Library·Śukranīti (as far as the page goes)·3
पैशुन्यं चण्डता चौर्य्य मात्सर्य्यमतिलोभता । असत्यं कार्य्यघातित्वं तथालसकताप्यलम् । गुणिनामपि दोषाय गुणानाच्छाद्य जायते
paiśunyaṃ caṇḍatā cauryya mātsaryyamatilobhatā | asatyaṃ kāryyaghātitvaṃ tathālasakatāpyalam | guṇināmapi doṣāya guṇānācchādya jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातुः प्रियायाः पुत्रस्य धनस्य च विनाशनम् । बाल्ये मध्ये व वार्द्धक्ये महापापफलं क्रमात्
mātuḥ priyāyāḥ putrasya dhanasya ca vināśanam | bālye madhye va vārddhakye mahāpāpaphalaṃ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीमतामनपत्यत्वमधनानां च मूर्खता । स्त्रीणां षण्डपतित्वं च न सौख्यायेष्टनिर्गमः
śrīmatāmanapatyatvamadhanānāṃ ca mūrkhatā | strīṇāṃ ṣaṇḍapatitvaṃ ca na saukhyāyeṣṭanirgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्खः पुत्रोऽथवा कन्या चण्डी भार्य्या दरिद्रता । नीचसेवा ऋणं नित्यं नैतत् षट्कं सुखाय च
mūrkhaḥ putro'thavā kanyā caṇḍī bhāryyā daridratā | nīcasevā ṛṇaṃ nityaṃ naitat ṣaṭkaṃ sukhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाध्यापने नाध्ययने न देवे न गुरौ द्विजे । न कलासु न सङ्गीते सेवायां नार्जवे स्त्रियाम्
nādhyāpane nādhyayane na deve na gurau dvije | na kalāsu na saṅgīte sevāyāṃ nārjave striyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शौयें न च तपसि साहित्ये रमते मनः । यस्य मुक्तः खलः किं वा नररूपपशुश्च सः
na śauyeṃ na ca tapasi sāhitye ramate manaḥ | yasya muktaḥ khalaḥ kiṃ vā nararūpapaśuśca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योदयासहिष्णुश्च छिद्रदर्शी विनिन्दकः । द्रोहशीलः स्वान्तमलः प्रसन्नास्यः खलः स्मृतः
anyodayāsahiṣṇuśca chidradarśī vinindakaḥ | drohaśīlaḥ svāntamalaḥ prasannāsyaḥ khalaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्यैव न पर्याप्तमस्ति यद् ब्रह्मकोशजम् । आशया वर्द्धितस्यास्ति तस्याल्पमपि पूर्त्तिकृत्
ekasyaiva na paryāptamasti yad brahmakośajam | āśayā varddhitasyāsti tasyālpamapi pūrttikṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करोत्यकार्य्य साशोऽन्यं बोधयत्यनुमोदते
karotyakāryya sāśo'nyaṃ bodhayatyanumodate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्त्यन्योपदेशार्थे धूर्त्ताः साधुसमाः सदा । स्वकार्य्यार्थं प्रकुर्वन्ति ह्यकार्याणां शतन्तु ते
bhavantyanyopadeśārthe dhūrttāḥ sādhusamāḥ sadā | svakāryyārthaṃ prakurvanti hyakāryāṇāṃ śatantu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्रोराज्ञां पालयति सेवने च निरालसः । छायेव वर्त्तते नित्यं यतते चागमाय वै
pitrorājñāṃ pālayati sevane ca nirālasaḥ | chāyeva varttate nityaṃ yatate cāgamāya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशलः सर्वविद्यासु स पुत्रः प्रीतिकारकः । दुःखदो विपरीतो यो दुर्गुणो धननाशकः
kuśalaḥ sarvavidyāsu sa putraḥ prītikārakaḥ | duḥkhado viparīto yo durguṇo dhananāśakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्यौ नित्यं चानुरक्ता कुशला गृहकर्मणि । पुत्रप्रसूः सुशीला या प्रिया पत्युः सुयौवना
patyau nityaṃ cānuraktā kuśalā gṛhakarmaṇi | putraprasūḥ suśīlā yā priyā patyuḥ suyauvanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रापराधान् क्षमते या पुत्रपरिपोषिणी । सा माता प्रीतिदा नित्यं कुलटान्यातिदुःखदा
putrāparādhān kṣamate yā putraparipoṣiṇī | sā mātā prītidā nityaṃ kulaṭānyātiduḥkhadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्यागमार्थं पुत्रस्य वृत्त्यर्थं यतते च यः । पुत्रं सदा साधु शास्ति प्रीतिकृत् स पितानृणी
vidyāgamārthaṃ putrasya vṛttyarthaṃ yatate ca yaḥ | putraṃ sadā sādhu śāsti prītikṛt sa pitānṛṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः सहायं सदा कुर्य्यात् प्रतीपं न वदेत् क्वचित् । सत्यं हितं वक्ति याति दत्ते गृह्णाति मित्रताम्
yaḥ sahāyaṃ sadā kuryyāt pratīpaṃ na vadet kvacit | satyaṃ hitaṃ vakti yāti datte gṛhṇāti mitratām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीचस्यातिपरिचयो ह्यन्यगेहे सदा गतिः । जातौ सड्डे प्रातिकूल्यं मानहान्यै दरिद्रता
nīcasyātiparicayo hyanyagehe sadā gatiḥ | jātau saḍḍe prātikūlyaṃ mānahānyai daridratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याघ्राग्निसर्पहिंस्त्राणां न हि सङ्घर्षणं हितम् । सेवितत्वात्तु राज्ञो नैते मित्राः कस्य सन्ति किम् ?
vyāghrāgnisarpahiṃstrāṇāṃ na hi saṅgharṣaṇaṃ hitam | sevitatvāttu rājño naite mitrāḥ kasya santi kim ?
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दौर्मनस्यं च सुहृदां सुप्राबल्यं रिपोः सदा। विद्वत्स्वपि च दारिद्र्यं दारिद्र्ये बह्वपत्यता
daurmanasyaṃ ca suhṛdāṃ suprābalyaṃ ripoḥ sadā| vidvatsvapi ca dāridryaṃ dāridrye bahvapatyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनिगुणिवैद्यनृपजलहीने सदा स्थितः । दुःखाय कन्यकाप्येका पित्रोरपि च याचनम्
dhaniguṇivaidyanṛpajalahīne sadā sthitaḥ | duḥkhāya kanyakāpyekā pitrorapi ca yācanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरूपः सधनः स्वामी विद्वानपि बलाधिकः । न कामयेद् यथेष्टं यत् स्त्रीणां नैव सुसौख्यकृत्
surūpaḥ sadhanaḥ svāmī vidvānapi balādhikaḥ | na kāmayed yatheṣṭaṃ yat strīṇāṃ naiva susaukhyakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो यथेष्टं कामयते स्त्री तस्य वशगा भवेत् । सन्धारणाल्लालनाच्च यथा याति वशं शिशुः
yo yatheṣṭaṃ kāmayate strī tasya vaśagā bhavet | sandhāraṇāllālanācca yathā yāti vaśaṃ śiśuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्यं तत्साधकादींश्च तद्व्ययं सुविनिर्गमम् । विचिन्त्य कुरुते ज्ञानी नान्यथा लघ्वपि क्वचित्
kāryaṃ tatsādhakādīṃśca tadvyayaṃ suvinirgamam | vicintya kurute jñānī nānyathā laghvapi kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च व्ययाधिकं कार्यं कर्तुमीहेत पण्डितः । लाभाधिक्यं यत् क्रियते तत् सेव्यं व्यवसायिभिः । मूल्यं मानञ्च पण्यानां याथात्म्यान्मृग्यते सदा
na ca vyayādhikaṃ kāryaṃ kartumīheta paṇḍitaḥ | lābhādhikyaṃ yat kriyate tat sevyaṃ vyavasāyibhiḥ | mūlyaṃ mānañca paṇyānāṃ yāthātmyānmṛgyate sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपः स्त्रीकृषिसेवासूपभोग्ये नापि भक्षणे। हितः प्रतिनिधिर्नित्यं काव्येंऽन्ये तं नियोजयेत्
tapaḥ strīkṛṣisevāsūpabhogye nāpi bhakṣaṇe| hitaḥ pratinidhirnityaṃ kāvyeṃ'nye taṃ niyojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्जनत्वं मधुरभुम् जारश्चोरः सदेच्छति । साहाय्यन्तु बलिद्विष्टो वेश्या धनिकमित्रताम्
nirjanatvaṃ madhurabhum jāraścoraḥ sadecchati | sāhāyyantu balidviṣṭo veśyā dhanikamitratām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुनृपश्च छलं नित्यं स्वामिद्रव्यं कुसेवकः । तत्त्वन्तु ज्ञानवान् दम्भं तपोऽग्नि देवजीवकः
kunṛpaśca chalaṃ nityaṃ svāmidravyaṃ kusevakaḥ | tattvantu jñānavān dambhaṃ tapo'gni devajīvakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योग्या कान्तं च कुलटा जारं वैद्यं च व्याधितः । धृतपण्यो महार्घत्वं दानशीलन्तु याचकः । रक्षितारं मृगयते भीतश्छिद्रन्तु दुर्जनः
yogyā kāntaṃ ca kulaṭā jāraṃ vaidyaṃ ca vyādhitaḥ | dhṛtapaṇyo mahārghatvaṃ dānaśīlantu yācakaḥ | rakṣitāraṃ mṛgayate bhītaśchidrantu durjanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डायते विवदते स्वपित्यश्नाति मादकम् । करोति निष्फलं कर्म मूर्खा वा स्वेष्टनाशनम्
caṇḍāyate vivadate svapityaśnāti mādakam | karoti niṣphalaṃ karma mūrkhā vā sveṣṭanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमोगुणाधिकं क्षात्रं ब्राह्यं सत्त्वगुणाधिकम् । अन्यद्रजोऽधिकं तेजस्तेषु सत्त्वाधिकं वरम्
tamoguṇādhikaṃ kṣātraṃ brāhyaṃ sattvaguṇādhikam | anyadrajo'dhikaṃ tejasteṣu sattvādhikaṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाधिको ब्राह्मणस्तु जायते हि स्वकर्मणा । तत्तेजसोऽनुतेजांसि सन्ति च क्षत्रियादिषु
sarvādhiko brāhmaṇastu jāyate hi svakarmaṇā | tattejaso'nutejāṃsi santi ca kṣatriyādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वधर्मस्थं ब्राह्मणं हि दृष्ट्वा बिभ्यति चेतरे । क्षत्रियाद्या नान्यथा स्वधर्मञ्चातः समाचरेत्
svadharmasthaṃ brāhmaṇaṃ hi dṛṣṭvā bibhyati cetare | kṣatriyādyā nānyathā svadharmañcātaḥ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स्यात् स्वधर्महानिस्तु यया वृत्त्या च सा वरा । स देशः प्रवरो यत्र कुटुम्बपरिपोषणम्
na syāt svadharmahānistu yayā vṛttyā ca sā varā | sa deśaḥ pravaro yatra kuṭumbaparipoṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृषिस्तु चोत्तमा वृत्तिर्या सरिन्मातृका मता । मध्यमा वैश्यवृत्तिस्तु शूद्रवृत्तिस्तु चाधमा
kṛṣistu cottamā vṛttiryā sarinmātṛkā matā | madhyamā vaiśyavṛttistu śūdravṛttistu cādhamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याच्ञाधमतरा वृत्तिद्युत्तमा सा तपस्विषु । क्वचित् सेवोत्तमा वृत्तिर्धर्मशीलनृपस्य च
yācñādhamatarā vṛttidyuttamā sā tapasviṣu | kvacit sevottamā vṛttirdharmaśīlanṛpasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आध्वर्य्यवादिकं कर्म कृत्वा या गृह्यते भृतिः । सा किं महाधनायैन ? वाणिज्यमलमेव किम् ?
ādhvaryyavādikaṃ karma kṛtvā yā gṛhyate bhṛtiḥ | sā kiṃ mahādhanāyaina ? vāṇijyamalameva kim ?
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजसेवां विना द्रव्यं विपुलं नैव जायते । राजसेवातिगहना बुद्धिमद्भिर्विना न सा। कर्तुं शक्या चेतरेण ह्यसिधारेव सा सदा
rājasevāṃ vinā dravyaṃ vipulaṃ naiva jāyate | rājasevātigahanā buddhimadbhirvinā na sā| kartuṃ śakyā cetareṇa hyasidhāreva sā sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यालग्राही यथा व्यालं मन्त्री मन्त्रबलात् नृपम् । करोत्यधीनन्तु नृपे भयं बुद्धिमतां महत्
vyālagrāhī yathā vyālaṃ mantrī mantrabalāt nṛpam | karotyadhīnantu nṛpe bhayaṃ buddhimatāṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्यं तेजो बुद्धिमत्सु क्षात्रं राज्ञि प्रतिष्ठितम् । आरादेव सदा चास्ति तिष्ठन् दूरेऽपि बुद्धिमान्
brāhyaṃ tejo buddhimatsu kṣātraṃ rājñi pratiṣṭhitam | ārādeva sadā cāsti tiṣṭhan dūre'pi buddhimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धिपाशैर्बन्धयित्वा सन्ताडयति कर्षति । समीपस्थोऽपि दूरेऽस्ति ह्यप्रत्यक्षसहायवान्
buddhipāśairbandhayitvā santāḍayati karṣati | samīpastho'pi dūre'sti hyapratyakṣasahāyavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानुवाकहता बुद्धिर्व्यवहारक्षमा भवेत् । अनुवाकहता या तु न सा सर्वत्रगामिनी
nānuvākahatā buddhirvyavahārakṣamā bhavet | anuvākahatā yā tu na sā sarvatragāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथादौ पादगमनं यानगत्वमनन्तरम् । सुखाय कल्पते नित्यं दुःखाय विपरीतकम्
tathādau pādagamanaṃ yānagatvamanantaram | sukhāya kalpate nityaṃ duḥkhāya viparītakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं हि त्वनपत्यत्वं मृतापत्यवतः सदा । दुष्टयानात् पादगमो ह्यौदासीन्यं विरोधतः
varaṃ hi tvanapatyatvaṃ mṛtāpatyavataḥ sadā | duṣṭayānāt pādagamo hyaudāsīnyaṃ virodhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं देशाच्छादनतश्चर्मणा पादगूहनम् । ज्ञानलवदौर्विदग्ध्यादज्ञता प्रवरा मता
varaṃ deśācchādanataścarmaṇā pādagūhanam | jñānalavadaurvidagdhyādajñatā pravarā matā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परगृहनिवासाद्धधरण्ये निवसनं वरम् । प्रदुष्टभार्य्यागार्हस्थ्याद् भैक्ष्यं वा मरणं वरम्
paragṛhanivāsāddhadharaṇye nivasanaṃ varam | praduṣṭabhāryyāgārhasthyād bhaikṣyaṃ vā maraṇaṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वमैथुनमृणं गर्भाधानं स्वामित्वमेव च । खलसख्यमपथ्यन्तु प्राक् सुखं दुःखनिर्गमम्
śvamaithunamṛṇaṃ garbhādhānaṃ svāmitvameva ca | khalasakhyamapathyantu prāk sukhaṃ duḥkhanirgamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमन्त्रिभिर्नृपो रोगी कुवैद्यैः कुनृपैः प्रजा । कुसन्तत्या कुलं चात्मा कुबुद्ध्या हीयतेऽनिशम्
kumantribhirnṛpo rogī kuvaidyaiḥ kunṛpaiḥ prajā | kusantatyā kulaṃ cātmā kubuddhyā hīyate'niśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्त्यश्ववृषबालस्त्रीशुकानां शिक्षको यथा । तथा भवन्ति ते नित्यं संसर्गगुणधारकाः
hastyaśvavṛṣabālastrīśukānāṃ śikṣako yathā | tathā bhavanti te nityaṃ saṃsargaguṇadhārakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्याज्जयोऽवसरोक्त्या सद्वसनैः सुप्रसिद्धता । सभायां विद्यया मानस्त्रितयं त्वधिकारतः
syājjayo'vasaroktyā sadvasanaiḥ suprasiddhatā | sabhāyāṃ vidyayā mānastritayaṃ tvadhikārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुभार्य्या सुष्ठु चापत्यं सुविद्या सुधनं सुहृत् । सुदासदास्यौ सद्देहः सद्देश्म सुनृपः सदा । गृहिणां हि सुखाचालं दशैतानि न चान्यथा
subhāryyā suṣṭhu cāpatyaṃ suvidyā sudhanaṃ suhṛt | sudāsadāsyau saddehaḥ saddeśma sunṛpaḥ sadā | gṛhiṇāṃ hi sukhācālaṃ daśaitāni na cānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धाः सुशीला विश्वस्ताः सदाचाराः स्त्रियो नराः । क्लीवा वान्तःपुरे योज्या न युवा मित्रमप्युत
vṛddhāḥ suśīlā viśvastāḥ sadācārāḥ striyo narāḥ | klīvā vāntaḥpure yojyā na yuvā mitramapyuta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालं नियम्य कार्य्याणि ह्याचरेन्नान्यथा क्वचित् । गवादिष्वात्मवज्ञानमात्मानं चार्थधर्मयोः । नियुञ्जीतान्नसंसिद्ध्यै मातरं शिक्षणे गुरुम्
kālaṃ niyamya kāryyāṇi hyācarennānyathā kvacit | gavādiṣvātmavajñānamātmānaṃ cārthadharmayoḥ | niyuñjītānnasaṃsiddhyai mātaraṃ śikṣaṇe gurum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छेदनियमेनैव सदैवान्तःपुरं नरः
gacchedaniyamenaiva sadaivāntaḥpuraṃ naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्य्यानपत्या सद्यानं भारवाही सुरक्षकः । परदुःखहरा विद्या सेवकश्च निरालसः । षडेतानि सुखायालं प्रवासे तु नृणां सदा
bhāryyānapatyā sadyānaṃ bhāravāhī surakṣakaḥ | paraduḥkhaharā vidyā sevakaśca nirālasaḥ | ṣaḍetāni sukhāyālaṃ pravāse tu nṛṇāṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्गं निरुध्य न स्थेयं समर्थेनापि कर्हिचित् । सद्यानेनापि गच्छेन्न हट्टमार्गे नृपोऽपि च
mārgaṃ nirudhya na stheyaṃ samarthenāpi karhicit | sadyānenāpi gacchenna haṭṭamārge nṛpo'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ससहायः सदा च स्यादध्वगो नान्यथा क्वचित् । समीपसन्मार्गजलाभयग्रामेऽध्वगो वसेत्
sasahāyaḥ sadā ca syādadhvago nānyathā kvacit | samīpasanmārgajalābhayagrāme'dhvago vaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतादृशे च विरमेन्न मार्गे विपिनेऽपि न
atādṛśe ca viramenna mārge vipine'pi na
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यटनं चानशनमतिमैथुनमेव च । अत्यायासश्च सर्वेषां द्राग्जराकरणं महत्
atyaṭanaṃ cānaśanamatimaithunameva ca | atyāyāsaśca sarveṣāṃ drāgjarākaraṇaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यायासो हि विद्यासु जराकारी कलासु च
atyāyāso hi vidyāsu jarākārī kalāsu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गुणं तु गुणीकृत्य कीर्त्तयेत् स प्रियो भवेत् । गुणाधिक्यं कीर्त्तयति यः किं स्यान्न पुनः सखा ?
durguṇaṃ tu guṇīkṛtya kīrttayet sa priyo bhavet | guṇādhikyaṃ kīrttayati yaḥ kiṃ syānna punaḥ sakhā ?
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गुणं वक्ति सत्येन प्रियोऽपि सोऽप्रियो भवेत् । गुणं हि दुर्गुणीकृत्य वक्ति यः स्यात् कथं प्रियः ?
durguṇaṃ vakti satyena priyo'pi so'priyo bhavet | guṇaṃ hi durguṇīkṛtya vakti yaḥ syāt kathaṃ priyaḥ ?
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तुत्या वशं यान्ति देवा ह्यञ्जसा किं पुनर्नराः ? । प्रत्यक्षं दुर्गुणान् नैव वक्तुं शक्नोति कोऽप्यतः
stutyā vaśaṃ yānti devā hyañjasā kiṃ punarnarāḥ ? | pratyakṣaṃ durguṇān naiva vaktuṃ śaknoti ko'pyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वदुर्गुणान् स्वयं चातो विमृशेल्लोकशास्त्रतः
svadurguṇān svayaṃ cāto vimṛśellokaśāstrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वदुर्गुणश्रवणतो यस्तुष्यति न कुध्यति । स्वदोषस्य प्रविज्ञाने यतते त्यजति श्रुते । स्वगुणश्रवणान्नित्यं समस्तिष्ठति नाधिकः
svadurguṇaśravaṇato yastuṣyati na kudhyati | svadoṣasya pravijñāne yatate tyajati śrute | svaguṇaśravaṇānnityaṃ samastiṣṭhati nādhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गुणानां खनिरहं गुणाधानं कथं मयि ? । मय्येव चाज्ञताप्यस्ति मन्यते सोऽधिकोऽखिलात्
durguṇānāṃ khanirahaṃ guṇādhānaṃ kathaṃ mayi ? | mayyeva cājñatāpyasti manyate so'dhiko'khilāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स साधुस्तस्य देवा हि कलालेशं लभन्ति न
sa sādhustasya devā hi kalāleśaṃ labhanti na
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदाल्पमप्युपकृतं महत् साधुषु जायते । मन्यते सर्षपादल्पं महच्चोपकृतं खलः
sadālpamapyupakṛtaṃ mahat sādhuṣu jāyate | manyate sarṣapādalpaṃ mahaccopakṛtaṃ khalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षमिणं बलिनं साधुर्मन्यते दुर्जनोऽन्यथा । दुरुक्तमप्यतः साधोः क्षमयेद् दुर्जनस्य न
kṣamiṇaṃ balinaṃ sādhurmanyate durjano'nyathā | duruktamapyataḥ sādhoḥ kṣamayed durjanasya na
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा न क्रीडयेत् कैश्चित् कलहाय भवेद् यथा । विनोदेऽपि वदेन्नैवं ते भार्य्या कुलटास्ति किम्
tathā na krīḍayet kaiścit kalahāya bhaved yathā | vinode'pi vadennaivaṃ te bhāryyā kulaṭāsti kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपशब्दाश्च नो वाच्या मित्रभावाच्च केष्वपि । गोप्यं न गोपयेन्मित्रे तद्गोप्यं न प्रकाशयेत्
apaśabdāśca no vācyā mitrabhāvācca keṣvapi | gopyaṃ na gopayenmitre tadgopyaṃ na prakāśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैरीभूतोऽपि पश्चात् प्राक्कथितं वापि सर्वदा। विज्ञातमपि यद् दौष्ट्यं दर्शयेत्तन्न कर्हिचित्
vairībhūto'pi paścāt prākkathitaṃ vāpi sarvadā| vijñātamapi yad dauṣṭyaṃ darśayettanna karhicit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिकर्तुं यतेतैव गुप्तः कुर्य्यात् प्रतिक्रियाम्
pratikartuṃ yatetaiva guptaḥ kuryyāt pratikriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथार्थमपि न ब्रूयाद् बलवद् विपरीतकम् । दृष्टं त्वदृष्टवत् कुर्य्याच्छ्रतमप्यश्रुतं क्वचित्
yathārthamapi na brūyād balavad viparītakam | dṛṣṭaṃ tvadṛṣṭavat kuryyācchratamapyaśrutaṃ kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूकोऽन्धो बधिरः खञ्जः स्वापत्काले भवेन्नरः । अन्यथा दुःखमाप्नोति हीयते व्यवहारतः
mūko'ndho badhiraḥ khañjaḥ svāpatkāle bhavennaraḥ | anyathā duḥkhamāpnoti hīyate vyavahārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदेद् वृद्धानुकूलं यन्न बालसदृशं क्वचित् । परवेश्मगतस्तत् स्त्रीवीक्षणं न च कारयेत्
vaded vṛddhānukūlaṃ yanna bālasadṛśaṃ kvacit | paraveśmagatastat strīvīkṣaṇaṃ na ca kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधनादननुज्ञातान्न गृहणीयात् तु स्वामिताम् । स्वशिशुं शिक्षयेदन्यशिशुं नाप्यपराधिनम्
adhanādananujñātānna gṛhaṇīyāt tu svāmitām | svaśiśuṃ śikṣayedanyaśiśuṃ nāpyaparādhinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मनिरतो यस्तु नीतिहीनश्चलान्तरः । सङ्कर्षकोऽतिदण्डी तद्द्यामं त्यक्त्वान्यतो वसेत्
adharmanirato yastu nītihīnaścalāntaraḥ | saṅkarṣako'tidaṇḍī taddyāmaṃ tyaktvānyato vaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथार्थमपि विज्ञातमुभयोर्वादिनोर्मतम् । अनियुक्तो न वै ब्रूयाद्धीनः शत्रुर्भवेदतः
yathārthamapi vijñātamubhayorvādinormatam | aniyukto na vai brūyāddhīnaḥ śatrurbhavedataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वान्यविवादं तु विवदेन्नैव केनचित् । मिलित्वा सङ्घशो राजमन्त्रं नैव तु तर्कयेत्
gṛhītvānyavivādaṃ tu vivadennaiva kenacit | militvā saṅghaśo rājamantraṃ naiva tu tarkayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञातशास्त्रो, ने ब्रूयात् ज्योतिषं धर्मनिर्णयम् । नीति दण्डं चिकित्साञ्च प्रायश्चित्तं क्रियाफलम्
ajñātaśāstro, ne brūyāt jyotiṣaṃ dharmanirṇayam | nīti daṇḍaṃ cikitsāñca prāyaścittaṃ kriyāphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारतन्त्र्यात् परं दुःखं न स्वातन्त्र्यात् परं सुखम् । अप्रवासी गृही नित्यं स्वतन्त्रः सुखमेधते
pāratantryāt paraṃ duḥkhaṃ na svātantryāt paraṃ sukham | apravāsī gṛhī nityaṃ svatantraḥ sukhamedhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूतनप्राक्तनानां च व्यवहारविदां धिया । प्रतिक्षणं चाभिनवो व्यवहारो भवेदतः
nūtanaprāktanānāṃ ca vyavahāravidāṃ dhiyā | pratikṣaṇaṃ cābhinavo vyavahāro bhavedataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्तुं न शक्यते प्रायः पत्यक्षादनुमानतः । उपमानेन तज्ज्ञानं भवेदाप्तोपदेशतः
vaktuṃ na śakyate prāyaḥ patyakṣādanumānataḥ | upamānena tajjñānaṃ bhavedāptopadeśataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथितं तु समासेन सामान्यं नृपराष्ट्रयोः । नीतिशास्त्रं हितायालं यद् विशिष्टं नृपे स्मृतम्
kathitaṃ tu samāsena sāmānyaṃ nṛparāṣṭrayoḥ | nītiśāstraṃ hitāyālaṃ yad viśiṣṭaṃ nṛpe smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.