Library·Suśruta-saṃhitā·1·1.14·1.14.3

Suśruta-saṃhitā 1.14.3

Suś 1.14.3

तत्र पाञ्चभौतिकस्य चतुर्विधस्य षड्रसस्य द्विविधवीर्यस्याष्ट विधवीर्यस्य वाऽनेकगुणस्योपयुक्तस्याहारस्य सम्यक्परिणतस्य यस्तेजोभूतः सारः परम-सूक्ष्मः स रसः इत्युच्यते तस्य हृदयं स्थानं स हृदयाच्चतुर्विंशतिधमनीरनुप्र-विश्योर्ध्वगा दश दशा धोगामिन्यश्चतस्रश्च तिर्यग्गाः कृत्स्नं शरीरमहरहस्त-र्पयति वर्धयति धारयति यापयति चादृष्टहेतुकेन कर्मणा तस्य शरीरमनु सरतोऽनुमानाद्गतिरुपलक्षयितव्या क्षयवृद्धिवैकृतैः तस्मिन् सर्वशरीरावय-वदोषधातुमलाशयानुसारिणि रसे जिज्ञासाकिमयं सौम्यस्तैजस इति अत्रोच्यतेस खलु द्र वानुसारी स्नेहनजीवनत र्पणधारणादिभिर्विशेषैः सौम्य इत्यवगम्यते

tatra pāñcabhautikasya caturvidhasya ṣaḍrasasya dvividhavīryasyāṣṭa vidhavīryasya vā'nekaguṇasyopayuktasyāhārasya samyakpariṇatasya yastejobhūtaḥ sāraḥ parama-sūkṣmaḥ sa rasaḥ ityucyate tasya hṛdayaṃ sthānaṃ sa hṛdayāccaturviṃśatidhamanīranupra-viśyordhvagā daśa daśā dhogāminyaścatasraśca tiryaggāḥ kṛtsnaṃ śarīramaharahasta-rpayati vardhayati dhārayati yāpayati cādṛṣṭahetukena karmaṇā tasya śarīramanu sarato'numānādgatirupalakṣayitavyā kṣayavṛddhivaikṛtaiḥ tasmin sarvaśarīrāvaya-vadoṣadhātumalāśayānusāriṇi rase jijñāsākimayaṃ saumyastaijasa iti atrocyatesa khalu dra vānusārī snehanajīvanata rpaṇadhāraṇādibhirviśeṣaiḥ saumya ityavagamyate

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Su%C5%9B/1.14.3

Cite as: Suśruta-saṃhitā 1.14.3, in HREEM (hreem.cc/library/Su%C5%9B/1.14.3), after Sanskrit Wikisource: सुश्रुतसंहिता (12 pages; revision ids 75779, 75780, 75785 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: सुश्रुतसंहिता (12 pages; revision ids 75779, 75780, 75785 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Sthānas numbered sūtra 1, nidāna 2, śārīra 3, cikitsā 4, kalpa 5, uttara 6; chapters counted from the page's own headings.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text