार्गवशागतम्
uttīrya ca kṛtāhāraḥ sūrye 'stācalacumbini / viveśa tair eva samaṃ vanaṃ mārgavaśāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र चाग्रागताः केचित्तमूचुः काष्ठभारिकाः । क्व गच्छथ दिने याते ग्रामः को ऽप्य् अस्ति नाग्रतः
tatra cāgrāgatāḥ kecittamūcuḥ kāṣṭhabhārikāḥ / kva gacchatha dine yāte grāmaḥ ko 'py asti nāgrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्तु विपिने ऽमुष्मिन्नस्ति शून्यः शिवालयः । तत्र तिष्ठति यो रात्रावन्तर्वा बहिर् एव वा
ekastu vipine 'muṣminnasti śūnyaḥ śivālayaḥ / tatra tiṣṭhati yo rātrāvantarvā bahir eva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं शृङ्गोत्पादिनी नाम शृङ्गोत्पादनपूर्वकम् । मोहयित्वा पशूकृत्य भक्षयत्येव यक्षिणी
taṃ śṛṅgotpādinī nāma śṛṅgotpādanapūrvakam / mohayitvā paśūkṛtya bhakṣayatyeva yakṣiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वापि सावज्ञास्ते महाव्रतिनस्तदा । ऊचुर्निश्चयदत्तं ते चत्वारः सहयायिनः
etac chrutvāpi sāvajñāste mahāvratinastadā / ūcurniścayadattaṃ te catvāraḥ sahayāyinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एहि किं कुरुते ऽस्माकं वराकी सात्र यक्षिणी । तेषु तेषु श्मशानेषु निशासु हि वयं स्थिताः
ehi kiṃ kurute 'smākaṃ varākī sātra yakṣiṇī / teṣu teṣu śmaśāneṣu niśāsu hi vayaṃ sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तवद्भिस् तैः साकं गत्वा प्राप्य शिवालयम् । शून्यं निश्चयदत्तस्तां रात्रिं नेतुं विवेश सः
ity uktavadbhis taiḥ sākaṃ gatvā prāpya śivālayam / śūnyaṃ niścayadattastāṃ rātriṃ netuṃ viveśa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राङ्गणे विधायाशु भस्मना मण्डलं महत् । प्रविश्य चान्तरे तस्य प्रज्वाल्याग्निं सहेन्धनैः
tatrāṅgaṇe vidhāyāśu bhasmanā maṇḍalaṃ mahat / praviśya cāntare tasya prajvālyāgniṃ sahendhanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धीरो निश्चयदत्तः स ते महाव्रतिनस्तथा । मन्त्त्रं जपन्तो रक्षार्थं सर्व एवावतस्थिरे
dhīro niścayadattaḥ sa te mahāvratinastathā / manttraṃ japanto rakṣārthaṃ sarva evāvatasthire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाययौ वादयन्ती दूरात्कङ्कालकिंनरीम् । नृत्यन्ती यक्षिणी तत्र सा शृङ्गोत्पादिनी निशि
athāyayau vādayantī dūrātkaṅkālakiṃnarīm / nṛtyantī yakṣiṇī tatra sā śṛṅgotpādinī niśi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एत्य तेषु चतुर्ष्वेकं सा महाव्रतिनं प्रति । दत्तदृङ्मन्त्त्रमपठत्सनृत्तं मण्डलाद्वहिः
etya teṣu caturṣvekaṃ sā mahāvratinaṃ prati / dattadṛṅmanttramapaṭhatsanṛttaṃ maṇḍalādvahiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन मन्त्रेण संजातशृङ्गो मोहित उत्थितः । नृत्यंस्तस्मिञ्ज्वलत्यग्नौ स महाव्रतिको ऽपतत्
tena mantreṇa saṃjātaśṛṅgo mohita utthitaḥ / nṛtyaṃstasmiñjvalatyagnau sa mahāvratiko 'patat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतितं चार्धदग्धं तमाकृष्यैवाग्निमध्यतः । सा शृङ्गोत्पादिनी हृष्टा भक्षयाम् आस यक्षिणी
patitaṃ cārdhadagdhaṃ tamākṛṣyaivāgnimadhyataḥ / sā śṛṅgotpādinī hṛṣṭā bhakṣayām āsa yakṣiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो द्वितीये व्रतिनि न्यस्तदृष्टिस्तथैव सा । तं शृङ्गोत्पादनं मन्त्रं पपाठ च ननर्त च
tato dvitīye vratini nyastadṛṣṭistathaiva sā / taṃ śṛṅgotpādanaṃ mantraṃ papāṭha ca nanarta ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि द्वितीयस् तन्मन्त्रजातशृङ्गः प्रनर्तितः । पतितो ऽग्नौ तयाकृष्य पश्यत्स्वन्येष्व् अभक्ष्यत
so 'pi dvitīyas tanmantrajātaśṛṅgaḥ pranartitaḥ / patito 'gnau tayākṛṣya paśyatsvanyeṣv abhakṣyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं क्रमेण संमोह्य तान्महाव्रतिनो निशि । तयाभक्ष्यन्त यक्षिण्या चत्वारो ऽपि सशृङ्गकाः
evaṃ krameṇa saṃmohya tānmahāvratino niśi / tayābhakṣyanta yakṣiṇyā catvāro 'pi saśṛṅgakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थं भक्षयन्त्या च तया मांसास्रमत्तया । स्वयं किंनरिकातोद्यं दैवाद्भूमौ न्यधीयत
caturthaṃ bhakṣayantyā ca tayā māṃsāsramattayā / svayaṃ kiṃnarikātodyaṃ daivādbhūmau nyadhīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावच् च क्षिप्रम् उत्थाय तद्गृहीत्वैव वादयन् । धीरो निश्चयदत्तो ऽपि प्रनृत्यन् विहसन् भ्रमन्
tāvac ca kṣipram utthāya tadgṛhītvaiva vādayan / dhīro niścayadatto 'pi pranṛtyan vihasan bhraman
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं शृङ्गोत्पादनं मन्त्रमसकृच्छ्रुतशिक्षितम् । पापठ्यते स्म यक्षिण्यास् तस्या न्यस्तेक्षणो मुखे
taṃ śṛṅgotpādanaṃ mantramasakṛcchrutaśikṣitam / pāpaṭhyate sma yakṣiṇyās tasyā nyastekṣaṇo mukhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रयोगप्रभावेण विवशा मृत्युशङ्किनी । उत्थातुकामशृङ्गी सा प्रह्वा तं प्राह यक्षिणी
tatprayogaprabhāveṇa vivaśā mṛtyuśaṅkinī / utthātukāmaśṛṅgī sā prahvā taṃ prāha yakṣiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा वधीस्त्वं महासत्त्व स्त्रियं मां कृपणामिमाम् । इदानीं शरणं त्वं मे मन्त्रपाठादि संहर
mā vadhīstvaṃ mahāsattva striyaṃ māṃ kṛpaṇāmimām / idānīṃ śaraṇaṃ tvaṃ me mantrapāṭhādi saṃhara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्ष मां वेद्म्य् अहं सर्वमीप्सितं साधयामि ते । अनुरागपरा यत्र तत्र त्वं प्रापयाम्य् अहम्
rakṣa māṃ vedmy ahaṃ sarvamīpsitaṃ sādhayāmi te / anurāgaparā yatra tatra tvaṃ prāpayāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सप्रययं प्रोक्तस्तया धीरस्तथेति सः । चक्रे निश्चयदत्तो ऽत्र मन्त्रपाठादिसंहृतिम्
iti saprayayaṃ proktastayā dhīrastatheti saḥ / cakre niścayadatto 'tra mantrapāṭhādisaṃhṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स तस्या यक्षिण्याः स्कन्धमारुह्य तद्गिरा । नीयमानस्तया व्योम्ना प्रतस्थे तां प्रियां प्रति
tataḥ sa tasyā yakṣiṇyāḥ skandhamāruhya tadgirā / nīyamānastayā vyomnā pratasthe tāṃ priyāṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभातायां च रजनौ प्राप्यैकं गिरिकाननम् । नम्रा निश्चयदत्तं तं कुह्यकी सा व्यजिज्ञपत्
prabhātāyāṃ ca rajanau prāpyaikaṃ girikānanam / namrā niścayadattaṃ taṃ kuhyakī sā vyajijñapat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्योदये ऽधुना गन्तुं शक्तिर् नासि ममोपरि । तद् अस्मिन् कानने कान्ते गमयेदं दिनं प्रभो
sūryodaye 'dhunā gantuṃ śaktir nāsi mamopari / tad asmin kānane kānte gamayedaṃ dinaṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलानि भुङ्क्ष्व स्वादूनि निर्झराम्भः शुभं पिब । अहं यामि निजं स्थानमेष्यामि च निशागमे
phalāni bhuṅkṣva svādūni nirjharāmbhaḥ śubhaṃ piba / ahaṃ yāmi nijaṃ sthānameṣyāmi ca niśāgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेष्यामि च तदैव त्वामनुरागपरान्तिकम् । मौलिमालां हिमगिरेर्नगरीं पुष्करावतीम्
neṣyāmi ca tadaiva tvāmanurāgaparāntikam / maulimālāṃ himagirernagarīṃ puṣkarāvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा तदनुज्ञाता स्कन्धात्तत्रावतार्य तम् । यक्षिणी पुनरागन्तुं सत्यसंधा जगाम सा
ity uktvā tadanujñātā skandhāttatrāvatārya tam / yakṣiṇī punarāgantuṃ satyasaṃdhā jagāma sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निश्चयदत्तो ऽस्यां गतायामैक्षतात्र सः । अगाधमन्तः सविषं स्वच्छशीतं बहिः सरः
tato niścayadatto 'syāṃ gatāyāmaikṣatātra saḥ / agādhamantaḥ saviṣaṃ svacchaśītaṃ bahiḥ saraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागिन्स्त्रीचित्तमेतादृगित्यर्केण निदर्शनम् । प्रसारितकरेणेव प्रकटीकृत्य दर्शितम्
rāginstrīcittametādṛgityarkeṇa nidarśanam / prasāritakareṇeva prakaṭīkṛtya darśitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तद्विषाक्तं गन्धेन बुद्ध्वा मानुषकृत्यतः । त्यक्त्वाम्भोर्थी तृषार्तः सन्दिव्ये तत्राभ्रमद्गिरौ
sa tadviṣāktaṃ gandhena buddhvā mānuṣakṛtyataḥ / tyaktvāmbhorthī tṛṣārtaḥ sandivye tatrābhramadgirau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमन्नुन्नतभूभागे पद्मरागमणी इव । स्फुरन्तौ द्वाव् अपश्यच् च भुवं तां निचखान च
bhramannunnatabhūbhāge padmarāgamaṇī iva / sphurantau dvāv apaśyac ca bhuvaṃ tāṃ nicakhāna ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपास्तमृत्तिकश्चास्य जीवतो मर्कटस्य सः । शिरो ददर्श ते चास्य पद्मरागाविवाक्षिणी
apāstamṛttikaścāsya jīvato markaṭasya saḥ / śiro dadarśa te cāsya padmarāgāvivākṣiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विस्मयते यावत्किमेतद् इति चिन्तयन् । तावन्मनुष्यवाचासौ मर्कटस्तम् अभाषत
tato vismayate yāvatkimetad iti cintayan / tāvanmanuṣyavācāsau markaṭastam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुषो मर्कटीभूतो विप्रो ऽहं मां समुद्धर । कथयिष्यामि ते साधो स्ववृत्तान्तं ततो ऽखिलम्
mānuṣo markaṭībhūto vipro 'haṃ māṃ samuddhara / kathayiṣyāmi te sādho svavṛttāntaṃ tato 'khilam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वैव साश्चर्यो मृत्तिकामपनीय सः । भूमेर्निश्चयदत्तस्तमुज्जहाराथ मर्कटम्
etac chrutvaiva sāścaryo mṛttikāmapanīya saḥ / bhūmerniścayadattastamujjahārātha markaṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धृतः पादपतितस्तं भूयो ऽपि स मर्कटः । उवाच दत्ताः प्राणा मे कृच्छ्रादुद्धरता त्वया
uddhṛtaḥ pādapatitastaṃ bhūyo 'pi sa markaṭaḥ / uvāca dattāḥ prāṇā me kṛcchrāduddharatā tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एहि यावच् छ्रान्तस् त्वम् उपयुङ्क्ष्व फलाम्बुनी । त्वत्प्रसादादहं चापि करिष्ये पारणं चिरात्
tad ehi yāvac chrāntas tvam upayuṅkṣva phalāmbunī / tvatprasādādahaṃ cāpi kariṣye pāraṇaṃ cirāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा तमनैषीत्स दूरं गिरिनदीतटम् । कपिः स्वाधीनसुस्वादुफलसच्छायपादपम्
ity uktvā tamanaiṣītsa dūraṃ girinadītaṭam / kapiḥ svādhīnasusvāduphalasacchāyapādapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्नात्वोपभुक्ताम्बुफलः स कृतपारणम् । कपिं निश्चयदत्तस्तं प्रत्यागत्य ततो ऽब्रवीत्
tatra snātvopabhuktāmbuphalaḥ sa kṛtapāraṇam / kapiṃ niścayadattastaṃ pratyāgatya tato 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं त्वं मर्कटीभूतो मानुषो ऽप्य् उच्यतामिति । ततः स मर्कटो ऽवादीच्छृण्विदानीं वदाम्यदः
kathaṃ tvaṃ markaṭībhūto mānuṣo 'py ucyatāmiti / tataḥ sa markaṭo 'vādīcchṛṇvidānīṃ vadāmyadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रस्वामीति नाम्नास्ति वाराणस्यां द्विजोत्तमः । तस्य पत्न्यां सुवृत्तायां जातो ऽस्म्येष सुतः सखे
candrasvāmīti nāmnāsti vārāṇasyāṃ dvijottamaḥ / tasya patnyāṃ suvṛttāyāṃ jāto 'smyeṣa sutaḥ sakhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमस्वामीति पित्रा च कृतनामा क्रमादहम् । आरूढो मदनव्यालगजं मदनिरङ्कुशम्
somasvāmīti pitrā ca kṛtanāmā kramādaham / ārūḍho madanavyālagajaṃ madaniraṅkuśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं मां कदाचिदद्राक्षीद्दूराद्वातायनाग्रगा । श्रीगर्भाख्यस्य वणिजस्तत्पुरीवासिनः सुता
taṃ māṃ kadācidadrākṣīddūrādvātāyanāgragā / śrīgarbhākhyasya vaṇijastatpurīvāsinaḥ sutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तरुणी बन्धुदत्ताख्या माथुरस्य वणिक्पतेः । भार्या वराहदत्तस्य पितुर्वेश्मन्यवस्थिता
taruṇī bandhudattākhyā māthurasya vaṇikpateḥ / bhāryā varāhadattasya piturveśmanyavasthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा मदालोकसंजातमन्मथान्विष्य नाम मे । वयस्यां प्राहिणोदाप्तां मह्यं मत्संगमार्थिनी
sā madālokasaṃjātamanmathānviṣya nāma me / vayasyāṃ prāhiṇodāptāṃ mahyaṃ matsaṃgamārthinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तद्वयस्या कामान्धामुपगम्य जनान्तिकम् । आख्याततदभिप्राया मामनैषीन्निजं गृहम्
sā tadvayasyā kāmāndhāmupagamya janāntikam / ākhyātatadabhiprāyā māmanaiṣīnnijaṃ gṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र मां स्थापयित्वा च गत्वा गुप्तं तदैव सा । तां बन्धुदत्ताम् आनैषीद् औत्सुक्यागणितत्रपाम्
tatra māṃ sthāpayitvā ca gatvā guptaṃ tadaiva sā / tāṃ bandhudattām ānaiṣīd autsukyāgaṇitatrapām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनीतैव च सा मे ऽत्र कण्ठाश्लेषम् उपागमत् । एकवीरो हि नारीणामतिभूमिं गतः स्मरः
ānītaiva ca sā me 'tra kaṇṭhāśleṣam upāgamat / ekavīro hi nārīṇāmatibhūmiṃ gataḥ smaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं दिने दिने स्वैरम् आगत्यात्र पितुर्गृहात् । अरंस्त बन्धुदत्ता सा मया सह सखीगृहे
evaṃ dine dine svairam āgatyātra piturgṛhāt / araṃsta bandhudattā sā mayā saha sakhīgṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा तां निजगृहं नेतुं तत्र चिरस्थिताम् । आगतः स पतिस् तस्या मथुरातो महावणिक्
ekadā tāṃ nijagṛhaṃ netuṃ tatra cirasthitām / āgataḥ sa patis tasyā mathurāto mahāvaṇik
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पित्राभ्यनुज्ञाता पत्या तेन निनीषिता । रहस्यज्ञां द्वितीयां सा बन्धुदत्ताब्रवीत्सखीम्
tataḥ pitrābhyanujñātā patyā tena ninīṣitā / rahasyajñāṃ dvitīyāṃ sā bandhudattābravītsakhīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्चितं सखि नेतव्या भर्त्राहं मथुरां पुरीम् । न च जीवाम्य् अहं तत्र सोमस्वामिविनाकृता
niścitaṃ sakhi netavyā bhartrāhaṃ mathurāṃ purīm / na ca jīvāmy ahaṃ tatra somasvāmivinākṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदत्र को ऽभ्युपायो मे कथयेत्युदिता तया । सखी सुखशया नाम योगिनी तां जगाद सा
tadatra ko 'bhyupāyo me kathayetyuditā tayā / sakhī sukhaśayā nāma yoginī tāṃ jagāda sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ स्तो मन्त्रप्रयोगौ मे ययोरेकेन सूत्रके । कण्ठबद्धे झगित्येव मानुषो मर्कटो भवेत्
dvau sto mantraprayogau me yayorekena sūtrake / kaṇṭhabaddhe jhagityeva mānuṣo markaṭo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीयेन च मुक्ते ऽस्मिन् सूत्रके सैष मानुषः । पुनर्भवेत्कपित्वे च नास्य प्रज्ञा विलुप्यते
dvitīyena ca mukte 'smin sūtrake saiṣa mānuṣaḥ / punarbhavetkapitve ca nāsya prajñā vilupyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्यदीच्छति सुश्रोणि सोमस्वामी प्रियः स ते । तदेतं मर्कटशिशुं संप्रत्येव करोम्य् अहम्
tadyadīcchati suśroṇi somasvāmī priyaḥ sa te / tadetaṃ markaṭaśiśuṃ saṃpratyeva karomy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रीडानिभादेतं गृहीत्वा मथुरां व्रज । मन्त्रयुक्तिद्वयं चैतद् भवतीं शिक्षयाम्य् अहम्
tataḥ krīḍānibhādetaṃ gṛhītvā mathurāṃ vraja / mantrayuktidvayaṃ caitad bhavatīṃ śikṣayāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संविधास्यसि येनैनं पार्श्वस्थं मर्कटाकृतिम् । रहःस्थाने च पुरुषं प्रियं संपादयिष्यसि
saṃvidhāsyasi yenainaṃ pārśvasthaṃ markaṭākṛtim / rahaḥsthāne ca puruṣaṃ priyaṃ saṃpādayiṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्ता तया सख्या बन्धुदत्ता तथैव सा । रहस्यानाय्य सस्नेहं तदर्थं मामबोधयत्
evam uktā tayā sakhyā bandhudattā tathaiva sā / rahasyānāyya sasnehaṃ tadarthaṃ māmabodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतानुज्ञं च मां बद्धमन्त्रसूत्रं गले क्षणात् । तत्सखी सा सुखशया व्यधान्मर्कटपोतकम्
kṛtānujñaṃ ca māṃ baddhamantrasūtraṃ gale kṣaṇāt / tatsakhī sā sukhaśayā vyadhānmarkaṭapotakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्रूपेण स्वभर्त्रे सा बन्धुदत्तोपनीय माम् । सख्या मह्यं विनोदाय दत्तो ऽसाव् इत्य् अदर्शयत्
tadrūpeṇa svabhartre sā bandhudattopanīya mām / sakhyā mahyaṃ vinodāya datto 'sāv ity adarśayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतुष्यत्स च मां दृष्ट्वा क्रीडनीयं तदङ्कगम् । अहं च कपिरेवासं प्राज्ञो ऽपि व्यक्तवागपि
atuṣyatsa ca māṃ dṛṣṭvā krīḍanīyaṃ tadaṅkagam / ahaṃ ca kapirevāsaṃ prājño 'pi vyaktavāgapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो स्त्रीचरितं चित्रमित्यन्तश् च हसन्नपि । तथातिष्ठमहं को हि कामेन न विडम्ब्यते
aho strīcaritaṃ citramityantaś ca hasannapi / tathātiṣṭhamahaṃ ko hi kāmena na viḍambyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सख्या शिक्षिततन्मन्त्रा बन्धुदत्ताह्न्यथापरे । मथुरां प्रति सा प्रायाद्भर्त्रा सह पितुर्गृहात्
sakhyā śikṣitatanmantrā bandhudattāhnyathāpare / mathurāṃ prati sā prāyādbhartrā saha piturgṛhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.