अचिरज्वरितस्यापि देयं स्याद्दोषपाकतः भेषजं ह्यामदोषस्य भूयो ज्वलयति ज्वरम्
acirajvaritasyāpi deyaṃ syāddoṣapākataḥ bheṣajaṃ hyāmadoṣasya bhūyo jvalayati jvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Suśruta-saṃhitā·6·6.39
Suśruta-saṃhitā 6.39
शोधनं शमनीयं तु करोति विषमज्वरम् च्यवमानं ज्वरोत्क्लिष्टमुपेक्षेत मलं सदा
śodhanaṃ śamanīyaṃ tu karoti viṣamajvaram cyavamānaṃ jvarotkliṣṭamupekṣeta malaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिप्रवर्तमानं च साधयेदतिसारवत् यदा कोष्ठानुगाः पक्वा विबद्धाः स्रोतसां मलाः
atipravartamānaṃ ca sādhayedatisāravat yadā koṣṭhānugāḥ pakvā vibaddhāḥ srotasāṃ malāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अचिरज्वरितस्यापि तदा दद्याद्विरेचनम् पक्वो ह्यनिर्हृतो दोषो देहे तिष्ठन् महात्ययम्
acirajvaritasyāpi tadā dadyādvirecanam pakvo hyanirhṛto doṣo dehe tiṣṭhan mahātyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषमं वा ज्वरं कुर्याद्बलव्यापदमेव च तस्मान्निर्हरणं कार्यं दोषाणां वमनादिभिः
viṣamaṃ vā jvaraṃ kuryādbalavyāpadameva ca tasmānnirharaṇaṃ kāryaṃ doṣāṇāṃ vamanādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्कर्म वमनं चास्य कार्यमास्थापनं तथा विरेचनं तथा कुर्याच्छिरसश्च विरेचनम्
prākkarma vamanaṃ cāsya kāryamāsthāpanaṃ tathā virecanaṃ tathā kuryācchirasaśca virecanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमशः बलिने देयं वमनं श्लैष्मिके ज्वरे पित्तप्राये विरेकस्तु कार्यः प्रशिथिलाशये
kramaśaḥ baline deyaṃ vamanaṃ ślaiṣmike jvare pittaprāye virekastu kāryaḥ praśithilāśaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरुजेऽनिलजे कार्यं सोदावर्ते निरूहणम् कटीपृष्ठग्रहार्तस्य दीप्ताग्नेरनुवासनम्
saruje'nilaje kāryaṃ sodāvarte nirūhaṇam kaṭīpṛṣṭhagrahārtasya dīptāgneranuvāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरोगौरवशूलघ्नमिन्द्रि यप्रतिबोधनम् कफाभिपन्ने शिरसि कार्यं मूर्धविरेचनम्
śirogauravaśūlaghnamindri yapratibodhanam kaphābhipanne śirasi kāryaṃ mūrdhavirecanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्बलस्य समाध्मातमुदरं सरुजं दिहेत् दारुहैमवतीकुष्ठशताह्वाहिङ्गुसैन्धवैः
durbalasya samādhmātamudaraṃ sarujaṃ dihet dāruhaimavatīkuṣṭhaśatāhvāhiṅgusaindhavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अम्लपिष्टैः सुखोष्णैश्च पवने तूर्ध्वमागते रुद्धमूत्रपूरीषाय गुदे वर्तिं निधापयेत्
amlapiṣṭaiḥ sukhoṣṇaiśca pavane tūrdhvamāgate ruddhamūtrapūrīṣāya gude vartiṃ nidhāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पलीपिप्पलीमूलयवानीचव्यसाधिताम् पाययेत यवागूं वा मारुताद्यनुलोमिनीम्
pippalīpippalīmūlayavānīcavyasādhitām pāyayeta yavāgūṃ vā mārutādyanulominīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धस्योभयतो यस्य ज्वरः शान्तिं न गच्छति सशेषदोषरूक्षस्य तस्य तं सर्पिषा जयेत्
śuddhasyobhayato yasya jvaraḥ śāntiṃ na gacchati saśeṣadoṣarūkṣasya tasya taṃ sarpiṣā jayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृशं चैवाल्पदोषं च शमनीयैरुपाचरेत् उपवासैर्बलस्थं तु ज्वरे सन्तर्पणोत्थिते
kṛśaṃ caivālpadoṣaṃ ca śamanīyairupācaret upavāsairbalasthaṃ tu jvare santarpaṇotthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्लिन्नां यवागूं मन्दाग्निं तृषार्तं पाययेन्नरम् तृट्छर्दिदाहघर्मार्तं मद्यपं लाजतर्पणम्
klinnāṃ yavāgūṃ mandāgniṃ tṛṣārtaṃ pāyayennaram tṛṭchardidāhagharmārtaṃ madyapaṃ lājatarpaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सक्षौद्र मम्भसा पश्चाज्जीर्णे यूषरसौदनम् उपवासश्रमकृते क्षीणंणिए!विआ!ताधिके ज्वरे
sakṣaudra mambhasā paścājjīrṇe yūṣarasaudanam upavāsaśramakṛte kṣīṇaṃṇie!viā!tādhike jvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीप्ताग्निं भोजयेत् प्राज्ञो नरं मांसरसौदनम् मुद्गयूषौदनश्चापि हितः कफसमुत्थिते
dīptāgniṃ bhojayet prājño naraṃ māṃsarasaudanam mudgayūṣaudanaścāpi hitaḥ kaphasamutthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव सितया युक्तः शीतः पित्तज्वरे हितः दाडिमामलमुद्गानां यूषश्चानिलपैत्तिके
sa eva sitayā yuktaḥ śītaḥ pittajvare hitaḥ dāḍimāmalamudgānāṃ yūṣaścānilapaittike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्रस्वमूलकयूषस्तु वातश्लेष्माधिके हितः पटोलनिम्बयूषस्तु पथ्यः पित्तकफात्मके
hrasvamūlakayūṣastu vātaśleṣmādhike hitaḥ paṭolanimbayūṣastu pathyaḥ pittakaphātmake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाहच्छर्दियुतं क्षामं निरन्नं तृष्णयाऽदितम् सिताक्षौद्र युतं लाजतर्पणं पाययेत च
dāhacchardiyutaṃ kṣāmaṃ nirannaṃ tṛṣṇayā'ditam sitākṣaudra yutaṃ lājatarpaṇaṃ pāyayeta ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफपित्तपरीतस्य ग्रीष्मेऽसृक्पित्तिनस्तथा मद्यनित्यस्य न हिता यवागूस्तमुपाचरेत्
kaphapittaparītasya grīṣme'sṛkpittinastathā madyanityasya na hitā yavāgūstamupācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूषैरम्लैरनम्लैर्वा जाङ्गलैश्च रसैर्हितैः मद्यं पुराणं मन्दाग्नेर्यवान्नोपहितं हितम्
yūṣairamlairanamlairvā jāṅgalaiśca rasairhitaiḥ madyaṃ purāṇaṃ mandāgneryavānnopahitaṃ hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सव्योषं वितरेत्तक्रं कफारोचकपीडिते कृशोऽल्पदोषो दीनश्च नरो जीर्णज्वरार्दितः
savyoṣaṃ vitarettakraṃ kaphārocakapīḍite kṛśo'lpadoṣo dīnaśca naro jīrṇajvarārditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विबद्धः सृष्टदोषश्च रूक्षः पित्तानिलज्वरी पिपासार्तः सदाहो वा पयसा स सुखी भवेत्
vibaddhaḥ sṛṣṭadoṣaśca rūkṣaḥ pittānilajvarī pipāsārtaḥ sadāho vā payasā sa sukhī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेव तरुणे पीतं विषवद्धन्ति मानवम् सर्वज्वरेषु सुलघु मात्रावद्भोजनं हितम्
tadeva taruṇe pītaṃ viṣavaddhanti mānavam sarvajvareṣu sulaghu mātrāvadbhojanaṃ hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेगापायेऽन्यथा तद्धि ज्वरवेगाभिवर्धनम् ज्वरितो हितमश्नीयाद्यद्यप्यस्यारुचिर्भवेत्
vegāpāye'nyathā taddhi jvaravegābhivardhanam jvarito hitamaśnīyādyadyapyasyārucirbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नकाले ह्यभुञ्जानः क्षीयते म्रियतेऽथवा स क्षीणः कृच्छ्रतां याति यात्यसाध्यत्वमेव च
annakāle hyabhuñjānaḥ kṣīyate mriyate'thavā sa kṣīṇaḥ kṛcchratāṃ yāti yātyasādhyatvameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्र क्षेद्बलं पुंसां बले सति हि जीवितम् गुर्वभिष्यन्द्यकाले च ज्वरी नाद्यात् कथञ्चन
tasmādra kṣedbalaṃ puṃsāṃ bale sati hi jīvitam gurvabhiṣyandyakāle ca jvarī nādyāt kathañcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तु तस्याहितं भुक्तमायुषे वा सुखाय वा संततं विषमं वाऽपि क्षीणस्य सुचिरोत्थितम्
na tu tasyāhitaṃ bhuktamāyuṣe vā sukhāya vā saṃtataṃ viṣamaṃ vā'pi kṣīṇasya sucirotthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वरं संभोजनैः पथ्यैर्लघुभिः समुपाचरेत् मुद्गान्मसूरांश्चणकान् कुलत्थान् समकुष्ठकान्
jvaraṃ saṃbhojanaiḥ pathyairlaghubhiḥ samupācaret mudgānmasūrāṃścaṇakān kulatthān samakuṣṭhakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहारकाले यूषार्थं ज्वरिताय प्रदापयेत् पटोलपत्रं वार्ताकं कठिल्लं पापचैलिकम्
āhārakāle yūṣārthaṃ jvaritāya pradāpayet paṭolapatraṃ vārtākaṃ kaṭhillaṃ pāpacailikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्कोटकं पर्पटकं गोजिह्वां बालमूलकम् पत्रं गुडूच्याः शाकार्थे ज्वरितानां प्रदापयेत्
karkoṭakaṃ parpaṭakaṃ gojihvāṃ bālamūlakam patraṃ guḍūcyāḥ śākārthe jvaritānāṃ pradāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लावान् कपिञ्जलानेणान् पृषताञ्छरभाञ्छशान् कालपुच्छान् कुरङ्गांश्च तथैव मृगमातृकान्
lāvān kapiñjalāneṇān pṛṣatāñcharabhāñchaśān kālapucchān kuraṅgāṃśca tathaiva mṛgamātṛkān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसार्थे मांससात्म्यानां ज्वरितानां प्रदापयेत् सारसक्रौञ्चशिखिनः कुक्कुटांस्तित्तिरांरिईं!स्तिथा
māṃsārthe māṃsasātmyānāṃ jvaritānāṃ pradāpayet sārasakrauñcaśikhinaḥ kukkuṭāṃstittirāṃriīṃ!stithā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरूष्णत्वान्न शंसन्ति ज्वरे केचिच्चिकित्सकाः ज्वरितानां प्रकोपं तु यदा याति समीरणः
gurūṣṇatvānna śaṃsanti jvare keciccikitsakāḥ jvaritānāṃ prakopaṃ tu yadā yāti samīraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैतेऽपि हि शस्यन्ते मात्राकालोपपादिताः परिषेकान् प्रदेहांश्च स्नेहान् संशोधनानि च
tadaite'pi hi śasyante mātrākālopapāditāḥ pariṣekān pradehāṃśca snehān saṃśodhanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निआ!नाभ्यङ्गदिवास्वप्नशीतव्यायामयोषितःइ! कषायगुरुरूक्षाणि क्रोधादीनि तथैव च
sniā!nābhyaṅgadivāsvapnaśītavyāyāmayoṣitaḥi! kaṣāyagururūkṣāṇi krodhādīni tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारवन्ति च भोज्यानि वर्जयेत्तरुणज्वरी तथैव नवधान्यादिं वर्जयेच्च समासतः
sāravanti ca bhojyāni varjayettaruṇajvarī tathaiva navadhānyādiṃ varjayecca samāsataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनवस्थितदोषाग्नेरेभिः सन्धुक्षितो ज्वरः गम्भीरतीक्ष्णवेगत्वं यात्यसाध्यत्वमेव च
anavasthitadoṣāgnerebhiḥ sandhukṣito jvaraḥ gambhīratīkṣṇavegatvaṃ yātyasādhyatvameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीततोयदिवास्वप्नक्रोधव्यायामयोषितः न सेवेत ज्वरोत्सृष्टो यावन्न बलवान् भवेत्
śītatoyadivāsvapnakrodhavyāyāmayoṣitaḥ na seveta jvarotsṛṣṭo yāvanna balavān bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तस्यापि ज्वरेणाशु दुर्बलस्याहितैर्ज्वरः प्रत्यापन्नो दहेद्देहं शुष्कं वृक्षमिवानलः
muktasyāpi jvareṇāśu durbalasyāhitairjvaraḥ pratyāpanno daheddehaṃ śuṣkaṃ vṛkṣamivānalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्कार्यः परीहारो ज्वरमुक्तैर्विरिक्तवत् यावन्न प्रकृतिस्थः स्याद्दोषतः प्राणतस्तथा
tasmātkāryaḥ parīhāro jvaramuktairviriktavat yāvanna prakṛtisthaḥ syāddoṣataḥ prāṇatastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वरे प्रमोहो भवति स्वल्पैरप्यवचेष्टितैः निषण्णं भोजयेत्तस्मान्मूत्रोच्चारौ च कारयेत्
jvare pramoho bhavati svalpairapyavaceṣṭitaiḥ niṣaṇṇaṃ bhojayettasmānmūtroccārau ca kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरोचके गात्रसादे वैवर्ण्येऽङ्गमलादिषु शान्तज्वरोऽपि शोध्यः स्यादनुबन्धभयान्नरः
arocake gātrasāde vaivarṇye'ṅgamalādiṣu śāntajvaro'pi śodhyaḥ syādanubandhabhayānnaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जातु स्नापयेत् प्राज्ञः सहसा ज्वरकर्शितम् तेन संदूषितो ह्यस्य पुनरेव भवेज्ज्वरः
na jātu snāpayet prājñaḥ sahasā jvarakarśitam tena saṃdūṣito hyasya punareva bhavejjvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिकित्सेच्च ज्वरान् सर्वान्निमित्तानां विपर्ययैः श्रमक्षयाभिघातोत्थे मूलव्याधिमुपाचरेत्
cikitsecca jvarān sarvānnimittānāṃ viparyayaiḥ śramakṣayābhighātotthe mūlavyādhimupācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीणामपप्रजातानां स्तन्यावतरणे च यः तत्र संशमनं कुर्याद्यथादोषं विधानवित्
strīṇāmapaprajātānāṃ stanyāvataraṇe ca yaḥ tatra saṃśamanaṃ kuryādyathādoṣaṃ vidhānavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः संशमनीयानि कषायाणि निबोध मे सर्वज्वरेषु देयानि यानि वैद्येन जानता
ataḥ saṃśamanīyāni kaṣāyāṇi nibodha me sarvajvareṣu deyāni yāni vaidyena jānatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पलीसारिवाद्रा क्षाशतपुष्पाहरेणुभिः कृतः कषायः सगुडो हन्याच्छ्वसनजं ज्वरम्
pippalīsārivādrā kṣāśatapuṣpāhareṇubhiḥ kṛtaḥ kaṣāyaḥ saguḍo hanyācchvasanajaṃ jvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृतं शीतकषायं वा गुडूच्याः पेयमेव तु बलादर्भश्वदंष्ट्राणां कषायं पादशेषितम्
śṛtaṃ śītakaṣāyaṃ vā guḍūcyāḥ peyameva tu balādarbhaśvadaṃṣṭrāṇāṃ kaṣāyaṃ pādaśeṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्कराघृतसंयुक्तं पिबेद्वातज्वरापहम् शतपुष्पावचाकुष्ठदेवदारुहरेणुकाः
śarkarāghṛtasaṃyuktaṃ pibedvātajvarāpaham śatapuṣpāvacākuṣṭhadevadāruhareṇukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुस्तुम्बुरूणि नलदं मुस्तं चैवाप्सु साधयेत् क्षौद्रे ण सितया चापि युक्तः क्वाथोऽनिलाधिके
kustumburūṇi naladaṃ mustaṃ caivāpsu sādhayet kṣaudre ṇa sitayā cāpi yuktaḥ kvātho'nilādhike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रा क्षागुडूचीकाश्मर्यत्रायमाणाः ससारिवाः निष्क्वाथ्य सगुडं क्वाथं पिबेद्वातकृते ज्वरे
drā kṣāguḍūcīkāśmaryatrāyamāṇāḥ sasārivāḥ niṣkvāthya saguḍaṃ kvāthaṃ pibedvātakṛte jvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुडूच्याः स्वरसो ग्राह्यः शतावर्याश्च तत्समः निहन्यात्सगुडः पीतः सद्योऽनिलकृतं ज्वरम्
guḍūcyāḥ svaraso grāhyaḥ śatāvaryāśca tatsamaḥ nihanyātsaguḍaḥ pītaḥ sadyo'nilakṛtaṃ jvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृताभ्यङ्गस्वेदलेपानवस्थासु च योजयेत् श्रीपर्णीचन्दनोशीरपरूषकमधूकजः
ghṛtābhyaṅgasvedalepānavasthāsu ca yojayet śrīparṇīcandanośīraparūṣakamadhūkajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्करामधुरो हन्ति कषायः पैत्तिकं ज्वरम् पीतं पित्तज्वरं हन्यात्सारिवाद्यं सशर्करम्
śarkarāmadhuro hanti kaṣāyaḥ paittikaṃ jvaram pītaṃ pittajvaraṃ hanyātsārivādyaṃ saśarkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सयष्टीमधुकं हन्यात्तथैवोत्पलपूर्वकम् शृतं शीतकषायं वा सोत्पलं शर्करायुतम्
sayaṣṭīmadhukaṃ hanyāttathaivotpalapūrvakam śṛtaṃ śītakaṣāyaṃ vā sotpalaṃ śarkarāyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुडूचीपद्मरोध्राणां सारिवोत्पलयोस्तथा शर्करामधुरः क्वाथः शीतः पित्तज्वरापहः
guḍūcīpadmarodhrāṇāṃ sārivotpalayostathā śarkarāmadhuraḥ kvāthaḥ śītaḥ pittajvarāpahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रा क्षारग्वधयोश्चापि काश्मर्यस्याथवा पुनः स्वादुतिक्तकषायाणां कषायैः शर्करायुतैः
drā kṣāragvadhayoścāpi kāśmaryasyāthavā punaḥ svādutiktakaṣāyāṇāṃ kaṣāyaiḥ śarkarāyutaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुशीतैः शमयेत्तृष्णां प्रवृद्धां दाहमेव च शीतं मधुयुतं तोयमाकण्ठाद्वा पिपासितम्
suśītaiḥ śamayettṛṣṇāṃ pravṛddhāṃ dāhameva ca śītaṃ madhuyutaṃ toyamākaṇṭhādvā pipāsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामयेत्पाययित्वा तु तेन तृष्णा प्रशाम्यति क्षीरैः क्षीरिकषायैश्च सुशीतैश्चन्दनायुतैः
vāmayetpāyayitvā tu tena tṛṣṇā praśāmyati kṣīraiḥ kṣīrikaṣāyaiśca suśītaiścandanāyutaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्दाहे विधातव्यमेभिश्चान्यैश्च शीतलैः पद्मकं मधुकं द्रा क्षां पुण्डरीकमथोत्पलम्
antardāhe vidhātavyamebhiścānyaiśca śītalaiḥ padmakaṃ madhukaṃ drā kṣāṃ puṇḍarīkamathotpalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवान् भृष्टानुशीराणि समङ्गां काश्मरीफलम् निदध्यादप्सु चालोड्य निशापर्युषितं ततः
yavān bhṛṣṭānuśīrāṇi samaṅgāṃ kāśmarīphalam nidadhyādapsu cāloḍya niśāparyuṣitaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षौद्रे ण युक्तं पिबतो ज्वरदाहौ प्रशाम्यतः जिह्वातालुगलक्लोमशोषे मूर्ध्नि च दापयेत्
kṣaudre ṇa yuktaṃ pibato jvaradāhau praśāmyataḥ jihvātālugalaklomaśoṣe mūrdhni ca dāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशरं मातुलुङ्गस्य मधुसैन्धवसंयुतम् शर्करादाडिमाभ्यां वा द्रा क्षाखर्जूरयोस्तथा
keśaraṃ mātuluṅgasya madhusaindhavasaṃyutam śarkarādāḍimābhyāṃ vā drā kṣākharjūrayostathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैरस्ये धारयेत्कल्कं गण्डूषं च तथा हितम् सप्तच्छदं गुडूचीं च निम्बं स्फूर्जकमेव च
vairasye dhārayetkalkaṃ gaṇḍūṣaṃ ca tathā hitam saptacchadaṃ guḍūcīṃ ca nimbaṃ sphūrjakameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वाथयित्वा पिबेत् क्वाथं सक्षौद्रं कफजे ज्वरे कटुत्रिकं नागपुष्पं हरिद्रा कटुरोहिणी
kvāthayitvā pibet kvāthaṃ sakṣaudraṃ kaphaje jvare kaṭutrikaṃ nāgapuṣpaṃ haridrā kaṭurohiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौटजं च फलं हन्यात् सेव्यमानं कफज्वरम् हरिद्रा ं! चित्रकं निम्बमुशीरातिविषे वचाम्
kauṭajaṃ ca phalaṃ hanyāt sevyamānaṃ kaphajvaram haridrā ṃ! citrakaṃ nimbamuśīrātiviṣe vacām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुष्ठमिन्द्र यवान् मूर्वां पटोलं चापि साधितम् पिबेन्मरिचसंयुक्तं सक्षौद्रं कफजे ज्वरे
kuṣṭhamindra yavān mūrvāṃ paṭolaṃ cāpi sādhitam pibenmaricasaṃyuktaṃ sakṣaudraṃ kaphaje jvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारिवातिविषाकुष्ठपुराख्यैः सदुरालभैः मुस्तेन च कृतः क्वाथः पीतो हन्यात् कफज्वरम्
sārivātiviṣākuṣṭhapurākhyaiḥ sadurālabhaiḥ mustena ca kṛtaḥ kvāthaḥ pīto hanyāt kaphajvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुस्तं वृक्षकबीजानि त्रिफला कटुरोहिणी परूषकाणि च क्वाथः कफज्वरविनाशनः
mustaṃ vṛkṣakabījāni triphalā kaṭurohiṇī parūṣakāṇi ca kvāthaḥ kaphajvaravināśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजवृक्षादिवर्गस्य कषायो मधुसंयुतः कफवातज्वरं हन्याच्छीघ्रं कालेऽवचारितः
rājavṛkṣādivargasya kaṣāyo madhusaṃyutaḥ kaphavātajvaraṃ hanyācchīghraṃ kāle'vacāritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागरं धान्यकं भार्गीमभयां सुरदारु च वचां पर्पटकं मुस्तं भूतीकमथ कट्फलम्
nāgaraṃ dhānyakaṃ bhārgīmabhayāṃ suradāru ca vacāṃ parpaṭakaṃ mustaṃ bhūtīkamatha kaṭphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्क्वाथ्य कफवातोत्थे क्षौद्र हिङ्गुसमन्वितम् दापिआ!तिव्यं श्वासकासघ्नं श्लेष्मोत्सेके गलग्रहे
niṣkvāthya kaphavātotthe kṣaudra hiṅgusamanvitam dāpiā!tivyaṃ śvāsakāsaghnaṃ śleṣmotseke galagrahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिक्कासु कण्ठश्वयथौ शूले हृदयपार्श्वजे बलापटोलत्रिफलायष्ट्याह्वानां वृषस्य च
hikkāsu kaṇṭhaśvayathau śūle hṛdayapārśvaje balāpaṭolatriphalāyaṣṭyāhvānāṃ vṛṣasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वाथो मधुयुतः पीतो हन्ति पित्तकफज्वरम् कटुकाविजयाद्रा क्षामुस्तपर्पटकैः कृतः
kvātho madhuyutaḥ pīto hanti pittakaphajvaram kaṭukāvijayādrā kṣāmustaparpaṭakaiḥ kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कषायो नाशयेत् पीतः श्लेष्मपित्तभवं ज्वरम् भार्गीवचापर्पटकधान्यहिङ्ग्वभयाघनैः
kaṣāyo nāśayet pītaḥ śleṣmapittabhavaṃ jvaram bhārgīvacāparpaṭakadhānyahiṅgvabhayāghanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काश्मर्यनागरैः क्वाथः सक्षौद्र ः! श्लेष्मपित्तजे सशर्करामक्षमात्रां कटुकामुष्णवारिणा
kāśmaryanāgaraiḥ kvāthaḥ sakṣaudra ḥ! śleṣmapittaje saśarkarāmakṣamātrāṃ kaṭukāmuṣṇavāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीत्वा ज्वरं जयेज्जन्तुः कफपित्तसमुद्भवम् किराततिक्तममृतां द्रा क्षामामलकं शटीम्
pītvā jvaraṃ jayejjantuḥ kaphapittasamudbhavam kirātatiktamamṛtāṃ drā kṣāmāmalakaṃ śaṭīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्क्वाथ्य वातपित्तोत्थे तं क्वाथं सगुडं पिबेत् रास्ना वृषोऽथ त्रिफला राजवृक्षफलैः सह
niṣkvāthya vātapittotthe taṃ kvāthaṃ saguḍaṃ pibet rāsnā vṛṣo'tha triphalā rājavṛkṣaphalaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कषायः साधितः पीतो वातपित्तज्वरं जयेत् सर्वदोषसमुत्थे तु संसृष्टानवचारयेत्
kaṣāyaḥ sādhitaḥ pīto vātapittajvaraṃ jayet sarvadoṣasamutthe tu saṃsṛṣṭānavacārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथादोषोच्छ्रयं चापि ज्वरान् सर्वानुपाचरेत् वृश्चीवबिल्ववर्षाभ्वः पयश्चोदकमेव च
yathādoṣocchrayaṃ cāpi jvarān sarvānupācaret vṛścīvabilvavarṣābhvaḥ payaścodakameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पचेत् क्षीरावशिष्टं तु तद्धि सर्वज्वरापहम् उदकांशास्त्रयः क्षीरं शिंशपासारसंयुतम्
pacet kṣīrāvaśiṣṭaṃ tu taddhi sarvajvarāpaham udakāṃśāstrayaḥ kṣīraṃ śiṃśapāsārasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् क्षीरशेषं क्वथितं पेयं सर्वज्वरापहम् नलवेतसयोर्मूले मूर्वायां देवदारुणि
tat kṣīraśeṣaṃ kvathitaṃ peyaṃ sarvajvarāpaham nalavetasayormūle mūrvāyāṃ devadāruṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कषायं विधिवत् कृत्वा पेयमेतज्ज्वरापहम् हरिद्रा भद्र मुस्तं च त्रिफला कटुरोहिणी
kaṣāyaṃ vidhivat kṛtvā peyametajjvarāpaham haridrā bhadra mustaṃ ca triphalā kaṭurohiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिचुमन्दः पटोली च देवदारु निदिग्धिका एषां कषायः पीतस्तु सन्निपातज्वरं जयेत्
picumandaḥ paṭolī ca devadāru nidigdhikā eṣāṃ kaṣāyaḥ pītastu sannipātajvaraṃ jayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविपक्तिं प्रसेकं च शोफं कासमरोचकम् त्रैफलो वा ससर्पिष्कः क्वाथः पेयस्त्रिदोषजे
avipaktiṃ prasekaṃ ca śophaṃ kāsamarocakam traiphalo vā sasarpiṣkaḥ kvāthaḥ peyastridoṣaje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तां बालकं मुस्तां नागरं कटुरोहिणीम् सुखाम्बुना प्रागुदयात्पाययेताक्षसंमितम्
anantāṃ bālakaṃ mustāṃ nāgaraṃ kaṭurohiṇīm sukhāmbunā prāgudayātpāyayetākṣasaṃmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष सर्वज्वरान् हन्ति दीपयत्याशु चानलम् द्र व्याणि दीपनीयानि तथा वैरेचनानि च
eṣa sarvajvarān hanti dīpayatyāśu cānalam dra vyāṇi dīpanīyāni tathā vairecanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकशो वा द्विशो वाऽपि ज्वरघ्नानि प्रयोजयेत् सर्पिर्मध्वभयातैललेहोऽय सर्वजं ज्वरम्
ekaśo vā dviśo vā'pi jvaraghnāni prayojayet sarpirmadhvabhayātailaleho'ya sarvajaṃ jvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शान्तिं नयेत्त्रिवृच्चापि सक्षौद्रा प्रबलं ज्वरम् ज्वरे तु विषमे कार्यमूर्ध्वं चाधश्च शोधनम्
śāntiṃ nayettrivṛccāpi sakṣaudrā prabalaṃ jvaram jvare tu viṣame kāryamūrdhvaṃ cādhaśca śodhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतं प्लीहोदरोक्तं वा निहन्याद्विषमज्वरम् गुडप्रगाढां त्रिफलां पिबेद्वा विषमार्दितः
ghṛtaṃ plīhodaroktaṃ vā nihanyādviṣamajvaram guḍapragāḍhāṃ triphalāṃ pibedvā viṣamārditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुडूचीनिम्बधात्रीणां कषायं वा समाक्षिकम् प्रातः प्रातः ससर्पिष्कं रसोनमुपयोजयेत्
guḍūcīnimbadhātrīṇāṃ kaṣāyaṃ vā samākṣikam prātaḥ prātaḥ sasarpiṣkaṃ rasonamupayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिचतुर्भिः पिबेत् क्वाथं पञ्चभिर्वा समन्वितैः मधुकस्य पटोलस्य रोहिण्या मुस्तकस्य च
tricaturbhiḥ pibet kvāthaṃ pañcabhirvā samanvitaiḥ madhukasya paṭolasya rohiṇyā mustakasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरीतक्याश्च सर्वोऽय त्रिविधो योग इष्यते सर्पिःक्षीरसिताक्षौद्र मागधीर्वा यथाबलम्
harītakyāśca sarvo'ya trividho yoga iṣyate sarpiḥkṣīrasitākṣaudra māgadhīrvā yathābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशमूलीकषायेण मागधीर्वा प्रयोजयेत् पिप्पलीवर्धमानं वा पिबेत् क्षीररसाशनः
daśamūlīkaṣāyeṇa māgadhīrvā prayojayet pippalīvardhamānaṃ vā pibet kṣīrarasāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम्रचूडस्य मांसेन पिबेद्वा मद्यमुत्तमम् कोलाग्निमन्थत्रिफलाक्वाथे दध्ना घृतं पचेत्
tāmracūḍasya māṃsena pibedvā madyamuttamam kolāgnimanthatriphalākvāthe dadhnā ghṛtaṃ pacet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिल्वकावापमेतद्धि विषमज्वरनाशनम् पिप्पल्यतिविषाद्रा क्षासारिवाबिल्वचन्दनैः
tilvakāvāpametaddhi viṣamajvaranāśanam pippalyativiṣādrā kṣāsārivābilvacandanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटुकेन्द्र यवोशीरसिंहीतामलकीघनैः त्रायमाणास्थिराधात्रीविश्वभेषजचित्रकैः
kaṭukendra yavośīrasiṃhītāmalakīghanaiḥ trāyamāṇāsthirādhātrīviśvabheṣajacitrakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्वमेतैघृतं पीतं विजित्य विषमाग्निताम् जीर्णज्वरशिरःशूलगुल्मोदरहलीमकान्
pakvametaighṛtaṃ pītaṃ vijitya viṣamāgnitām jīrṇajvaraśiraḥśūlagulmodarahalīmakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षयकासं ससंतापं पार्श्वशूलानपास्यति गुडूचीत्रिफलावासात्रायमाणायवासकैः
kṣayakāsaṃ sasaṃtāpaṃ pārśvaśūlānapāsyati guḍūcītriphalāvāsātrāyamāṇāyavāsakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वथितैर्विधिवत्पक्वमेतैः कल्कीकृतैः समैः द्रा क्षामागधिकाम्भोदनागरोत्पलचन्दनैः
kvathitairvidhivatpakvametaiḥ kalkīkṛtaiḥ samaiḥ drā kṣāmāgadhikāmbhodanāgarotpalacandanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतं सर्पिः क्षयश्वासकासजीर्णज्वरान् जयेत् कलशीबृहतीद्रा क्षात्रायन्तीनिम्बगोक्षुरैः
pītaṃ sarpiḥ kṣayaśvāsakāsajīrṇajvarān jayet kalaśībṛhatīdrā kṣātrāyantīnimbagokṣuraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलापर्पटकाम्भोदशालपर्णीयवासकैः पक्वमुत्क्वथितैः सर्पिः कल्कैरेभिः समन्वितम्
balāparpaṭakāmbhodaśālaparṇīyavāsakaiḥ pakvamutkvathitaiḥ sarpiḥ kalkairebhiḥ samanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शटीतामलकीभार्गीमेदामलकपौष्करैः क्षीरद्विगुणसंयुक्तं जीर्णज्वरमपोहति
śaṭītāmalakībhārgīmedāmalakapauṣkaraiḥ kṣīradviguṇasaṃyuktaṃ jīrṇajvaramapohati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरःपार्श्वरुजाकासक्षयप्रशमनं परम् पटोलीपर्पटारिष्टगुडूचीत्रिफलावृषैः
śiraḥpārśvarujākāsakṣayapraśamanaṃ param paṭolīparpaṭāriṣṭaguḍūcītriphalāvṛṣaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटुकाम्बुदभूनिम्बयासयष्ट्याह्वचन्दनैः दार्वीशक्रयवोशीरत्रायमाणाकणोत्पलैः
kaṭukāmbudabhūnimbayāsayaṣṭyāhvacandanaiḥ dārvīśakrayavośīratrāyamāṇākaṇotpalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धात्रीभृङ्गरजोभीरुकाकमाचीरसैर्घृतम् सिद्धमाश्वपचीकुष्ठज्वरशुक्रार्जुनव्रणान्
dhātrībhṛṅgarajobhīrukākamācīrasairghṛtam siddhamāśvapacīkuṣṭhajvaraśukrārjunavraṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्यान्नयनवदनश्रवणघ्राणजान् गदान् विडङ्गत्रिफलामुस्तमञ्जिष्ठादाडिमोत्पलैः
hanyānnayanavadanaśravaṇaghrāṇajān gadān viḍaṅgatriphalāmustamañjiṣṭhādāḍimotpalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियङ्ग्वेलैलवालूकचन्दनामरदारुभिः बर्हिष्ठकुष्ठरजनीपर्णिनीसारिवाद्वयैः
priyaṅgvelailavālūkacandanāmaradārubhiḥ barhiṣṭhakuṣṭharajanīparṇinīsārivādvayaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरेणुकात्रिवृद्दन्तीवचातालीशकैसरैः द्विक्षीरं विपचेत्सर्पिर्मालतीकुसुमैः सह
hareṇukātrivṛddantīvacātālīśakaisaraiḥ dvikṣīraṃ vipacetsarpirmālatīkusumaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्णज्वरश्वासकासगुल्मोन्मादगरापहम् एतत्कल्याणकं नाम सर्पिर्माङ्गल्यमुत्तमम्
jīrṇajvaraśvāsakāsagulmonmādagarāpaham etatkalyāṇakaṃ nāma sarpirmāṅgalyamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलक्ष्मीग्रहरक्षोग्निमान्द्यापस्मारपापनुत् शस्यते नष्टशुक्राणां वन्ध्यानां गर्भदं परम्
alakṣmīgraharakṣognimāndyāpasmārapāpanut śasyate naṣṭaśukrāṇāṃ vandhyānāṃ garbhadaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेध्यं चक्षुष्यमायुष्यं रेतोमार्गविशोधनम् एतैरेव तथा द्र व्यैः सर्वगन्धैश्च साधितम्
medhyaṃ cakṣuṣyamāyuṣyaṃ retomārgaviśodhanam etaireva tathā dra vyaiḥ sarvagandhaiśca sādhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिलाया घृतप्रस्थं सुवर्णमणिसंयुतम् तत्क्षीरेण सहैकध्यं प्रसाध्य कुसुमैरिमैः
kapilāyā ghṛtaprasthaṃ suvarṇamaṇisaṃyutam tatkṣīreṇa sahaikadhyaṃ prasādhya kusumairimaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमनश्चम्पकाशोकशिरीषकुसुमैर्वृतम् तथा नलदपद्मानां केशरैर्दाडिमस्य च
sumanaścampakāśokaśirīṣakusumairvṛtam tathā naladapadmānāṃ keśarairdāḍimasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिथौ प्रशस्ते नक्षत्रे साधकस्यातुरस्य च कृतं मनुष्यदेवाय ब्राह्मणैरभिमन्त्रितम्
tithau praśaste nakṣatre sādhakasyāturasya ca kṛtaṃ manuṣyadevāya brāhmaṇairabhimantritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तं सर्वज्वरान् हन्ति महाकल्याणकं त्विदम्
dattaṃ sarvajvarān hanti mahākalyāṇakaṃ tvidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शनस्पर्शनाभ्यां च सर्वरोगहरं शिवम् अधृष्यः सर्वभूतानां वलीपलितवर्जितः
darśanasparśanābhyāṃ ca sarvarogaharaṃ śivam adhṛṣyaḥ sarvabhūtānāṃ valīpalitavarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्याभ्यासाद्घृतस्येह जीवेद्वर्षशतत्रयम् गव्यं दधि च मूत्रं च क्षीरं सर्पिः शकृद्र सः
asyābhyāsādghṛtasyeha jīvedvarṣaśatatrayam gavyaṃ dadhi ca mūtraṃ ca kṣīraṃ sarpiḥ śakṛdra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.