Somadeva: Kathasaritsagara 8.2

दिष्ट्या देवः सुनीथो ऽद्य प्रत्युज्जीवित एष नः । इति तत्रोदभून् नादो हृष्टासुरवधूकृतः

diṣṭyā devaḥ sunītho 'dya pratyujjīvita eṣa naḥ / iti tatrodabhūn nādo hṛṣṭāsuravadhūkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यप्रभाद्याः सर्वे तु विषण्णाः सहसाभवन् । दृष्ट्वा निपतितं चन्द्रप्रभदेहम् अजीवितम्

sūryaprabhādyāḥ sarve tu viṣaṇṇāḥ sahasābhavan / dṛṣṭvā nipatitaṃ candraprabhadeham ajīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रप्रभसुनीथश् च सुखस्वापाद् इवोत्थितः । दृष्ट्वा मयं ववन्दे स पितरं पादयोः पतन्

candraprabhasunīthaś ca sukhasvāpād ivotthitaḥ / dṛṣṭvā mayaṃ vavande sa pitaraṃ pādayoḥ patan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स पितापि तम् आलिङ्ग्य पृष्टवान् सर्वसंनिधौ । कच्चित् स्मरसि पुत्र द्वे जन्मनी त्वं हि संप्रति

sa pitāpi tam āliṅgya pṛṣṭavān sarvasaṃnidhau / kaccit smarasi putra dve janmanī tvaṃ hi saṃprati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि स्मरामीत्य् उक्त्वैव यच् चन्द्रप्रभजन्मनि । सुनीथजन्मनि च यत् तस्य वृत्तं तद् उक्तवान्

so 'pi smarāmīty uktvaiva yac candraprabhajanmani / sunīthajanmani ca yat tasya vṛttaṃ tad uktavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नामग्राहं सदेवीकान् स च सूर्यप्रभादिकान् । एकैकम् आश्वासितवान् पूर्वभार्याश् च दानवीः

nāmagrāhaṃ sadevīkān sa ca sūryaprabhādikān / ekaikam āśvāsitavān pūrvabhāryāś ca dānavīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रप्रभत्वे जातं च देहं द्वैराज्ययुक्तितः । भवेज् जातूपयोगीति स्थापयाम् आस रक्षितम्

candraprabhatve jātaṃ ca dehaṃ dvairājyayuktitaḥ / bhavej jātūpayogīti sthāpayām āsa rakṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽभ्यनन्दन् प्रणता जातप्रत्ययनिर्वृताः । चन्द्रप्रभसुनीथं तं हृष्टाः सूर्यप्रभादयः

tato 'bhyanandan praṇatā jātapratyayanirvṛtāḥ / candraprabhasunīthaṃ taṃ hṛṣṭāḥ sūryaprabhādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयासुरो ऽथ सर्वांस् तान् हर्षान् नीत्वा पुरात् ततः । अन्यत् प्रवेशयाम् आस हेमरत्नचितं पुरम्

mayāsuro 'tha sarvāṃs tān harṣān nītvā purāt tataḥ / anyat praveśayām āsa hemaratnacitaṃ puram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविष्टास् तत्र वैदूर्यवापीं ते ददृशुर् भृताम् । सुधारसेन तस्याश् च तीरे सर्वे ऽप्य् उपाविशन्

praviṣṭās tatra vaidūryavāpīṃ te dadṛśur bhṛtām / sudhārasena tasyāś ca tīre sarve 'py upāviśan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पपुश् च तत्सुधापानम् अमृताधिकम् अत्र ते । सुनीथभार्योपहृतैर् विचित्रैर् मणिभाजनैः

papuś ca tatsudhāpānam amṛtādhikam atra te / sunīthabhāryopahṛtair vicitrair maṇibhājanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन पानेन ते सर्वे मत्तसुप्तोत्थितास् ततः । संपेदिरे दिव्यदेहा महाबलपराक्रमाः

tena pānena te sarve mattasuptotthitās tataḥ / saṃpedire divyadehā mahābalaparākramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रप्रभसुनीथं च ततो ऽवादीन् मयासुरः । पुत्रैहि यामः पश्य स्वं मातरं सुचिराद् इति

candraprabhasunīthaṃ ca tato 'vādīn mayāsuraḥ / putraihi yāmaḥ paśya svaṃ mātaraṃ sucirād iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तथेति चोद्युक्तः सुनीथो ऽग्रेसरे मये । ययौ चतुर्थं पातालं सह सूर्यप्रभादिभिः

tatas tatheti codyuktaḥ sunītho 'gresare maye / yayau caturthaṃ pātālaṃ saha sūryaprabhādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र चित्राणि पश्यन्तो नानाधातुमयानि ते । पुराण्य् एकं पुरं प्रापुः सर्वे सर्वहिरण्मयम्

tatra citrāṇi paśyanto nānādhātumayāni te / purāṇy ekaṃ puraṃ prāpuḥ sarve sarvahiraṇmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र रत्नमयस्तम्भे सर्वसंपन्निकेतने । ददृशुर् मयभार्यां तां ते सुनीथस्य मातरम्

tatra ratnamayastambhe sarvasaṃpanniketane / dadṛśur mayabhāryāṃ tāṃ te sunīthasya mātaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाम्ना लीलावतीं रूपेणाधःकृतसुराङ्गनाम् । वृताम् असुरकन्याभिः सर्वाभरणभूषिताम्

nāmnā līlāvatīṃ rūpeṇādhaḥkṛtasurāṅganām / vṛtām asurakanyābhiḥ sarvābharaṇabhūṣitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा दृष्ट्वैव सुनीथं तम् उदतिष्ठत् ससंभ्रमम् । सुनीथो ऽप्य् अपतत् तस्या अभिवाद्यैव पादयोः

sā dṛṣṭvaiva sunīthaṃ tam udatiṣṭhat sasaṃbhramam / sunītho 'py apatat tasyā abhivādyaiva pādayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सा तं चिरस्पृष्टम् आश्लिष्योदश्रुर् आत्मजम् । पुनस् तत्प्राप्तिहेतुं तं प्रशसंस मयं पतिम्

tataḥ sā taṃ ciraspṛṣṭam āśliṣyodaśrur ātmajam / punas tatprāptihetuṃ taṃ praśasaṃsa mayaṃ patim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाब्रवीन् मयो देवि सुमुण्डीको ऽपरः स ते । पुत्रः पुत्रो ऽस्य पुत्रस्य जातः सूर्यप्रभो ऽप्य् अयम्

athābravīn mayo devi sumuṇḍīko 'paraḥ sa te / putraḥ putro 'sya putrasya jātaḥ sūryaprabho 'py ayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष विद्याधरेन्द्राणां चक्रवर्ती पुरारिणा । एतेनैव शरीरेण भावी देवि विनिर्मितः

eṣa vidyādharendrāṇāṃ cakravartī purāriṇā / etenaiva śarīreṇa bhāvī devi vinirmitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वैवाभिपश्यन्त्यास् तस्याः सोत्सुकया दृशा । सूर्यप्रभः पपातैत्य पादयोः सचिवैः सह

tac chrutvaivābhipaśyantyās tasyāḥ sotsukayā dṛśā / sūryaprabhaḥ papātaitya pādayoḥ sacivaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं सुमुण्डीकदेहेन वत्सैतेनैव शोभसे । इति लीलावती दत्त्वा चाशिषं तम् अभाषत

kiṃ sumuṇḍīkadehena vatsaitenaiva śobhase / iti līlāvatī dattvā cāśiṣaṃ tam abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽत्र पुत्राभ्युदये मयो मन्दोदरीं सुताम् । विभीषणं च सस्मार स्मृताव् आजग्मतुश् च तौ

tato 'tra putrābhyudaye mayo mandodarīṃ sutām / vibhīṣaṇaṃ ca sasmāra smṛtāv ājagmatuś ca tau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीतोत्सवसत्कारः स तं प्राह विभीषणः । करोषि यदि मे वाक्यं दानवेन्द्र वदामि तत्

gṛhītotsavasatkāraḥ sa taṃ prāha vibhīṣaṇaḥ / karoṣi yadi me vākyaṃ dānavendra vadāmi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानवेषु त्वम् एवैकः सुकृती शुभजीवितः । देवैः सह न ते कार्या तद् अकारणवैरिता

dānaveṣu tvam evaikaḥ sukṛtī śubhajīvitaḥ / devaiḥ saha na te kāryā tad akāraṇavairitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्विरोधे हि नापायाद् ऋते कश्चिद् गुणो ऽस्ति वः । निहता हि सुरैः संख्येष्व् असुरा नासुरैः सुराः

tadvirodhe hi nāpāyād ṛte kaścid guṇo 'sti vaḥ / nihatā hi suraiḥ saṃkhyeṣv asurā nāsuraiḥ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा तं मयो ऽवोचन् न बलात् कुर्महे वयम् । हठात् कुर्वति शक्रे तु कथं ब्रूहि सहामहे

tac chrutvā taṃ mayo 'vocan na balāt kurmahe vayam / haṭhāt kurvati śakre tu kathaṃ brūhi sahāmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये चासुरा हता देवैस् ते बभूवुः प्रमादिनः । अप्रमत्तास् तु किं नैव बलिप्रभृतयो हताः

ye cāsurā hatā devais te babhūvuḥ pramādinaḥ / apramattās tu kiṃ naiva baliprabhṛtayo hatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्याद्युक्तो मयेनाथ मन्दोदर्या सहैव सः । रक्षसेन्द्रस् तम् आमन्त्र्य जगाम वसतिं निजाम्

ityādyukto mayenātha mandodaryā sahaiva saḥ / rakṣasendras tam āmantrya jagāma vasatiṃ nijām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यप्रभादिभिर् युक्तः सुनीथो ऽथ मयेन सः । निन्ये तृतीयं पातालं बलिं राजानम् ईक्षितुम्

sūryaprabhādibhir yuktaḥ sunītho 'tha mayena saḥ / ninye tṛtīyaṃ pātālaṃ baliṃ rājānam īkṣitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्गाद् अप्य् अधिके तत्र सर्वे ते ददृशुर् बलिम् । आमुक्तहारमुकुटं वृतं दितिजदानवैः

svargād apy adhike tatra sarve te dadṛśur balim / āmuktahāramukuṭaṃ vṛtaṃ ditijadānavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निपेतुः पादयोस् तस्य सुनीथाद्याः क्रमेण ते । सो ऽपि तान् मानयाम् आस सत्कारेण यथोचितम्

nipetuḥ pādayos tasya sunīthādyāḥ krameṇa te / so 'pi tān mānayām āsa satkāreṇa yathocitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयावेदितवृत्तान्तहृष्टः सो ऽत्र बलिस् ततः । प्रह्लादम् आनायितवाञ् शीघ्रम् अन्यांश् च दानवान्

mayāveditavṛttāntahṛṣṭaḥ so 'tra balis tataḥ / prahlādam ānāyitavāñ śīghram anyāṃś ca dānavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् अप्य् अत्र सुनीथाद्याः पादयोस् ते ववन्दिरे । ते चाप्य् अभिननन्दुस् तान् प्रह्वान् आनन्दनिर्भराः

tān apy atra sunīthādyāḥ pādayos te vavandire / te cāpy abhinanandus tān prahvān ānandanirbharāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्र बलिर् आह स्म भूत्वा चन्द्रप्रभो भुवि । सुनीथः स्वतनुप्राप्त्या प्रत्युज्जीवित एष नः

athātra balir āha sma bhūtvā candraprabho bhuvi / sunīthaḥ svatanuprāptyā pratyujjīvita eṣa naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुमुण्डीकावतारश् च प्राप्तः सूर्यप्रभो ऽप्य् अयम् । शर्वेण चायम् आदिष्टो भावी विद्याधरेश्वरः

sumuṇḍīkāvatāraś ca prāptaḥ sūryaprabho 'py ayam / śarveṇa cāyam ādiṣṭo bhāvī vidyādhareśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद्यज्ञप्रभावाच् च जातो ऽहं श्लथबन्धनः । तद् एताभ्याम् अवाप्ताभ्यां ध्रुवम् अभ्युदयो ऽस्ति नः

etadyajñaprabhāvāc ca jāto 'haṃ ślathabandhanaḥ / tad etābhyām avāptābhyāṃ dhruvam abhyudayo 'sti naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् बलिवचः श्रुत्वा शुक्रः प्रोवाच तद्गुरुः । धर्मेण चरतां सत्ये नास्त्य् अनभ्युदयः क्व चित्

etad balivacaḥ śrutvā śukraḥ provāca tadguruḥ / dharmeṇa caratāṃ satye nāsty anabhyudayaḥ kva cit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् धर्मेण वर्तध्वं कुरुताद्यापि मद्वचः । तच् छ्रुत्वा दानवास् तत्र तथेति नियमं व्यधुः

tasmād dharmeṇa vartadhvaṃ kurutādyāpi madvacaḥ / tac chrutvā dānavās tatra tatheti niyamaṃ vyadhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तपातालपतयो ये तत्र मिलितास् तदा । बलिश् चात्रोत्सवं चक्रे सुनीथप्राप्तिहर्षतः

saptapātālapatayo ye tatra militās tadā / baliś cātrotsavaṃ cakre sunīthaprāptiharṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे च तत्रागात् स पुनर् नारदो मुनिः । गृहीतार्घोपविष्टश् च दानवांस् तान् उवाच सः

atrāntare ca tatrāgāt sa punar nārado muniḥ / gṛhītārghopaviṣṭaś ca dānavāṃs tān uvāca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेषितो ऽहम् इहेन्द्रेण स चैवं वक्ति वः किल । सुनीथजीवितप्राप्त्या संतोषः परमो मम

preṣito 'ham ihendreṇa sa caivaṃ vakti vaḥ kila / sunīthajīvitaprāptyā saṃtoṣaḥ paramo mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् इदानीं न कार्यं नः पुनर् वैरम् अकारणम् । विरोद्धव्यं न चैवास्मत्पक्षेण श्रुतशर्मणा

tad idānīṃ na kāryaṃ naḥ punar vairam akāraṇam / viroddhavyaṃ na caivāsmatpakṣeṇa śrutaśarmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तेन्द्रवाक्यं तं प्रह्लादो मुनिम् अब्रवीत् । सुनीथजीवितात् तुष्टिर् इन्द्रस्येति किम् अन्यथा

evam uktendravākyaṃ taṃ prahlādo munim abravīt / sunīthajīvitāt tuṣṭir indrasyeti kim anyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकारणविरोधं च वयं तावन् न कुर्महे । अद्यैव नियमो ऽस्माभिः कृतः सर्वैर् गुरोः पुरः

akāraṇavirodhaṃ ca vayaṃ tāvan na kurmahe / adyaiva niyamo 'smābhiḥ kṛtaḥ sarvair guroḥ puraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतशर्मा सपक्षत्वम् आश्रित्य स बलाद् यदि । अस्मद्विरुद्धं कुरुते कास्माकं तत्र वाच्यता

śrutaśarmā sapakṣatvam āśritya sa balād yadi / asmadviruddhaṃ kurute kāsmākaṃ tatra vācyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यप्रभस्य पक्षेण देवदेवेन शंभुना । प्राग् एव ह्य् अयम् आदिष्टः स पूर्वाराधितो ऽस्य यत्

sūryaprabhasya pakṣeṇa devadevena śaṃbhunā / prāg eva hy ayam ādiṣṭaḥ sa pūrvārādhito 'sya yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अस्मिन्न् ईश्वरादिष्टे कार्ये किं कुर्महे वयम् । तन् निष्कारणम् एवैतच् छक्रो वक्त्य् असमञ्जसम्

tad asminn īśvarādiṣṭe kārye kiṃ kurmahe vayam / tan niṣkāraṇam evaitac chakro vakty asamañjasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तो दानवेन्द्रेण प्रह्लादेन स नारदः । तथेति वासवं निन्दन्न् अदर्शनम् अगान् मुनिः

ity ukto dānavendreṇa prahlādena sa nāradaḥ / tatheti vāsavaṃ nindann adarśanam agān muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् गते दानवेन्द्रान् उशनास् तान् अभाषत । वैरानुबन्धः कार्ये ऽस्मिंस् तावद् इन्द्रस्य दृश्यते

tasmin gate dānavendrān uśanās tān abhāṣata / vairānubandhaḥ kārye 'smiṃs tāvad indrasya dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं त्व् अस्मासु प्रसादैकबद्धकक्ष्ये महेश्वरे । का तस्य शक्तिः किं कुर्याद् आस्था वा तस्य वैष्णवी

kiṃ tv asmāsu prasādaikabaddhakakṣye maheśvare / kā tasya śaktiḥ kiṃ kuryād āsthā vā tasya vaiṣṇavī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति शुक्रवचः श्रुत्वा दानवास् ते ऽनुमन्य च । सहप्रह्लादम् आमन्त्र्य बलिं जग्मुर् निजालयान्

iti śukravacaḥ śrutvā dānavās te 'numanya ca / sahaprahlādam āmantrya baliṃ jagmur nijālayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश् चतुर्थं पातालं प्रह्लादे स्वालयं गते । उत्थाय सदसो राजा विवेशाभ्यन्तरं बलिः

tataś caturthaṃ pātālaṃ prahlāde svālayaṃ gate / utthāya sadaso rājā viveśābhyantaraṃ baliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयः सुनीथश् चान्ये च सर्वे सूर्यप्रभादयः । प्रणम्य बलिम् आजग्मुस् तद् एव स्वं निकेतनम्

mayaḥ sunīthaś cānye ca sarve sūryaprabhādayaḥ / praṇamya balim ājagmus tad eva svaṃ niketanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोचितकृताहारपानेष्व् एषु समेत्य सा । लीलावती सुनीथं तं जगाद जननी निजा

tatrocitakṛtāhārapāneṣv eṣu sametya sā / līlāvatī sunīthaṃ taṃ jagāda jananī nijā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्र जानासि यद् इमा भार्यास् ते महतां सुताः । तेजस्वती धनेशस्य तुम्बुरोर् मङ्गलावती

putra jānāsi yad imā bhāryās te mahatāṃ sutāḥ / tejasvatī dhaneśasya tumburor maṅgalāvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रप्रभशरीरेण परिणीता च या त्वया । प्रभासस्य वसोर् एतां वेत्सि कीर्तिमतीं सुताम्

candraprabhaśarīreṇa pariṇītā ca yā tvayā / prabhāsasya vasor etāṃ vetsi kīrtimatīṃ sutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिस्रस् तद् एता द्रष्टव्याः समदृष्ट्या सुत त्वया । इत्य् उक्त्वा मुख्यभार्यास् तास् तिस्रो ऽस्मै सा समर्पयत्

tisras tad etā draṣṭavyāḥ samadṛṣṭyā suta tvayā / ity uktvā mukhyabhāryās tās tisro 'smai sā samarpayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तस्मिन् दिने रात्रौ सुनीथो ज्येष्ठया तया । तेजस्वत्या समं शय्यावासवेश्म विवेश सः

tatas tasmin dine rātrau sunītho jyeṣṭhayā tayā / tejasvatyā samaṃ śayyāvāsaveśma viveśa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोपभुङ्क्ते स्म तया सुचिरोत्सुकया सह । रतक्रीडासुखं तत् तत् प्राग् भुक्तम् अपि नूतनम्

tatropabhuṅkte sma tayā sucirotsukayā saha / ratakrīḍāsukhaṃ tat tat prāg bhuktam api nūtanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यप्रभस् तु सचिवैः सह वासगृहे ऽपरे । निशि तस्याम् अपत्नीको न्यषीदच् छयनीयके

sūryaprabhas tu sacivaiḥ saha vāsagṛhe 'pare / niśi tasyām apatnīko nyaṣīdac chayanīyake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःस्नेहेन किम् एतेन स्वप्रियास् त्यजता बहिः । इतीव निद्रा स्त्री नित्यस्यैकस्याप्य् अस्य नाययौ

niḥsnehena kim etena svapriyās tyajatā bahiḥ / itīva nidrā strī nityasyaikasyāpy asya nāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहस्तस्य च सेर्ष्येव कार्यचिन्तैकसङ्गिनः । अन्ये तु परितः सूर्यप्रभं निद्रां ययुः सुखम्

prahastasya ca serṣyeva kāryacintaikasaṅginaḥ / anye tu paritaḥ sūryaprabhaṃ nidrāṃ yayuḥ sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत् सूर्यप्रभः सो ऽत्र प्रहस्तश् च सखीयुताम् । प्रविशन्तीं ददृशर्तुवरकन्याम् अनुत्तमाम्

tāvat sūryaprabhaḥ so 'tra prahastaś ca sakhīyutām / praviśantīṃ dadṛśartuvarakanyām anuttamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा भूत् सुराङ्गनासर्गो विच्छायो ऽस्याः पुरो मम । इत्य् उत्पाद्यापि विधिना पाताले स्थापिताम् इव

mā bhūt surāṅganāsargo vicchāyo 'syāḥ puro mama / ity utpādyāpi vidhinā pātāle sthāpitām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यप्रभश् च केयं स्याद् इति यावद् विमर्शति । तावत् सा तत्सखीन् एत्य सुप्तान् एकैकम् ऐक्षत

sūryaprabhaś ca keyaṃ syād iti yāvad vimarśati / tāvat sā tatsakhīn etya suptān ekaikam aikṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचक्रवर्तिचिह्नांस् तान् हित्वा तल्लक्षणान्वितम् । दृष्ट्वा सूर्यप्रभं सा तम् उपागान् मध्यशायिनम्

acakravarticihnāṃs tān hitvā tallakṣaṇānvitam / dṛṣṭvā sūryaprabhaṃ sā tam upāgān madhyaśāyinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच च सखीं सो ऽयं सखि तत् स्पृश पादयोः । एतं तोयसुशीताभ्यां कराभ्यां प्रतिबोधय

uvāca ca sakhīṃ so 'yaṃ sakhi tat spṛśa pādayoḥ / etaṃ toyasuśītābhyāṃ karābhyāṃ pratibodhaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा तत्सखी सा तत् तथा चक्रे स चेक्षणे । सूर्यप्रभो व्याजसुप्तं विहाय प्रोदघाटयत्

tac chrutvā tatsakhī sā tat tathā cakre sa cekṣaṇe / sūryaprabho vyājasuptaṃ vihāya prodaghāṭayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीक्ष्य चोवाच कन्ये ते के युवां किम् इहागमः । भवत्योर् इति तच् छ्रुत्वा तत्सखी तम् अभाषत

vīkṣya covāca kanye te ke yuvāṃ kim ihāgamaḥ / bhavatyor iti tac chrutvā tatsakhī tam abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु देवास्ति पाताले द्वितीये ऽधिपतिर् जयी । अमील इति दैत्येन्द्रो हिरण्याक्षसुतो बली

śṛṇu devāsti pātāle dvitīye 'dhipatir jayī / amīla iti daityendro hiraṇyākṣasuto balī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलावतीति तस्यैषा प्राणेभ्यो ऽप्य् अधिका सुता । स इतो ऽद्य बलेः पार्श्वाद् आगत्यैतत् पिताब्रवीत्

kalāvatīti tasyaiṣā prāṇebhyo 'py adhikā sutā / sa ito 'dya baleḥ pārśvād āgatyaitat pitābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिष्ट्याद्य जीवितं प्राप्तः सुनीथः पुनर् ईक्षितः । सुमुण्डीकावतारश् च दृष्टः सूर्यप्रभो युवा

diṣṭyādya jīvitaṃ prāptaḥ sunīthaḥ punar īkṣitaḥ / sumuṇḍīkāvatāraś ca dṛṣṭaḥ sūryaprabho yuvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सृष्टः खेचरसच्चक्रवर्ती भावी हरेण यः । तद् इहानन्दसंमानं सुनीथस्य करोम्य् अहम्

sṛṣṭaḥ khecarasaccakravartī bhāvī hareṇa yaḥ / tad ihānandasaṃmānaṃ sunīthasya karomy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुतां सूर्यप्रभायैतां प्रयच्छामि कलावतीम् । सुनीथस्यैकगोत्रत्वाद् दातुं चैषा न युज्यते

sutāṃ sūryaprabhāyaitāṃ prayacchāmi kalāvatīm / sunīthasyaikagotratvād dātuṃ caiṣā na yujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यप्रभश् च पुत्रो ऽस्य राजजन्मनि नासुरे । तत्सुतस्य च संमानः कृतस् तस्य कृतो भवेत्

sūryaprabhaś ca putro 'sya rājajanmani nāsure / tatsutasya ca saṃmānaḥ kṛtas tasya kṛto bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् पितुर् वचः श्रुत्वा त्वद्गुणाकृष्टमानसा । मत्सखीयम् इहायाता त्वद्दर्शनकुतूहलात्

etat pitur vacaḥ śrutvā tvadguṇākṛṣṭamānasā / matsakhīyam ihāyātā tvaddarśanakutūhalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तयोक्ते तत्सख्या निद्राति स्म मृषैव सः । तदभिप्रायतात्पर्यं ज्ञातुं सूर्यप्रभस् तदा

evaṃ tayokte tatsakhyā nidrāti sma mṛṣaiva saḥ / tadabhiprāyatātparyaṃ jñātuṃ sūryaprabhas tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साथ कन्या विनिद्रस्य प्रहस्तस्यान्तिकं शनैः । गत्वा सखीमुखेनोक्त्वा सर्वम् अस्मै बहिर् ययौ

sātha kanyā vinidrasya prahastasyāntikaṃ śanaiḥ / gatvā sakhīmukhenoktvā sarvam asmai bahir yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहस्तश् चाप्य् उपागत्य देव जागर्षि किं न वा । इति सूर्यप्रभं स्माह स चोन्मिष्य तम् अभ्यधात्

prahastaś cāpy upāgatya deva jāgarṣi kiṃ na vā / iti sūryaprabhaṃ smāha sa conmiṣya tam abhyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सखे जागर्मि निद्रा हि ममाद्यैकाकिनः कुतः । विशेषं तु वदाम्य् एवं शृणु गोप्यं हि किं त्वयि

sakhe jāgarmi nidrā hi mamādyaikākinaḥ kutaḥ / viśeṣaṃ tu vadāmy evaṃ śṛṇu gopyaṃ hi kiṃ tvayi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुनैव प्रविष्टेह मया दृष्टा सखीयुता । कन्यकैका समा यस्यास् त्रैलोक्ये ऽपि न दृश्यते

adhunaiva praviṣṭeha mayā dṛṣṭā sakhīyutā / kanyakaikā samā yasyās trailokye 'pi na dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणेन च गता क्वापि हृत्वैव मम मानसम् । तद् गवेषय सद्यस् ताम् इहैव क्वचन स्थिताम्

kṣaṇena ca gatā kvāpi hṛtvaiva mama mānasam / tad gaveṣaya sadyas tām ihaiva kvacana sthitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सूर्यप्रभेणोक्तः प्रहस्तो ऽथ बहिर् गतः । दृष्ट्वात्र तां समं सख्या स्थितां कन्याम् अभाषत

iti sūryaprabheṇoktaḥ prahasto 'tha bahir gataḥ / dṛṣṭvātra tāṃ samaṃ sakhyā sthitāṃ kanyām abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया त्वदुपरोधेन स्वस्वाम्य् एष विबोधितः । तत् त्वं मदुपरोधेन पुनर् देह्य् अस्य दर्शनम्

mayā tvaduparodhena svasvāmy eṣa vibodhitaḥ / tat tvaṃ maduparodhena punar dehy asya darśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यास्य रूपं भूयो ऽपि कृतार्थकरणं दृशोः । तव पश्यतु चैषो ऽपि दृष्टिमात्रवशीकृतः

paśyāsya rūpaṃ bhūyo 'pi kṛtārthakaraṇaṃ dṛśoḥ / tava paśyatu caiṣo 'pi dṛṣṭimātravaśīkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रबुद्धेन ह्य् अनेनाहम् उक्तः कृत्वा भवत्कथाम् । कुतो ऽपि दर्शयानीय तां मे प्राणिमि नान्यथा

prabuddhena hy anenāham uktaḥ kṛtvā bhavatkathām / kuto 'pi darśayānīya tāṃ me prāṇimi nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽहं त्वाम् उपायातस् तद् एह्य् आलोकय स्वयम् । इति प्रहस्तेनोक्ता सा कन्यासुलभया ह्रिया

tato 'haṃ tvām upāyātas tad ehy ālokaya svayam / iti prahastenoktā sā kanyāsulabhayā hriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसह्य नाशकद् गन्तुं विमृशन्ती यदा तदा । हस्ते गृहीत्वा नीताभूत् तेन सूर्यप्रभान्तिकम्

prasahya nāśakad gantuṃ vimṛśantī yadā tadā / haste gṛhītvā nītābhūt tena sūryaprabhāntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यप्रभश् च तां दृष्ट्वा पार्श्वायातां कलावतीम् । उवाच चण्डि युक्तं ते किम् एतद् यद् इहाद्य मे

sūryaprabhaś ca tāṃ dṛṣṭvā pārśvāyātāṃ kalāvatīm / uvāca caṇḍi yuktaṃ te kim etad yad ihādya me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया सुप्तस्य चौर्येण प्रविश्य हृदयं हृतम् । तद् इहानिगृहीता त्वं चौरि न त्यक्ष्यसे मया

tvayā suptasya cauryeṇa praviśya hṛdayaṃ hṛtam / tad ihānigṛhītā tvaṃ cauri na tyakṣyase mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् छ्रुत्वा विदग्धा सा तत्सखी व्याजहार तम् । पूर्वं ज्ञात्वैव पित्रैव चौरीयं निग्रहाय ते

etac chrutvā vidagdhā sā tatsakhī vyājahāra tam / pūrvaṃ jñātvaiva pitraiva caurīyaṃ nigrahāya te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निश्चितार्पयितुं यस्मात् तस्मात् कस् ते निषेधकः । अस्याश् चौर्योचितं कामं निग्रहं न करोषि किम्

niścitārpayituṃ yasmāt tasmāt kas te niṣedhakaḥ / asyāś cauryocitaṃ kāmaṃ nigrahaṃ na karoṣi kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वालिङ्गितुं सूर्यप्रभे वाञ्छति सत्रपा । म मार्यपुत्र कन्यास्मीत्य् अवोचत् सा कलावति

tac chrutvāliṅgituṃ sūryaprabhe vāñchati satrapā / ma māryaputra kanyāsmīty avocat sā kalāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रहस्तो ऽवादीत् तां मा विकल्पो ऽस्तु देवि ते । गान्धर्वो ह्य् एष सर्वेषां विवाहानाम् इहोत्तमः

tataḥ prahasto 'vādīt tāṃ mā vikalpo 'stu devi te / gāndharvo hy eṣa sarveṣāṃ vivāhānām ihottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वैव समं सर्वैः प्रहस्ते निर्गते बहिः । सूर्यप्रभस् तदैवैतां भार्यां चक्रे कलावतीम्

ity uktvaiva samaṃ sarvaiḥ prahaste nirgate bahiḥ / sūryaprabhas tadaivaitāṃ bhāryāṃ cakre kalāvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया सह च पातालकन्यया मर्त्यदुर्लभम् । भेजे सुरतसंभोगम् अचिन्त्यनवसंगमम्

tayā saha ca pātālakanyayā martyadurlabham / bheje suratasaṃbhogam acintyanavasaṃgamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रात्र्यन्ते च कलावत्यां गतायां वसतिं निजाम् । सूर्यप्रभः सुनीथस्य ययौ पार्श्वं मयस्य च

rātryante ca kalāvatyāṃ gatāyāṃ vasatiṃ nijām / sūryaprabhaḥ sunīthasya yayau pārśvaṃ mayasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते मिलित्वाथ सर्वे ऽपि प्रह्लादस्यान्तिकं ययुः । स तान् यथार्हं संमान्य सभास्थो मयम् अब्रवीत्

te militvātha sarve 'pi prahlādasyāntikaṃ yayuḥ / sa tān yathārhaṃ saṃmānya sabhāstho mayam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुनीथस्योत्सवे ऽमुष्मिन् प्रियं कर्तव्यम् एव नः । तद् अद्य यावत् सर्वे ऽपि वयम् एकत्र भुञ्ज्महे

sunīthasyotsave 'muṣmin priyaṃ kartavyam eva naḥ / tad adya yāvat sarve 'pi vayam ekatra bhuñjmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कुर्मो ऽत्र को दोष इत्य् उक्ते च मयेन सः । दूतैर् निमन्त्रयाम् आस प्रह्लादो ऽत्रासुराधिपान्

evaṃ kurmo 'tra ko doṣa ity ukte ca mayena saḥ / dūtair nimantrayām āsa prahlādo 'trāsurādhipān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आययुश् चात्र सर्वेभ्यः पातालेभ्यः क्रमेण ते । पूर्वम् आगाद् बली राजा सहासंख्यैर् महासुरैः

āyayuś cātra sarvebhyaḥ pātālebhyaḥ krameṇa te / pūrvam āgād balī rājā sahāsaṃkhyair mahāsuraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तरममीलश् च दुरारोहश् च वीर्यवान् । सुमायस् तन्तुकच्छश् च विकटाक्षः प्रकम्पनः

anantaramamīlaś ca durārohaś ca vīryavān / sumāyas tantukacchaś ca vikaṭākṣaḥ prakampanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूमकेतुर् महामायो ये चान्ये ऽप्य् असुरेश्वराः । एकैको निजसामन्तसहस्रेणाययौ वृतः

dhūmaketur mahāmāyo ye cānye 'py asureśvarāḥ / ekaiko nijasāmantasahasreṇāyayau vṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपूर्यत सभा तैश् च विहितान्योन्यवन्दनैः । यथाक्रमोपविष्टांश् च प्रह्लादस् तान् अमानयत्

apūryata sabhā taiś ca vihitānyonyavandanaiḥ / yathākramopaviṣṭāṃś ca prahlādas tān amānayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्ते चाहारकाले ते सर्वे सह मयादिभिः । गङ्गास्नाताः समाजग्मुर् भोजनाय महासभाम्

prāpte cāhārakāle te sarve saha mayādibhiḥ / gaṅgāsnātāḥ samājagmur bhojanāya mahāsabhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतयोजनविस्तीर्णां सुवर्णमणिकुट्टिमाम् । रत्नस्तम्भचितां न्यस्तविचित्रमणिभाजनाम्

śatayojanavistīrṇāṃ suvarṇamaṇikuṭṭimām / ratnastambhacitāṃ nyastavicitramaṇibhājanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्रह्लादसहिताः ससुनीथमयाश् च ते । सूर्यप्रभेण सचिवैर् युक्तेन च सहासुराः

tatra prahlādasahitāḥ sasunīthamayāś ca te / sūryaprabheṇa sacivair yuktena ca sahāsurāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् तन् नानाविधं भक्ष्यभोज्यलेह्यादि षड्रसम् । दिव्यम् अन्नं बुभुजिरे पपुः पानम् अथोत्तमम्

tat tan nānāvidhaṃ bhakṣyabhojyalehyādi ṣaḍrasam / divyam annaṃ bubhujire papuḥ pānam athottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्तपीताश् च गत्वान्यत् सर्वे रत्नमयं सदः । दैत्यदानवकन्यानां ददृशुर् नृत्तम् उत्तमम्

bhuktapītāś ca gatvānyat sarve ratnamayaṃ sadaḥ / daityadānavakanyānāṃ dadṛśur nṛttam uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्रसङ्गे ददर्शात्र प्रनृत्तां पितुर् आज्ञया । प्रह्लादस्य सुतां सूर्यप्रभो नाम्ना महल्लिकाम्

tatprasaṅge dadarśātra pranṛttāṃ pitur ājñayā / prahlādasya sutāṃ sūryaprabho nāmnā mahallikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्योतयन्तीं दिशः कान्त्या वर्षन्तीम् अमृतं दृशोः । कौतुकाद् इव पातालम् आगतां मूर्तिम् ऐन्दवीम्

dyotayantīṃ diśaḥ kāntyā varṣantīm amṛtaṃ dṛśoḥ / kautukād iva pātālam āgatāṃ mūrtim aindavīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ललाटतिलकोपेतां चारुनूपुरपादिकाम् । स्मेरदृष्टिं विधात्रैव सृष्टां नृत्तमयीम् इव

lalāṭatilakopetāṃ cārunūpurapādikām / smeradṛṣṭiṃ vidhātraiva sṛṣṭāṃ nṛttamayīm iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशैर् अरालैर् दशनैः शिखरैर् बिभ्रतीं स्तनौ । उरोमण्डलिनौ नृत्तं सृजतीम् इव नूतनम्

keśair arālair daśanaiḥ śikharair bibhratīṃ stanau / uromaṇḍalinau nṛttaṃ sṛjatīm iva nūtanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वैव च तदा चण्डी तस्य सूर्यप्रभस्य सा । अपि स्वीकृतम् अन्याभिर् जहार हृदयं हठात्

dṛṣṭvaiva ca tadā caṇḍī tasya sūryaprabhasya sā / api svīkṛtam anyābhir jahāra hṛdayaṃ haṭhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः साप्य् असुरेन्द्राणां मध्ये दूराद् ददर्श तम् । हरदग्धे स्मरे सृष्टं धात्रापरम् इव स्मरम्

tataḥ sāpy asurendrāṇāṃ madhye dūrād dadarśa tam / haradagdhe smare sṛṣṭaṃ dhātrāparam iva smaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वैव तद्गतमनास् तथाभूद् अचलद् यथा । आङ्गिको ऽभिनयो ऽप्य् अस्या दृष्ट्वेवाविनयं रुषा

dṛṣṭvaiva tadgatamanās tathābhūd acalad yathā / āṅgiko 'bhinayo 'py asyā dṛṣṭvevāvinayaṃ ruṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सभास्थाश् च तयोर् भावं तं द्वयोर् अप्य् अलक्षयन् । प्रेक्षणं चोपसंजह्रुः श्रान्ता राजसुतेति ते

sabhāsthāś ca tayor bhāvaṃ taṃ dvayor apy alakṣayan / prekṣaṇaṃ copasaṃjahruḥ śrāntā rājasuteti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सूर्यप्रभं तिर्यक् पश्यन्ती सा महल्लिका । पित्रा विसृष्टा वन्दित्वा दानवेन्द्रान् अगाद् गृहम्

tataḥ sūryaprabhaṃ tiryak paśyantī sā mahallikā / pitrā visṛṣṭā vanditvā dānavendrān agād gṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.