Svayambhupurana 7

इतिश्री स्वयंभू धर्म्मधातु वागीश्वराभिधान प्रसिद्ध प्रवर्तनो नाम षष्ठो ऽध्यायः । सप्तम अध्यायः स्वयम्भूधर्मधातुवागीश्वरगुतिकृतप्रवर्तनो नाम अथ भूयः स मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महामतिः । भगवन्त त मानस्य साञ्जलिरेवमव्रवीत्

itiśrī svayaṃbhū dharmmadhātu vāgīśvarābhidhāna prasiddha pravartano nāma ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ / saptama adhyāyaḥ svayambhūdharmadhātuvāgīśvaragutikṛtapravartano nāma atha bhūyaḥ sa maitreyo bodhisattvo mahāmatiḥ / bhagavanta ta mānasya sāñjalirevamavravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवच्छिलयाछाद्य धर्म्मधातुमिमं कदा । केनैव हेतुना स्तूपं को व्यधादीष्टिकामयं

bhagavacchilayāchādya dharmmadhātumimaṃ kadā / kenaiva hetunā stūpaṃ ko vyadhādīṣṭikāmayaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन्तत्समालोक्य सर्व्वाल्लोकान्सकौतुकान् । एतद्धेतु समादिश्य विनोदयितुमर्हति

bhagavantatsamālokya sarvvāllokānsakautukān / etaddhetu samādiśya vinodayitumarhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संप्रार्थितं तेन मैत्रेयेन मुनीश्वरः । भगवान्स महासत्त्वं सम्पश्यन्नेवमादिशत्

iti saṃprārthitaṃ tena maitreyena munīśvaraḥ / bhagavānsa mahāsattvaṃ sampaśyannevamādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु मैत्रेय येनायं गुप्तिकृतो प्रकाशने । एतद्धेतुं समाख्यासि सर्वे लोकाभिबोधने

śṛṇu maitreya yenāyaṃ guptikṛto prakāśane / etaddhetuṃ samākhyāsi sarve lokābhibodhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यथा निवृतिं याते संबुद्धे कनकमुनौ । विंशति वर्ष साहस्र नृर्णामायु यदा भवेत्

tadyathā nivṛtiṃ yāte saṃbuddhe kanakamunau / viṃśati varṣa sāhasra nṛrṇāmāyu yadā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाभू भगवांञ्छास्ता धर्म्मराजो मुनीश्वरः । सर्वज्ञो ऽर्हमहाभिज्ञः काश्यपाख्यस्तथागतः

tadābhū bhagavāṃñchāstā dharmmarājo munīśvaraḥ / sarvajño 'rhamahābhijñaḥ kāśyapākhyastathāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स संबुद्धो महापुर्या वाराणस्यामुपाश्रमे । मृगदावे जिनावासे विजहार ससांधिकः

sa saṃbuddho mahāpuryā vārāṇasyāmupāśrame / mṛgadāve jināvāse vijahāra sasāṃdhikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा संबोधिसत्त्वो ऽहं ज्योतिराजा भिधःकिल । काश्यपस्य जगच्छाम्तुः शरणस्थ उपासकः

tadā saṃbodhisattvo 'haṃ jyotirājā bhidhaḥkila / kāśyapasya jagacchāmtuḥ śaraṇastha upāsakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा स काश्यपः शास्ता सर्वत्रैधातुकाधिपः । सद्धर्म्मं समुपादेष्टुं सभासने समाश्रयेत्

yadā sa kāśyapaḥ śāstā sarvatraidhātukādhipaḥ / saddharmmaṃ samupādeṣṭuṃ sabhāsane samāśrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सद्धर्म्मामृतं पातुं सर्वे लोकाः समागताः । ब्रह्मशक्रादयो देवाः सर्वे लोकाधिपा अपि

tatsaddharmmāmṛtaṃ pātuṃ sarve lokāḥ samāgatāḥ / brahmaśakrādayo devāḥ sarve lokādhipā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहास्तारागणश्चापि विद्याधराश्चसाप्सराः । सिद्धासाध्याश्च रुद्राश्च यक्ष गुह्यक किन्नराः

grahāstārāgaṇaścāpi vidyādharāścasāpsarāḥ / siddhāsādhyāśca rudrāśca yakṣa guhyaka kinnarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भाण्डा राक्षसाश्चापि नागाश्च गरुडा अपि । ऋषयस्तापसाश्चापि तीर्थिका ब्रह्मचारिणः

kumbhāṇḍā rākṣasāścāpi nāgāśca garuḍā api / ṛṣayastāpasāścāpi tīrthikā brahmacāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतयो योगिनश्चापि तथान्येचाप्युपासकाः । ब्राह्मणा क्षत्रियाश्चापि राजानोपि महीभृतः

yatayo yoginaścāpi tathānyecāpyupāsakāḥ / brāhmaṇā kṣatriyāścāpi rājānopi mahībhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्याश्च मन्त्रिणो ऽमात्या भृत्या सैन्याधिपागणा अपिः । शिल्पिनो वणिजश्चापि सार्थवाहो महाजनाः

vaiśyāśca mantriṇo 'mātyā bhṛtyā sainyādhipāgaṇā apiḥ / śilpino vaṇijaścāpi sārthavāho mahājanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौरा जानपदा ग्राम्यानैगमाः पार्वता अपि । तथोन्य देशिका लोका अपि सर्व्वे समागताः

paurā jānapadā grāmyānaigamāḥ pārvatā api / tathonya deśikā lokā api sarvve samāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सभासनासीनं संबुद्ध स्तं मुनीश्वरं । भगवन्तं समालोक्य सर्वे संघाः समाययुः

tatra sabhāsanāsīnaṃ saṃbuddha staṃ munīśvaraṃ / bhagavantaṃ samālokya sarve saṃghāḥ samāyayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिक्षवः श्रावकाः सर्वे यतयो योगिनो ऽपिः । चैलकाव्रतिनश्चापि सर्वे उपासका अपि

bhikṣavaḥ śrāvakāḥ sarve yatayo yogino 'piḥ / cailakāvratinaścāpi sarve upāsakā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिक्षुण्योपि तथा सर्वाश्चैलिकाः व्रतिण्यः । श्राविकाश्चापिः तथान्याः समुपागताः

bhikṣuṇyopi tathā sarvāścailikāḥ vratiṇyaḥ / śrāvikāścāpiḥ tathānyāḥ samupāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिसत्त्वा महासत्त्वा ऋषयो ब्रह्मचारिणः । तीर्थिका वैष्णवाः शैवार्निर्गन्थाश्च तपस्विनः

bodhisattvā mahāsattvā ṛṣayo brahmacāriṇaḥ / tīrthikā vaiṣṇavāḥ śaivārnirganthāśca tapasvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथान्ये ऽपि समायाताः सद्धर्मगुणलालसाः । सर्वे ऽपि ते मुनीन्द्र स्तं दृष्ट्वा ययौ प्रमोदिताः

tathānye 'pi samāyātāḥ saddharmaguṇalālasāḥ / sarve 'pi te munīndra staṃ dṛṣṭvā yayau pramoditāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सर्वे ऽपि ते लोकास्तं मुनीन्द्रं यथाक्रमं । अभ्यर्च्य विधिना नत्वा तत्सभायामुपाश्रयन्

tatra sarve 'pi te lokāstaṃ munīndraṃ yathākramaṃ / abhyarcya vidhinā natvā tatsabhāyāmupāśrayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सर्वे ऽपि ते लोकाः परिवृत्य समन्ततः । पुरस्कृत्य मुनीन्द्रन्तं संपश्यन्तः समाहिताः

tatra sarve 'pi te lokāḥ parivṛtya samantataḥ / puraskṛtya munīndrantaṃ saṃpaśyantaḥ samāhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सद्धर्म्मामृतं पातुं तृषार्त्ता इव सागरं । साञ्जलयः प्रसन्नास्याः समातस्थु यथाक्रमं

tatsaddharmmāmṛtaṃ pātuṃ tṛṣārttā iva sāgaraṃ / sāñjalayaḥ prasannāsyāḥ samātasthu yathākramaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तांलोकान्समुपासीनान्सर्वान्सघान्सुरानपि । सर्वाल्लोकाधिपांश्चापि दृष्ट्वा स भगवाञ्जिनः

tāṃlokānsamupāsīnānsarvānsaghānsurānapi / sarvāllokādhipāṃścāpi dṛṣṭvā sa bhagavāñjinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आर्यसत्यं समारभ्य संबोधि ज्ञानसाधनं । आदि मध्यान्त कल्याणं सद्धर्म्म समुपादिशत्

āryasatyaṃ samārabhya saṃbodhi jñānasādhanaṃ / ādi madhyānta kalyāṇaṃ saddharmma samupādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सद्धर्म्मामृतं पीत्वा सर्वे ऽलोकाः प्रवोधिताः । सदा भद्रसुखं प्राप्नु समीच्छिरे सुसंवरं

tatsaddharmmāmṛtaṃ pītvā sarve 'lokāḥ pravodhitāḥ / sadā bhadrasukhaṃ prāpnu samīcchire susaṃvaraṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सर्वे ऽपि ते लोकाः संबुद्ध गुणवाञ्छिनः । बोधिचर्या व्रतं धृत्वा संचरिरे सदा शुभे

tataḥ sarve 'pi te lokāḥ saṃbuddha guṇavāñchinaḥ / bodhicaryā vrataṃ dhṛtvā saṃcarire sadā śubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा सर्वाणि कार्याणि कृत्वा वज्री स योगवित् । मञ्जुदेवः स भार्यान्ते स्वयं निर्वृतिमाययौ

tadā sarvāṇi kāryāṇi kṛtvā vajrī sa yogavit / mañjudevaḥ sa bhāryānte svayaṃ nirvṛtimāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गत्वा महाचीने स मञ्जुश्री जिनाश्रमें । स्वदिव्यवपुराधाय तंस्थौ भार्या समन्वितः

tato gatvā mahācīne sa mañjuśrī jināśrameṃ / svadivyavapurādhāya taṃsthau bhāryā samanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र तेषां शरीराणि शिष्याः सर्वे ऽपि पावके । संस्कृत्य विधिनास्थीनि गृहित्वा समशोधयन्

atra teṣāṃ śarīrāṇi śiṣyāḥ sarve 'pi pāvake / saṃskṛtya vidhināsthīni gṛhitvā samaśodhayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ते ऽत्र तदस्थीनिगर्व्यस्थाप्य यथाविधि । चैत्यं कृत्वा प्रतिस्थाप्य समभ्यर्च्य सदाभजन

tataste 'tra tadasthīnigarvyasthāpya yathāvidhi / caityaṃ kṛtvā pratisthāpya samabhyarcya sadābhajana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येयीदं चैत्यमभ्यर्च्य भजन्ति श्रद्धया सदा । ते तस्य मञ्जुदेवस्य सद्धर्म्मगुणमाप्नुयुः

yeyīdaṃ caityamabhyarcya bhajanti śraddhayā sadā / te tasya mañjudevasya saddharmmaguṇamāpnuyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्वैवं येभिवाञ्छन्ति मञ्जुश्री धर्म्मसद्गुणं । अत्र मञ्जुश्री यश्चैत्य सर्वदा प्रभजन्तु ते

matvaivaṃ yebhivāñchanti mañjuśrī dharmmasadguṇaṃ / atra mañjuśrī yaścaitya sarvadā prabhajantu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण निशम्य ते सभाजनाः । सर्वे तथेति श्रुत्व प्रात्यनन्दत्प्रवोधिताः

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa niśamya te sabhājanāḥ / sarve tatheti śrutva prātyanandatpravodhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथासौ भगवान् भूयः शाक्यसिंहो मुनीश्वरः । मैत्रेय स्तं सभांचापि समालोक्यैवमादिशत्

athāsau bhagavān bhūyaḥ śākyasiṃho munīśvaraḥ / maitreya staṃ sabhāṃcāpi samālokyaivamādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत श्चिराङ्गते काले गौडराष्ट्रे नराधिपः । अभूत्प्रचण्ड देवाख्यः श्रीमान् वज्रधरांशजः

tata ścirāṅgate kāle gauḍarāṣṭre narādhipaḥ / abhūtpracaṇḍa devākhyaḥ śrīmān vajradharāṃśajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स राजा सुचिरं राज्यं नीतिधर्म्मेण पालयन् । सर्वाल्लोकाञ्छुभे धर्मे नियुज्य समचारयत्

sa rājā suciraṃ rājyaṃ nītidharmmeṇa pālayan / sarvāllokāñchubhe dharme niyujya samacārayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद्धर्म्मानुभावेन सदा तत्र समन्ततः । सुभिक्षं मंगलोत्साहं निरुत्पातनवर्क्तत

etaddharmmānubhāvena sadā tatra samantataḥ / subhikṣaṃ maṃgalotsāhaṃ nirutpātanavarktata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा सर्वे ऽपि ते लोकाः सद्धर्मगुणलालसाः । कुलधर्म समाचारा दानशीलव्रतारताः

tadā sarve 'pi te lokāḥ saddharmaguṇalālasāḥ / kuladharma samācārā dānaśīlavratāratāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यसंघा निकाधीराश्चतुर्ब्रह्मविहारिणः । कुलेशभजनं कृत्वा प्राचरन्त मिथो हिते

satyasaṃghā nikādhīrāścaturbrahmavihāriṇaḥ / kuleśabhajanaṃ kṛtvā prācaranta mitho hite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा स नृपती राजा सर्वाल्लोकाञ्छुभार्थिनः । मुदितस्तान्समामन्त्रय सम्पश्यन्नेवमादिशत्

dṛṣṭvā sa nṛpatī rājā sarvāllokāñchubhārthinaḥ / muditastānsamāmantraya sampaśyannevamādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भो लोकाः पौरिकाः सर्वे सद्धर्म यदि वाञ्छथ । त्रिरत्न भजनं कृत्वा चरत बोधिसम्वरं

bho lokāḥ paurikāḥ sarve saddharma yadi vāñchatha / triratna bhajanaṃ kṛtvā carata bodhisamvaraṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन यूयं शुभात्मानः परिशुद्धत्रिमण्डलाः । बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भवत बोधिचारिणः

tena yūyaṃ śubhātmānaḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / bodhisattvā mahāsattvā bhavata bodhicāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ते निर्मलात्मानो निःक्लेशो विमलेन्द्रियाः । अर्हन्ता बोधिमासाद्य सम्बुद्धपदमाप्स्यथः

tataste nirmalātmāno niḥkleśo vimalendriyāḥ / arhantā bodhimāsādya sambuddhapadamāpsyathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादिष्टं नरेन्द्रेण सर्वे लोका निशंम्यते । तथेति प्रतिविज्ञप्य प्राभ्यनन्दत्प्रवोधिताः

ityādiṣṭaṃ narendreṇa sarve lokā niśaṃmyate / tatheti prativijñapya prābhyanandatpravodhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सर्वे ऽपि ते लोका धृत्वा राज्ञानुशासनं । त्रिरत्नभजनं कृत्वा प्राचरन्त शुभाचरिं

tataḥ sarve 'pi te lokā dhṛtvā rājñānuśāsanaṃ / triratnabhajanaṃ kṛtvā prācaranta śubhācariṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा तान्सकलाल्लोकान् बोधिचर्या व्रतारतान् । महानन्द प्रसन्नात्मा पुनरेव व्यचिन्तयन्

dṛṣṭvā tānsakalāllokān bodhicaryā vratāratān / mahānanda prasannātmā punareva vyacintayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सफलं जीवितं जन्म ममयेच्छासनारताः । सर्वे ऽलोकाः समाधाय प्रचरन्ति सदा शुभे

saphalaṃ jīvitaṃ janma mamayecchāsanāratāḥ / sarve 'lokāḥ samādhāya pracaranti sadā śubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रचण्डदेवौ ऽसौ दृष्ट्वा राज्यं महोत्सवं । संसारे ऽनर्थ संदृष्ट्वा चिन्तयामास सात्मवत्

atha pracaṇḍadevau 'sau dṛṣṭvā rājyaṃ mahotsavaṃ / saṃsāre 'nartha saṃdṛṣṭvā cintayāmāsa sātmavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्राहं जलसांक्रान्तो ऽनु नस्यां जिर्ण्णितेन्द्रियः । तदारोगाभिभूतो ऽपि व्रजेयंमणं ध्रुवं

atrāhaṃ jalasāṃkrānto 'nu nasyāṃ jirṇṇitendriyaḥ / tadārogābhibhūto 'pi vrajeyaṃmaṇaṃ dhruvaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदत्रैव कियत्कालं तिष्ठेयं सन्सुखान्वितः । अवश्यं भाविनो भावा भवन्ति भवचारिणां

tadatraiva kiyatkālaṃ tiṣṭheyaṃ sansukhānvitaḥ / avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavanti bhavacāriṇāṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदा भवे भवेद् भद्रमेव सद्धर्म्मचारिणां । दुःखमेव सदा कामचारिणां भवचारणे

sadā bhave bhaved bhadrameva saddharmmacāriṇāṃ / duḥkhameva sadā kāmacāriṇāṃ bhavacāraṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादहं परित्यज्य कामाश्रय गृहाश्रमं । निर्जने वन एकाकी विहरेयं समाहितः

tasmādahaṃ parityajya kāmāśraya gṛhāśramaṃ / nirjane vana ekākī vihareyaṃ samāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृत्वा रत्नत्रयं ध्यात्वा संबोधिनिहिताशयः । बोधिचर्याव्रतं धृत्वा संचरेयं जगद्धिते

smṛtvā ratnatrayaṃ dhyātvā saṃbodhinihitāśayaḥ / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcareyaṃ jagaddhite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति निश्चित्य स प्राज्ञः प्रचण्डदेव आत्मवित् । नृपतिमन्त्रिणः सर्वान्समामन्त्र्यैवमादिशत्

iti niścitya sa prājñaḥ pracaṇḍadeva ātmavit / nṛpatimantriṇaḥ sarvānsamāmantryaivamādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भो सर्व मन्त्रिणो यूयं शृणुध्वं मे वचो हितं । अथ मयाख्यातं तथा चरितुमर्हथ

bho sarva mantriṇo yūyaṃ śṛṇudhvaṃ me vaco hitaṃ / atha mayākhyātaṃ tathā caritumarhatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यथा जरासाक्रान्तो वृद्धोस्यां जीर्णितेन्द्रियः । तथा रोगाभिभूतो ऽपि ग्रसिष्ये मृत्युना ध्रुवं

tadyathā jarāsākrānto vṛddhosyāṃ jīrṇitendriyaḥ / tathā rogābhibhūto 'pi grasiṣye mṛtyunā dhruvaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति मे त्रस्यते चित्तं दुर्गति भयशंकितं । अवश्यं भाविनो भावा भवचारिणां

iti me trasyate cittaṃ durgati bhayaśaṃkitaṃ / avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavacāriṇāṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवे भवेत् सदा भद्रमेव सद्धर्मचारिणां । दुःखमेव सदाकामचारिणां भवचारिणे

bhave bhavet sadā bhadrameva saddharmacāriṇāṃ / duḥkhameva sadākāmacāriṇāṃ bhavacāriṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनर्थराज्यं विषयोपभोग्यं भयंकरं सर्पभयाकुलं यत् । अनित्यमसारेति विचिन्त्य तत्र आगारमध्यावसितुं न रोचते

anartharājyaṃ viṣayopabhogyaṃ bhayaṃkaraṃ sarpabhayākulaṃ yat / anityamasāreti vicintya tatra āgāramadhyāvasituṃ na rocate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति मत्वाहमुत्सृज्य कामाश्रयं गृहाश्रमं । वनाश्रमे शुभारामे विहर्तुमुत्सहे ऽधुना

iti matvāhamutsṛjya kāmāśrayaṃ gṛhāśramaṃ / vanāśrame śubhārāme vihartumutsahe 'dhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदहं स्वात्मजं पुत्रं शक्तिदेवं नृपासने । प्रतिष्ठाप्य नृपं कर्तुमिच्छामि सांप्रतं खलु

tadahaṃ svātmajaṃ putraṃ śaktidevaṃ nṛpāsane / pratiṣṭhāpya nṛpaṃ kartumicchāmi sāṃprataṃ khalu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् भवन्तो निशम्यात्र सर्वे ऽपि मम शासनं । अभिषिंच्य नृपं कृत्वा भजतैनं ममात्मजं

tad bhavanto niśamyātra sarve 'pi mama śāsanaṃ / abhiṣiṃcya nṛpaṃ kṛtvā bhajatainaṃ mamātmajaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादिष्टं नरेन्द्रेण श्रुत्वा ते मन्त्रिणो जनाः । प्रमाणं शासनं भर्तुरित्येवं प्रतिशुश्रुवः

ityādiṣṭaṃ narendreṇa śrutvā te mantriṇo janāḥ / pramāṇaṃ śāsanaṃ bharturityevaṃ pratiśuśruvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा स राजा पुत्रं शक्तिदेवमामन्त्रयैवमाह । भेदो दण्डः सामदानमित्यत्युपायचतुष्टयं

tadā sa rājā putraṃ śaktidevamāmantrayaivamāha / bhedo daṇḍaḥ sāmadānamityatyupāyacatuṣṭayaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्राहं जरसाभिक्रान्तं नूनं स्याद् निर्जितेन्द्रियं । तदा रोगाभिभूते ऽपि वज्रेयं मरणं धुवं

atrāhaṃ jarasābhikrāntaṃ nūnaṃ syād nirjitendriyaṃ / tadā rogābhibhūte 'pi vajreyaṃ maraṇaṃ dhuvaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् वनाश्रयमिच्छामि श्रेयः श्लाघेन यत्मना । पुरो मृत्यु रिपुं हन्ति गृहसंरक्तमेव वा

tad vanāśrayamicchāmi śreyaḥ ślāghena yatmanā / puro mṛtyu ripuṃ hanti gṛhasaṃraktameva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् संसारभीतो मे वहुधा भयशंकया । नात्र स्थातुं मनोरेमे गच्छामि निर्जनं वनं

tasmāt saṃsārabhīto me vahudhā bhayaśaṃkayā / nātra sthātuṃ manoreme gacchāmi nirjanaṃ vanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् मया यथा प्रोक्तं तथा चरितुमर्हसि । प्रजानां पालनं कृत्वा धर्मनीत्या समाचर

tasmāt mayā yathā proktaṃ tathā caritumarhasi / prajānāṃ pālanaṃ kṛtvā dharmanītyā samācara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकान् मा खेख यत्तापैः कुलधर्म्म समाचर । परेष्वपि दयायुक्तैर्दानं हि श्रद्धया कुरु

lokān mā khekha yattāpaiḥ kuladharmma samācara / pareṣvapi dayāyuktairdānaṃ hi śraddhayā kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणातिपातादत्तादान काममिथ्यादिं मा कुरु । मा मृषावाद पैशून्यं पारुष्यं संभिन्नमेव च

prāṇātipātādattādāna kāmamithyādiṃ mā kuru / mā mṛṣāvāda paiśūnyaṃ pāruṣyaṃ saṃbhinnameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माभिध्या व्यापाददोषैर्मिथ्यादृष्ट्यादि संत्यज । एतानि तानि सर्वाणि धारय दृढचेतसा

mābhidhyā vyāpādadoṣairmithyādṛṣṭyādi saṃtyaja / etāni tāni sarvāṇi dhāraya dṛḍhacetasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापानां मूल एषो हि सुगतेनेति देशितः । इत्थं कृते ऽपि नृपतेरितयो न भविष्यति

pāpānāṃ mūla eṣo hi sugateneti deśitaḥ / itthaṃ kṛte 'pi nṛpateritayo na bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कस्मात् धर्म्मेण प्राप्यते राज्यं धर्म्मेण धनवर्द्धनं । धर्म्मेण धनसाध्यन्ते धर्म्मेण काम सिध्यते

tatkasmāt dharmmeṇa prāpyate rājyaṃ dharmmeṇa dhanavarddhanaṃ / dharmmeṇa dhanasādhyante dharmmeṇa kāma sidhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामसिध्येन मोक्षं च प्राप्यते नात्र संशयः । अनेन ज्ञानमार्गेण सशास नृपतिः सुतं

kāmasidhyena mokṣaṃ ca prāpyate nātra saṃśayaḥ / anena jñānamārgeṇa saśāsa nṛpatiḥ sutaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततःस जनको राजा शक्तिदेवं ममात्मजं । अभिषिंच्य प्रतिस्थाप्य नृपासने नृपं व्यधात्

tataḥsa janako rājā śaktidevaṃ mamātmajaṃ / abhiṣiṃcya pratisthāpya nṛpāsane nṛpaṃ vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानांकुशभयेनैव कुंचितः सगजो यथानिव । तत्र स जनकः सर्व पुत्राय सर्वमर्प्पयेत्

jñānāṃkuśabhayenaiva kuṃcitaḥ sagajo yathāniva / tatra sa janakaḥ sarva putrāya sarvamarppayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्त्वा परिग्रहान् सर्वान् पुनरेवमभाषत । अद्यारभ्यासि सर्वेषां लोकानामधिपः प्रभुं

tyaktvā parigrahān sarvān punarevamabhāṣata / adyārabhyāsi sarveṣāṃ lokānāmadhipaḥ prabhuṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वधर्मानुशास्ता च सर्वसत्त्वहितार्थभृत् । नमाम पितरं तेन श्रुत्वा वाक्यं रसानिव

sarvadharmānuśāstā ca sarvasattvahitārthabhṛt / namāma pitaraṃ tena śrutvā vākyaṃ rasāniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धृत्वाज्ञां ते यथा तात प्रजानां प्रतिपालने । इति प्रशाश्य ततो भूपः प्रचण्डदेव सन्मतिः

dhṛtvājñāṃ te yathā tāta prajānāṃ pratipālane / iti praśāśya tato bhūpaḥ pracaṇḍadeva sanmatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रबोध्य पुत्रपत्न्यादिं एको ययौ वनाश्रमे । तृणासनस तत्र स निर्जनेरण्ये विविक्ते उतजाश्रये

prabodhya putrapatnyādiṃ eko yayau vanāśrame / tṛṇāsanasa tatra sa nirjaneraṇye vivikte utajāśraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृणासनसमासीन तस्थौ ध्यान समाहितः । तत्रैकं विहरन् कंचित्कालं स ऋषिधर्म्मभृत्

tṛṇāsanasamāsīna tasthau dhyāna samāhitaḥ / tatraikaṃ viharan kaṃcitkālaṃ sa ṛṣidharmmabhṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वसत्त्वहितोत्साही मनसैवं व्यचिन्तयत् । किमेवं निर्ज्जने ऽरण्ये ध्यात्वैको विहरन्निह

sarvasattvahitotsāhī manasaivaṃ vyacintayat / kimevaṃ nirjjane 'raṇye dhyātvaiko viharanniha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्मै समुपदेक्ष्यामि सद्धर्म्म बोधिसाधनं । दानशीलक्षमावीर्यध्यानप्रज्ञासमुद्भवं

kasmai samupadekṣyāmi saddharmma bodhisādhanaṃ / dānaśīlakṣamāvīryadhyānaprajñāsamudbhavaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यं सत्त्वहितार्थाय समाख्यातं मुनीश्वरैः । तदेवं निर्ज्जने स्थित्वा किं मे धर्मार्थसाधनं

puṇyaṃ sattvahitārthāya samākhyātaṃ munīśvaraiḥ / tadevaṃ nirjjane sthitvā kiṃ me dharmārthasādhanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विना सत्त्वहितार्थेन निरर्थ तपसापि हि । किमत्र दुष्करेणापि तपसा सिद्धिसाधनं

vinā sattvahitārthena nirartha tapasāpi hi / kimatra duṣkareṇāpi tapasā siddhisādhanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केवलं सद्गतौ श्रीमत्सौख्यलाभार्थमेव यत् । विना सत्त्वहितार्थेन निष्फलं सिद्धिसाधनं

kevalaṃ sadgatau śrīmatsaukhyalābhārthameva yat / vinā sattvahitārthena niṣphalaṃ siddhisādhanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदत्र निर्ज्जने स्थित्वा तपसा निष्फलं मम । यत्सत्त्वानां हितार्थाय धर्म्मश्रीगुणसाधनं

tadatra nirjjane sthitvā tapasā niṣphalaṃ mama / yatsattvānāṃ hitārthāya dharmmaśrīguṇasādhanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यासिद्धिः समृद्धिश्च क्षणं वीर्यबलं शुभं । तत् ममैतानि सर्वाणि संसिद्धि संमितान्यपि

vidyāsiddhiḥ samṛddhiśca kṣaṇaṃ vīryabalaṃ śubhaṃ / tat mamaitāni sarvāṇi saṃsiddhi saṃmitānyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विना सत्त्वहितार्थेन निरर्थानि पशोरिव । तदिदं व्रतमृसृज्य दुष्करं बोधिमानसः

vinā sattvahitārthena nirarthāni paśoriva / tadidaṃ vratamṛsṛjya duṣkaraṃ bodhimānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिचर्याव्रतं धृत्वा चरे ऽहं जगद्धिते । तस्मात् तीर्थेषु तीर्थेषु पीठेषु पुण्यभूमिषु

bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā care 'haṃ jagaddhite / tasmāt tīrtheṣu tīrtheṣu pīṭheṣu puṇyabhūmiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्धर्म्मदेशनां कुर्वन् सत्त्वेभ्यः प्रचराण्यहं । एतत्पुण्यविशुद्धात्मा परिशुद्धत्रिमण्डलः

saddharmmadeśanāṃ kurvan sattvebhyaḥ pracarāṇyahaṃ / etatpuṇyaviśuddhātmā pariśuddhatrimaṇḍalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आशु बोधिं समासाद्य संबुद्धपद माप्नुयां । इति निश्चित्य स प्राज्ञः प्रचण्डदेव उत्थितः

āśu bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapada māpnuyāṃ / iti niścitya sa prājñaḥ pracaṇḍadeva utthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सत्त्वहितार्थेन प्रचचार समाहितः । एवं सः प्रचरन् धर्म्ममुपदेश्य समन्ततः

tataḥ sattvahitārthena pracacāra samāhitaḥ / evaṃ saḥ pracaran dharmmamupadeśya samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यक्षेत्रेषु तीर्थेषु पीठेषु प्राग्रमन् मुदा । एवं भ्रमन् स सर्वत्र भूतलेषु यथाक्रमं

puṇyakṣetreṣu tīrtheṣu pīṭheṣu prāgraman mudā / evaṃ bhraman sa sarvatra bhūtaleṣu yathākramaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमेण संचरन्नत्र हिमालये समाययौ । अत्रायातः स संविक्ष्य सर्वत्र संप्रमोदितः

krameṇa saṃcarannatra himālaye samāyayau / atrāyātaḥ sa saṃvikṣya sarvatra saṃpramoditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो हीदं महापीठमितिप्रोक्ताभ्यनन्दत । ततः स इदमालोक्य धर्म्मधातुं जिनालयं

aho hīdaṃ mahāpīṭhamitiproktābhyanandata / tataḥ sa idamālokya dharmmadhātuṃ jinālayaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्योतिरूप्यं प्रसन्नात्मा प्रणत्वैह समाययौ । अत्र स समुपागत्य संमिक्ष्येनं जिनालयं

jyotirūpyaṃ prasannātmā praṇatvaiha samāyayau / atra sa samupāgatya saṃmikṣyenaṃ jinālayaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाविधि समभ्यर्च्य श्रद्धाभक्ति प्रसन्नधीः । नैकप्रदक्षिणीकृत्य स्तुत्वा गीतैर्मनोहरैः

yathāvidhi samabhyarcya śraddhābhakti prasannadhīḥ / naikapradakṣiṇīkṛtya stutvā gītairmanoharaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टांगै प्रणतिं कृत्वा ध्यात्वा जप्त्वा भजन् मुदा । ततश्चेदं स संवीक्ष्य मञ्जुदेवस्य निर्म्मितं

aṣṭāṃgai praṇatiṃ kṛtvā dhyātvā japtvā bhajan mudā / tataścedaṃ sa saṃvīkṣya mañjudevasya nirmmitaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चैत्यमभ्यर्च्य संस्तुत्वा गीतैर्नत्वा भजन् मुदा । ततो ऽसौ च महादेवी योनिरूपां खगाननां

caityamabhyarcya saṃstutvā gītairnatvā bhajan mudā / tato 'sau ca mahādevī yonirūpāṃ khagānanāṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समालोक्य प्रसन्नात्मा यथाविधि समर्च्चयेत् । तत्रापि स महासत्त्व स्तुत्वा गीतैर्मनोहरैः

samālokya prasannātmā yathāvidhi samarccayet / tatrāpi sa mahāsattva stutvā gītairmanoharaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टाङ्गैः प्रणतिं कृत्वा प्रदक्षिणात्यनेकशः । श्रद्धया शरणं गत्वा स्मृत्वा ध्यात्वा समाहितः

aṣṭāṅgaiḥ praṇatiṃ kṛtvā pradakṣiṇātyanekaśaḥ / śraddhayā śaraṇaṃ gatvā smṛtvā dhyātvā samāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् विद्या धारणीमन्त्रं जपित्वा प्राभ्यनन्दत । ततो ऽसौ च महासत्त्वो वाग्मतीप्रमुखान्यपि

tad vidyā dhāraṇīmantraṃ japitvā prābhyanandata / tato 'sau ca mahāsattvo vāgmatīpramukhānyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थान्येतानि सर्वाणि स समीक्ष्य प्राभ्यनन्दत । तत स तेषु तीर्थेषु सर्वेष्वपि यथाक्रमं

tīrthānyetāni sarvāṇi sa samīkṣya prābhyanandata / tata sa teṣu tīrtheṣu sarveṣvapi yathākramaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नात्वा दानव्रतादीनि कृत्वा भजन् प्रमोदितः । ततो ऽष्टौ वीतरागांश्च दृष्ट्वा स संप्रहर्षितः

snātvā dānavratādīni kṛtvā bhajan pramoditaḥ / tato 'ṣṭau vītarāgāṃśca dṛṣṭvā sa saṃpraharṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाविधि समभ्यर्च्य स्तुत्वा नत्वा भजन् क्रमात् । ततः प्रचण्डदेवः स बोधिसत्त्वः प्रसादितः

yathāvidhi samabhyarcya stutvā natvā bhajan kramāt / tataḥ pracaṇḍadevaḥ sa bodhisattvaḥ prasāditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रैव सर्वदाश्रित्य व्रतं चरितुमैच्छत । ततः स विमलालोक्य हिमालये समन्ततः

atraiva sarvadāśritya vrataṃ caritumaicchata / tataḥ sa vimalālokya himālaye samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्धर्म परमानन्दं भुक्त्वोत्सहे सुनिवृत्तौ । ततः स मञ्जुदेवस्य शिष्यं शासन सम्भृतं

saddharma paramānandaṃ bhuktvotsahe sunivṛttau / tataḥ sa mañjudevasya śiṣyaṃ śāsana sambhṛtaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्गुरुं समुपाश्रित्य प्रार्थयदेवमानतः । भदन्तात्र पुण्यक्षेत्रे महापीठे हिमालये

sadguruṃ samupāśritya prārthayadevamānataḥ / bhadantātra puṇyakṣetre mahāpīṭhe himālaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रब्रज्यासम्बरं धृत्वा संस्थातुमुत्सहे सदाः । तद् भवान् कृपया महयं संबोधिज्ञानसाधनं

prabrajyāsambaraṃ dhṛtvā saṃsthātumutsahe sadāḥ / tad bhavān kṛpayā mahayaṃ saṃbodhijñānasādhanaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रब्रज्यासम्वरं दातुं समर्हति जगद्धिते । इति संप्रार्थितं तेन निशम्य स गुणाकरः

prabrajyāsamvaraṃ dātuṃ samarhati jagaddhite / iti saṃprārthitaṃ tena niśamya sa guṇākaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिसत्त्वं सुविज्ञं तं सम्पश्यन्नेवमब्रवीत् । एहि भद्र समीच्छा ते यद्यस्ति बौद्धसम्बरे

bodhisattvaṃ suvijñaṃ taṃ sampaśyannevamabravīt / ehi bhadra samīcchā te yadyasti bauddhasambare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवज्या व्रतमाधाय संचरस्व समाहितः । इत्युक्त्वा स महाभिज्ञः प्रव्रजितं विधाय तं

pravajyā vratamādhāya saṃcarasva samāhitaḥ / ityuktvā sa mahābhijñaḥ pravrajitaṃ vidhāya taṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिचर्याव्रतं दत्वा प्रचारयेज्जगद्धिते । तत्र स मुण्डितपात्री सुरक्त चीवरावृतः

bodhicaryāvrataṃ datvā pracārayejjagaddhite / tatra sa muṇḍitapātrī surakta cīvarāvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मचारी यतिर्भिक्षुनिः क्लेशोर्हन् सुधीरभूत् ॥ शान्तश्रीभिक्षुरिति नामो ऽभूत् । ततः स सर्वविच्छास्ता बोधिसत्त्वा हितार्थदिक्

brahmacārī yatirbhikṣuniḥ kleśorhan sudhīrabhūt // śāntaśrībhikṣuriti nāmo 'bhūt / tataḥ sa sarvavicchāstā bodhisattvā hitārthadik

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स देवासुरलोकानामपि वन्द्यार्चितो ऽभवत् । तदारभ्य स शान्तश्रीधर्मधातो जिनालये

sa devāsuralokānāmapi vandyārcito 'bhavat / tadārabhya sa śāntaśrīdharmadhāto jinālaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिरत्नभजनं कृत्वा तस्थौ बोधिव्रतं चरन् । स एकस्मिन् दिने चेमं ज्योतीरूपं प्रभास्वरं

triratnabhajanaṃ kṛtvā tasthau bodhivrataṃ caran / sa ekasmin dine cemaṃ jyotīrūpaṃ prabhāsvaraṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नपद्मासनासीनं पश्यन्नेवं व्यचिन्तयेत् । अहो ह्ययं स्वयं जातो ज्योतिरूपो प्रभास्वरः

ratnapadmāsanāsīnaṃ paśyannevaṃ vyacintayet / aho hyayaṃ svayaṃ jāto jyotirūpo prabhāsvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.