य इमा विश्वा भुवनानि जुह्वद् ऋषिर् होता निषसादा पिता नः । स आशिषा द्रविणम् इच्छमानः परमच्छदो वर आ विवेश ॥ विश्वकर्मा मनसा यद् विहाया धाता विधाता परमोत संदृक् । तेषाम् इष्टानि सम् इषा मदन्ति यत्र सप्तर्षीन् पर एकम् आहुः ॥ यो नः पिता जनिता यो विधाता यो नः सतो अभ्य् आ सज् जजान । यो देवानां नामधा एक एव तꣳ सम्प्रश्नम् भुवना यन्त्य् अन्या ॥ त आयजन्त द्रविणꣳ सम् अस्मा ऋषयः पूर्वे जरितारो न भूना । असूर्ता सूर्ता रजसो विमाने ये भूतानि समकृण्वन्न् इमानि ॥ न तं विदाथ य इदं जजानान्यद् युष्माकम् अन्तरम् भवाति । नीहारेण प्रावृता जल्प्या चासुतृप उक्थशासश् चरन्ति ॥ परो दिवा पर एना पृथिव्या परो देवेभिर् असुरैर् गुहा यत् । कꣳ स्विद् गर्भं प्रथमं दध्र आपो यत्र देवाः समगच्छन्त विश्वे ॥ तम् इद् गर्भम् प्रथमं दध्र आपो यत्र देवाः समगच्छन्त विश्वे । अजस्य नाभाव् अध्य् एकम् अर्पितम् यस्मिन्न् इदं विश्वम् भुवनम् अधि श्रितम् ॥ विश्वकर्मा ह्य् अजनिष्ट देव आद् इद् गन्धर्वो अभवद् द्वितीयः । तृतीयः पिता जनितौषधीना मपां गर्भं व्यदधात् पुरुत्रा ॥ चक्षुषः पिता मनसा हि धीरो घृतम् एने अजनन् नंनमाने । यदेद् अन्ता अददृꣳहन्त पूर्व आद् इद् द्यावापृथिवी अप्रथेताम् ॥ विश्वतश्चक्षुर् उत विश्वतोमुखो विश्वतोहस्त उत विश्वतस्पात् । सम् बाहुभ्यां नमति सम् पतत्रैर् द्यावापृथिवी जनयन् देव एकः ॥ किꣳ स्विद् आसीद् अधिष्ठानम् आरम्भणं कतमत् स्वित् किम् आसीत् । यदी भूमिं जनयन् विश्वकर्मा वि द्याम् और्णोन् महिना विश्वचक्षाः ॥ किꣳ स्विद् वनं क उ स वृक्ष आसीद् यतो द्यावापृथिवी निष्टतक्षुः । मनीषिणो मनसा पृच्छतेद् उ तद् यद् अध्यतिष्ठद् भुवनानि धारयन् ॥ या ते धामानि परमाणि यावमा या मध्यमा विश्वकर्मन्न् उतेमा । शिक्षा सखिभ्यो हविषि स्वधावः स्वयं यजस्व तनुवं जुषाणः ॥ वाचस् पतिं विश्वकर्माणमूतये मनोयुजं वाजे अद्या हुवेम । स नो नेदिष्ठा हवनानि जोषते विश्वशम्भूर् अवसे साधुकर्मा ॥ विश्वकर्मन् हविषा वावृधानः स्वयं यजस्व तनुवं जुषाणः । मुह्यन्त्व् अन्ये अभितः सपत्ना इहास्माकम् मघवा सूरिर् अस्तु ॥ विश्वकर्मन् हविषा वर्धनेन त्रातारम् इन्द्रम् अकृणोर् अवध्यम् । तस्मै विशः समनमन्त पूर्वीर् अयम् उग्रो विहव्यो यथासत् ॥ समुद्राय वयुनाय सिन्धूनाम् पतये नमः । नदीनाꣳ सर्वासाम् पित्रे जुहुता विश्वकर्मणे विश्वाऽहामर्त्यꣳ हविः ॥
ya imā viśvā bhuvanāni juhvad ṛṣir hotā niṣasādā pitā naḥ | sa āśiṣā draviṇam icchamānaḥ paramacchado vara ā viveśa || viśvakarmā manasā yad vihāyā dhātā vidhātā paramota saṃdṛk | teṣām iṣṭāni sam iṣā madanti yatra saptarṣīn para ekam āhuḥ || yo naḥ pitā janitā yo vidhātā yo naḥ sato abhy ā saj jajāna | yo devānāṃ nāmadhā eka eva tam̐ sampraśnam bhuvanā yanty anyā || ta āyajanta draviṇam̐ sam asmā ṛṣayaḥ pūrve jaritāro na bhūnā | asūrtā sūrtā rajaso vimāne ye bhūtāni samakṛṇvann imāni || na taṃ vidātha ya idaṃ jajānānyad yuṣmākam antaram bhavāti | nīhāreṇa prāvṛtā jalpyā cāsutṛpa ukthaśāsaś caranti || paro divā para enā pṛthivyā paro devebhir asurair guhā yat | kam̐ svid garbhaṃ prathamaṃ dadhra āpo yatra devāḥ samagacchanta viśve || tam id garbham prathamaṃ dadhra āpo yatra devāḥ samagacchanta viśve | ajasya nābhāv adhy ekam arpitam yasminn idaṃ viśvam bhuvanam adhi śritam || viśvakarmā hy ajaniṣṭa deva ād id gandharvo abhavad dvitīyaḥ | tṛtīyaḥ pitā janitauṣadhīnā mapāṃ garbhaṃ vyadadhāt purutrā || cakṣuṣaḥ pitā manasā hi dhīro ghṛtam ene ajanan naṃnamāne | yaded antā adadṛm̐hanta pūrva ād id dyāvāpṛthivī aprathetām || viśvataścakṣur uta viśvatomukho viśvatohasta uta viśvataspāt | sam bāhubhyāṃ namati sam patatrair dyāvāpṛthivī janayan deva ekaḥ || kim̐ svid āsīd adhiṣṭhānam ārambhaṇaṃ katamat svit kim āsīt | yadī bhūmiṃ janayan viśvakarmā vi dyām aurṇon mahinā viśvacakṣāḥ || kim̐ svid vanaṃ ka u sa vṛkṣa āsīd yato dyāvāpṛthivī niṣṭatakṣuḥ | manīṣiṇo manasā pṛcchated u tad yad adhyatiṣṭhad bhuvanāni dhārayan || yā te dhāmāni paramāṇi yāvamā yā madhyamā viśvakarmann utemā | śikṣā sakhibhyo haviṣi svadhāvaḥ svayaṃ yajasva tanuvaṃ juṣāṇaḥ || vācas patiṃ viśvakarmāṇamūtaye manoyujaṃ vāje adyā huvema | sa no nediṣṭhā havanāni joṣate viśvaśambhūr avase sādhukarmā || viśvakarman haviṣā vāvṛdhānaḥ svayaṃ yajasva tanuvaṃ juṣāṇaḥ | muhyantv anye abhitaḥ sapatnā ihāsmākam maghavā sūrir astu || viśvakarman haviṣā vardhanena trātāram indram akṛṇor avadhyam | tasmai viśaḥ samanamanta pūrvīr ayam ugro vihavyo yathāsat || samudrāya vayunāya sindhūnām pataye namaḥ | nadīnām̐ sarvāsām pitre juhutā viśvakarmaṇe viśvā'hāmartyam̐ haviḥ ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.