Library·Suśruta-saṃhitā·1·1.35·1.35.12

Suśruta-saṃhitā 1.35.12

Suś 1.35.12

अथ पुनरायुषो विज्ञानार्थमङ्गप्रत्यङ्गप्रमाणसारानुपदेक्ष्यामः तत्राङ्गान्यन्तरा-धिसक्थिबाहुशिरांसि तदवयवाः प्रत्यङ्गानीति तत्र स्वैरङ्गुलैः पादाङ्गु-ष्ठप्रदेशिन्यौ द्व्यङ्गुलायत्प्रदेशिन्यास्तु मध्यमानामिकाकनिष्ठिका यथोत्तरं पञ्चमभागहीनाः चतुरङ्गुलायते पञ्चाङ्गुलविस्तृते प्रपदपादतले पञ्चचतु-रङ्गुलायतविस्तृता पार्ष्णिः चतुर्दशाङ्गुलायतः पादः चतुर्दशाङ्गुलपरि-णाहानि पादगुल्फजङ्घजानुमध्यानि अष्टादशाङ्गुला जङ्घा जानूपरिष्टाच्च द्वात्रिंशदङ्गुलम् एते पञ्चाशत् जङ्घायामसमावूरू द्व्यङ्गुलानिवृषणचि-बुकदशननासापुटभागकर्णमूलभ्रूनयनान्तराणि चतुरङ्गुलानि मेहनवदना-न्तरनासाकर्णललाटग्रीवोच्छ्रायदृष्टयन्तराणि द्वादशाङ्गुलानि भगविस्तार-मेहननाभिहृदयग्रीवास्तनान्तरमुखायाममणिबन्धप्रकोष्ठस्थौल्यानि इन्द्र ब-स्तिपरिणाहांस पीठकूर्परान्तरायामः षोडशाङ्गुलः चतुर्विंशत्यङ्गुलो ह-स्तः द्वात्रिंशदङ्गुलपरिमाणौ भुजौ द्वात्रिंशत्परिणाहावूरू मणिबन्धकूर्परान्तरं षोडशाङ्गुलं तलं षट्चतुरङ्गुलायामविस्तारम् अङ्गुष्ठमूलप्रदेशिनीश्रव-णापाङ्गान्तरमध्यमङ्गुल्यौ पञ्चाङ्गुले अर्धपञ्चाङ्गुले प्रेदेशिन्यनामिके सार्धत्र्! यङ्गुलौ कनिष्ठाङ्गुष्ठौ चतुर्विंशतिविस्तारपरिणाहं मुखग्रीवं त्रिभा-गाङ्गुलविस्तारा नासापुटमर्यादा नयनत्रिभागपरिणाहा तारका नवमस्तार-कांशो दृष्टिः केशान्तमस्तकान्तरमेकादशाङ्गुलं मस्तकादवटुकेशान्तो दशाङगुलः कर्णावट्वन्तरं चतुर्दशाङ्गुलं पुरुषोरः प्रमाणविस्तीर्णा स्त्री-श्रोणिः अष्टादशाङ्गुलविस्तारमुरः तत्प्रमाणा पुरुषस्य कटी सविंशम-ङ्गुलशतंपुरुषायाम इति

atha punarāyuṣo vijñānārthamaṅgapratyaṅgapramāṇasārānupadekṣyāmaḥ tatrāṅgānyantarā-dhisakthibāhuśirāṃsi tadavayavāḥ pratyaṅgānīti tatra svairaṅgulaiḥ pādāṅgu-ṣṭhapradeśinyau dvyaṅgulāyatpradeśinyāstu madhyamānāmikākaniṣṭhikā yathottaraṃ pañcamabhāgahīnāḥ caturaṅgulāyate pañcāṅgulavistṛte prapadapādatale pañcacatu-raṅgulāyatavistṛtā pārṣṇiḥ caturdaśāṅgulāyataḥ pādaḥ caturdaśāṅgulapari-ṇāhāni pādagulphajaṅghajānumadhyāni aṣṭādaśāṅgulā jaṅghā jānūpariṣṭācca dvātriṃśadaṅgulam ete pañcāśat jaṅghāyāmasamāvūrū dvyaṅgulānivṛṣaṇaci-bukadaśananāsāpuṭabhāgakarṇamūlabhrūnayanāntarāṇi caturaṅgulāni mehanavadanā-ntaranāsākarṇalalāṭagrīvocchrāyadṛṣṭayantarāṇi dvādaśāṅgulāni bhagavistāra-mehananābhihṛdayagrīvāstanāntaramukhāyāmamaṇibandhaprakoṣṭhasthaulyāni indra ba-stipariṇāhāṃsa pīṭhakūrparāntarāyāmaḥ ṣoḍaśāṅgulaḥ caturviṃśatyaṅgulo ha-staḥ dvātriṃśadaṅgulaparimāṇau bhujau dvātriṃśatpariṇāhāvūrū maṇibandhakūrparāntaraṃ ṣoḍaśāṅgulaṃ talaṃ ṣaṭcaturaṅgulāyāmavistāram aṅguṣṭhamūlapradeśinīśrava-ṇāpāṅgāntaramadhyamaṅgulyau pañcāṅgule ardhapañcāṅgule predeśinyanāmike sārdhatr! yaṅgulau kaniṣṭhāṅguṣṭhau caturviṃśativistārapariṇāhaṃ mukhagrīvaṃ tribhā-gāṅgulavistārā nāsāpuṭamaryādā nayanatribhāgapariṇāhā tārakā navamastāra-kāṃśo dṛṣṭiḥ keśāntamastakāntaramekādaśāṅgulaṃ mastakādavaṭukeśānto daśāṅagulaḥ karṇāvaṭvantaraṃ caturdaśāṅgulaṃ puruṣoraḥ pramāṇavistīrṇā strī-śroṇiḥ aṣṭādaśāṅgulavistāramuraḥ tatpramāṇā puruṣasya kaṭī saviṃśama-ṅgulaśataṃpuruṣāyāma iti

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Su%C5%9B/1.35.12

Cite as: Suśruta-saṃhitā 1.35.12, in HREEM (hreem.cc/library/Su%C5%9B/1.35.12), after Sanskrit Wikisource: सुश्रुतसंहिता (12 pages; revision ids 75779, 75780, 75785 …, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: सुश्रुतसंहिता (12 pages; revision ids 75779, 75780, 75785 …, full list in content/corpus/wikisource cache) — Sthānas numbered sūtra 1, nidāna 2, śārīra 3, cikitsā 4, kalpa 5, uttara 6; chapters counted from the page's own headings.

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text