Śukranīti (as far as the page goes) 2

स्वभ्यन्तरे स्वभेदाः स्युः सदृशाः सदृशे पदे । स्वारम्भपूर्तिसदृशे पदगे स्तः सदैव हि

svabhyantare svabhedāḥ syuḥ sadṛśāḥ sadṛśe pade | svārambhapūrtisadṛśe padage staḥ sadaiva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा स्वलेख्यचिह्न तु यथाभिलषितं तथा । लेखानुपूर्व कुर्य्याद्धि दृष्ट्वा लेख्यं विचार्य्य च

rājā svalekhyacihna tu yathābhilaṣitaṃ tathā | lekhānupūrva kuryyāddhi dṛṣṭvā lekhyaṃ vicāryya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्री च प्राङ्ड्विवाकश्च पण्डितो दूतसंज्ञकः । स्वाविरुद्धं लेख्यमिदं लिखेयुः प्रथमं त्विमे

mantrī ca prāṅḍvivākaśca paṇḍito dūtasaṃjñakaḥ | svāviruddhaṃ lekhyamidaṃ likheyuḥ prathamaṃ tvime

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमात्यः साधु लिखनमस्त्येतत् प्राग्लिखेदयम् । सम्यग्विचारितमिति सुमन्त्रो विलिखेत् ततः

amātyaḥ sādhu likhanamastyetat prāglikhedayam | samyagvicāritamiti sumantro vilikhet tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यं यथार्थमिति च प्रधानश्च लिखेत् स्वयम् । अङ्गीकर्तुं योग्यमिति ततः प्रतिनिधिर्लिखेत्

satyaṃ yathārthamiti ca pradhānaśca likhet svayam | aṅgīkartuṃ yogyamiti tataḥ pratinidhirlikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गीकर्त्तव्यमिति च युवराजो लिखेत् स्वयम् । लेख्यं स्वाभिमतं चैतद् विलिखेच्च पुरोहितः

aṅgīkarttavyamiti ca yuvarājo likhet svayam | lekhyaṃ svābhimataṃ caitad vilikhecca purohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्वमुद्राचिह्नितं च लेख्यान्ते कुव्युरेव हि । अङ्गीकृतमिति लिखेन्मुद्रयेच्च ततो नृपः

svasvamudrācihnitaṃ ca lekhyānte kuvyureva hi | aṅgīkṛtamiti likhenmudrayecca tato nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्य्यान्तरस्याकुलत्वात् सम्यग्द्रष्टुं न शक्यते । युवराजादिभिर्लेख्यं तदनेन च दर्शितम्

kāryyāntarasyākulatvāt samyagdraṣṭuṃ na śakyate | yuvarājādibhirlekhyaṃ tadanena ca darśitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्रं विलिखेयुर्वै सर्वे मन्त्रिगणास्ततः । राजा दृष्टमिति लिखेद् द्राक् सम्यग्दर्शनाक्षमः

samudraṃ vilikheyurvai sarve mantrigaṇāstataḥ | rājā dṛṣṭamiti likhed drāk samyagdarśanākṣamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयमादौ लिखेत् सम्यग् व्ययं पश्चात् तथागतम् । वामे वायं व्ययं दक्षे पत्रभागे च लेखयेत्

āyamādau likhet samyag vyayaṃ paścāt tathāgatam | vāme vāyaṃ vyayaṃ dakṣe patrabhāge ca lekhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रोभौ व्यापकव्याप्यौ वामोर्ध्वभागगौ क्रमात् । आधाराधेयरूपौ वा कालार्थं गणितं हि तत्

yatrobhau vyāpakavyāpyau vāmordhvabhāgagau kramāt | ādhārādheyarūpau vā kālārthaṃ gaṇitaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधोऽधश्व क्रमात् तत्र व्यापकं वामतो लिखेत् । व्याप्यानां मूल्यमानादि तत्पङ्क्त्यां विनिवेशयेत्

adho'dhaśva kramāt tatra vyāpakaṃ vāmato likhet | vyāpyānāṃ mūlyamānādi tatpaṅktyāṃ viniveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वगानां तु गणितमधः पङ्क्त्यां प्रजायते । यत्रोभौ व्यापकव्याप्यौ व्यापकत्वेन संस्थितौ

ūrdhvagānāṃ tu gaṇitamadhaḥ paṅktyāṃ prajāyate | yatrobhau vyāpakavyāpyau vyāpakatvena saṃsthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यापकं बहुवृत्तित्वं व्याप्यं स्यान्न्यूनवृत्तिकम् । व्याप्याश्चावयवाः प्रोक्ता व्यापकोऽवयवी स्मृतः

vyāpakaṃ bahuvṛttitvaṃ vyāpyaṃ syānnyūnavṛttikam | vyāpyāścāvayavāḥ proktā vyāpako'vayavī smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सजातीनां च लिखनं कुर्य्याच्च समुदायतः । यथाप्राप्तं तु लिखनमाद्यन्तसमुदायतः

sajātīnāṃ ca likhanaṃ kuryyācca samudāyataḥ | yathāprāptaṃ tu likhanamādyantasamudāyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यापकाश्च पदार्था वा यत्र सन्ति स्थलानि हि । व्याप्यमायव्ययं तत्र कुर्य्यात् कालेन सर्वदा

vyāpakāśca padārthā vā yatra santi sthalāni hi | vyāpyamāyavyayaṃ tatra kuryyāt kālena sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानटिप्पनिका चैषा ततोऽन्यत् सङ्घटिप्पनम् । विशिष्टसंज्ञितं तत्र व्यापकं लेख्यभाषितम्

sthānaṭippanikā caiṣā tato'nyat saṅghaṭippanam | viśiṣṭasaṃjñitaṃ tatra vyāpakaṃ lekhyabhāṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयाः कति व्ययाः कस्य शेषं द्रव्यस्य चास्ति वै । विशिष्टसंज्ञकैरेषां संविज्ञानं प्रजायते

āyāḥ kati vyayāḥ kasya śeṣaṃ dravyasya cāsti vai | viśiṣṭasaṃjñakaireṣāṃ saṃvijñānaṃ prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदौ लेख्यं यथाप्राप्तं पश्चात् तद्ग‌णितं लिखेत् । यथा द्रव्यं च स्थानं चाधिकसंज्ञं च टिप्पनैः

ādau lekhyaṃ yathāprāptaṃ paścāt tadga‌ṇitaṃ likhet | yathā dravyaṃ ca sthānaṃ cādhikasaṃjñaṃ ca ṭippanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषायव्ययविज्ञानं क्रमाल्लेख्यैः प्रजायते । स्थलायव्ययविज्ञानं व्यापकं स्थलतो भवेत्

śeṣāyavyayavijñānaṃ kramāllekhyaiḥ prajāyate | sthalāyavyayavijñānaṃ vyāpakaṃ sthalato bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदार्थस्य स्थलानि स्युः पदार्थाश्च स्थलस्य तु । व्याप्यास्तिथ्यादयश्चापि यथेष्टा लेखने नृणाम्

padārthasya sthalāni syuḥ padārthāśca sthalasya tu | vyāpyāstithyādayaścāpi yatheṣṭā lekhane nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निश्चितान्यस्वामिकाद्या आया ये इतरान्तगाः । विशिष्टसंज्ञिका ये च पुनरावर्त्तकादयः । व्ययाश्च परलेखान्ता अन्तिमव्यापकाश्च ते

niścitānyasvāmikādyā āyā ye itarāntagāḥ | viśiṣṭasaṃjñikā ye ca punarāvarttakādayaḥ | vyayāśca paralekhāntā antimavyāpakāśca te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इच्छया ताडितं कृत्वादौ प्रमाणफलं ततः । प्रमाणभक्तं तल्लब्धं भवेदिच्छाफलं नृणाम्

icchayā tāḍitaṃ kṛtvādau pramāṇaphalaṃ tataḥ | pramāṇabhaktaṃ tallabdhaṃ bhavedicchāphalaṃ nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समासतो लेख्यमुक्तं सर्वेषां स्मृतिसाधनम्

samāsato lekhyamuktaṃ sarveṣāṃ smṛtisādhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुञ्जा माषस्तथा कर्षः पदार्द्धः प्रस्थ एव हि । यथोत्तरा दशगुणाः पञ्च प्रस्थस्य चाढकाः

guñjā māṣastathā karṣaḥ padārddhaḥ prastha eva hi | yathottarā daśaguṇāḥ pañca prasthasya cāḍhakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश्चाष्टाढकः प्रोक्तो ह्यर्मणस्ते तु विंशतिः । खारिका स्याद्भिद्यते तद् देशे देशे प्रमाणकम्

tataścāṣṭāḍhakaḥ prokto hyarmaṇaste tu viṃśatiḥ | khārikā syādbhidyate tad deśe deśe pramāṇakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चाङ्गलावटं पात्रं चतुरङ्गलविस्तृतम् । प्रस्थपादं तु तज्ज्ञेयं परिमाणे सदा बुधैः

pañcāṅgalāvaṭaṃ pātraṃ caturaṅgalavistṛtam | prasthapādaṃ tu tajjñeyaṃ parimāṇe sadā budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उर्ध्वाङ्कश्च यथासंज्ञस्तदधः स्थाश्च वामगाः । क्रमात् स्वदशगुणिताः परार्द्धान्ताः प्रकीर्तिताः

urdhvāṅkaśca yathāsaṃjñastadadhaḥ sthāśca vāmagāḥ | kramāt svadaśaguṇitāḥ parārddhāntāḥ prakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कर्तुं शक्यते संख्यासंज्ञा कालस्य दुर्गमात् । ब्रह्मणो द्विपरार्द्ध तु आयुरुक्तं मनीषिभिः

na kartuṃ śakyate saṃkhyāsaṃjñā kālasya durgamāt | brahmaṇo dviparārddha tu āyuruktaṃ manīṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एको दश शतं चैव सहस्त्रं चायुतं क्रमात् । नियुतं प्रयुतं कोटिरर्बुदं चाब्जखर्वकौ। निखर्वपद्मशङ्खाब्धिमध्यमान्तपरार्द्धकाः

eko daśa śataṃ caiva sahastraṃ cāyutaṃ kramāt | niyutaṃ prayutaṃ koṭirarbudaṃ cābjakharvakau| nikharvapadmaśaṅkhābdhimadhyamāntaparārddhakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालमानं त्रिधा ज्ञेयं चान्द्रं सौरं च सावनम् । भृतिदाने सदा सौरं चान्द्रं कौसीदवृद्धिषु । कल्पयेत् सावनं नित्यं दिनभृत्येऽवधौ सदा

kālamānaṃ tridhā jñeyaṃ cāndraṃ sauraṃ ca sāvanam | bhṛtidāne sadā sauraṃ cāndraṃ kausīdavṛddhiṣu | kalpayet sāvanaṃ nityaṃ dinabhṛtye'vadhau sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्य्यमाना कालमाना कार्य्यकालमितिस्त्रिधा । भृतिरुक्ता तु तद्विज्ञैः सा देया भाषिता यथा

kāryyamānā kālamānā kāryyakālamitistridhā | bhṛtiruktā tu tadvijñaiḥ sā deyā bhāṣitā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं भारस्त्वया तत्र स्थाप्यस्त्वैतावतीं भृतिम् । दास्यामि कार्व्यमाना सा कीर्त्तिता तन्निदेशकैः

ayaṃ bhārastvayā tatra sthāpyastvaitāvatīṃ bhṛtim | dāsyāmi kārvyamānā sā kīrttitā tannideśakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्सरे वत्सरे वापि मासि मासि दिने दिने । एतावतीं भृतिं तेऽहं दास्यामीति च कालिका

vatsare vatsare vāpi māsi māsi dine dine | etāvatīṃ bhṛtiṃ te'haṃ dāsyāmīti ca kālikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतावता कार्य्यमिदं कालेनापि त्वया कृतम् । भृतिमेतावतीं दास्ये कार्य्यकालमिता च सा

etāvatā kāryyamidaṃ kālenāpi tvayā kṛtam | bhṛtimetāvatīṃ dāsye kāryyakālamitā ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कुर्य्याद् भृतिलोपं तु तथा भृतिविलम्बनम् । अवश्यपोष्यभरणा भृतिर्मध्या प्रकीर्त्तिता

na kuryyād bhṛtilopaṃ tu tathā bhṛtivilambanam | avaśyapoṣyabharaṇā bhṛtirmadhyā prakīrttitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिपोष्या भृतिः श्रेष्ठा समान्नाच्छादनार्थिका । भवेदेकस्य भरणं यया सा हीनसंज्ञिका

paripoṣyā bhṛtiḥ śreṣṭhā samānnācchādanārthikā | bhavedekasya bharaṇaṃ yayā sā hīnasaṃjñikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा यथा तु गुणवान् भृतकस्तधृतिस्तथा । संयोज्या तु प्रयत्लेन नृपेणात्महिताय वै

yathā yathā tu guṇavān bhṛtakastadhṛtistathā | saṃyojyā tu prayatlena nṛpeṇātmahitāya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्यपोष्यवर्गस्य भरणं भृतकाद् भवेत् । तथा भृतिस्तु संयोज्या तद्योग्यभृतकाय वै

avaśyapoṣyavargasya bharaṇaṃ bhṛtakād bhavet | tathā bhṛtistu saṃyojyā tadyogyabhṛtakāya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये भृत्या हीनभृतिकाः शत्रवस्ते स्वयं कृताः । परस्य साधकास्ते तु छिद्रकोशप्रजाहराः

ye bhṛtyā hīnabhṛtikāḥ śatravaste svayaṃ kṛtāḥ | parasya sādhakāste tu chidrakośaprajāharāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नाच्छादनमात्रा हि भृतिः शूद्रादिषु स्मृता । तत्पापभागन्यथा स्यात् पोषको मांसभोजिषु

annācchādanamātrā hi bhṛtiḥ śūdrādiṣu smṛtā | tatpāpabhāganyathā syāt poṣako māṃsabhojiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् ब्राह्मणेनापहतं धनं तत् परलोकदम् । शूद्राय दत्तमपि यन्नरकायैव केवलम्

yad brāhmaṇenāpahataṃ dhanaṃ tat paralokadam | śūdrāya dattamapi yannarakāyaiva kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दो मध्यस्तथा शीघ्रस्त्रिविधो भृत्य उच्यते । समा मध्या च श्रेष्ठा च भृतिस्तेषां क्रमात् स्मृता

mando madhyastathā śīghrastrividho bhṛtya ucyate | samā madhyā ca śreṣṭhā ca bhṛtisteṣāṃ kramāt smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृत्यानां गृहकृत्यार्थं दिवा यामं समुत्सृजेत् । निशि यामत्रयं नित्यं दिनभृत्येऽर्द्धयामकम्

bhṛtyānāṃ gṛhakṛtyārthaṃ divā yāmaṃ samutsṛjet | niśi yāmatrayaṃ nityaṃ dinabhṛtye'rddhayāmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेभ्यः कार्यं कारयीत ह्युत्सवाद्यद्यैर्विना नृपः । अत्यावश्यं तूत्सवेऽपि हित्वा श्राद्धदिनं सदा

tebhyaḥ kāryaṃ kārayīta hyutsavādyadyairvinā nṛpaḥ | atyāvaśyaṃ tūtsave'pi hitvā śrāddhadinaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादहीनां भृतिं त्वार्त्ते दद्यात् त्रैमासिकीं ततः । पञ्चवत्सरभृत्ये तु न्यूनाधिक्यं यथा तथा

pādahīnāṃ bhṛtiṃ tvārtte dadyāt traimāsikīṃ tataḥ | pañcavatsarabhṛtye tu nyūnādhikyaṃ yathā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षाण्मासिकीं तु दीर्घात्र्ते तदृवं न च कल्पयेत् । नैव पक्षार्द्धमार्त्तस्य हातव्यात्यापि वै भृतिः

ṣāṇmāsikīṃ tu dīrghātrte tadṛvaṃ na ca kalpayet | naiva pakṣārddhamārttasya hātavyātyāpi vai bhṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवत्सरोषितस्यापि ग्राहाः प्रतिनिधिस्ततः । सुमहद्‌गुणिनं त्वात्र्त्त भृत्यर्द्ध कल्पयेत् सदा

saṃvatsaroṣitasyāpi grāhāḥ pratinidhistataḥ | sumahad‌guṇinaṃ tvātrtta bhṛtyarddha kalpayet sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेवां विना नृपः पक्षं दद्याद् भृत्याय वत्सरे

sevāṃ vinā nṛpaḥ pakṣaṃ dadyād bhṛtyāya vatsare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वारिंशत् समा नीताः सेवया येन वै नृपः । ततः सेवां विना तस्मै भृत्यर्द्ध कल्ययेत् सदा

catvāriṃśat samā nītāḥ sevayā yena vai nṛpaḥ | tataḥ sevāṃ vinā tasmai bhṛtyarddha kalyayet sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावज्जीवं तु तत्पुत्रेऽक्षमे बाले तदर्द्धकम् । भार्य्यायां वा सुशीलायां कन्यायां वा स्वश्रेयसे

yāvajjīvaṃ tu tatputre'kṣame bāle tadarddhakam | bhāryyāyāṃ vā suśīlāyāṃ kanyāyāṃ vā svaśreyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टमांशं पारितोष्यं दद्याद् भृत्याय वत्सरे। कार्याष्टमांशं वा दद्यात् कार्यं द्रागधिकं कृतम्

aṣṭamāṃśaṃ pāritoṣyaṃ dadyād bhṛtyāya vatsare| kāryāṣṭamāṃśaṃ vā dadyāt kāryaṃ drāgadhikaṃ kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वामिकायें विनष्टो यस्तत्पुत्रे तद्धृतिं वहेत् । यावद् बालोऽन्यथा पुत्रगुणान् दृष्ट्वा भृतिं वहेत्

svāmikāyeṃ vinaṣṭo yastatputre taddhṛtiṃ vahet | yāvad bālo'nyathā putraguṇān dṛṣṭvā bhṛtiṃ vahet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठांशं वा चतुर्थांशं भृतेर्भूत्यस्य पालयेत् । दद्यात् तदर्द्धं भृत्याय द्वित्रिवर्षेऽखिलं तु वा

ṣaṣṭhāṃśaṃ vā caturthāṃśaṃ bhṛterbhūtyasya pālayet | dadyāt tadarddhaṃ bhṛtyāya dvitrivarṣe'khilaṃ tu vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्पारुष्यान्यूनभृत्या स्वामी प्रबलदण्डतः । भृत्यं प्रशिक्षयेन्नित्यं शत्रुत्वं त्वपमानतः

vākpāruṣyānyūnabhṛtyā svāmī prabaladaṇḍataḥ | bhṛtyaṃ praśikṣayennityaṃ śatrutvaṃ tvapamānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृतिदानेन सन्तुष्टा मानेन परिवर्द्धिताः । सान्त्विता मृदुवाचा ये न त्यजन्त्वधिपं हि ते

bhṛtidānena santuṣṭā mānena parivarddhitāḥ | sāntvitā mṛduvācā ye na tyajantvadhipaṃ hi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधमा धनमिच्छन्ति धनमानौ तु मध्यमाः । उत्तमा मानमिच्छन्ति मानो हि महतां धनम्

adhamā dhanamicchanti dhanamānau tu madhyamāḥ | uttamā mānamicchanti māno hi mahatāṃ dhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथागुणान् स्वभृत्यांश्च प्रजाः संरञ्जयेन्नृपः । शाखाप्रदानतः कांश्चिदपरान् फलदानतः

yathāguṇān svabhṛtyāṃśca prajāḥ saṃrañjayennṛpaḥ | śākhāpradānataḥ kāṃścidaparān phaladānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यान् सुचक्षुषा हास्यैस्तथा कोमलया गिरा। सुभोजनैः सुवसनैस्ताम्बूलैश्च धनैरपि

anyān sucakṣuṣā hāsyaistathā komalayā girā| subhojanaiḥ suvasanaistāmbūlaiśca dhanairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कांश्चित् सुकुशलप्रश्नैरधिकारप्रदानतः । वाहनानां प्रदानेन योग्याभरणदानतः

kāṃścit sukuśalapraśnairadhikārapradānataḥ | vāhanānāṃ pradānena yogyābharaṇadānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छत्रातपत्रचमरदीपिकानां प्रदानतः । क्षमया प्रणिपातेन मानेनाभिगमेन च

chatrātapatracamaradīpikānāṃ pradānataḥ | kṣamayā praṇipātena mānenābhigamena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्कारेण च ज्ञानेन ह्यादरेण शमेन च । प्रेम्णा समीपवासेन स्वार्द्धासनप्रदानतः । सम्पूर्णासनदानेन स्तुत्योपकारकीर्त्तनात्

satkāreṇa ca jñānena hyādareṇa śamena ca | premṇā samīpavāsena svārddhāsanapradānataḥ | sampūrṇāsanadānena stutyopakārakīrttanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्त्कार्य्ये विनियुक्ता ये कार्य्याङ्करङ्कयेच्च तान् । लोहजैस्ताम्रजै रीतिभवै रजतसम्भवैः

yattkāryye viniyuktā ye kāryyāṅkaraṅkayecca tān | lohajaistāmrajai rītibhavai rajatasambhavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोवर्णै रत्नजैर्वापि यथायोग्यैः स्वलाञ्छनैः । प्रविज्ञानाय दूरात् तु वस्त्रैश्च मुकुटैरपि

sovarṇai ratnajairvāpi yathāyogyaiḥ svalāñchanaiḥ | pravijñānāya dūrāt tu vastraiśca mukuṭairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाद्यवाहनभेदैश्च भृत्यान् कुर्य्यात् पृथक् पृथक् । स्वविशिष्टं च यच्चिद्धं न दद्याद् कस्यचिन्नृपः

vādyavāhanabhedaiśca bhṛtyān kuryyāt pṛthak pṛthak | svaviśiṣṭaṃ ca yacciddhaṃ na dadyād kasyacinnṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दश प्रोक्ताः पुरोधाद्या ब्राह्मणाः सर्व एव ते । अभावे क्षत्रिया योज्यास्तदभावे तथोरुजाः

daśa proktāḥ purodhādyā brāhmaṇāḥ sarva eva te | abhāve kṣatriyā yojyāstadabhāve tathorujāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैव शूद्रास्तु संयोज्या गुणवन्तोऽपि पार्थिवैः

naiva śūdrāstu saṃyojyā guṇavanto'pi pārthivaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागग्राही क्षत्रियस्तु साहसाधिपतिश्च सः । ग्रामपो ब्राह्मणो योज्यः कायस्थो लेखकस्तथा

bhāgagrāhī kṣatriyastu sāhasādhipatiśca saḥ | grāmapo brāhmaṇo yojyaḥ kāyastho lekhakastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुल्कग्राही तु वैश्यो हि प्रतिहारश्च पादजः । सेनाधिपः क्षत्रियस्तु ब्राह्मणस्तदभावतः

śulkagrāhī tu vaiśyo hi pratihāraśca pādajaḥ | senādhipaḥ kṣatriyastu brāhmaṇastadabhāvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वैश्यो न च वै शूद्रः कातरश्च कदाचन। सेनापतिः शूर एव योज्यः सर्वासु जातिषु

na vaiśyo na ca vai śūdraḥ kātaraśca kadācana| senāpatiḥ śūra eva yojyaḥ sarvāsu jātiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ससङ्करचतुर्वर्णधर्मोऽयं नैव यावनः । यस्य वर्णस्य यो राजा स वर्णः सुखमेधते

sasaṅkaracaturvarṇadharmo'yaṃ naiva yāvanaḥ | yasya varṇasya yo rājā sa varṇaḥ sukhamedhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नोपकृतं मन्यते स्प न तुष्यति सुसेवनैः । कथान्तरे न स्मरति शङ्कते प्रलपत्यपि। क्षुब्धस्तनोति मर्माणि तं नृपं भृतकस्त्यजेत्

nopakṛtaṃ manyate spa na tuṣyati susevanaiḥ | kathāntare na smarati śaṅkate pralapatyapi| kṣubdhastanoti marmāṇi taṃ nṛpaṃ bhṛtakastyajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षणं युवराजादेः कृत्यमुक्तं समासतः

lakṣaṇaṃ yuvarājādeḥ kṛtyamuktaṃ samāsataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.