Library·Svayambhupurana·8

Svayambhupurana 8

इति श्रीस्वयंभूधर्म्मधातुवागीश्वर गुप्तिकृत प्रवर्त्तनो नाम सप्तमो ऽध्यायः समाप्तः । अष्टम अध्यायः स्वयम्भूचैत्याश्रमनाम साधनासुवृष्टिचरणो नाम अथ स भगवाञ्छास्ता स समाधेरुत्थितः पुनः । मैत्रेयं तं सभां चापि समालोक्यैवमादिशत्

iti śrīsvayaṃbhūdharmmadhātuvāgīśvara guptikṛta pravarttano nāma saptamo 'dhyāyaḥ samāptaḥ / aṣṭama adhyāyaḥ svayambhūcaityāśramanāma sādhanāsuvṛṣṭicaraṇo nāma atha sa bhagavāñchāstā sa samādherutthitaḥ punaḥ / maitreyaṃ taṃ sabhāṃ cāpi samālokyaivamādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु मैत्रेय भूयो स्या एतद् देवानुभावतः । सिद्धभूमेः प्रवक्षापि महत्सिद्धि प्रभावतां

śṛṇu maitreya bhūyo syā etad devānubhāvataḥ / siddhabhūmeḥ pravakṣāpi mahatsiddhi prabhāvatāṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यथात्रोपछन्दोहे सिद्धलोक हिमालय । नेपाल इति विख्याते एतद्देवानुभावतः

tadyathātropachandohe siddhaloka himālaya / nepāla iti vikhyāte etaddevānubhāvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदा भद्रमहोत्साहं सुभिक्षं निरुपद्रवं । सर्वद्रव्यसमापन्न समृद्धाधमवर्त्तत

sadā bhadramahotsāhaṃ subhikṣaṃ nirupadravaṃ / sarvadravyasamāpanna samṛddhādhamavarttata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा सर्वत्र लोकाश्च दशकुशलचारिणः । त्रिरत्नभजनारक्ताः प्राचरन्तः सहाशुभ

tadā sarvatra lokāśca daśakuśalacāriṇaḥ / triratnabhajanāraktāḥ prācarantaḥ sahāśubha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्पुण्यानुलिप्तास्ते चतुर्ब्रह्मविहारिणः । भद्रश्रीसद्गुणाधीरा बभूवुर्बोधिचारिणः

etatpuṇyānuliptāste caturbrahmavihāriṇaḥ / bhadraśrīsadguṇādhīrā babhūvurbodhicāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमेषां प्रसिद्धाभूदृद्धिसिद्धिगुणार्थदा । ऋद्धास्फीता सुभिक्षा श्रीसमाश्रयाभिशोभिताः

evameṣāṃ prasiddhābhūdṛddhisiddhiguṇārthadā / ṛddhāsphītā subhikṣā śrīsamāśrayābhiśobhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनात्र योगिनो विज्ञा यतयो ब्रह्मचारिणः । स्मृत्वा ध्यात्वा कुलेशानं समाराध्य समाश्रयन्

tenātra yogino vijñā yatayo brahmacāriṇaḥ / smṛtvā dhyātvā kuleśānaṃ samārādhya samāśrayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथान्ये ऽपि सुलोकाश्च समागत्य प्रसादिताः । धर्मधातुमिमं भक्त्या भजमानाः समाश्रयन्

tathānye 'pi sulokāśca samāgatya prasāditāḥ / dharmadhātumimaṃ bhaktyā bhajamānāḥ samāśrayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वष्वपि च तीर्थेषु स्नानदानादि संबरं । कृत्वाष्टौ वीतरागांश्च भजन्त समुपाश्रयन्

sarvaṣvapi ca tīrtheṣu snānadānādi saṃbaraṃ / kṛtvāṣṭau vītarāgāṃśca bhajanta samupāśrayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एताश्च देवताः पञ्च समाराध्य यथाविधि । भजमाना सदोत्साहैः प्राचरन्त समाहिताः

etāśca devatāḥ pañca samārādhya yathāvidhi / bhajamānā sadotsāhaiḥ prācaranta samāhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा खगाननादेवीं समाराध्य यथाविधि । भजमाना महोत्साहैः प्राचरन्त सदा शुभं

tadā khagānanādevīṃ samārādhya yathāvidhi / bhajamānā mahotsāhaiḥ prācaranta sadā śubhaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमिमं च पुच्छाग्रं चैत्यं मञ्जुश्रियापि ते । सर्वे लोकाः समाराध्य प्राभजन्त प्रसादिताः

evamimaṃ ca pucchāgraṃ caityaṃ mañjuśriyāpi te / sarve lokāḥ samārādhya prābhajanta prasāditāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं सर्वे ऽपि लोकाश्च सद्धर्म्माभिरता मुदा । सदा भद्राणि कर्म्माणि कृत्वात्र सर्व्वदाश्रयन्

evaṃ sarve 'pi lokāśca saddharmmābhiratā mudā / sadā bhadrāṇi karmmāṇi kṛtvātra sarvvadāśrayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमेषां महासिद्धि भूमिः श्रीसंप्रशोभिताः । महाजन समाकीर्ण्णा सर्वभूम्युत्तमा वभौ

evameṣāṃ mahāsiddhi bhūmiḥ śrīsaṃpraśobhitāḥ / mahājana samākīrṇṇā sarvabhūmyuttamā vabhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कालान्तरेणात्र राजा भूमि यतिर्नृपः । श्रीगुणकामदेवाख्य शास्ता लोकाधिपाभवत्

tataḥ kālāntareṇātra rājā bhūmi yatirnṛpaḥ / śrīguṇakāmadevākhya śāstā lokādhipābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा स नृपतिः प्रौढा युवा कामातिलालसः । यथा कामरसं भुक्त्वा प्राचरन् स्वेच्छयारमन्

tadā sa nṛpatiḥ prauḍhā yuvā kāmātilālasaḥ / yathā kāmarasaṃ bhuktvā prācaran svecchayāraman

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स क्षत्रियाप्येवं कामभागाभिमोहिताः । प्रमदा गुणसंरक्ता नीतिधर्मे निरादरः

tataḥ sa kṣatriyāpyevaṃ kāmabhāgābhimohitāḥ / pramadā guṇasaṃraktā nītidharme nirādaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा स सुन्दरीं कान्तामगम्यामपि मोहितः । बलेनापि समाकृष्य वुभुजे स्वेच्छया मुदा

dṛṣṭvā sa sundarīṃ kāntāmagamyāmapi mohitaḥ / balenāpi samākṛṣya vubhuje svecchayā mudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स नृपराजापि कामधर्म्मातिलालसः । मन्त्रिषु सर्व राज्याङ्ग निवेश्य स्वेच्छया रमेत्

evaṃ sa nṛparājāpi kāmadharmmātilālasaḥ / mantriṣu sarva rājyāṅga niveśya svecchayā ramet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्ते मन्त्रिणः सर्वे नृपं तं प्रमदा वशे । प्रतिष्ठाप्य यथाकामं भुक्त्वा चरन् यथेच्छया

tataḥ ste mantriṇaḥ sarve nṛpaṃ taṃ pramadā vaśe / pratiṣṭhāpya yathākāmaṃ bhuktvā caran yathecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा भृत्या जनाश्चापि सर्वे ऽपि क्लेशिताशयाः । सद्धर्म्माणि प्रतिक्षिप्य प्राचरन् कामभागिनः

tathā bhṛtyā janāścāpi sarve 'pi kleśitāśayāḥ / saddharmmāṇi pratikṣipya prācaran kāmabhāginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणाश्च तथा सर्वे दशाकुशल चारिणः । स्वकुलधर्म्ममर्यादं त्यक्त्वा चरन् यथेच्छया

brāhmaṇāśca tathā sarve daśākuśala cāriṇaḥ / svakuladharmmamaryādaṃ tyaktvā caran yathecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्याश्चापि तथा धर्म्मद्रव्यसंग्रहलालसाः । स्वकुलवृत्तिमुत्सृज्य भुक्त्वा चरन् यथेप्सितं

vaiśyāścāpi tathā dharmmadravyasaṃgrahalālasāḥ / svakulavṛttimutsṛjya bhuktvā caran yathepsitaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाजनास्तथा सर्वेप्यन्यायद्रव्यसाधिनः । स्वकुलधर्ममुत्सृज्य भुक्त्वैव प्राचरन् सुखं

mahājanāstathā sarvepyanyāyadravyasādhinaḥ / svakuladharmamutsṛjya bhuktvaiva prācaran sukhaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वणिजो ऽपि तथा सर्वे मिथ्यार्थसाधनोद्यताः । सत्यधर्म प्रतिक्षिप्य चेरुः क्लेशाभिमानिताः

vaṇijo 'pi tathā sarve mithyārthasādhanodyatāḥ / satyadharma pratikṣipya ceruḥ kleśābhimānitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिल्पिनो ऽपि तथा सर्वे कवलभृतिलालसाः । अविधिज्ञाः प्रमादान्धाश्चक्रुः कर्म्म यंथेच्छया

śilpino 'pi tathā sarve kavalabhṛtilālasāḥ / avidhijñāḥ pramādāndhāścakruḥ karmma yaṃthecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा नारीजनाश्चापि कामक्लेशाः कुलाशयाः । स्वकुलधर्ममृत्सृज्य प्राचरन्त यथेप्सितं

tathā nārījanāścāpi kāmakleśāḥ kulāśayāḥ / svakuladharmamṛtsṛjya prācaranta yathepsitaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं सर्वे ऽपि लोकाश्च दशाकुशलसंरताः । स्वकुलाचारमुत्सृज्य प्राचरन्त यथेच्छया

evaṃ sarve 'pi lokāśca daśākuśalasaṃratāḥ / svakulācāramutsṛjya prācaranta yathecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थिकाश्चापि ये दुष्टास्ते दृष्ट्वैवं जिनालयं । निन्दित्वा परिभाषन्तः प्राचरन्त यथेच्छया

tīrthikāścāpi ye duṣṭāste dṛṣṭvaivaṃ jinālayaṃ / ninditvā paribhāṣantaḥ prācaranta yathecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदात्र वहवो दुष्टा चौरा धूर्त्ताः प्रगल्भिकाः । साधुजनाः प्रतिक्षिप्य चेरु मत्तद्वीपा इव

tadātra vahavo duṣṭā caurā dhūrttāḥ pragalbhikāḥ / sādhujanāḥ pratikṣipya ceru mattadvīpā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधवः सज्जनाश्चापि नीचकर्मानुचारिणः । सद्धर्म्मविरतोत्साहाश्चेरु भुक्त्वैव नीचवत्

sādhavaḥ sajjanāścāpi nīcakarmānucāriṇaḥ / saddharmmaviratotsāhāśceru bhuktvaiva nīcavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदैवं पापसंचारात् सर्वत्राप्यचरत् कलिः । सद्धर्म्मो दुर्वली भूतो नीचवद्विलयं ययौ

tadaivaṃ pāpasaṃcārāt sarvatrāpyacarat kaliḥ / saddharmmo durvalī bhūto nīcavadvilayaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदात्र प्रवरीभूते कलिसंचार वर्त्तते । दृष्ट्वा लोकाधिपाः सर्वे भवन्रुष्टपरान्मुखाः

tadātra pravarībhūte kalisaṃcāra varttate / dṛṣṭvā lokādhipāḥ sarve bhavanruṣṭaparānmukhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽत्र विमुखीभूय सर्वलोकाधिपा अपि । धिग्नृपमिति बा दन्तो द्रष्टुमपि न चेच्छिरे

tato 'tra vimukhībhūya sarvalokādhipā api / dhignṛpamiti bā danto draṣṭumapi na cecchire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदात्र लोकपालानां सुदृष्टिविरतोत्सवे । ईतयः समुपाक्रम्य प्रावर्त्तितुमुपाचरत्

tadātra lokapālānāṃ sudṛṣṭiviratotsave / ītayaḥ samupākramya prāvarttitumupācarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो देवा अपि क्रूरा ये दुष्टा मारपाक्षिकाः । सर्वे तत्र रूपालोक्य महोत्पातं प्रचक्रिरे

tato devā api krūrā ye duṣṭā mārapākṣikāḥ / sarve tatra rūpālokya mahotpātaṃ pracakrire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वह्निरपि तथालोक्य दुष्टवत् कोपिताशयः । धूमाकुलार्चिषा दग्धा महोत्पातं व्यधादिह

vahnirapi tathālokya duṣṭavat kopitāśayaḥ / dhūmākulārciṣā dagdhā mahotpātaṃ vyadhādiha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मराजापि रुष्टाभून् निर्दयां निरुजानपि । निहन्तुं प्राणिनः सर्वान् महामारीमचारयत्

dharmarājāpi ruṣṭābhūn nirdayāṃ nirujānapi / nihantuṃ prāṇinaḥ sarvān mahāmārīmacārayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैऋत्या राक्षसेन्द्रो ऽपि प्रकोपितातिनिर्दयः । सर्वत्रापि प्रविष्टो ऽत्र महोत्पातं व्यधात्सदा

naiṛtyā rākṣasendro 'pi prakopitātinirdayaḥ / sarvatrāpi praviṣṭo 'tra mahotpātaṃ vyadhātsadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरुणो नागराजापि प्रदुष्टः क्रूरचक्षुषा ॥ दृष्ट्वा वारिवहान् मेघान् सर्वान् वृष्टिं न्यवारयेत्

varuṇo nāgarājāpi praduṣṭaḥ krūracakṣuṣā // dṛṣṭvā vārivahān meghān sarvān vṛṣṭiṃ nyavārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरुतो ऽपि तथालोक्य प्ररुष्टा निर्दया स्थिताः । असाध्यं प्रचरन्तात्र महोत्पातं प्रचक्रिरे

maruto 'pi tathālokya praruṣṭā nirdayā sthitāḥ / asādhyaṃ pracarantātra mahotpātaṃ pracakrire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा यक्षाश्च ये दुष्टाः किन्नरा गुह्यका अपि । गृहे गृहे प्रविश्यापि रोगोत्पातं प्रचक्रिरे

tathā yakṣāśca ye duṣṭāḥ kinnarā guhyakā api / gṛhe gṛhe praviśyāpi rogotpātaṃ pracakrire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा भूताः पिशाचाश्च वेतालाः कटपूटिनाः । डाकिण्यः प्रमथाश्चापि शाकिन्यः सगणा अपि

tathā bhūtāḥ piśācāśca vetālāḥ kaṭapūṭināḥ / ḍākiṇyaḥ pramathāścāpi śākinyaḥ sagaṇā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्रा अपि सगन्धर्वा कुम्भाण्डा गरुडा अपि । सर्वत्र प्रचरन्तो ऽत्र महोत्पातं प्रचक्रिरे

rudrā api sagandharvā kumbhāṇḍā garuḍā api / sarvatra pracaranto 'tra mahotpātaṃ pracakrire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातृका अपि सर्वाश्च सगणा अप्रसादिताः । सुदुष्टवालोक्य सर्वान् स्तान् द्रक्षितुं न समाहिरे

mātṛkā api sarvāśca sagaṇā aprasāditāḥ / suduṣṭavālokya sarvān stān drakṣituṃ na samāhire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहास्तारागणाः सर्वे विरुद्धा अप्रसादिताः । अनुसंदर्शनं वापि कर्तु नैवाववांञ्छिरे

grahāstārāgaṇāḥ sarve viruddhā aprasāditāḥ / anusaṃdarśanaṃ vāpi kartu naivāvavāṃñchire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलेशा अपि सर्वाश्च देवता अप्रसादिताः । संत्रात समर्थास्तान् पश्यंत्य एव तस्थिरे

kuleśā api sarvāśca devatā aprasāditāḥ / saṃtrāta samarthāstān paśyaṃtya eva tasthire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमन्येपि देवाश्च सर्वत्राणपराङ्मुखाः । तेषां संदर्शनं कर्तुमपि नैव वांछिरे

evamanyepi devāśca sarvatrāṇaparāṅmukhāḥ / teṣāṃ saṃdarśanaṃ kartumapi naiva vāṃchire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां त्रातुं तदेकापि न शशाक कथंचन । एवमत्र महोत्पातं प्रावर्त्तत समन्ततः

teṣāṃ trātuṃ tadekāpi na śaśāka kathaṃcana / evamatra mahotpātaṃ prāvarttata samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमत्र महोत्पातं प्रर्वर्त्तते ऽपि सर्वतः । सर्वक्लेशा हतात्मानः प्रचक्रु विग्रहं मिथः

evamatra mahotpātaṃ prarvarttate 'pi sarvataḥ / sarvakleśā hatātmānaḥ pracakru vigrahaṃ mithaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेवं कलिसंरक्तान् सर्वान् लोकान् विलोक्य सः । नृपतिः सुचिरं ध्यात्वा मनसैवं व्यचिन्तयत्

tadevaṃ kalisaṃraktān sarvān lokān vilokya saḥ / nṛpatiḥ suciraṃ dhyātvā manasaivaṃ vyacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा कष्टं पापजं धोरं जायते ऽत्राधुना मम । तत्पापशमनायायं को दधान्महिताशयः

hā kaṣṭaṃ pāpajaṃ dhoraṃ jāyate 'trādhunā mama / tatpāpaśamanāyāyaṃ ko dadhānmahitāśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथमिह महद्दुःखं शमीकर्त्तुं विधास्यते । पश्यन्नेवमुपेक्ष्यैव रमेयं साम्प्रतं च किं

kathamiha mahadduḥkhaṃ śamīkarttuṃ vidhāsyate / paśyannevamupekṣyaiva rameyaṃ sāmprataṃ ca kiṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो हि राजा प्रजादुःखमुपेक्ष्य रमते सुखं । स किं राजा प्रभुर्भत्तां दुष्टाहिवद्विगर्ह्यते

yo hi rājā prajāduḥkhamupekṣya ramate sukhaṃ / sa kiṃ rājā prabhurbhattāṃ duṣṭāhivadvigarhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र राजा प्रजादुःखमुपेक्ष्य न विचारयेत् । स्वयमेव सुखं भुक्त्वारमंश्चरेयथेच्छया

yatra rājā prajāduḥkhamupekṣya na vicārayet / svayameva sukhaṃ bhuktvāramaṃścareyathecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सर्वप्रजा लोकाः क्लेशव्याकुलमानसाः । सत्यधर्मकुलाचारं हित्वा चरेयुरौद्धटाः

tatra sarvaprajā lokāḥ kleśavyākulamānasāḥ / satyadharmakulācāraṃ hitvā careyurauddhaṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ते दुरितारक्ता दशकुशलचारिणः । महापापे ऽपि निर्लज्जाः संचरेरन् यथेच्छया

tataste duritāraktā daśakuśalacāriṇaḥ / mahāpāpe 'pi nirlajjāḥ saṃcareran yathecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् सर्व महत्पातं र्भुजीयान्नृपतिर्ध्रुवं । इति सत्यं समाख्यातं नीतिविज्ञैर्महर्षिभिः

etat sarva mahatpātaṃ rbhujīyānnṛpatirdhruvaṃ / iti satyaṃ samākhyātaṃ nītivijñairmaharṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येतत्पापवैपाक्यं भोक्तव्यं हि मया भव । तदत्र किं करिष्यामि यदुपायं न मन्यते

ityetatpāpavaipākyaṃ bhoktavyaṃ hi mayā bhava / tadatra kiṃ kariṣyāmi yadupāyaṃ na manyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धिग् जन्म मे ऽत्र संसारे यस्य राज्ये सदा कलिः । दुर्भिक्षादि महात्पातं प्रवर्त्तते दिवानिशं

dhig janma me 'tra saṃsāre yasya rājye sadā kaliḥ / durbhikṣādi mahātpātaṃ pravarttate divāniśaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्यास्ते पुरुषा ये हि निःक्लेशा विमलाशया । विमुक्त भव संचारा भिक्षवो ब्रह्मचारिणः

dhanyāste puruṣā ye hi niḥkleśā vimalāśayā / vimukta bhava saṃcārā bhikṣavo brahmacāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं मे ऽत्र जन्म संसारे सुकुलमपि प्रभोर्नृणां । यदहं पशुवद् भुक्त्वा काममेव रमे गृहे

kiṃ me 'tra janma saṃsāre sukulamapi prabhornṛṇāṃ / yadahaṃ paśuvad bhuktvā kāmameva rame gṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेततपापलिप्तो ऽहं क्लेशव्याकुलमानसः । नरकेषु भ्रमन् दुःखं भुंजीयां विविधं सदा

tadetatapāpalipto 'haṃ kleśavyākulamānasaḥ / narakeṣu bhraman duḥkhaṃ bhuṃjīyāṃ vividhaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा को मे सुहृत् मित्रं संरक्षितुमुपाचरत् । धर्ममेव तदा त्राणं सर्वदुःखापहं भवे

tadā ko me suhṛt mitraṃ saṃrakṣitumupācarat / dharmameva tadā trāṇaṃ sarvaduḥkhāpahaṃ bhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माणां प्रवरं बौद्धं धर्मं सर्वभयापहं । सर्वार्थसाधनं सिद्धमित्याख्यातं जगद्धितं

dharmāṇāṃ pravaraṃ bauddhaṃ dharmaṃ sarvabhayāpahaṃ / sarvārthasādhanaṃ siddhamityākhyātaṃ jagaddhitaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यहं साम्प्रतं गत्वा गोशृङ्गे पर्वते स्थितं । शान्तश्रियं महाचार्यं प्रार्थयेयं समादरात्

ityahaṃ sāmprataṃ gatvā gośṛṅge parvate sthitaṃ / śāntaśriyaṃ mahācāryaṃ prārthayeyaṃ samādarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एव हि महाचार्य एतदुत्पातशान्तये । विधानं समुपादिश्य कुर्यान्मे ऽत्र हितं सदा

sa eva hi mahācārya etadutpātaśāntaye / vidhānaṃ samupādiśya kuryānme 'tra hitaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति निश्चित्य भूपालः पुरोहितं समन्त्रिणः । महाजनान सपौरांश्च समामन्त्रयैवमादिशत्

iti niścitya bhūpālaḥ purohitaṃ samantriṇaḥ / mahājanāna sapaurāṃśca samāmantrayaivamādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भो भवन्तो यदत्रैवं महोत्पातं प्रवर्त्तते । तच्छान्तिकरणं धर्मं कर्त्तुमिच्छामि सांप्रतं

bho bhavanto yadatraivaṃ mahotpātaṃ pravarttate / tacchāntikaraṇaṃ dharmaṃ karttumicchāmi sāṃprataṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाचार्य महाभिज्ञं शान्तिश्रियं समादरात् । प्रार्थयित्वा तदा देशाद् धर्त्तुमिच्छामि सदृशं

tadācārya mahābhijñaṃ śāntiśriyaṃ samādarāt / prārthayitvā tadā deśād dharttumicchāmi sadṛśaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सर्वे वयं तत्र गोशृङ्गे ऽग्रे समादरात् । शान्तश्रियं महाचार्य संप्रार्थितुं वज्रावहै

iti sarve vayaṃ tatra gośṛṅge 'gre samādarāt / śāntaśriyaṃ mahācārya saṃprārthituṃ vajrāvahai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादिष्टं नरेन्द्रण श्रुत्वा पुरोहितादयः । सर्वे तथेति विज्ञप्य प्राभ्यनन्दन् प्रबोधिताः

ityādiṣṭaṃ narendraṇa śrutvā purohitādayaḥ / sarve tatheti vijñapya prābhyanandan prabodhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स नृपती राजा समन्त्रिजनपौरिकाः । पुरोहितं पुरोधाय गोशृङ्गे ऽग्रे मुदाचरत्

tataḥ sa nṛpatī rājā samantrijanapaurikāḥ / purohitaṃ purodhāya gośṛṅge 'gre mudācarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र दृष्ट्वा तमाचार्य नृपतिः संप्रमोदितः । समेत्य साञ्जलिर्नत्वा पादाब्जे समुपाश्रयत्

tatra dṛṣṭvā tamācārya nṛpatiḥ saṃpramoditaḥ / sametya sāñjalirnatvā pādābje samupāśrayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा सर्वे ऽपि लोकाश्च समीक्ष्येनं प्रसादिताः । समेत्य पादयोर्नत्वा समुपतस्थिरे मुदा

tathā sarve 'pi lokāśca samīkṣyenaṃ prasāditāḥ / sametya pādayornatvā samupatasthire mudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् सर्वान् समुपासीनान् समीक्ष्य स महामतिः । शान्तश्रीस्तं महीपालं सम्पश्यन्नेवमादिशत्

tān sarvān samupāsīnān samīkṣya sa mahāmatiḥ / śāntaśrīstaṃ mahīpālaṃ sampaśyannevamādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजन् सदास्तु वो भद्रं सर्वत्रापि निरन्तरं । किमर्थमिह प्रायासि तत् मे ऽग्रे वक्तुंमर्हसि

rājan sadāstu vo bhadraṃ sarvatrāpi nirantaraṃ / kimarthamiha prāyāsi tat me 'gre vaktuṃmarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति शान्तश्रिया प्रोक्ते नृपतिः स कृताञ्जलिः । प्रणत्वा तं महाचार्य पश्यन्नेवं न्यवेदयेत्

iti śāntaśriyā prokte nṛpatiḥ sa kṛtāñjaliḥ / praṇatvā taṃ mahācārya paśyannevaṃ nyavedayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भो श्रीशास्तयदर्थे ऽहं भवच्छरणमाव्रजे । तदर्थ प्रार्थयाम्यत्र मे समुपादेष्टुमर्हति

bho śrīśāstayadarthe 'haṃ bhavaccharaṇamāvraje / tadartha prārthayāmyatra me samupādeṣṭumarhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् मे ऽत्र पापतो राज्ये महोत्पातं प्रवर्त्तते । तच्छान्तिकरणोपायं समुपादेष्टुमर्हति

yat me 'tra pāpato rājye mahotpātaṃ pravarttate / tacchāntikaraṇopāyaṃ samupādeṣṭumarhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संप्रार्थिते राज्ञा शान्तश्री मन्त्रवित् सुधीः । नृपते तं महासत्त्वं समालोक्यैवमादिशत्

iti saṃprārthite rājñā śāntaśrī mantravit sudhīḥ / nṛpate taṃ mahāsattvaṃ samālokyaivamādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपते पापतो ऽत्रैवं महोत्पातं प्रवर्त्तते । तत्पापशमनोपायं वक्षामि ते शृणुष्व तत्

nṛpate pāpato 'traivaṃ mahotpātaṃ pravarttate / tatpāpaśamanopāyaṃ vakṣāmi te śṛṇuṣva tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्वमत्र नृपा राजा सर्वधर्मानुपालकः । नीतिधर्म्मानुसारेण संपालयसि न प्रजाः

yatvamatra nṛpā rājā sarvadharmānupālakaḥ / nītidharmmānusāreṇa saṃpālayasi na prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रिणो ऽपि तथा सर्वनीतिधर्मपराङ्मुखाः । भुक्त्वा कामसुखान्येव प्रचरन्ति यथेच्छया

mantriṇo 'pi tathā sarvanītidharmaparāṅmukhāḥ / bhuktvā kāmasukhānyeva pracaranti yathecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा भृत्या जनाश्चापि पौराश्चापि महाजनाः । स्वकुलधर्ममुत्सृज्य प्रचरन्ति यथेच्छया

tathā bhṛtyā janāścāpi paurāścāpi mahājanāḥ / svakuladharmamutsṛjya pracaranti yathecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं सर्वे ऽपि लोकाश्च दशाकुशलचारिणः । सद्धर्माणि प्रतिक्षिप्य प्रचरन्ति प्रमादतः

evaṃ sarve 'pi lokāśca daśākuśalacāriṇaḥ / saddharmāṇi pratikṣipya pracaranti pramādataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदैतत् पापवैपाक्यं भोक्तव्यंमेव हि भव । येनैव यत्कृतं कर्म्म भोक्तव्यं तेन तत्फलं

tadaitat pāpavaipākyaṃ bhoktavyaṃmeva hi bhava / yenaiva yatkṛtaṃ karmma bhoktavyaṃ tena tatphalaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं मत्वा नृपः स्वामी स्वयं नीत्या विचारयन् । बोधयित्वा प्रयत्नेन लोकान् संपालयत् सदा

evaṃ matvā nṛpaḥ svāmī svayaṃ nītyā vicārayan / bodhayitvā prayatnena lokān saṃpālayat sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यत्र नृपतिः सम्यग विचार्य प्रमादतः ॥ स्वयं कामसुखान्येव भुक्त्वा चरद्यथेच्छया

yadyatra nṛpatiḥ samyaga vicārya pramādataḥ // svayaṃ kāmasukhānyeva bhuktvā caradyathecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा सर्वे ऽपि लोकाश्च नृपचर्यानुचारिणः । भुक्त्वा कामसुखान्येव प्रचरेयुर्यथेच्छया

tathā sarve 'pi lokāśca nṛpacaryānucāriṇaḥ / bhuktvā kāmasukhānyeva pracareyuryathecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा तत्र महोत्पातं प्रवर्त्तत् पापतो ध्रुवं । प्रवर्त्तिते महोत्पात लोका स्युः पापदुःखिताः

tadā tatra mahotpātaṃ pravarttat pāpato dhruvaṃ / pravarttite mahotpāta lokā syuḥ pāpaduḥkhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तान् नृपतिः पश्यन्नुपेक्ष्यं निर्दयश्चरत् । लोकसंरक्षणे असक्तः स सर्वपापभाग् भवेत्

tatra tān nṛpatiḥ paśyannupekṣyaṃ nirdayaścarat / lokasaṃrakṣaṇe asaktaḥ sa sarvapāpabhāg bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाण्यपि हि पापानि सर्वलोकैः कृतान्यपि । पतित्वा नृपतेरग्रे प्रदद्युस्तत्फलानि हि

sarvāṇyapi hi pāpāni sarvalokaiḥ kṛtānyapi / patitvā nṛpateragre pradadyustatphalāni hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सत्यं समाख्यातं सर्वैरपि मुनीश्वरैः । नत्वा राजा स्वयं नीत्या विचारयन् समाचरेत्

iti satyaṃ samākhyātaṃ sarvairapi munīśvaraiḥ / natvā rājā svayaṃ nītyā vicārayan samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तेन समादिष्टं शान्तश्रिया सुमन्त्रिणा । श्रुत्वा स नृपतीर्भीत्या संतापतापिताशयः

iti tena samādiṣṭaṃ śāntaśriyā sumantriṇā / śrutvā sa nṛpatīrbhītyā saṃtāpatāpitāśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तश्रियं तमाचार्य समीक्ष्य शरणं गतः । नत्वा पादाम्बुजे भूयः प्रार्थयदेवमादरात्

śāntaśriyaṃ tamācārya samīkṣya śaraṇaṃ gataḥ / natvā pādāmbuje bhūyaḥ prārthayadevamādarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्तः सदा चरिष्यामि भवदाज्ञां शिरावहन् । तत् मे यदुचितं धर्म्म तत् समादेष्टुमर्हति

śāstaḥ sadā cariṣyāmi bhavadājñāṃ śirāvahan / tat me yaducitaṃ dharmma tat samādeṣṭumarhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संप्रार्थितं राज्ञा श्रुत्वाचार्यः स सत्मतिः । नृपतिं तं महासत्त्वं सम्पश्यन्नेवमादिशत्

iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvācāryaḥ sa satmatiḥ / nṛpatiṃ taṃ mahāsattvaṃ sampaśyannevamādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजञ्छृणु समाधाय वक्ष्यामि शुभकारणं । यद्यस्ति ते कृपा लोक तत् कुरु यन्मयोदितं

rājañchṛṇu samādhāya vakṣyāmi śubhakāraṇaṃ / yadyasti te kṛpā loka tat kuru yanmayoditaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यथैतेषु तीर्थेषु स्नात्वा नित्यं यथाविधि । शुचिशीलसमाचारः समाहितः त्रिमण्डलः

tadyathaiteṣu tīrtheṣu snātvā nityaṃ yathāvidhi / śuciśīlasamācāraḥ samāhitaḥ trimaṇḍalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्बोधिं प्रणिधानेन सर्वसत्त्वहितार्थभृत् । त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरस्व पोषधं व्रतं

sambodhiṃ praṇidhānena sarvasattvahitārthabhṛt / triratnabhajanaṃ kṛtvā carasva poṣadhaṃ vrataṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत इमं जगन्नाथं धर्मधातुं जिनालयं । यथाविधि समाराध्य संभजस्व सदादरात्

tata imaṃ jagannāthaṃ dharmadhātuṃ jinālayaṃ / yathāvidhi samārādhya saṃbhajasva sadādarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा सर्वा इमा पञ्च देवताश्च यथाविधि । समाराध्य समभ्यर्च्य संभजस्व सदादरात्

tathā sarvā imā pañca devatāśca yathāvidhi / samārādhya samabhyarcya saṃbhajasva sadādarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमं मञ्जुश्रीयंश्चापि चैत्यमाराध्य सर्वदा । यथाविधि समभ्यर्च्य संभजस्व महोत्सवैः

imaṃ mañjuśrīyaṃścāpi caityamārādhya sarvadā / yathāvidhi samabhyarcya saṃbhajasva mahotsavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाष्टौ वीतरागांश्च समाराध्य यथाविधि । समभ्यर्च्य महोत्साहैः संभजस्व सदादरात्

tathāṣṭau vītarāgāṃśca samārādhya yathāvidhi / samabhyarcya mahotsāhaiḥ saṃbhajasva sadādarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा माहेश्वरीं देवी खगाननां समादरां । समाराध्य समभ्यर्च्य संभजस्व यथाविधिं

tathā māheśvarīṃ devī khagānanāṃ samādarāṃ / samārādhya samabhyarcya saṃbhajasva yathāvidhiṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते सर्वे ऽपि देवा हि सर्वलोकाधिपेश्वराः । सर्वसत्त्वहितार्थेन प्रादुर्भूताः स्वयं खलु

ete sarve 'pi devā hi sarvalokādhipeśvarāḥ / sarvasattvahitārthena prādurbhūtāḥ svayaṃ khalu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदत्रैतेषु देवेषु सर्वेषु श्रद्धया सदा । विधिना भजनं कृत्वा संचरस्व जगद्धिते

tadatraiteṣu deveṣu sarveṣu śraddhayā sadā / vidhinā bhajanaṃ kṛtvā saṃcarasva jagaddhite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकांश्चापि तथा सर्वान् बोधयित्वा प्रयत्नतः । सर्वेष्वेतेषु तीर्थेषु स्नानदानादिकं सदा

lokāṃścāpi tathā sarvān bodhayitvā prayatnataḥ / sarveṣveteṣu tīrtheṣu snānadānādikaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कारयित्वा महत्पुण्यं जगद्भद्रसुखार्थदं । संबुद्धगुणसत्सौख्यं चारय पोषधं व्रतं

kārayitvā mahatpuṇyaṃ jagadbhadrasukhārthadaṃ / saṃbuddhaguṇasatsaukhyaṃ cāraya poṣadhaṃ vrataṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेषां च त्रिरत्नादिदेवानां भजनं सदा । कारयित्वा महोत्साहैर्बोधिमार्गे प्रचारय

eteṣāṃ ca triratnādidevānāṃ bhajanaṃ sadā / kārayitvā mahotsāhairbodhimārge pracāraya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदैतत्पुण्यभावेन सर्वत्रापि चरच्छुभं । तदा सर्वमहोत्पातं सर्वत्र विलयं व्रजेत्

tadaitatpuṇyabhāvena sarvatrāpi caracchubhaṃ / tadā sarvamahotpātaṃ sarvatra vilayaṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा ब्रह्ममरेन्द्राद्याः सर्वे लोकाधिपा अपि । सुदृशात्र समालोक्य पालयेयुः सदा मुदा

tadā brahmamarendrādyāḥ sarve lokādhipā api / sudṛśātra samālokya pālayeyuḥ sadā mudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा संपालिते ऽस्मिंन तैः सवैर्लोकाधिपैः पुनः । सुभिक्षं श्रीशुभोत्साहं प्रवर्त्तयेद्धि सर्वदा

tadā saṃpālite 'smiṃna taiḥ savairlokādhipaiḥ punaḥ / subhikṣaṃ śrīśubhotsāhaṃ pravarttayeddhi sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा सर्बे ऽपि लोकाश्च नीरोगाः श्रीगुणाश्रयाः । विरम्य पापमार्गेभ्यः संचरेरन् सदा शुभे

tadā sarbe 'pi lokāśca nīrogāḥ śrīguṇāśrayāḥ / viramya pāpamārgebhyaḥ saṃcareran sadā śubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं धृत्वा सदा राजन् महापुण्य प्रभावतः । अन्ते बोधिं समासाद्य संबुद्धपदमाप्नुयुः

evaṃ dhṛtvā sadā rājan mahāpuṇya prabhāvataḥ / ante bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadamāpnuyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं महत्तरं पुण्यं त्रिरत्नभजनाद् भवं । विज्ञायादौ त्रिरत्नानां भजस्व श्रद्धया स्मरन्

evaṃ mahattaraṃ puṇyaṃ triratnabhajanād bhavaṃ / vijñāyādau triratnānāṃ bhajasva śraddhayā smaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वा शुद्धेन्द्रियाशयः । त्रिरत्नं शरणं गत्वा भजस्व पोषधं व्रतं

tataḥ sarveṣu tīrtheṣu snātvā śuddhendriyāśayaḥ / triratnaṃ śaraṇaṃ gatvā bhajasva poṣadhaṃ vrataṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सर्वानिमान् देवान् धर्म्मधातुमुखान् सदा । यथाविधि समाराध्य संभजस्व समर्चयन्

tataḥ sarvānimān devān dharmmadhātumukhān sadā / yathāvidhi samārādhya saṃbhajasva samarcayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.