Suśruta-saṃhitā 6.39

समभागानि पाच्यानि कल्कांश्चैतान् समावपेत् त्रिफलां चित्रकं मुस्तं हरिद्रा तिविषे वचाम्

samabhāgāni pācyāni kalkāṃścaitān samāvapet triphalāṃ citrakaṃ mustaṃ haridrā tiviṣe vacām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विडङ्ग त्र्! यूषणं चव्यं सुरदारु तथैव च पञ्चगव्यमिदं पानाद्विषमज्वरनाशनम्

viḍaṅga tr! yūṣaṇaṃ cavyaṃ suradāru tathaiva ca pañcagavyamidaṃ pānādviṣamajvaranāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चगव्यमृते गर्भात्पाच्यमन्यद् वृषेण च बलयाऽथ परं पाच्यं गुडूच्या तद्वदेव तु

pañcagavyamṛte garbhātpācyamanyad vṛṣeṇa ca balayā'tha paraṃ pācyaṃ guḍūcyā tadvadeva tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीर्णज्वरे च शोफे च पाण्डुरोगे च पूजितम् एतेनैव तु कल्पेन घृतं पञ्चाविकं पचेत् पञ्चाजं पञ्चमहिषं चतुरुष्ट्रमथापि च

jīrṇajvare ca śophe ca pāṇḍuroge ca pūjitam etenaiva tu kalpena ghṛtaṃ pañcāvikaṃ pacet pañcājaṃ pañcamahiṣaṃ caturuṣṭramathāpi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिफलोशीरशम्पाककटुकातिविषाघनैः शतावरीसप्तपर्णगुडूचीरजनीद्वयैः

triphalośīraśampākakaṭukātiviṣāghanaiḥ śatāvarīsaptaparṇaguḍūcīrajanīdvayaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रकत्रिवृतामूर्वापटोलारिष्टबालकैः किराततिक्तकवचाविशालापद्मकोत्पलैः

citrakatrivṛtāmūrvāpaṭolāriṣṭabālakaiḥ kirātatiktakavacāviśālāpadmakotpalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारिवाद्वययष्ट्याह्वचविकारक्तचन्दनैः दुरालभापर्पटकत्रायमाणाटरूषकैः

sārivādvayayaṣṭyāhvacavikāraktacandanaiḥ durālabhāparpaṭakatrāyamāṇāṭarūṣakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रास्नाकुङ्कुममञ्जिष्ठामागधीनागरैस्तथा धात्रीफलरसैः सम्यग्द्विगुणैः साधितं हविः

rāsnākuṅkumamañjiṣṭhāmāgadhīnāgaraistathā dhātrīphalarasaiḥ samyagdviguṇaiḥ sādhitaṃ haviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिसर्पज्वरश्वासगुल्मकुष्ठनिवारणम् पाण्डुप्लीहाग्निसादिभ्य एतदेव परं हितम्

parisarpajvaraśvāsagulmakuṣṭhanivāraṇam pāṇḍuplīhāgnisādibhya etadeva paraṃ hitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पटोलकटुकादार्वीनिम्बवासाफलत्रिकम् दुरालभापर्पटकत्रायमाणाः पलोन्मिताः

paṭolakaṭukādārvīnimbavāsāphalatrikam durālabhāparpaṭakatrāyamāṇāḥ palonmitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्थमामलकानां च क्वाथयेत्सलिलार्मणे तेन पादावशेषेण घृतप्रस्थं विपाचयेत्

prasthamāmalakānāṃ ca kvāthayetsalilārmaṇe tena pādāvaśeṣeṇa ghṛtaprasthaṃ vipācayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्कैः कुटजभूनिम्बघनयष्ट्याह्वचन्दनैः सपिप्पलीकैस्तत्सिद्धं चक्षुष्यं शुक्लयोर्हितम्

kalkaiḥ kuṭajabhūnimbaghanayaṣṭyāhvacandanaiḥ sapippalīkaistatsiddhaṃ cakṣuṣyaṃ śuklayorhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घ्राणकर्णाक्षिवदनवर्त्मरोगव्रणापहम् रक्तपित्तकफस्वेदक्लेदपूयोपशोषणम्

ghrāṇakarṇākṣivadanavartmarogavraṇāpaham raktapittakaphasvedakledapūyopaśoṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामलाज्वरवीसर्पगण्डमालाहरं परम् शृतं पयः शर्करा च पिप्पल्यो मधुसर्पिषी

kāmalājvaravīsarpagaṇḍamālāharaṃ param śṛtaṃ payaḥ śarkarā ca pippalyo madhusarpiṣī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चसारमिदं पेयं मथितं विषमज्वरे क्षतक्षीणे क्षये श्वासे हृद्रो गे चैतदिष्यते

pañcasāramidaṃ peyaṃ mathitaṃ viṣamajvare kṣatakṣīṇe kṣaye śvāse hṛdro ge caitadiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लाक्षाविश्वनिशामूर्वामञ्जिष्ठास्वर्जिकामयैः षड्गुणेन च तक्रेण सिद्धं तैलं ज्वरान्तकृत्

lākṣāviśvaniśāmūrvāmañjiṣṭhāsvarjikāmayaiḥ ṣaḍguṇena ca takreṇa siddhaṃ tailaṃ jvarāntakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरिवृक्षासनारिष्टजम्बूसप्तच्छदार्जुनैः शिरीषखदिरास्फोटामृतवल्ल्याटरूषकैः

kṣīrivṛkṣāsanāriṣṭajambūsaptacchadārjunaiḥ śirīṣakhadirāsphoṭāmṛtavallyāṭarūṣakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटुकापर्पटोशीरवचातेजोवतीघनैः साधितं तैलमभ्यङ्गादाशु जीर्णज्वरापहम्

kaṭukāparpaṭośīravacātejovatīghanaiḥ sādhitaṃ tailamabhyaṅgādāśu jīrṇajvarāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्विषैर्भुजगैर्नागैर्विनीतैः कृततस्करैः त्रासयेदागमे चैनं तदहर्भोजयेन्न च

nirviṣairbhujagairnāgairvinītaiḥ kṛtataskaraiḥ trāsayedāgame cainaṃ tadaharbhojayenna ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यभिष्यन्दिगुरुभिर्वामयेद्वा पुनः पुनः मद्यं तीक्ष्णं पाययेत घृतं वा ज्वरनाशनम्

atyabhiṣyandigurubhirvāmayedvā punaḥ punaḥ madyaṃ tīkṣṇaṃ pāyayeta ghṛtaṃ vā jvaranāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणं वा घृतं काममुदारं वा विरेचनम् निरूहयेद्वा मतिमान् सुस्विन्नं तदहर्नरम्

purāṇaṃ vā ghṛtaṃ kāmamudāraṃ vā virecanam nirūhayedvā matimān susvinnaṃ tadaharnaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजाव्योश्चर्मरोमाणि वचा कुष्ठं पलङ्कषा निम्बपत्रं मधुयुतं धूपनं तस्य दापयेत्

ajāvyoścarmaromāṇi vacā kuṣṭhaṃ palaṅkaṣā nimbapatraṃ madhuyutaṃ dhūpanaṃ tasya dāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बैडालं वा शकृद्योज्यं वेपमानस्य धूपनम् पिप्पली सैन्धवं तैलं नेपाली चेक्षणाञ्जनम्

baiḍālaṃ vā śakṛdyojyaṃ vepamānasya dhūpanam pippalī saindhavaṃ tailaṃ nepālī cekṣaṇāñjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदरोक्तानि सर्पींषि यान्युक्तानि पुरा मया कल्पोक्तं चाजितं सर्पिः सेव्यमानं ज्वरं जयेत्

udaroktāni sarpīṃṣi yānyuktāni purā mayā kalpoktaṃ cājitaṃ sarpiḥ sevyamānaṃ jvaraṃ jayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतविद्यासमुद्दिष्टैर्बन्धावेशनपूजनैः जयेद्भूताभिषङ्गोत्थं विज्ञानाद्यैश्च मानसम्

bhūtavidyāsamuddiṣṭairbandhāveśanapūjanaiḥ jayedbhūtābhiṣaṅgotthaṃ vijñānādyaiśca mānasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रमक्षयोत्थे भुञ्जीत घृताभ्यक्तो रसौदनम् अभिशापाभिचारोत्थौ ज्वरौ होमादिना जयेत्

śramakṣayotthe bhuñjīta ghṛtābhyakto rasaudanam abhiśāpābhicārotthau jvarau homādinā jayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानस्वस्त्ययनातिथ्यैरुत्पातग्रहपीडितम् अभिघातज्वरे कुर्यात् क्रियामुष्णविवर्जिताम्

dānasvastyayanātithyairutpātagrahapīḍitam abhighātajvare kuryāt kriyāmuṣṇavivarjitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कषायमधुरां स्निग्धां यथादोषमथापि वा ओषधीगन्धविषजौ विषपित्तप्रसाधनैः

kaṣāyamadhurāṃ snigdhāṃ yathādoṣamathāpi vā oṣadhīgandhaviṣajau viṣapittaprasādhanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयेत् कषायं च हितं सर्वगन्धकृतं तथा निम्बदारुकषायं वा हितं सौमनसं यथा

jayet kaṣāyaṃ ca hitaṃ sarvagandhakṛtaṃ tathā nimbadārukaṣāyaṃ vā hitaṃ saumanasaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवान्नविकृतिः सर्पिर्मद्यं च विषमे हितम् संपूजयेद्द्विजान् गाश्च देवमीशानमम्बिकाम्

yavānnavikṛtiḥ sarpirmadyaṃ ca viṣame hitam saṃpūjayeddvijān gāśca devamīśānamambikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कफवातोत्थयोश्चापि ज्वरयोः शीतपीडितम् दिह्यादुष्णेन वर्गेण परश्चोष्णो विधिर्हितः

kaphavātotthayoścāpi jvarayoḥ śītapīḍitam dihyāduṣṇena vargeṇa paraścoṣṇo vidhirhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिञ्चेत् कोष्णैरारनालशुक्तगोमूत्रमस्तुभिः दिह्यात् पलाशैः पिष्टैर्वा सुरसार्जकशिग्रुजैः

siñcet koṣṇairāranālaśuktagomūtramastubhiḥ dihyāt palāśaiḥ piṣṭairvā surasārjakaśigrujaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षारतैलेन वाऽभ्यङ्गः सशुक्तेन विधीयते पानमारग्वधादेश्च क्वथितस्य विशेषतः

kṣāratailena vā'bhyaṅgaḥ saśuktena vidhīyate pānamāragvadhādeśca kvathitasya viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवगाहः सुखोष्णश्च वातघ्नक्वाथयोजितः जित्वा शीतं क्रमैरेभिः सुखोष्णजलसेचितम्

avagāhaḥ sukhoṣṇaśca vātaghnakvāthayojitaḥ jitvā śītaṃ kramairebhiḥ sukhoṣṇajalasecitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवेश्यौर्णिककार्पासकौशेयाम्बरसंवृतम् शाययेत् क्षामदेहं च कालागुरुविभूषितम्

praveśyaurṇikakārpāsakauśeyāmbarasaṃvṛtam śāyayet kṣāmadehaṃ ca kālāguruvibhūṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तनाढ्या रूपसंपन्नाः कुशला नवयौवनाः भजेयुः प्रमदा गात्रैः शीतदैन्यापहाः शुभाः

stanāḍhyā rūpasaṃpannāḥ kuśalā navayauvanāḥ bhajeyuḥ pramadā gātraiḥ śītadainyāpahāḥ śubhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरच्छशाङ्कवदना नीलोत्पलविलोचनाः स्फुरितभ्रूलताभङ्गललाटतटकम्पनाः

śaracchaśāṅkavadanā nīlotpalavilocanāḥ sphuritabhrūlatābhaṅgalalāṭataṭakampanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रलम्बबिम्बप्रचलद्बिम्बीफलनिभाधराः कृशोदर्योऽतिविस्तीर्णजघनोद्वहनालसाः

pralambabimbapracaladbimbīphalanibhādharāḥ kṛśodaryo'tivistīrṇajaghanodvahanālasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुङ्कुमागुरुदिग्धाङ्ग्यो घनतुङ्गपयोधराः सुगन्धिधूपितश्लक्ष्णस्रस्तांशुकविभूषणाः

kuṅkumāgurudigdhāṅgyo ghanatuṅgapayodharāḥ sugandhidhūpitaślakṣṇasrastāṃśukavibhūṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गाढमालिङ्गयेयुस्तं तरुं वनलता इव प्रह्लादं चास्य विज्ञाय ताः स्त्रीरपनयेत् पुनः

gāḍhamāliṅgayeyustaṃ taruṃ vanalatā iva prahlādaṃ cāsya vijñāya tāḥ strīrapanayet punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासामङ्गपरिष्वङ्गनिवारितहिमज्वरम् भोजयेद्धितमन्नं च यथा सुखमवाप्नुयात्

tāsāmaṅgapariṣvaṅganivāritahimajvaram bhojayeddhitamannaṃ ca yathā sukhamavāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाहाभिभूते तु विधिं कुर्याद्दाहविनाशनम् मधुफाणितयुक्तेन निम्बपत्राम्भसाऽपि वा

dāhābhibhūte tu vidhiṃ kuryāddāhavināśanam madhuphāṇitayuktena nimbapatrāmbhasā'pi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाहज्वरार्तं मतिमान् वामयेत् क्षिप्रमेव च शतधौतघृताभ्यक्तं दिह्याद्वा यवशक्तुमिः

dāhajvarārtaṃ matimān vāmayet kṣiprameva ca śatadhautaghṛtābhyaktaṃ dihyādvā yavaśaktumiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोलामलकसंयुक्तैः शुक्तधान्याम्लसंयुतैः अम्लपिष्टैः सुशीतैश्च फेनिलापल्लवैस्तथा

kolāmalakasaṃyuktaiḥ śuktadhānyāmlasaṃyutaiḥ amlapiṣṭaiḥ suśītaiśca phenilāpallavaistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्लपिष्टैः सुशीतैर्वा पलाशतरुजैर्दिहेत् बदरीपल्लवोत्थेन फेनेनारिष्टकस्य च

amlapiṣṭaiḥ suśītairvā palāśatarujairdihet badarīpallavotthena phenenāriṣṭakasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिप्तेऽङ्गे दाहतृण्मूर्च्छाः प्रशाम्यन्ति च सर्वशः यवार्धकुडवं पिष्ट्वा मञ्जिष्ठार्धपलं तथा

lipte'ṅge dāhatṛṇmūrcchāḥ praśāmyanti ca sarvaśaḥ yavārdhakuḍavaṃ piṣṭvā mañjiṣṭhārdhapalaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्लप्रस्थशतोन्मिश्रं तैलप्रस्थं विपाचयेत् एतत् प्रह्लादनं तैलं ज्वरदाहविनाशनम्

amlaprasthaśatonmiśraṃ tailaprasthaṃ vipācayet etat prahlādanaṃ tailaṃ jvaradāhavināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यग्रोधादिर्गणो यस्तु काकोल्यादिश्च यो गणः उत्पलादिर्गणो यस्तु पिष्टैर्वा तैः प्रलेपयेत्

nyagrodhādirgaṇo yastu kākolyādiśca yo gaṇaḥ utpalādirgaṇo yastu piṣṭairvā taiḥ pralepayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कषायाम्लसंसिद्धाः स्नेहाश्चाभ्यञ्जने हिताः तेषां शीतकषाये वा दाहार्तमवगाहयेत्

tatkaṣāyāmlasaṃsiddhāḥ snehāścābhyañjane hitāḥ teṣāṃ śītakaṣāye vā dāhārtamavagāhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाहवेगे त्वतिक्रान्ते तस्मादुद्धृत्य मानवम् परिषिच्याम्बुभिः शीतैः प्रलिम्पेच्चन्दनादिभिः

dāhavege tvatikrānte tasmāduddhṛtya mānavam pariṣicyāmbubhiḥ śītaiḥ pralimpeccandanādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्लानं वा दीनमनसमाश्लिषेयुर्वराङ्गनाः पेलवक्षौमसंवीताश्चन्दनार्द्र पयोधराः

glānaṃ vā dīnamanasamāśliṣeyurvarāṅganāḥ pelavakṣaumasaṃvītāścandanārdra payodharāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिभ्रत्योऽब्जस्रजश्चित्रा मणिरत्नविभूषिताः भजेयुस्ताः स्तनैः शीतैः स्पृशन्त्योऽम्बुरुहैः सुखैः

bibhratyo'bjasrajaścitrā maṇiratnavibhūṣitāḥ bhajeyustāḥ stanaiḥ śītaiḥ spṛśantyo'mburuhaiḥ sukhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रह्लादं चास्य विज्ञाय ताः स्त्रीरपनयेत् पुनः हितं च भोजयेदन्नं तथाऽप्नोति सुखं महत्

prahlādaṃ cāsya vijñāya tāḥ strīrapanayet punaḥ hitaṃ ca bhojayedannaṃ tathā'pnoti sukhaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्तज्वरोक्तं शमनं विरेकोऽन्यद्धितं च यत् निर्हरेत्पित्तमेवादौ दोषेषु समवायिषु

pittajvaroktaṃ śamanaṃ vireko'nyaddhitaṃ ca yat nirharetpittamevādau doṣeṣu samavāyiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्निवारतरं तद्धि ज्वरार्तानां विशेषतः छर्दिमूर्च्छापिपासादीनविरोधाज्ज्वरस्य च

durnivārataraṃ taddhi jvarārtānāṃ viśeṣataḥ chardimūrcchāpipāsādīnavirodhājjvarasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपद्र वाञ्जयेच्चापि प्रत्यनीकेन हेतुना विशेषमपरं चात्र शृणूपद्र वनाशनम्

upadra vāñjayeccāpi pratyanīkena hetunā viśeṣamaparaṃ cātra śṛṇūpadra vanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुकं रजनी मुस्तं दाडिमं साम्लवेतसम् अञ्जनं तिन्तिडीकं च नलदं पत्रमुत्पलम्

madhukaṃ rajanī mustaṃ dāḍimaṃ sāmlavetasam añjanaṃ tintiḍīkaṃ ca naladaṃ patramutpalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्चचं व्याघ्रनखं चैव मातुलुङ्गरसो मधु दिह्यादेभिर्ज्वरार्तस्य मधुशुक्तयुतैः शिरः

tcacaṃ vyāghranakhaṃ caiva mātuluṅgaraso madhu dihyādebhirjvarārtasya madhuśuktayutaiḥ śiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरोभितापसंमोहवमिहिक्काप्रवेपथून् प्रदेहो नाशयत्येष ज्वरितानामुपद्र वान्

śirobhitāpasaṃmohavamihikkāpravepathūn pradeho nāśayatyeṣa jvaritānāmupadra vān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधूकमथ ह्रीबेरमुत्पलानि मधूलिकाम्

madhūkamatha hrīberamutpalāni madhūlikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लीढ्वा चूर्णानि मधुना सर्पिषा च जयेद्वमिम् कफप्रसेकासृक्पित्तहिक्काश्वासांश्च दारुणान्

līḍhvā cūrṇāni madhunā sarpiṣā ca jayedvamim kaphaprasekāsṛkpittahikkāśvāsāṃśca dāruṇān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिहन् ज्वरार्तस्त्रिफलां पिप्पलद्यं च समाक्षिकाम् कासे श्वासे च मधुना सर्पिषा च सुखी भवेत्

lihan jvarārtastriphalāṃ pippaladyaṃ ca samākṣikām kāse śvāse ca madhunā sarpiṣā ca sukhī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदारी दाडिमं लोध्रं दधित्थं बीजपूरकम् एभिः प्रदिह्यान्मूर्धानं तृड्दाहार्तस्य देहिनः

vidārī dāḍimaṃ lodhraṃ dadhitthaṃ bījapūrakam ebhiḥ pradihyānmūrdhānaṃ tṛḍdāhārtasya dehinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाडिमस्य सितायाश्च द्रा क्षामलकयोस्तथा वैरस्ये धारयेत् कल्कं गण्डूषं च यथाहितम्

dāḍimasya sitāyāśca drā kṣāmalakayostathā vairasye dhārayet kalkaṃ gaṇḍūṣaṃ ca yathāhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरेक्षुरसमाक्षीकसर्पिस्तैलोष्णवारिभिः शून्ये मूर्ध्नि हितं नस्यं जीवनीयशृतं घृतम्

kṣīrekṣurasamākṣīkasarpistailoṣṇavāribhiḥ śūnye mūrdhni hitaṃ nasyaṃ jīvanīyaśṛtaṃ ghṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूर्णितैस्त्रिफलाश्यामात्रिवृत्पिप्पलिसंयुतैः सक्षौद्र ः! शर्करायुक्तो विरेकस्तु प्रशस्यते

cūrṇitaistriphalāśyāmātrivṛtpippalisaṃyutaiḥ sakṣaudra ḥ! śarkarāyukto virekastu praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्वे पित्तज्वरे रक्ते चोर्ध्वगे वेपथौ तथा कफवातोत्थयोरेवं स्नेहाभ्यङ्गैर्विशोधयेत्

pakve pittajvare rakte cordhvage vepathau tathā kaphavātotthayorevaṃ snehābhyaṅgairviśodhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृतदोषो भ्रमार्तस्तु लिह्यात् क्षौद्र सिताभयाः वातघ्नमधुरैर्योज्या निरूहा वातजे ज्वरे

hṛtadoṣo bhramārtastu lihyāt kṣaudra sitābhayāḥ vātaghnamadhurairyojyā nirūhā vātaje jvare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवेक्ष्य दोषं प्राणं च यथास्वं चानुवासनाः उत्पलादिकषायाद्याढ्यिआ!श्चिन्दनोशीरसंयुताः

avekṣya doṣaṃ prāṇaṃ ca yathāsvaṃ cānuvāsanāḥ utpalādikaṣāyādyāḍhyiā!ścindanośīrasaṃyutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शर्करामधुराः शीताः पित्तज्वरहरा मताः आम्रादीनां त्वचं शङ्खं चन्दनं मधुकोत्पले

śarkarāmadhurāḥ śītāḥ pittajvaraharā matāḥ āmrādīnāṃ tvacaṃ śaṅkhaṃ candanaṃ madhukotpale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गैरिकाञ्जनमञ्जिष्ठामृणालान्यथ पद्मकम् श्लक्ष्णपिष्टं तु पयसा शर्करामधुसंयुतम्

gairikāñjanamañjiṣṭhāmṛṇālānyatha padmakam ślakṣṇapiṣṭaṃ tu payasā śarkarāmadhusaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुपूतं शीतलं बस्तिं दह्यमानाय दापयेत् ज्वरदाहापहं तेषु सिद्धं चैवानुवासनम्

supūtaṃ śītalaṃ bastiṃ dahyamānāya dāpayet jvaradāhāpahaṃ teṣu siddhaṃ caivānuvāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरग्वधगणक्वाथाः पिप्पल्यादिसमायुताः सक्षौद्र मूत्रा देयाः स्युः कफज्वरविनाशनाः

āragvadhagaṇakvāthāḥ pippalyādisamāyutāḥ sakṣaudra mūtrā deyāḥ syuḥ kaphajvaravināśanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कफघ्नैरेव संसिद्धा द्र व्यैश्चाप्यनुवासनाः संसर्गे सन्निपाते च संसृष्टा बस्तयो हिताः

kaphaghnaireva saṃsiddhā dra vyaiścāpyanuvāsanāḥ saṃsarge sannipāte ca saṃsṛṣṭā bastayo hitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसृष्टैरेव संसृष्टा द्र व्यैश्चाप्यनुवासनाः वातरोगापहाः सर्वे स्नेहा ये सम्यगीरिताः

saṃsṛṣṭaireva saṃsṛṣṭā dra vyaiścāpyanuvāsanāḥ vātarogāpahāḥ sarve snehā ye samyagīritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विना तैलं त एव स्युर्योज्या मारुतजे ज्वरे निखिलेनोपयोज्याश्च त एवाभ्यञ्जनादिषु

vinā tailaṃ ta eva syuryojyā mārutaje jvare nikhilenopayojyāśca ta evābhyañjanādiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पैत्तिके मधुरैस्तिक्तैः सिद्धं सर्पिश्च पूज्यते श्लैष्मिके कटुतिक्तैश्च संसृष्टानीतरेषु च

paittike madhuraistiktaiḥ siddhaṃ sarpiśca pūjyate ślaiṣmike kaṭutiktaiśca saṃsṛṣṭānītareṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृतावशेषं पित्तं तु त्वक्स्थं जनयति ज्वरम् पिबेदिक्षुरसं तत्र शीतं वा शर्करोदकम्

hṛtāvaśeṣaṃ pittaṃ tu tvaksthaṃ janayati jvaram pibedikṣurasaṃ tatra śītaṃ vā śarkarodakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शालिषष्टिकयोरन्नमश्नीयात् क्षीरसंप्लुतम् कफवातोत्थयोरेव स्वेदाभ्यङ्गौ प्रयोजयेत्

śāliṣaṣṭikayorannamaśnīyāt kṣīrasaṃplutam kaphavātotthayoreva svedābhyaṅgau prayojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतं द्वादशरात्रात्तु देयं सर्वज्वरेषु च तेनान्तरेणाशयं स्वं गता दोषा भवन्ति हि

ghṛtaṃ dvādaśarātrāttu deyaṃ sarvajvareṣu ca tenāntareṇāśayaṃ svaṃ gatā doṣā bhavanti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धातून् प्रक्षोभयन् दोषो मोक्षकाले बलीयते तेन व्याकुलचित्तस्तु म्रियमाण इवेहते

dhātūn prakṣobhayan doṣo mokṣakāle balīyate tena vyākulacittastu mriyamāṇa ivehate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लघुत्वं शिरसः स्वेदो मुखमापाण्डु पाकि च क्षवथुश्चान्नकाङ्क्षा च ज्वरमुक्तस्य लक्षणम्

laghutvaṃ śirasaḥ svedo mukhamāpāṇḍu pāki ca kṣavathuścānnakāṅkṣā ca jvaramuktasya lakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शम्भुक्रोधोद्भवो घोरो बलवर्णाग्निसादकः रोगराट् रोघसंघातो ज्वर इत्युपदिश्यते

śambhukrodhodbhavo ghoro balavarṇāgnisādakaḥ rogarāṭ roghasaṃghāto jvara ityupadiśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यापित्वात् सर्वसंस्पर्शात् कृच्छ्रत्वादन्तसंभवात् अन्तको ह्येष भूतानां ज्वर इत्युपदिश्यते

vyāpitvāt sarvasaṃsparśāt kṛcchratvādantasaṃbhavāt antako hyeṣa bhūtānāṃ jvara ityupadiśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.