केचिदाचार्या ब्रुवतेद्र व्यं प्रधानं कस्मात् व्यवस्थितत्वात् इह खलु द्र व्यं व्यवस्थितं न रसादयः यथा आमे फले ये रसादयस्ते पक्वे न सन्ति नित्य-त्वाच्च नित्यं हि द्र व्यमनित्या गुणाः यथा कल्कादिप्रविभागः स एव संप-न्नरसगन्धो व्यापन्नरसगन्धो वा भवति स्वजात्यवस्थानाच्च यथा हि पार्थिवं द्र व्यमन्यभावं न गच्छत्येवं शेषाणि पञ्चेन्द्रि यग्रहणाच्च पञ्चभिरिन्द्रि यैर्गृह्यते द्र व्यं न रसादयः आश्रयत्वाच्च द्र व्यमाश्रिता रसादयः आरम्भसामर्थ्याच्च द्र -व्याश्रित आरम्भः यथाविदारिगन्धादिमाहृत्य संक्षुद्य विपचेत इत्येवमादि-षुन रसादिष्वारम्भः शास्त्रप्रामाण्याच्च शास्त्रे हि द्र व्यं प्रधानमुपदेशे योगानां यथा मातुलुङ्गाग्निमन्थौ च इत्यादौ न रसादय उपदिश्यन्ते क्रमापेक्षितत्वाच्च रसादीनां रसादयो हि द्र व्यक्रममपेक्षन्ते यथातरुणे तरुणाः संपूर्णे संपूर्णा इति एकदेशसाध्यत्वाच्च द्र व्याणामेकदेशेनापि व्याधयः साध्यन्ते यथामहावृक्ष-क्षीरेणेति तस्माद्द्र व्यं प्रधानं न रसादयः कस्मात् निरवयवत्वात् द्र व्यल-क्षणं तु क्रियागुणवत् समवायिकारणम् इति ३ नेत्याहुरन्ये रसास्तु प्रधानं कस्मात् आगमात् आगमो हि शास्त्रमुच्यते शास्त्रे हि रसा अधिकृताः य-थारसायत्त आहार इति तस्मिंस्तु प्राणाः उपदेशाच्च उपदिश्यन्ते हि रसाः यथामधुराम्ललवणा वातं शमयन्ति अनुमानाच्च रसेन ह्यनुमीयते द्र व्यं य-थामधुरमिति ऋषिवचनाच्च ऋषिवचनं वेदो यथाकिंचिदिज्यार्थं मधुरमाहरेदिति तस्माद्र साः प्रधानं रसेषु गुणसंज्ञा रसलक्षणमन्यत्रोपदेक्ष्यामः
kecidācāryā bruvatedra vyaṃ pradhānaṃ kasmāt vyavasthitatvāt iha khalu dra vyaṃ vyavasthitaṃ na rasādayaḥ yathā āme phale ye rasādayaste pakve na santi nitya-tvācca nityaṃ hi dra vyamanityā guṇāḥ yathā kalkādipravibhāgaḥ sa eva saṃpa-nnarasagandho vyāpannarasagandho vā bhavati svajātyavasthānācca yathā hi pārthivaṃ dra vyamanyabhāvaṃ na gacchatyevaṃ śeṣāṇi pañcendri yagrahaṇācca pañcabhirindri yairgṛhyate dra vyaṃ na rasādayaḥ āśrayatvācca dra vyamāśritā rasādayaḥ ārambhasāmarthyācca dra -vyāśrita ārambhaḥ yathāvidārigandhādimāhṛtya saṃkṣudya vipaceta ityevamādi-ṣuna rasādiṣvārambhaḥ śāstraprāmāṇyācca śāstre hi dra vyaṃ pradhānamupadeśe yogānāṃ yathā mātuluṅgāgnimanthau ca ityādau na rasādaya upadiśyante kramāpekṣitatvācca rasādīnāṃ rasādayo hi dra vyakramamapekṣante yathātaruṇe taruṇāḥ saṃpūrṇe saṃpūrṇā iti ekadeśasādhyatvācca dra vyāṇāmekadeśenāpi vyādhayaḥ sādhyante yathāmahāvṛkṣa-kṣīreṇeti tasmāddra vyaṃ pradhānaṃ na rasādayaḥ kasmāt niravayavatvāt dra vyala-kṣaṇaṃ tu kriyāguṇavat samavāyikāraṇam iti 3 netyāhuranye rasāstu pradhānaṃ kasmāt āgamāt āgamo hi śāstramucyate śāstre hi rasā adhikṛtāḥ ya-thārasāyatta āhāra iti tasmiṃstu prāṇāḥ upadeśācca upadiśyante hi rasāḥ yathāmadhurāmlalavaṇā vātaṃ śamayanti anumānācca rasena hyanumīyate dra vyaṃ ya-thāmadhuramiti ṛṣivacanācca ṛṣivacanaṃ vedo yathākiṃcidijyārthaṃ madhuramāharediti tasmādra sāḥ pradhānaṃ raseṣu guṇasaṃjñā rasalakṣaṇamanyatropadekṣyāmaḥ
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.