Library·Somadeva: Kathasaritsagara·8·8.7
इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे सूर्यप्रभलम्बके षष्ठस् तरङ्गः । सप्तमस् तरङ्गः । ततः सूर्यप्रभः प्रातर् उत्थाय सचिवैः सह । दानवादिबलैः सर्वैर् युतो युद्धभुवं ययौ
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare sūryaprabhalambake ṣaṣṭhas taraṅgaḥ / saptamas taraṅgaḥ / tataḥ sūryaprabhaḥ prātar utthāya sacivaiḥ saha / dānavādibalaiḥ sarvair yuto yuddhabhuvaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याययौ श्रुतशर्मा च विद्याधरबलैर् वृतः । आजग्मुश् च पुनर् द्रष्टुं सर्वे देवासुरादयः
yāyayau śrutaśarmā ca vidyādharabalair vṛtaḥ / ājagmuś ca punar draṣṭuṃ sarve devāsurādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैन्ये द्वे अपि ते व्यूहाव् अर्धचन्द्रौ च चक्रतुः । प्रावर्तत ततो युद्धं बलयोर् उभयोस् तयोः
sainye dve api te vyūhāv ardhacandrau ca cakratuḥ / prāvartata tato yuddhaṃ balayor ubhayos tayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सशब्दम् अबिधावन्तो निकृन्तन्तः परस्परम् । पत्त्रारूढाः प्रजविनो युद्ध्यन्ते स्म शरा अपि
saśabdam abidhāvanto nikṛntantaḥ parasparam / pattrārūḍhāḥ prajavino yuddhyante sma śarā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोषान् अनाग्रनिर्याताः सुदीर्घाः पीतशोणिताः । लोलाः खड्गलता रेजु कृतान्तरसना इव
koṣān anāgraniryātāḥ sudīrghāḥ pītaśoṇitāḥ / lolāḥ khaḍgalatā reju kṛtāntarasanā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूरोत्फुल्लमुखाम्भोजसंपतच्चक्रसंहति । राजहंसक्षयायासीत् तदाहवमहासरः
śūrotphullamukhāmbhojasaṃpataccakrasaṃhati / rājahaṃsakṣayāyāsīt tadāhavamahāsaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्फलद्भिः पतद्भिश् च निर्लूनैः शूरमुर्धभिः । कृतान्तकन्दुकक्रीडासंनिभा समिद् आबभौ
utphaladbhiḥ patadbhiś ca nirlūnaiḥ śūramurdhabhiḥ / kṛtāntakandukakrīḍāsaṃnibhā samid ābabhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षतजासेकनिर्धूतधूलिध्वान्ते रणाजिरे । महारथानाम् अभवन् द्वन्द्वयुद्धान्य् अमर्षिणाम्
kṣatajāsekanirdhūtadhūlidhvānte raṇājire / mahārathānām abhavan dvandvayuddhāny amarṣiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीत् सूर्यप्रभस्यात्र सङ्ग्रामः श्रुतशर्मणा । दामोदरेण च समं प्रभासस्याहवो ऽभवत्
āsīt sūryaprabhasyātra saṅgrāmaḥ śrutaśarmaṇā / dāmodareṇa ca samaṃ prabhāsasyāhavo 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महोत्पातेन साकं च सिद्धार्थो युयुधे तदा । प्रहस्तो ब्रह्मगुप्तेन संगमेन च वीतभीः
mahotpātena sākaṃ ca siddhārtho yuyudhe tadā / prahasto brahmaguptena saṃgamena ca vītabhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रज्ञाढ्यश् चन्द्रगुप्तेनाप्य् अक्रमेण प्रियंकरः । युयुधे सर्वदमनः सहैवातिबलेन च
prajñāḍhyaś candraguptenāpy akrameṇa priyaṃkaraḥ / yuyudhe sarvadamanaḥ sahaivātibalena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धुरंधरेण युयुधे स कुञ्जरकुमारकः । अन्ये महारथाश् चान्यैर् अयुध्यन्त पृथक् पृथक्
dhuraṃdhareṇa yuyudhe sa kuñjarakumārakaḥ / anye mahārathāś cānyair ayudhyanta pṛthak pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र पूर्वं महोत्पातः प्रतिहत्य शरैः शरान् । सिद्धार्थस्य धनुश् छित्त्वा जघानाश्वान् ससारथीन्
tatra pūrvaṃ mahotpātaḥ pratihatya śaraiḥ śarān / siddhārthasya dhanuś chittvā jaghānāśvān sasārathīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरथः सो ऽपि सिद्धार्थो धावित्वा तस्य तं क्रुधा । अयोदण्डेन महता साश्वं रथम् अचूर्णयत्
virathaḥ so 'pi siddhārtho dhāvitvā tasya taṃ krudhā / ayodaṇḍena mahatā sāśvaṃ ratham acūrṇayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तं पादचारी स सिद्धार्थः पादचारिणम् । बाहुयुद्धेन धरणौ महोत्पातम् अपातयत्
tatas taṃ pādacārī sa siddhārthaḥ pādacāriṇam / bāhuyuddhena dharaṇau mahotpātam apātayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावच् चेच्छति निष्पेष्टुं स तं तावत् स खेचरः । भगेन रक्षितः पित्रा प्रोत्थाय प्रययौ रणात्
yāvac cecchati niṣpeṣṭuṃ sa taṃ tāvat sa khecaraḥ / bhagena rakṣitaḥ pitrā protthāya prayayau raṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रहस्तब्रह्मगुप्तौ चाप्य् अन्योन्यं विरथीकृतौ । करणैः खड्गयुद्धेन युध्येते स्म पृथग् विधैः
prahastabrahmaguptau cāpy anyonyaṃ virathīkṛtau / karaṇaiḥ khaḍgayuddhena yudhyete sma pṛthag vidhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रहस्तश् चासिनिर्लूनचर्माणं करणक्रमात् । युक्त्या तं पातयाम् आस ब्रह्मगुप्तं भुवस् तले
prahastaś cāsinirlūnacarmāṇaṃ karaṇakramāt / yuktyā taṃ pātayām āsa brahmaguptaṃ bhuvas tale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतितस्य शिरस् तस्य स यावच् छेत्तुम् इच्छति । तवन् निवारितो दूरात् पित्रास्य ब्रह्मणा स्वयम्
patitasya śiras tasya sa yāvac chettum icchati / tavan nivārito dūrāt pitrāsya brahmaṇā svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुतान् रक्षितुम् आयाता यूयं न प्रेक्षितुं रणम् । इत्य् उक्त्वा दानवाः सर्वे देवान् विजहसुस् तदा
sutān rakṣitum āyātā yūyaṃ na prekṣituṃ raṇam / ity uktvā dānavāḥ sarve devān vijahasus tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावद् वीतभयश् छिन्नधन्वानं हतसारथिम् । जघान हृदये विद्ध्वा प्रद्युम्नास्त्रेण संक्रमम्
tāvad vītabhayaś chinnadhanvānaṃ hatasārathim / jaghāna hṛdaye viddhvā pradyumnāstreṇa saṃkramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रज्ञाढ्यश् चन्द्रगुप्तं च पदातिं रथयोः क्षयात् । पदातिः खड्गयुद्धेन न्यवधीत् कृत्तम् अस्तकम्
prajñāḍhyaś candraguptaṃ ca padātiṃ rathayoḥ kṣayāt / padātiḥ khaḍgayuddhena nyavadhīt kṛttam astakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पुत्रवधक्रुद्धः स्वयम् आगत्य चन्द्रमाः । रज्ञाढ्यं योधयाम् आस युद्धं चासीत् तयोः समम्
tataḥ putravadhakruddhaḥ svayam āgatya candramāḥ / rajñāḍhyaṃ yodhayām āsa yuddhaṃ cāsīt tayoḥ samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियंकरश् च विरथो विरथं रथनाशतः । एकखड्गप्रहारेण करोति स्माक्रमं द्विधा
priyaṃkaraś ca viratho virathaṃ rathanāśataḥ / ekakhaḍgaprahāreṇa karoti smākramaṃ dvidhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छिन्ने धनुषि निक्षिप्तेनाङ्कुशेन हृदि क्षतम् । हतवान् सर्वदमनो हेलयातिबलं रणे
chinne dhanuṣi nikṣiptenāṅkuśena hṛdi kṣatam / hatavān sarvadamano helayātibalaṃ raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो धुरंधरं तं च स कुञ्जरकुमारकः । अस्त्रप्रत्यस्त्रयुद्धेन चकार विरथं मुहुः
tato dhuraṃdharaṃ taṃ ca sa kuñjarakumārakaḥ / astrapratyastrayuddhena cakāra virathaṃ muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुहुर् विक्रमशक्तिश् च तस्मै रथम् अढौकयत् । ररक्ष संकटे तं चाप्य् अस्त्रैर् अस्त्राणि वारयन्
muhur vikramaśaktiś ca tasmai ratham aḍhaukayat / rarakṣa saṃkaṭe taṃ cāpy astrair astrāṇi vārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कुञ्जरकुमारो ऽथ धावित्वा महतीं शिलाम् । क्रुद्धो विक्रमशक्तेर् द्राक् चिक्षेप स्यन्दनोपरि
sa kuñjarakumāro 'tha dhāvitvā mahatīṃ śilām / kruddho vikramaśakter drāk cikṣepa syandanopari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गते विक्रमशक्तौ च चूर्णितस्यन्दने ततः । तयैव शिलया तं स धुरंधरम् अचूर्णयत्
gate vikramaśaktau ca cūrṇitasyandane tataḥ / tayaiva śilayā taṃ sa dhuraṃdharam acūrṇayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यप्रभः प्रयुद्धो ऽपि सहात्र श्रुतशर्मणा । विरोचनवधक्रोधाज् जघानैकेषुणा दमम्
sūryaprabhaḥ prayuddho 'pi sahātra śrutaśarmaṇā / virocanavadhakrodhāj jaghānaikeṣuṇā damam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्रोधाद् अश्विनौ देवौ युद्धायापतितौ शरैः । सुनीथः प्रतिजग्राह तेषां युद्धम् अभून् महत्
tatkrodhād aśvinau devau yuddhāyāpatitau śaraiḥ / sunīthaḥ pratijagrāha teṣāṃ yuddham abhūn mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिरबुद्धिश् च सङ्ग्रामे शक्त्या हत्वा पराक्रमम् । वसुभिस् तद्वधक्रुद्धैः सहाष्टाभिर् अयुध्यत
sthirabuddhiś ca saṅgrāme śaktyā hatvā parākramam / vasubhis tadvadhakruddhaiḥ sahāṣṭābhir ayudhyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरथीकृतभासं च प्रभासो वीक्ष्य मर्दनम् । दामोदररणासक्तो ऽप्य् एकेनेवेषुणावधीत्
virathīkṛtabhāsaṃ ca prabhāso vīkṣya mardanam / dāmodararaṇāsakto 'py ekeneveṣuṇāvadhīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकम्पनो ऽस्त्रयुद्धेन हत्वा तेजःप्रभं युधि । युयुधे तद्वधक्रुद्धेनाग्निना सह दानवः
prakampano 'strayuddhena hatvā tejaḥprabhaṃ yudhi / yuyudhe tadvadhakruddhenāgninā saha dānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूमकेतोश् च समरे यमदंष्ट्रं निजघ्नुषः । कुपितेन यमेनाभूत् सह युद्धं सुदारुणम्
dhūmaketoś ca samare yamadaṃṣṭraṃ nijaghnuṣaḥ / kupitena yamenābhūt saha yuddhaṃ sudāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूर्णयित्वा स शिलया सिंहद्रष्टं सुरोषणम् । समं निरृतिना युद्धे तद्वधामर्षशालिना
cūrṇayitvā sa śilayā siṃhadraṣṭaṃ suroṣaṇam / samaṃ nirṛtinā yuddhe tadvadhāmarṣaśālinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालचक्रो ऽपि चक्रेण चक्रे वायुबलं द्विधा । अयुध्यत च तत्कोपाज् ज्वलता वायुना सह
kālacakro 'pi cakreṇa cakre vāyubalaṃ dvidhā / ayudhyata ca tatkopāj jvalatā vāyunā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपैर् नागाद्रिवृक्षाणां महामायो विमोहदम् । कुबेरदत्तं हतवांस् तार्क्ष्यवज्राग्निरूपधृत्
rūpair nāgādrivṛkṣāṇāṃ mahāmāyo vimohadam / kuberadattaṃ hatavāṃs tārkṣyavajrāgnirūpadhṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रुद्धः कुबेरो ऽत्र तेन साकम् अयुध्यत । एवम् अन्ये ऽप्य् अयुध्यन्त सुरा स्वांशवधक्रुधा
tataḥ kruddhaḥ kubero 'tra tena sākam ayudhyata / evam anye 'py ayudhyanta surā svāṃśavadhakrudhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निजघ्निरे ऽत्र चान्ये ऽपि ते ते विद्याधराधिपाः । उत्पतद्भिः प्रतिपदं तैस् तैर् मनुजदानवैः
nijaghnire 'tra cānye 'pi te te vidyādharādhipāḥ / utpatadbhiḥ pratipadaṃ tais tair manujadānavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावच् चात्र प्रभासस्य सह दामोदरेण तत् । परस्परास्त्रप्रत्यस्त्रभीमं युद्धम् अवर्तत
tāvac cātra prabhāsasya saha dāmodareṇa tat / parasparāstrapratyastrabhīmaṃ yuddham avartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दामोदरश् छिन्नधन्वा निहतसारथिः । आत्तान्यचापः संगृह्य स्वयं रश्मीन् अयुध्यत
atha dāmodaraś chinnadhanvā nihatasārathiḥ / āttānyacāpaḥ saṃgṛhya svayaṃ raśmīn ayudhyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधुवादप्रदं चास्य पप्रच्छेन्द्रो ऽम्बुजासनम् । हीयमानं प्रति कथं तुष्टो ऽसि भगवन्न् इति
sādhuvādapradaṃ cāsya papracchendro 'mbujāsanam / hīyamānaṃ prati kathaṃ tuṣṭo 'si bhagavann iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ब्रह्मा जगादैनं कथं नैतस्य तुष्यते । इयच् चिरं प्रभासेन सह यो ऽनेन युध्यते
tato brahmā jagādainaṃ kathaṃ naitasya tuṣyate / iyac ciraṃ prabhāsena saha yo 'nena yudhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दामोदरं हरेर् अंशं विना कुर्याद् इदं हि कः । एकस्य हि प्रभासस्य सर्वे ऽप्य् अल्पाः सुरा रणे
dāmodaraṃ harer aṃśaṃ vinā kuryād idaṃ hi kaḥ / ekasya hi prabhāsasya sarve 'py alpāḥ surā raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमुचिर् नाम यो ह्य् आसीद् असुरः सुरमर्दनः । प्रबलाख्यस् ततो जज्ञे सर्वरत्नमयश् च यः
namucir nāma yo hy āsīd asuraḥ suramardanaḥ / prabalākhyas tato jajñe sarvaratnamayaś ca yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैष प्रभासो जातो ऽद्य पुत्रो भासस्य दुर्जयः । भासो ऽपि पूर्वम् अभवत् कालनेमिर् महासुरः
saiṣa prabhāso jāto 'dya putro bhāsasya durjayaḥ / bhāso 'pi pūrvam abhavat kālanemir mahāsuraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयो हिरण्यकशिपुस् ततो भूत्वा कपिञ्जलः । सुमुण्डीको ऽसुरो यो ऽभूत् सो ऽयं सूर्यप्रभो ऽद्य च
bhūyo hiraṇyakaśipus tato bhūtvā kapiñjalaḥ / sumuṇḍīko 'suro yo 'bhūt so 'yaṃ sūryaprabho 'dya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्याक्षश् च यो ऽभूत् प्राक्स सुनीथासुरो ऽप्य् अयम् । प्रहस्ताद्याश् च ये ऽप्य् एते ते सर्वे दैत्यदानवाः
hiraṇyākṣaś ca yo 'bhūt prāksa sunīthāsuro 'py ayam / prahastādyāś ca ye 'py ete te sarve daityadānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये युष्माभिर् हतास् ते ऽमी पुनर् जाता यतो ऽसुराः । मयादयो ऽत एवामी पक्षम् एषाम् उपाश्रिताः
ye yuṣmābhir hatās te 'mī punar jātā yato 'surāḥ / mayādayo 'ta evāmī pakṣam eṣām upāśritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यप्रभादिभिः स्विष्टरुद्रयज्ञप्रभावतः । विस्रस्तबन्धनः पश्य बलिर् द्रष्टुम् इहागतः
sūryaprabhādibhiḥ sviṣṭarudrayajñaprabhāvataḥ / visrastabandhanaḥ paśya balir draṣṭum ihāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वं सत्यवचनं रक्षन् पातालेष्व् एव तिष्ठति । त्वद्राज्यकालपर्यन्तं ततश् चेन् रो भविष्यति
svaṃ satyavacanaṃ rakṣan pātāleṣv eva tiṣṭhati / tvadrājyakālaparyantaṃ tataś cen ro bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते परिगृहीताश् च सांप्रतं त्रिपुरारिणा । तन् नायं जयकालो वः संधिं कुरुत किं ग्रहैः
ete parigṛhītāś ca sāṃprataṃ tripurāriṇā / tan nāyaṃ jayakālo vaḥ saṃdhiṃ kuruta kiṃ grahaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति यावत् सुरपतिं ब्रवीति कमलासनः । तावत् प्रभासः प्रामुञ्चद् अस्त्रं पाशुपतं महत्
iti yāvat surapatiṃ bravīti kamalāsanaḥ / tāvat prabhāsaḥ prāmuñcad astraṃ pāśupataṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् दृष्ट्वा सर्वसंहारि रौद्रम् अस्त्रं विजृम्भितम् । प्रमुक्तं हरिणा चक्रं सुतस्नेहात् सुदर्शनम्
tad dṛṣṭvā sarvasaṃhāri raudram astraṃ vijṛmbhitam / pramuktaṃ hariṇā cakraṃ sutasnehāt sudarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सरूपयोर् आसीद् युद्धं दिव्यास्त्रयोस् तयोः । अकाण्डविश्वसंहारसंभ्रान्तभुवनत्रयम्
tataḥ sarūpayor āsīd yuddhaṃ divyāstrayos tayoḥ / akāṇḍaviśvasaṃhārasaṃbhrāntabhuvanatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्त्रं स्वं संहरैतत् त्वं यावत् स्वं संहराम्य् अहम् । इत्य् उक्तो हरिणा सो ऽथ प्रभासः प्रत्युवाच तम्
astraṃ svaṃ saṃharaitat tvaṃ yāvat svaṃ saṃharāmy aham / ity ukto hariṇā so 'tha prabhāsaḥ pratyuvāca tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तम् अस्त्रं वृथा न स्यात् तत् प्रयातु पराङ्मुखः । दामोदरो रणं हित्वा ततो ऽस्त्रं संहराम्य् अहम्
muktam astraṃ vṛthā na syāt tat prayātu parāṅmukhaḥ / dāmodaro raṇaṃ hitvā tato 'straṃ saṃharāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते तेन भगवान् अवादीत् तर्हि मानय । चक्रं त्वम् अपि मे मा भूद् वैफल्यम् उभयोर् अपि
ity ukte tena bhagavān avādīt tarhi mānaya / cakraṃ tvam api me mā bhūd vaiphalyam ubhayor api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छौरेर् वचः श्रुत्वा प्रभासः प्राह कालवित् । एवम् अस्तु रथं हन्तु मम चक्रम् इदं तव
etac chaurer vacaḥ śrutvā prabhāsaḥ prāha kālavit / evam astu rathaṃ hantu mama cakram idaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेति हरिणा दामोदरे व्यावर्तिते रणात् । प्रभासः संजहारास्त्रं चक्रं चास्यापतद् रथे
tatheti hariṇā dāmodare vyāvartite raṇāt / prabhāsaḥ saṃjahārāstraṃ cakraṃ cāsyāpatad rathe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरुह्यान्यं रथं सो ऽथ ययौ सूर्यप्रभान्तिकम् । दामोदरो ऽपि स प्रायाच् छ्रुतशर्मान्तिकं ततः
āruhyānyaṃ rathaṃ so 'tha yayau sūryaprabhāntikam / dāmodaro 'pi sa prāyāc chrutaśarmāntikaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावच् च वासवांशत्वदृप्तस्य श्रुतशर्मणः । सूर्यप्रभस्य च द्वन्द्वयुद्धं काष्ठां पराम् अगात्
tāvac ca vāsavāṃśatvadṛptasya śrutaśarmaṇaḥ / sūryaprabhasya ca dvandvayuddhaṃ kāṣṭhāṃ parām agāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतशर्मा प्रयुङ्क्ते स्म यद् यद् अस्त्रं प्रयत्नतः । प्रत्यस्त्रैः प्रतिहन्ति स्म तत् तत् सूर्यप्रभः क्षणात्
śrutaśarmā prayuṅkte sma yad yad astraṃ prayatnataḥ / pratyastraiḥ pratihanti sma tat tat sūryaprabhaḥ kṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माया या या च तेनात्र प्रयुक्ता श्रुतशर्मणा । सूर्यप्रभेण सा सास्य निहता प्रतिमायया
māyā yā yā ca tenātra prayuktā śrutaśarmaṇā / sūryaprabheṇa sā sāsya nihatā pratimāyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ब्रह्मास्त्रम् अमुचच् छ्रुतशर्मातिकोपतः । सूर्यप्रभो ऽपि प्रामुञ्चद् अस्त्रं पाशुपतं कृती
tato brahmāstram amucac chrutaśarmātikopataḥ / sūryaprabho 'pi prāmuñcad astraṃ pāśupataṃ kṛtī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन रौद्रमहास्त्रेण ब्रह्मास्त्रं प्रतिहत्य तत् । यावत् स दुष्प्रधर्मेण श्रुतशर्माभिभूयते
tena raudramahāstreṇa brahmāstraṃ pratihatya tat / yāvat sa duṣpradharmeṇa śrutaśarmābhibhūyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावद् इन्द्रप्रभृतिभिर् लोकपालैः समन्ततः । वज्रादीनि प्रयुक्तानि परमास्त्राण्य् अमर्षिभिः
tāvad indraprabhṛtibhir lokapālaiḥ samantataḥ / vajrādīni prayuktāni paramāstrāṇy amarṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् तु पाशुपतं तानि जित्वा सर्वायुधान्य् अपि । जज्वाल सुतराम् अस्त्रं श्रुतशर्मजिघांसया
tat tu pāśupataṃ tāni jitvā sarvāyudhāny api / jajvāla sutarām astraṃ śrutaśarmajighāṃsayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सूर्यप्रभः स्तुत्वा महास्त्रं तद् व्यजिज्ञपत् । मा वधीः श्रुतशर्माणं बद्ध्वा त्वं तं समर्पय
tataḥ sūryaprabhaḥ stutvā mahāstraṃ tad vyajijñapat / mā vadhīḥ śrutaśarmāṇaṃ baddhvā tvaṃ taṃ samarpaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रसह्य निःशेषैः संनद्धम् अभवत् सुरैः । तज्जिगीषावशाच् चान्यैः प्रेक्षकैर् असुरैर् अपि
tataḥ prasahya niḥśeṣaiḥ saṃnaddham abhavat suraiḥ / tajjigīṣāvaśāc cānyaiḥ prekṣakair asurair api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्षणं वीरभद्राख्यः शंभुना प्रेरितो गणः । आगत्यैव तदादेशम् इन्द्रादिभ्यो ऽब्रवीद् इदम्
tatkṣaṇaṃ vīrabhadrākhyaḥ śaṃbhunā prerito gaṇaḥ / āgatyaiva tadādeśam indrādibhyo 'bravīd idam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूयं प्रेक्षितुम् आयातास् तद् योद्धुं वः क्रमो ऽत्र कः । मर्यादालङ्घनाच् चान्यद् अपि स्याद् असमञ्जसम्
yūyaṃ prekṣitum āyātās tad yoddhuṃ vaḥ kramo 'tra kaḥ / maryādālaṅghanāc cānyad api syād asamañjasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वारुवन् देवा हन्यन्ते च हताश् च नः । सर्वेषाम् अत्र तनयास् तन् न युध्यामहे कथम्
etac chrutvāruvan devā hanyante ca hatāś ca naḥ / sarveṣām atra tanayās tan na yudhyāmahe katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुस्त्यजो हि सुतस्नेहस् तद् अवश्यं प्रतिक्रिया । तन् निहन्तृषु कर्तव्या यथाशक्त्य् अत्र को ऽक्रमः
dustyajo hi sutasnehas tad avaśyaṃ pratikriyā / tan nihantṛṣu kartavyā yathāśakty atra ko 'kramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तवत्सु देवेषु वीरभद्रे ततो गते । सुराणाम् असुराणां च प्रावर्तत महारणः
ity uktavatsu deveṣu vīrabhadre tato gate / surāṇām asurāṇāṃ ca prāvartata mahāraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुनीथः समम् अश्विभ्यां प्रज्ञाढ्यश् च सहेन्दुना । स्थिरबुद्धिश् च वसुभिः कालचक्रश् च वायुना
sunīthaḥ samam aśvibhyāṃ prajñāḍhyaś ca sahendunā / sthirabuddhiś ca vasubhiḥ kālacakraś ca vāyunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकम्पनो ऽग्निना सिंहदंष्ट्रो निरृतिना तथा । वरुणेन प्रथमनो धूमकेतुर् यमेन च
prakampano 'gninā siṃhadaṃṣṭro nirṛtinā tathā / varuṇena prathamano dhūmaketur yamena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महामायः स च तदा धनाधिपतिना सह । अयुध्यतास्त्रप्रत्यस्त्रैर् अन्योन्यैश् च समं सुरैः
mahāmāyaḥ sa ca tadā dhanādhipatinā saha / ayudhyatāstrapratyastrair anyonyaiś ca samaṃ suraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्यन्ते परमास्त्रं च यो यो यद् यत् सुरो ऽक्षिपत् । तस्य तस्य हरस् तत् तद् धुंकारेण व्यनाशयत्
paryante paramāstraṃ ca yo yo yad yat suro 'kṣipat / tasya tasya haras tat tad dhuṃkāreṇa vyanāśayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनदस् तूद्यतगदः साम्ना शर्वेण वारितः । भग्नास्त्राश् च सुरास् ते ते परित्यज्याहवं ययुः
dhanadas tūdyatagadaḥ sāmnā śarveṇa vāritaḥ / bhagnāstrāś ca surās te te parityajyāhavaṃ yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सूर्यप्रभं शक्रः स्वयं क्रोधाद् अयोधयत् । शरौघम् अमुचत् तस्मिंस् तानि तान्य् आयुधानि च
tataḥ sūryaprabhaṃ śakraḥ svayaṃ krodhād ayodhayat / śaraugham amucat tasmiṃs tāni tāny āyudhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यप्रभश् च निर्धूय तदस्त्राण्य् अवहेलया । आकर्णाकृष्टनाराचशतेनेन्द्रम् अताडयत्
sūryaprabhaś ca nirdhūya tadastrāṇy avahelayā / ākarṇākṛṣṭanārācaśatenendram atāḍayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रुद्धः स कुलिशं जग्राह च सुराधिपः । हुंकारं चाकरोद् रुद्रः कुलिशं च ननाश तत्
tataḥ kruddhaḥ sa kuliśaṃ jagrāha ca surādhipaḥ / huṃkāraṃ cākarod rudraḥ kuliśaṃ ca nanāśa tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पराङ्मुखे याते शक्रे नारायणः स्वयम् । प्रभासं योधयाम् आस क्रोधात् कोटीमुखैः शरैः
tataḥ parāṅmukhe yāte śakre nārāyaṇaḥ svayam / prabhāsaṃ yodhayām āsa krodhāt koṭīmukhaiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्त्राण्य् अन्यानि चाप्य् अस्त्रैर् निष्कम्पो युयुधे समम् । हताश्वो विरथीभूतो ऽप्य् आरुह्यान्यं रथं च सः
astrāṇy anyāni cāpy astrair niṣkampo yuyudhe samam / hatāśvo virathībhūto 'py āruhyānyaṃ rathaṃ ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन दैत्यारिणा सार्धं निर्विशेषम् अयुध्यत । ततः प्रकुपितो देवो ज्वलच् चक्रं मुमोच सः
tena daityāriṇā sārdhaṃ nirviśeṣam ayudhyata / tataḥ prakupito devo jvalac cakraṃ mumoca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभासो ऽप्य् अभिमन्त्र्यैव दिव्यं खड्गं प्रमुक्तवान् । तयोर् आयुधयोर् युध्यमानयोर् वीक्ष्य चक्रतः
prabhāso 'py abhimantryaiva divyaṃ khaḍgaṃ pramuktavān / tayor āyudhayor yudhyamānayor vīkṣya cakrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हीयमानं शनैः खड्गं हुंकारं कृतवान् हरः । तेन ते खड्गचक्रे द्वे अन्तर्धानम् उपेयतुः
hīyamānaṃ śanaiḥ khaḍgaṃ huṃkāraṃ kṛtavān haraḥ / tena te khaḍgacakre dve antardhānam upeyatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ननन्दुर् असुरा विषीदन्ति स्म चामराः । सूर्यप्रभे लब्धजये बद्धे च श्रुतशर्मणि
tato nanandur asurā viṣīdanti sma cāmarāḥ / sūryaprabhe labdhajaye baddhe ca śrutaśarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्तुत्याराधयाम् आसुर् अथ देवा वृषध्वजम् । ततस् तुष्टः सुरान् एवम् आदिदेशाम्बिकापतिः
saṃstutyārādhayām āsur atha devā vṛṣadhvajam / tatas tuṣṭaḥ surān evam ādideśāmbikāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यप्रभ प्रतिज्ञातं वर्जयित्वार्थ्यतां वरः । देव यत् ते प्रतिज्ञातं कः शक्तः कर्तुम् अन्यथा
sūryaprabha pratijñātaṃ varjayitvārthyatāṃ varaḥ / deva yat te pratijñātaṃ kaḥ śaktaḥ kartum anyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं त्व् अस्माभिः प्रतिज्ञातं यद् अस्य श्रुतशर्मणः । सत्यं तद् अप्य् अस्तु विभो मा भूद् वंशक्षयश् च नः
kiṃ tv asmābhiḥ pratijñātaṃ yad asya śrutaśarmaṇaḥ / satyaṃ tad apy astu vibho mā bhūd vaṃśakṣayaś ca naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा विरतन् देवान् भगवान् एवम् आदिशत् । संधौ कृते भवत्य् एतत् संधिश् चैवम् इहास्तु वः
ity uktvā viratan devān bhagavān evam ādiśat / saṃdhau kṛte bhavaty etat saṃdhiś caivam ihāstu vaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यप्रभं प्रणमतु श्रुतशर्मा सहानुगः । ततस् तथा वदिष्यामो यथोभयहितं भवेत्
sūryaprabhaṃ praṇamatu śrutaśarmā sahānugaḥ / tatas tathā vadiṣyāmo yathobhayahitaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतीश्वरवचो देवाः प्रतिपद्य तथेति च । सूर्यप्रभस्य विदधुः श्रुतशर्माणम् आनतम्
itīśvaravaco devāḥ pratipadya tatheti ca / sūryaprabhasya vidadhuḥ śrutaśarmāṇam ānatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तयोर् मिथस् त्यक्तवैरयोः कण्ठलग्नयोः । संधिं देवासुराश् चक्रुः शान्तवैराः परस्परम्
tatas tayor mithas tyaktavairayoḥ kaṇṭhalagnayoḥ / saṃdhiṃ devāsurāś cakruḥ śāntavairāḥ parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ शृण्वत्सु निखिलेष्व् असुरेषु सुरेषु च । उवाच भगवाञ् शंभुः सूर्यप्रभम् इदं वचः
atha śṛṇvatsu nikhileṣv asureṣu sureṣu ca / uvāca bhagavāñ śaṃbhuḥ sūryaprabham idaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरु दक्षिणवेद्यर्थे चक्रवर्तित्वम् आत्मनः । उत्तरस्मिंस् तु वेद्यर्थे देहि तच् छ्रुतशर्मणे
kuru dakṣiṇavedyarthe cakravartitvam ātmanaḥ / uttarasmiṃs tu vedyarthe dehi tac chrutaśarmaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तव्यम् अचिरात् पुत्र त्वया हीतश् चतुर्गुणम् । साम्राज्यं किंनरादीनाम् अशेषाणां द्युचारिणाम्
prāptavyam acirāt putra tvayā hītaś caturguṇam / sāmrājyaṃ kiṃnarādīnām aśeṣāṇāṃ dyucāriṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् प्राप्ते च दद्यास् त्वं वेद्यर्धम् अपि दक्षिणम् । तत् कुञ्जरकुमाराय सविशेषपदे स्थितः
tasmin prāpte ca dadyās tvaṃ vedyardham api dakṣiṇam / tat kuñjarakumārāya saviśeṣapade sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये चात्र निहता वीराः समित्य् उभयपक्षयोः । उत्तिष्ठन्त्व् अक्षतैर् अङ्गैर् जीवन्तः सर्व एव ते
ye cātra nihatā vīrāḥ samity ubhayapakṣayoḥ / uttiṣṭhantv akṣatair aṅgair jīvantaḥ sarva eva te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वान्तर्दधे शंभुः सर्वे चोत्तस्थुर् अक्षताः । सुप्तप्रबुद्धा इव ते ये ऽत्राभूवन् रणे हताः
ity uktvāntardadhe śaṃbhuḥ sarve cottasthur akṣatāḥ / suptaprabuddhā iva te ye 'trābhūvan raṇe hatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सूर्यप्रभो मूर्ध्नि धृतशांभवशासनः । गत्वा विविक्तं विस्तीर्णं भूमिभागम् अरिंदमः
atha sūryaprabho mūrdhni dhṛtaśāṃbhavaśāsanaḥ / gatvā viviktaṃ vistīrṇaṃ bhūmibhāgam ariṃdamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपविष्टो महास्थाने श्रुतशर्माणम् आगतम् । निजसिंहासनार्धे तम् उपावेशितवान् स्वयम्
upaviṣṭo mahāsthāne śrutaśarmāṇam āgatam / nijasiṃhāsanārdhe tam upāveśitavān svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वयस्याः प्रभासाद्या वयस्याः श्रुतशर्मणः । दामोदराद्याश् च तयोः पार्श्वयोः सम् उपाविशन्
tadvayasyāḥ prabhāsādyā vayasyāḥ śrutaśarmaṇaḥ / dāmodarādyāś ca tayoḥ pārśvayoḥ sam upāviśan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपाविशत् सुनीथश् च मयश् चान्ये च दानवाः । आसनेषु यथार्हेषु तथा विद्याधरेश्वराः
upāviśat sunīthaś ca mayaś cānye ca dānavāḥ / āsaneṣu yathārheṣu tathā vidyādhareśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तत्राययुः सप्तपातालपतयो ऽखिलाः । प्रह्लादप्रमुखा दैत्यदानवेन्द्राः प्रहर्षतः
tatas tatrāyayuḥ saptapātālapatayo 'khilāḥ / prahlādapramukhā daityadānavendrāḥ praharṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रश् च लोकपालादियुतो गुरुपुरःसरः । विद्याधरः सुमेरुश् च स सुवासकुमारकः
śakraś ca lokapālādiyuto gurupuraḥsaraḥ / vidyādharaḥ sumeruś ca sa suvāsakumārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दनुप्रभृतयः सर्वाश् चाययुः कश्यपाङ्गनाः । भूतासनविमानेन भार्याः सूर्यप्रभस्य च
danuprabhṛtayaḥ sarvāś cāyayuḥ kaśyapāṅganāḥ / bhūtāsanavimānena bhāryāḥ sūryaprabhasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेष्व् एषु कृतान्योन्यप्रीत्याचारोपवेशिषु । सिद्धिर् नाम सखी दत्वास् तद्वाक्येनैवम् अभ्यधात्
sarveṣv eṣu kṛtānyonyaprītyācāropaveśiṣu / siddhir nāma sakhī datvās tadvākyenaivam abhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो भोः सुरासुरा देवी दनुर् युष्मान् ब्रवीत्य् असौ । अस्मिन् प्रीतिसमाजे यत् सौमनस्यं सुखं च नः
bho bhoḥ surāsurā devī danur yuṣmān bravīty asau / asmin prītisamāje yat saumanasyaṃ sukhaṃ ca naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् ब्रूत यदि युष्माभिर् अनुभूतं कदाचन । तद् अन्योन्यं न कर्तव्यो विरोधो दुःखदारुणः
tad brūta yadi yuṣmābhir anubhūtaṃ kadācana / tad anyonyaṃ na kartavyo virodho duḥkhadāruṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्याक्षादिभिर् ज्येष्ठैर् द्युराज्याय कृतः स यैः । ते गताः शक्र एवाद्य ज्येष्ठस् तत् का विरोधिता
hiraṇyākṣādibhir jyeṣṭhair dyurājyāya kṛtaḥ sa yaiḥ / te gatāḥ śakra evādya jyeṣṭhas tat kā virodhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्वैरसुखितास् तस्माद् वर्तध्वम् इतरेतरम् । अस्माकं येन संतोषः शिवं च जगतां भवेत्
nirvairasukhitās tasmād vartadhvam itaretaram / asmākaṃ yena saṃtoṣaḥ śivaṃ ca jagatāṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सिद्धिमुखाच् छ्रुत्वा भगवत्या दनोर् वचः । शक्रेण वीक्षितमुखो बृहस्पतिर् उवाच ताम्
iti siddhimukhāc chrutvā bhagavatyā danor vacaḥ / śakreṇa vīkṣitamukho bṛhaspatir uvāca tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानुबन्धो ऽस्ति देवानाम् असुरान् प्रति कश्चन । विकुर्वते न यद्य् एते मिथ्या देवान् इमान् प्रति
nānubandho 'sti devānām asurān prati kaścana / vikurvate na yady ete mithyā devān imān prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते देवगुरुणा दानवेन्द्रो मयो ऽब्रवीत् । स्याद् विकारो ऽसुराणां चेत् तद् दद्यान् नस्मुचिः कथम्
ity ukte devaguruṇā dānavendro mayo 'bravīt / syād vikāro 'surāṇāṃ cet tad dadyān nasmuciḥ katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्चैःश्रवसम् इन्द्राय मृतसंजीवनं हयम् । प्रबलश् च शरीरं स्वं सुरेभ्यः कथम् अर्पयेत्
uccaiḥśravasam indrāya mṛtasaṃjīvanaṃ hayam / prabalaś ca śarīraṃ svaṃ surebhyaḥ katham arpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैलोक्यं हरये दत्त्वा विशेत् कारां कथं बलिः । अयोदेहः कथं देहं दद्याद् वा विश्वकर्मणे
trailokyaṃ haraye dattvā viśet kārāṃ kathaṃ baliḥ / ayodehaḥ kathaṃ dehaṃ dadyād vā viśvakarmaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.