युञ्जानः प्रथमम् मनस् तत्त्वाय सविता धियः । अग्निं ज्योतिर् निचाय्य पृथिव्या अध्य् आभरत् ॥ युक्त्वाय मनसा देवान्त् सुवर् यतो धिया दिवम् । बृहज् ज्योतिः करिष्यतः सविता प्र सुवति तान् ॥ युक्तेन मनसा वयं देवस्य सवितुः सवे । सुवर्गेयाय शक्त्यै ॥ युञ्जते मन उत युञ्जते धियो विप्रा विप्रस्य बृहतो विपश्चितः । वि होत्रा दधे वयुनाविद् एक इत्
मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः ॥ युजे वाम् ब्रह्म पूर्व्यं नमोभिर् वि श्लोका यन्ति पथ्येव सूराः । शृण्वन्ति विश्वे अमृतस्य पुत्रा आ ये धामानि दिव्यानि तस्थुः ॥ यस्य प्रयाणम् अन्व् अन्य इद् ययुर् देवा देवस्य महिमानम् अर्चतः । यः पार्थिवानि विममे स एतशो रजाꣳसि देवः सविता महित्वना ॥ देव सवितः प्र सुव यज्ञम् प्र सुव
यज्ञपतिम् भगाय दिव्यो गन्धर्वः केतपूः केतं नः पुनातु वाचस् पतिर् वाचम् अद्य स्वदाति नः ॥ इमं नो देव सवितर् यज्ञम् प्र सुव देवायुवꣳ सखिविदꣳ सत्राजितं धनजितꣳ सुवर्जितम् ॥ ऋचा स्तोमꣳ सम् अर्धय गायत्रेण रथंतरम् । बृहद् गायत्रवर्तनि ॥ देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्याम् पूष्णो हस्ताभ्याम् गायत्रेण छन्दसा ददे ऽङ्गिरस्वत् । अभ्रिर् असि नारि
रसि पृथिव्याः सधस्थाद् अग्निम् पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् आ भर त्रैष्टुभेन त्वा छन्दसा ऽऽददे ऽङ्गिरस्वत् । बभ्रिर् असि नारिर् असि त्वया वयꣳ सधस्थ आऽग्निꣳ शकेम खनितुम् पुरीष्यं जागतेन त्वा छन्दसा ददे ऽङ्गिरस्वत् । हस्त आधाय सविता बिभ्रद् अभ्रिꣳ हिरण्ययीम् । तया ज्योतिर् अजस्रम् इद् अग्निं खात्वी न आ भराऽनुष्टुभेन त्वा छन्दसा ऽऽ ददे ऽङ्गिरस्वत् ॥
yuñjānaḥ prathamam manas tattvāya savitā dhiyaḥ | agniṃ jyotir nicāyya pṛthivyā adhy ābharat || yuktvāya manasā devānt suvar yato dhiyā divam | bṛhaj jyotiḥ kariṣyataḥ savitā pra suvati tān || yuktena manasā vayaṃ devasya savituḥ save | suvargeyāya śaktyai || yuñjate mana uta yuñjate dhiyo viprā viprasya bṛhato vipaścitaḥ | vi hotrā dadhe vayunāvid eka it
mahī devasya savituḥ pariṣṭutiḥ || yuje vām brahma pūrvyaṃ namobhir vi ślokā yanti pathyeva sūrāḥ | śṛṇvanti viśve amṛtasya putrā ā ye dhāmāni divyāni tasthuḥ || yasya prayāṇam anv anya id yayur devā devasya mahimānam arcataḥ | yaḥ pārthivāni vimame sa etaśo rajām̐si devaḥ savitā mahitvanā || deva savitaḥ pra suva yajñam pra suva
yajñapatim bhagāya divyo gandharvaḥ ketapūḥ ketaṃ naḥ punātu vācas patir vācam adya svadāti naḥ || imaṃ no deva savitar yajñam pra suva devāyuvam̐ sakhividam̐ satrājitaṃ dhanajitam̐ suvarjitam || ṛcā stomam̐ sam ardhaya gāyatreṇa rathaṃtaram | bṛhad gāyatravartani || devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyām pūṣṇo hastābhyām gāyatreṇa chandasā dade 'ṅgirasvat | abhrir asi nāri
rasi pṛthivyāḥ sadhasthād agnim purīṣyam aṅgirasvad ā bhara traiṣṭubhena tvā chandasā ''dade 'ṅgirasvat | babhrir asi nārir asi tvayā vayam̐ sadhastha ā'gnim̐ śakema khanitum purīṣyaṃ jāgatena tvā chandasā dade 'ṅgirasvat | hasta ādhāya savitā bibhrad abhrim̐ hiraṇyayīm | tayā jyotir ajasram id agniṃ khātvī na ā bharā'nuṣṭubhena tvā chandasā '' dade 'ṅgirasvat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमाम् अगृभ्णन् रशनाम् ऋतस्य पूर्व आयुषि विदथेषु कव्या । तया देवाः सुतम् आ बभूवुर् ऋतस्य सामन्त् सरम् आरपन्ती ॥ प्रतूर्तं वाजिन्न् आ द्रव वरिष्ठाम् अनु संवतम् । दिवि ते जन्म परमम् अन्तरिक्षे नाभिः पृथिव्याम् अधि योनिः ॥ युञ्जाथाꣳ रासभं युवम् अस्मिन् यामे वृषण्वसू । अग्निम् भरन्तम् अस्मयुम् ॥ योगेयोगे तवस्तरं वाजे-वाजे हवामहे । सखाय इन्द्रमूतये ॥ प्रतूर्वन्
एह्य् अवक्रामन्न् अशस्ती रुद्रस्य गाणपत्यान् मयोभूर् एहि । उर्व् अन्तरिक्षम् अन्व् इहि स्वस्तिगव्यूतिर् अभयानि कृण्वन् ॥ पूष्णा सयुजा सह पृथिव्याः सधस्थाद् अग्निम् पुरिष्यम् अङ्गिरस्वद् अच्छेहि । अग्निम् पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् अच्छेमः । अग्निम् पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् भरिष्यामः । अग्निम् पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् भरामः । अन्व् अग्निर् उषसाम् अग्रम् अख्यद् अन्व् अहानि प्रथमो जातवेदाः । अनु सूर्यस्य
पुरुत्रा च रश्मीन् अनु द्यावापृथिवी आ ततान ॥ आगत्य वाज्य् अध्वनः सर्वा मृधो वि धूनुते । अग्निꣳ सधस्थे महति चक्षुषा नि चिकीषते ॥ आक्रम्य वाजिन् पृथिवीम् अग्निम् इच्छ रुचा त्वम् । भूया वृत्वाय नो ब्रूहि यतः खनाम तं वयम् ॥ द्यौस् ते पृष्ठम् पृथिवी सधस्थम् आत्मान्तरिक्षꣳ समुद्रस् ते योनिः । विख्याय चक्षुषा त्वम् अभि तिष्ठ
पृतन्यतः ॥ उत् क्राम महते सौभगायास्माद् आस्थानाद् द्रविणोदा वाजिन् । वयꣳ स्याम सुमतौ पृथिव्या अग्निं खनिष्यन्त उपस्थे अस्याः ॥ उद् अक्रमीद् द्रविणोदा वाज्य् अर्वाऽकः स लोकꣳ सुकृतम् पृथिव्याः । ततः खनेम सुप्रतीकम् अग्निꣳ सुवो रुहाणा अधि नाक उत्तमे ॥ अपो देवीर् उप सृज मधुमतीर् अयक्ष्माय प्रजाभ्यः । तासाꣳ स्थानाद् उज् जिहताम् ओषधयः सुपिप्पलाः ॥ जिघर्मि
अग्निम् मनसा घृतेन प्रतिक्ष्यन्तम् भुवनानि विश्वा । पृथुं तिरश्चा वयसा बृहन्तं व्यचिष्ठम् अन्नꣳ रभसं विदानम् ॥ आ त्वा जिघर्मि वचसा घृतेनारक्षसा मनसा तज् जुषस्व । मर्यश्री स्पृहयद्वर्णो अग्निर् नाभिमृशे तनुवा जर्हृषाणः ॥ परि वाजपतिः कविर् अग्निर् हव्यान्य् अक्रमीत् । दधद् रत्नानि दाशुषे ॥ परि त्वाऽग्ने पुरं वयं विप्रꣳ सहस्य धीमहि । धृषद्वर्णं दिवेदिवे भेत्तारम् भङ्गुरावतः ॥ त्वम् अग्ने द्युभिस् त्वम् आशुशुक्षणिस् त्वम् अद्भ्यस् त्वम् अश्मनस् परि । त्वं वनेभ्यस् त्वम् ओषधीभ्यस् त्वं नृणां नृपते जायसे शुचिः ॥
imām agṛbhṇan raśanām ṛtasya pūrva āyuṣi vidatheṣu kavyā | tayā devāḥ sutam ā babhūvur ṛtasya sāmant saram ārapantī || pratūrtaṃ vājinn ā drava variṣṭhām anu saṃvatam | divi te janma paramam antarikṣe nābhiḥ pṛthivyām adhi yoniḥ || yuñjāthām̐ rāsabhaṃ yuvam asmin yāme vṛṣaṇvasū | agnim bharantam asmayum || yogeyoge tavastaraṃ vāje-vāje havāmahe | sakhāya indramūtaye || pratūrvan
ehy avakrāmann aśastī rudrasya gāṇapatyān mayobhūr ehi | urv antarikṣam anv ihi svastigavyūtir abhayāni kṛṇvan || pūṣṇā sayujā saha pṛthivyāḥ sadhasthād agnim puriṣyam aṅgirasvad acchehi | agnim purīṣyam aṅgirasvad acchemaḥ | agnim purīṣyam aṅgirasvad bhariṣyāmaḥ | agnim purīṣyam aṅgirasvad bharāmaḥ | anv agnir uṣasām agram akhyad anv ahāni prathamo jātavedāḥ | anu sūryasya
purutrā ca raśmīn anu dyāvāpṛthivī ā tatāna || āgatya vājy adhvanaḥ sarvā mṛdho vi dhūnute | agnim̐ sadhasthe mahati cakṣuṣā ni cikīṣate || ākramya vājin pṛthivīm agnim iccha rucā tvam | bhūyā vṛtvāya no brūhi yataḥ khanāma taṃ vayam || dyaus te pṛṣṭham pṛthivī sadhastham ātmāntarikṣam̐ samudras te yoniḥ | vikhyāya cakṣuṣā tvam abhi tiṣṭha
pṛtanyataḥ || ut krāma mahate saubhagāyāsmād āsthānād draviṇodā vājin | vayam̐ syāma sumatau pṛthivyā agniṃ khaniṣyanta upasthe asyāḥ || ud akramīd draviṇodā vājy arvā'kaḥ sa lokam̐ sukṛtam pṛthivyāḥ | tataḥ khanema supratīkam agnim̐ suvo ruhāṇā adhi nāka uttame || apo devīr upa sṛja madhumatīr ayakṣmāya prajābhyaḥ | tāsām̐ sthānād uj jihatām oṣadhayaḥ supippalāḥ || jigharmi
agnim manasā ghṛtena pratikṣyantam bhuvanāni viśvā | pṛthuṃ tiraścā vayasā bṛhantaṃ vyaciṣṭham annam̐ rabhasaṃ vidānam || ā tvā jigharmi vacasā ghṛtenārakṣasā manasā taj juṣasva | maryaśrī spṛhayadvarṇo agnir nābhimṛśe tanuvā jarhṛṣāṇaḥ || pari vājapatiḥ kavir agnir havyāny akramīt | dadhad ratnāni dāśuṣe || pari tvā'gne puraṃ vayaṃ vipram̐ sahasya dhīmahi | dhṛṣadvarṇaṃ divedive bhettāram bhaṅgurāvataḥ || tvam agne dyubhis tvam āśuśukṣaṇis tvam adbhyas tvam aśmanas pari | tvaṃ vanebhyas tvam oṣadhībhyas tvaṃ nṛṇāṃ nṛpate jāyase śuciḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्याम् पूष्णो हस्ताभ्याम् पृथिव्याः सधस्थे ऽग्निम् पुरीष्यम् अङ्गिरस्वत् खनामि ॥ ज्योतिष्मन्तं त्वाग्ने सुप्रतीकम् अजस्रेण भानुना दीद्यानम् । शिवम् प्रजाभ्यो ऽहिꣳसन्तम् पृथिव्याः सधस्थे ऽग्निम् पुरीष्यम् अङ्गिरस्वत् खनामि ॥ अपाम् पृष्ठम् असि सप्रथा उर्व् अग्निम् भरिष्यद् अपरावपिष्ठम् । वर्धमानम् मह आ च पुष्करं दिवो मात्रया वरिणा प्रथस्व ॥ शर्म च स्थो
वर्म च स्थो अच्छिद्रे बहुले उभे । व्यचस्वती सं वसाथाम् भर्तम् अग्निम् पुरीष्यम् ॥ सं वसाथाꣳ सुवर्विदा समीची उरसा त्मना । अग्निम् अन्तर् भरिष्यन्ती ज्योतिष्मन्तम् अजस्रम् इत् ॥ पुरीष्यो ऽसि विश्वभराः । अथर्वा त्वा प्रथमो निर् अमन्थद् अग्ने त्वाम् अग्ने पुष्कराद् अध्य् अथर्वा निर् अमन्थत । मूर्ध्नो विश्वस्य वाघतः ॥ तम् उ त्वा दध्यङ्ङ् ऋषिः पुत्र ईधे
अथर्वणः । वृत्रहणम् पुरंदरम् ॥ तम् उ त्वा पाथ्यो वृषा सम् ईधे दस्युहन्तमम् । धनंजयꣳ रणेरणे ॥ सीद होतः स्व उ लोके चिकित्वान्त् सादया यज्ञꣳ सुकृतस्य योनौ । देवावीर् देवान् हविषा यजास्य् अग्ने बृहद् यजमाने वयो धाः ॥ नि होता होतृषदने विदानस् त्वेषो दीदिवाꣳ असदत् सुदक्षः । अदब्धव्रतप्रमतिर् वसिष्ठः सहस्रम्भरः शुचिजिह्वो अग्निः ॥ सꣳ सीदस्व महाꣳ असि शोचस्व
देववीतमः । वि धूमम् अग्ने अरुषम् मियेध्य सृज प्रशस्त दर्शतम् ॥ जनिष्वा हि जेन्यो अग्रे अह्नाम् हितो हितेष्व् अरुषो वनेषु । दमेदमे सप्त रत्ना दधानो ऽग्निर् होता नि षसादा यजीयान् ॥
devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyām pūṣṇo hastābhyām pṛthivyāḥ sadhasthe 'gnim purīṣyam aṅgirasvat khanāmi || jyotiṣmantaṃ tvāgne supratīkam ajasreṇa bhānunā dīdyānam | śivam prajābhyo 'him̐santam pṛthivyāḥ sadhasthe 'gnim purīṣyam aṅgirasvat khanāmi || apām pṛṣṭham asi saprathā urv agnim bhariṣyad aparāvapiṣṭham | vardhamānam maha ā ca puṣkaraṃ divo mātrayā variṇā prathasva || śarma ca stho
varma ca stho acchidre bahule ubhe | vyacasvatī saṃ vasāthām bhartam agnim purīṣyam || saṃ vasāthām̐ suvarvidā samīcī urasā tmanā | agnim antar bhariṣyantī jyotiṣmantam ajasram it || purīṣyo 'si viśvabharāḥ | atharvā tvā prathamo nir amanthad agne tvām agne puṣkarād adhy atharvā nir amanthata | mūrdhno viśvasya vāghataḥ || tam u tvā dadhyaṅṅ ṛṣiḥ putra īdhe
atharvaṇaḥ | vṛtrahaṇam puraṃdaram || tam u tvā pāthyo vṛṣā sam īdhe dasyuhantamam | dhanaṃjayam̐ raṇeraṇe || sīda hotaḥ sva u loke cikitvānt sādayā yajñam̐ sukṛtasya yonau | devāvīr devān haviṣā yajāsy agne bṛhad yajamāne vayo dhāḥ || ni hotā hotṛṣadane vidānas tveṣo dīdivām̐ asadat sudakṣaḥ | adabdhavratapramatir vasiṣṭhaḥ sahasrambharaḥ śucijihvo agniḥ || sam̐ sīdasva mahām̐ asi śocasva
devavītamaḥ | vi dhūmam agne aruṣam miyedhya sṛja praśasta darśatam || janiṣvā hi jenyo agre ahnām hito hiteṣv aruṣo vaneṣu | damedame sapta ratnā dadhāno 'gnir hotā ni ṣasādā yajīyān ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सं ते वायुर् मातरिश्वा दधातूत्तानायै हृदयं यद् विलिष्टम् । देवानां यश् चरति प्राणथेन तस्मै च देवि वषड् अस्तु तुभ्यम् ॥ सुजातो ज्योतिषा सह शर्म वरूथम् आऽसदः सुवः । वासो अग्ने विश्वरूपꣳ सं व्ययस्व विभावसो ॥ उद् उ तिष्ठ स्वध्वरावा नो देव्या कृपा । दृशे च भासा बृहता सुशुक्वनिर् आऽग्ने याहि सुशस्तिभिः ॥
ऊर्ध्व ऊ षु ण ऊतये तिष्ठा देवो न सविता । ऊर्ध्वो वाजस्य सनिता यद् अञ्जिभिर् वाघद्भिर् विह्वयामहे ॥ स जातो गर्भो असि रोदस्योर् अग्ने चारुर् विभृत ओषधीषु । चित्रः शिशुः परि तमाꣳस्य् अक्तः प्र मातृभ्यो अधि कनिक्रदद् गाः ॥ स्थिरो भव वीड्वङ्ग आशुर् भव वाज्य् अर्वन् । पृथुर् भव सुषदस् त्वम् अग्नेः पुरीषवाहनः ॥ शिवो भव
प्रजाभ्यो मानुषीभ्यस् त्वम् अङ्गिरः । मा द्यावापृथिवी अभि शूशुचो माऽन्तरिक्षम् मा वनस्पतीन् ॥ प्रैतु वाजी कनिक्रदन् नानदद् रासभः पत्वा । भरन्न् अग्निम् पुरीष्यम् मा पाद्य् आयुषः पुरा ॥ रासभो वां कनिक्रदत् सुयुक्तो वृषणा रथे । स वाम् अग्निम् पुरीष्यम् आशुर् दूतो वहाद् इतः ॥ वृषाग्निं वृषणम् भरन्न् अपां गर्भꣳ समुद्रियम् । अग्न आ याहि
वीतय ऋतꣳ सत्यम् ॥ ओषधयः प्रति गृह्णीताग्निम् एतꣳ शिवम् आयन्तम् अभ्य् अत्र युष्मान् । व्यस्यन् विश्वा अमतीर् अरातीर् निषीदन् नो अप दुर्मतिꣳ हनत् ॥ ओषधयः प्रति मोदध्वम् एनम् पुष्पावतीः सुपिप्पलाः । अयं वो गर्भ ऋत्वियः प्रत्नꣳ सधस्थम् आऽसदत् ॥
saṃ te vāyur mātariśvā dadhātūttānāyai hṛdayaṃ yad viliṣṭam | devānāṃ yaś carati prāṇathena tasmai ca devi vaṣaḍ astu tubhyam || sujāto jyotiṣā saha śarma varūtham ā'sadaḥ suvaḥ | vāso agne viśvarūpam̐ saṃ vyayasva vibhāvaso || ud u tiṣṭha svadhvarāvā no devyā kṛpā | dṛśe ca bhāsā bṛhatā suśukvanir ā'gne yāhi suśastibhiḥ ||
ūrdhva ū ṣu ṇa ūtaye tiṣṭhā devo na savitā | ūrdhvo vājasya sanitā yad añjibhir vāghadbhir vihvayāmahe || sa jāto garbho asi rodasyor agne cārur vibhṛta oṣadhīṣu | citraḥ śiśuḥ pari tamām̐sy aktaḥ pra mātṛbhyo adhi kanikradad gāḥ || sthiro bhava vīḍvaṅga āśur bhava vājy arvan | pṛthur bhava suṣadas tvam agneḥ purīṣavāhanaḥ || śivo bhava
prajābhyo mānuṣībhyas tvam aṅgiraḥ | mā dyāvāpṛthivī abhi śūśuco mā'ntarikṣam mā vanaspatīn || praitu vājī kanikradan nānadad rāsabhaḥ patvā | bharann agnim purīṣyam mā pādy āyuṣaḥ purā || rāsabho vāṃ kanikradat suyukto vṛṣaṇā rathe | sa vām agnim purīṣyam āśur dūto vahād itaḥ || vṛṣāgniṃ vṛṣaṇam bharann apāṃ garbham̐ samudriyam | agna ā yāhi
vītaya ṛtam̐ satyam || oṣadhayaḥ prati gṛhṇītāgnim etam̐ śivam āyantam abhy atra yuṣmān | vyasyan viśvā amatīr arātīr niṣīdan no apa durmatim̐ hanat || oṣadhayaḥ prati modadhvam enam puṣpāvatīḥ supippalāḥ | ayaṃ vo garbha ṛtviyaḥ pratnam̐ sadhastham ā'sadat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वि पाजसा पृथुना शोशुचानो बाधस्व द्विषो रक्षसो अमीवाः । सुशर्मणो बृहतः शर्मणि स्याम् अग्नेर् अहꣳ सुहवस्य प्रणीतौ ॥ आपो हि ष्ठा मयोभुवस् ता न ऊर्जे दधातन । महे रणाय चक्षसे ॥ यो वः शिवतमो रसस् तस्य भाजयतेह नः । उशतीर् इव मातरः ॥ तस्मा अरं गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ । आपो जनयथा च नः ॥ मित्रः
सꣳसृज्य पृथिवीम् भूमिं च ज्योतिषा सह । सुजातं जातवेदसम् अग्निं वैश्वानरं विभुम् ॥ अयक्ष्माय त्वा सꣳ सृजामि प्रजाभ्यः । विश्वे त्वा देवा वैश्वानराः सꣳ सृजन्त्व् आनुष्टुभेन छन्दसाऽङ्गिरस्वत् ॥ रुद्राः सम्भृत्य पृथिवीम् बृहज् ज्योतिः सम् ईधिरे । तेषाम् भानुर् अजस्र इच् छुक्रो देवेषु रोचते ॥ सꣳसृष्टां वसुभी रुद्रैर् धीरैः कर्मण्याम् मृदम् । हस्ताभ्याम् मृद्वीं कृत्वा सिनीवाली करोतु
ताम् ॥ सिनीवली सुकपर्दा सुकुरीरा स्वौपशा । सा तुभ्यम् अदिते मह ओखां दधातु हस्तयोः ॥ उखां करोतु शक्त्या बाहुभ्याम् अदितिर् धिया । माता पुत्रं यथोपस्थे साऽग्निम् बिभर्तु गर्भ आ ॥ मखस्य शिरो ऽसि यज्ञस्य पदे स्थः । वसवस् त्वा कृण्वन्तु गायत्रेण छन्दसाऽङ्गिरस्वत् पृथिव्यसि रुद्रास् त्वा कृण्वन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसाऽङ्गिरस्वद् अन्तरिक्षम् असि
आदित्यास् त्वा कृण्वन्तु जागतेन छन्दसाऽङ्गिरस्वद् द्यौर् असि विश्वे त्वा देवा वैश्वानराः कृण्वन्त्व् आनुष्टुभेन छन्दसाऽङ्गिरस्वद् दिशो ऽसि ध्रुवासि धारया मयि प्रजाꣳ रायस् पोषं गौपत्यꣳ सुवीर्यꣳ सजातान् यजमानाय । अदित्यै रास्नाऽसि । अदितिस् ते बिलं गृह्णातु पाङ्क्तेन छन्दसाऽङ्गिरस्वत् । कृत्वाय सा महीम् उखाम् मृन्मयीं योनिम् अग्नये । ताम् पुत्रेभ्यः सम् प्रायच्छद् अदितिः श्रपयान् इति ॥
vi pājasā pṛthunā śośucāno bādhasva dviṣo rakṣaso amīvāḥ | suśarmaṇo bṛhataḥ śarmaṇi syām agner aham̐ suhavasya praṇītau || āpo hi ṣṭhā mayobhuvas tā na ūrje dadhātana | mahe raṇāya cakṣase || yo vaḥ śivatamo rasas tasya bhājayateha naḥ | uśatīr iva mātaraḥ || tasmā araṃ gamāma vo yasya kṣayāya jinvatha | āpo janayathā ca naḥ || mitraḥ
sam̐sṛjya pṛthivīm bhūmiṃ ca jyotiṣā saha | sujātaṃ jātavedasam agniṃ vaiśvānaraṃ vibhum || ayakṣmāya tvā sam̐ sṛjāmi prajābhyaḥ | viśve tvā devā vaiśvānarāḥ sam̐ sṛjantv ānuṣṭubhena chandasā'ṅgirasvat || rudrāḥ sambhṛtya pṛthivīm bṛhaj jyotiḥ sam īdhire | teṣām bhānur ajasra ic chukro deveṣu rocate || sam̐sṛṣṭāṃ vasubhī rudrair dhīraiḥ karmaṇyām mṛdam | hastābhyām mṛdvīṃ kṛtvā sinīvālī karotu
tām || sinīvalī sukapardā sukurīrā svaupaśā | sā tubhyam adite maha okhāṃ dadhātu hastayoḥ || ukhāṃ karotu śaktyā bāhubhyām aditir dhiyā | mātā putraṃ yathopasthe sā'gnim bibhartu garbha ā || makhasya śiro 'si yajñasya pade sthaḥ | vasavas tvā kṛṇvantu gāyatreṇa chandasā'ṅgirasvat pṛthivyasi rudrās tvā kṛṇvantu traiṣṭubhena chandasā'ṅgirasvad antarikṣam asi
ādityās tvā kṛṇvantu jāgatena chandasā'ṅgirasvad dyaur asi viśve tvā devā vaiśvānarāḥ kṛṇvantv ānuṣṭubhena chandasā'ṅgirasvad diśo 'si dhruvāsi dhārayā mayi prajām̐ rāyas poṣaṃ gaupatyam̐ suvīryam̐ sajātān yajamānāya | adityai rāsnā'si | aditis te bilaṃ gṛhṇātu pāṅktena chandasā'ṅgirasvat | kṛtvāya sā mahīm ukhām mṛnmayīṃ yonim agnaye | tām putrebhyaḥ sam prāyacchad aditiḥ śrapayān iti ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसवस् त्वा धूपयन्तु गायत्रेण छन्दसाऽङ्गिरस्वद् रुद्रास् त्वा धूपयन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसाऽङ्गिरस्वद् आदित्यास् त्वा धूपयन्तु जागतेन छन्दसाऽङ्गिरस्वद् विश्वे त्वा देवा वैश्वानरा धूपयन्त्व् आनुष्टुभेन छन्दसाऽङ्गिरस्वद् इन्द्रस् त्वा धूपयत्व् अङ्गिरस्वद् विष्णुस् त्वा धूपयत्व् अङ्गिरस्वद् वरुणस् त्वा धूपयत्व् अङ्गिरस्वत् । अदितिस् त्वा देवी विश्वदेव्यावती पृथिव्याः सधस्थे ऽङ्गिरस्वत् खनत्व् अवट देवानां त्वा पत्नीर्
देवीर् विश्वदेव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे ऽङ्गिरस्वद् दधतूखे धिषणास् त्वा देवीर् विश्वदेव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे ऽङ्गिरस्वद् अभीन्धताम् उखे ग्नास् त्वा देवीर् विश्वदेव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे ऽङ्गिरस्वच् छ्रपयन्तूखे वरूत्रयो जनयस् त्वा देवीर् विश्वदेव्यावतीः पृथिव्याः सधस्थे ऽङ्गिरस्वत् पचन्तूखे । मित्रैताम् उखाम् पचैषा मा भेदि । एतां ते परि ददाम्य् अभित्त्यै अभीमाम्
महिना दिवम् मित्रो बभूव सप्रथाः । उत श्रवसा पृथिवीम् ॥ मित्रस्य चर्षणीधृतः श्रवो देवस्य सानसिम् । द्युम्नं चित्रश्रवस्तमम् ॥ देवस् त्वा सवितोद् वपतु सुपाणिः स्वङ्गुरिः । सुबाहुर् उत शक्त्या ॥ अपद्यमाना पृथिव्य् आशा दिश आ पृण । उत् तिष्ठ बृहती भवोर्ध्वा तिष्ठ ध्रुवा त्वम् ॥ वसवस् त्वाऽऽ च्छृन्दन्तु गायत्रेण छन्दसाऽङ्गिरस्वद् रुद्रास् त्वाऽऽ च्छृन्दन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसाऽङ्गिरस्वद् आदित्यास् त्वाऽऽ च्छृन्दन्तु जागतेन छन्दसाऽङ्गिरस्वद् विश्वे त्वा देवा वैश्वानरा आ च्छृन्दन्त्व् आनुष्टुभेन छन्दसाऽङ्गिरस्वत् ॥
vasavas tvā dhūpayantu gāyatreṇa chandasā'ṅgirasvad rudrās tvā dhūpayantu traiṣṭubhena chandasā'ṅgirasvad ādityās tvā dhūpayantu jāgatena chandasā'ṅgirasvad viśve tvā devā vaiśvānarā dhūpayantv ānuṣṭubhena chandasā'ṅgirasvad indras tvā dhūpayatv aṅgirasvad viṣṇus tvā dhūpayatv aṅgirasvad varuṇas tvā dhūpayatv aṅgirasvat | aditis tvā devī viśvadevyāvatī pṛthivyāḥ sadhasthe 'ṅgirasvat khanatv avaṭa devānāṃ tvā patnīr
devīr viśvadevyāvatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe 'ṅgirasvad dadhatūkhe dhiṣaṇās tvā devīr viśvadevyāvatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe 'ṅgirasvad abhīndhatām ukhe gnās tvā devīr viśvadevyāvatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe 'ṅgirasvac chrapayantūkhe varūtrayo janayas tvā devīr viśvadevyāvatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe 'ṅgirasvat pacantūkhe | mitraitām ukhām pacaiṣā mā bhedi | etāṃ te pari dadāmy abhittyai abhīmām
mahinā divam mitro babhūva saprathāḥ | uta śravasā pṛthivīm || mitrasya carṣaṇīdhṛtaḥ śravo devasya sānasim | dyumnaṃ citraśravastamam || devas tvā savitod vapatu supāṇiḥ svaṅguriḥ | subāhur uta śaktyā || apadyamānā pṛthivy āśā diśa ā pṛṇa | ut tiṣṭha bṛhatī bhavordhvā tiṣṭha dhruvā tvam || vasavas tvā'' cchṛndantu gāyatreṇa chandasā'ṅgirasvad rudrās tvā'' cchṛndantu traiṣṭubhena chandasā'ṅgirasvad ādityās tvā'' cchṛndantu jāgatena chandasā'ṅgirasvad viśve tvā devā vaiśvānarā ā cchṛndantv ānuṣṭubhena chandasā'ṅgirasvat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समास् त्वाग्न ऋतवो वर्धयन्तु संवत्सरा ऋषयो यानि सत्या । सं दिव्येन दीदिहि रोचनेन विश्वा आ भाहि प्रदिशः पृथिव्याः ॥ सं चेध्यस्वाग्ने प्र च बोधयैनम् उच् च तिष्ठ महते सौभगाय । मा च ऋषद् उपसत्ता ते अग्ने ब्रह्माणस् ते यशसः सन्तु माऽन्ये ॥ त्वाम् अग्ने वृणते ब्राह्मणा इमे शिवो अग्ने
संवरणे भवा नः । सपत्नहा नो अभिमातिजिच् च स्वे गये जागृह्य् अप्रयुच्छन् ॥ इहैवाग्ने अधि धारया रयिम् मा त्वा नि क्रन् पूर्वचितो निकारिणः । क्षत्रम् अग्ने सुयमम् अस्तु तुभ्यम् उपसत्ता वर्धतां ते अनिष्टृतः ॥ क्षत्रेणाग्ने स्वायुः सꣳ रभस्व मित्रेणाग्ने मित्रधेये यतस्व । सजातानाम् मध्यमस्था एधि राज्ञाम् अग्ने विहव्यो दीदिहीह ॥ अति
निहो अति स्रिधो ऽत्य् अचित्तिम् अत्य् अरातिम् अग्ने । विश्वा ह्य् अग्ने दुरिता सहस्वाथास्मभ्यꣳ सहवीराꣳ रयिं दाः ॥ अनाधृष्यो जातवेदा अनिष्टृतो विराड् अग्ने क्षत्रभृद् दीदिहीह । विश्वा आशाः प्रमुञ्चन् मानुषीर् भियः शिवाभिर् अद्य परि पाहि नो वृधे ॥ बृहस्पते सवितर् बोधयैनꣳ सꣳशितं चित् संतराꣳ सꣳ शिशाधि । वर्धयैनम् महते सौभगाय ।
विश्व एनम् अनु मदन्तु देवाः ॥ अमुत्रभूयाद् अध यद् यमस्य बृहस्पते अभिशस्तेर् अमुञ्चः । प्रत्य् औहताम् अश्विना मृत्युम् अस्माद् देवानाम् अग्ने भिषजा शचीभिः ॥ उद् वयं तमसस् परि पश्यन्तो ज्योतिर् उत्तरम् । देवं देवत्रा सूर्यम् अगन्म ज्योतिर् उत्तमम् ॥
samās tvāgna ṛtavo vardhayantu saṃvatsarā ṛṣayo yāni satyā | saṃ divyena dīdihi rocanena viśvā ā bhāhi pradiśaḥ pṛthivyāḥ || saṃ cedhyasvāgne pra ca bodhayainam uc ca tiṣṭha mahate saubhagāya | mā ca ṛṣad upasattā te agne brahmāṇas te yaśasaḥ santu mā'nye || tvām agne vṛṇate brāhmaṇā ime śivo agne
saṃvaraṇe bhavā naḥ | sapatnahā no abhimātijic ca sve gaye jāgṛhy aprayucchan || ihaivāgne adhi dhārayā rayim mā tvā ni kran pūrvacito nikāriṇaḥ | kṣatram agne suyamam astu tubhyam upasattā vardhatāṃ te aniṣṭṛtaḥ || kṣatreṇāgne svāyuḥ sam̐ rabhasva mitreṇāgne mitradheye yatasva | sajātānām madhyamasthā edhi rājñām agne vihavyo dīdihīha || ati
niho ati sridho 'ty acittim aty arātim agne | viśvā hy agne duritā sahasvāthāsmabhyam̐ sahavīrām̐ rayiṃ dāḥ || anādhṛṣyo jātavedā aniṣṭṛto virāḍ agne kṣatrabhṛd dīdihīha | viśvā āśāḥ pramuñcan mānuṣīr bhiyaḥ śivābhir adya pari pāhi no vṛdhe || bṛhaspate savitar bodhayainam̐ sam̐śitaṃ cit saṃtarām̐ sam̐ śiśādhi | vardhayainam mahate saubhagāya |
viśva enam anu madantu devāḥ || amutrabhūyād adha yad yamasya bṛhaspate abhiśaster amuñcaḥ | praty auhatām aśvinā mṛtyum asmād devānām agne bhiṣajā śacībhiḥ || ud vayaṃ tamasas pari paśyanto jyotir uttaram | devaṃ devatrā sūryam aganma jyotir uttamam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वा अस्य समिधो भवन्त्य् ऊर्ध्वा शुक्रा शोचीꣳष्य् अग्नेः । द्युमत्तमा सुप्रतीकस्य सूनोः ॥ तनूनपाद् असुरो विश्ववेदा देवो देवेषु देवः । पथ आऽनक्ति मध्वा घृतेन ॥ मध्वा यज्ञं नक्षसे प्रीणानो नराशꣳसो अग्ने । सुकृद् देवः सविता विश्ववारः ॥ अच्छायम् एति शवसा घृतेनेडानो वह्निर् नमसा । अग्निꣳ स्रुचो अध्वरेषु प्रयत्सु ॥
स यक्षद् अस्य महिमानम् अग्नेः स
ई मन्द्रासु प्रयसः । वसुश् चेतिष्ठो वसुधातमश् च ॥ द्वारो देवीर् अन्व् अस्य विश्वे व्रता ददन्ते अग्नेः । उरुव्यचसो धाम्ना पत्यमानाः ॥ ते अस्य योषणे दिव्ये न योनाव् उषासानक्ता । इमं यज्ञम् अवताम् अध्वरं नः ॥ दैव्या होताराव् ऊर्ध्वम् अध्वरं नो ऽग्नेर् जिह्वाम् अभि गृणीतम् । कृणुतं नः स्विष्टिम् ॥ तिस्रो देवीर् बर्हिर् एदꣳ सदन्त्व् इडा सरस्वती
भारती मही गृणाना ॥ तन् नस् तुरीपम् अद्भुतम् पुरुक्षु त्वष्टा सुवीरम् । रायस् पोषं वि ष्यतु नाभिम् अस्मे ॥ वनस्पते ऽव सृजा रराणस् त्मना देवेषु । अग्निर् हव्यꣳ शमिता सूदयाति ॥ अग्ने स्वाहा कृणुहि जातवेद इन्द्राय हव्यम् । विश्वे देवा हविर् इदं जुषन्ताम् ॥ हिरण्यगर्भः सम् अवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिर् एक आसीत् । स दाधार पृथिवीं द्याम्
उतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ यः प्राणतो निमिषतो महित्वैक इद् राजा जगतो बभूव । य ईशे अस्य द्विपदश् चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ य आत्मदा बलदा यस्य विश्व उपासते प्रशिषं यस्य देवाः । यस्य छायामृतं यस्य मृत्युः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ यस्येमे हिमवन्तो महित्वा यस्य समुद्रꣳ रसया सहा
हुः । यस्येमाः प्रदिशो यस्य बाहू कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ यं क्रन्दसी अवसा तस्तभाने अभ्येक्षेताम् मनसा रेजमाने । यत्राधि सूर उदितौ व्येति कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ येन द्यौर् उग्रा पृथिवी च दृढे येन सुवः स्तभितं येन नाकः । यो अन्तरिक्षे रजसो विमानः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ आपो ह यन् महतीर् विश्वमा
यन् दक्षं दधाना जनयन्तीर् अग्निम् । ततो देवानां निर् अवर्ततासुर् एकः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ यश् चिद् आपो महिना पर्यपश्यद् दक्षं दधाना जनयन्तीर् अग्निम् । यो देवेष्व् अधि देव एक आसीत् कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥
ūrdhvā asya samidho bhavanty ūrdhvā śukrā śocīm̐ṣy agneḥ | dyumattamā supratīkasya sūnoḥ || tanūnapād asuro viśvavedā devo deveṣu devaḥ | patha ā'nakti madhvā ghṛtena || madhvā yajñaṃ nakṣase prīṇāno narāśam̐so agne | sukṛd devaḥ savitā viśvavāraḥ || acchāyam eti śavasā ghṛteneḍāno vahnir namasā | agnim̐ sruco adhvareṣu prayatsu ||
sa yakṣad asya mahimānam agneḥ sa
ī mandrāsu prayasaḥ | vasuś cetiṣṭho vasudhātamaś ca || dvāro devīr anv asya viśve vratā dadante agneḥ | uruvyacaso dhāmnā patyamānāḥ || te asya yoṣaṇe divye na yonāv uṣāsānaktā | imaṃ yajñam avatām adhvaraṃ naḥ || daivyā hotārāv ūrdhvam adhvaraṃ no 'gner jihvām abhi gṛṇītam | kṛṇutaṃ naḥ sviṣṭim || tisro devīr barhir edam̐ sadantv iḍā sarasvatī
bhāratī mahī gṛṇānā || tan nas turīpam adbhutam purukṣu tvaṣṭā suvīram | rāyas poṣaṃ vi ṣyatu nābhim asme || vanaspate 'va sṛjā rarāṇas tmanā deveṣu | agnir havyam̐ śamitā sūdayāti || agne svāhā kṛṇuhi jātaveda indrāya havyam | viśve devā havir idaṃ juṣantām || hiraṇyagarbhaḥ sam avartatāgre bhūtasya jātaḥ patir eka āsīt | sa dādhāra pṛthivīṃ dyām
utemāṃ kasmai devāya haviṣā vidhema || yaḥ prāṇato nimiṣato mahitvaika id rājā jagato babhūva | ya īśe asya dvipadaś catuṣpadaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema || ya ātmadā baladā yasya viśva upāsate praśiṣaṃ yasya devāḥ | yasya chāyāmṛtaṃ yasya mṛtyuḥ kasmai devāya haviṣā vidhema || yasyeme himavanto mahitvā yasya samudram̐ rasayā sahā
huḥ | yasyemāḥ pradiśo yasya bāhū kasmai devāya haviṣā vidhema || yaṃ krandasī avasā tastabhāne abhyekṣetām manasā rejamāne | yatrādhi sūra uditau vyeti kasmai devāya haviṣā vidhema || yena dyaur ugrā pṛthivī ca dṛḍhe yena suvaḥ stabhitaṃ yena nākaḥ | yo antarikṣe rajaso vimānaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema || āpo ha yan mahatīr viśvamā
yan dakṣaṃ dadhānā janayantīr agnim | tato devānāṃ nir avartatāsur ekaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema || yaś cid āpo mahinā paryapaśyad dakṣaṃ dadhānā janayantīr agnim | yo deveṣv adhi deva eka āsīt kasmai devāya haviṣā vidhema ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकूतिम् अग्निम् प्रयुजꣳ स्वाहा मनो मेधाम् अग्निम् प्रयुजꣳ स्वाहा चित्तं विज्ञातम् अग्निम् प्रयुजꣳ स्वाहा वाचो विधृतिम् अग्निम् प्रयुजꣳ स्वाहा प्रजापतये मनवे स्वाहाग्नये वैश्वानराय स्वाहा विश्वे देवस्य नेतुर् मर्तो वृणीत सख्यं विश्वे राय इषुध्यसि द्युम्नं वृणीत पुष्यसे स्वाहा मा सु भित्था मा सु रिषो दृꣳहस्व वीडयस्व सु । अम्ब धृष्णु वीरयस्वा
ग्निश् चेदं करिष्यथः ॥ दृꣳहस्व देवि पृथिवि स्वस्तय आसुरी माया स्वधया कृतासि । जुष्टं देवानां इदम् अस्तु हव्यम् अरिष्टा त्वम् उद् इहि यज्ञे अस्मिन् ॥ मित्रैताम् उखां तपैषा मा भेदि । एताम् ते परि ददाम्य् अभित्त्यै । द्र्वन्नः सर्पिरासुतिः प्रत्नो होता वरेण्यः । सहसस् पुत्रो अद्भुतः ॥ परस्या अधि संवतो ऽवराꣳ अभ्य् आ
तर । यत्राहम् अस्मि ताꣳ अव ॥ परमस्याः परावतो रोहिदश्व इहा गहि । पुरीष्यः पुरुप्रियो ऽग्ने त्वं तरा मृधः ॥ सीद त्वम् मातुर् अस्या उपस्थे विश्वान्य् अग्ने वयुनानि विद्वान् । मैनाम् अर्चिषा मा तपसाऽभि शूशुचो ऽन्तर् अस्याꣳ शुक्रज्योतिर् वि भाहि ॥ अन्तर् अग्ने रुचा त्वम् उखायै सदने स्वे । तस्यास् त्वꣳ हरसा तपञ् जातवेदः शिवो भव ॥ शिवो भूत्वा मह्यम् अग्ने ऽथो सीद शिवस् त्वम् । शिवाः कृत्वा दिशः सर्वाः स्वां योनिम् इहासदः ॥
ākūtim agnim prayujam̐ svāhā mano medhām agnim prayujam̐ svāhā cittaṃ vijñātam agnim prayujam̐ svāhā vāco vidhṛtim agnim prayujam̐ svāhā prajāpataye manave svāhāgnaye vaiśvānarāya svāhā viśve devasya netur marto vṛṇīta sakhyaṃ viśve rāya iṣudhyasi dyumnaṃ vṛṇīta puṣyase svāhā mā su bhitthā mā su riṣo dṛm̐hasva vīḍayasva su | amba dhṛṣṇu vīrayasvā
gniś cedaṃ kariṣyathaḥ || dṛm̐hasva devi pṛthivi svastaya āsurī māyā svadhayā kṛtāsi | juṣṭaṃ devānāṃ idam astu havyam ariṣṭā tvam ud ihi yajñe asmin || mitraitām ukhāṃ tapaiṣā mā bhedi | etām te pari dadāmy abhittyai | drvannaḥ sarpirāsutiḥ pratno hotā vareṇyaḥ | sahasas putro adbhutaḥ || parasyā adhi saṃvato 'varām̐ abhy ā
tara | yatrāham asmi tām̐ ava || paramasyāḥ parāvato rohidaśva ihā gahi | purīṣyaḥ purupriyo 'gne tvaṃ tarā mṛdhaḥ || sīda tvam mātur asyā upasthe viśvāny agne vayunāni vidvān | mainām arciṣā mā tapasā'bhi śūśuco 'ntar asyām̐ śukrajyotir vi bhāhi || antar agne rucā tvam ukhāyai sadane sve | tasyās tvam̐ harasā tapañ jātavedaḥ śivo bhava || śivo bhūtvā mahyam agne 'tho sīda śivas tvam | śivāḥ kṛtvā diśaḥ sarvāḥ svāṃ yonim ihāsadaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अग्ने यानि कानि चा ते दारूणि दध्मसि । तद् अस्तु तुभ्यम् इद् घृतं तज् जुषस्व यविष्ठ्य ॥ यद् अत्त्य् उपजिह्विका यद् वम्रो अतिसर्पति । सर्वं तद् अस्तु ते घृतं तज् जुषस्व यविष्ठ्य ॥ रात्रिꣳरात्रिम् अप्रयावम् भरत्नो ऽश्वायेव तिष्ठते घासम् अस्मै । रायस् पोषेण सम् इषा मदन्तो ऽग्ने मा ते प्रतिवेशा रिषाम ॥ नाभा
पृथिव्याः समिधानम् अग्निꣳ रायस् पोषाय बृहते हवामहे । इरम्मदम् बृहदुक्थं यजत्रं जेतारम् अग्निम् पृतनासु सासहिम् ॥ याः सेना अभीत्वरीर् आव्याधिनीर् उगणा उत । ये स्तेना ये च तस्करास् ताꣳस् ते अग्ने ऽपि दधाम्य् आस्ये ॥ दꣳष्ट्राभ्याम् मलिम्लूञ् जम्भ्यैस् तस्कराꣳ उत । हनूभ्याꣳ स्तेनान् भगवस् ताꣳस् त्वं खाद सुखादितान् ॥ ये जनेषु मलिम्लव स्तेनासस् तस्करा वने । ये
कक्षेष्व् अघायवस् ताꣳस् ते दधामि जम्भयोः ॥ यो अस्मभ्यम् अरातीयाद् यश् च नो द्वेषते जनः । निन्दाद् यो अस्मान् दिप्साच् च सर्वं तम् मस्मसा कुरु ॥ सꣳशितम् मे ब्रह्म सꣳशितं वीर्यम् बलम् । सꣳशितम् क्षत्रं जिष्णु यस्याहम् अस्मि पुरोहितः ॥ उद् एषाम् बाहू अतिरम् उद् वर्च उद् ऊ बलम् । क्षिणोमि ब्रह्मणामित्रान् उन् नयामि
स्वाꣳ अहम् । दृशानो रुक्म उर्व्या व्यद्यौद् दुर्मर्षम् आयुः श्रिये रुचानः । अग्निर् अमृतो अभवद् वयोभिर् यद् एनं द्यौर् अजनयत् सुरेताः ॥ विश्वा रूपाणि प्रति मुञ्चते कविः प्रासावीद् भद्रं द्विपदे चतुष्पदे । वि नाकम् अख्यत् सविता वरेण्यो ऽनु प्रयाणम् उषसो वि राजति ॥ नक्तोषासा समनसा विरूपे धापयेते शिशुम् एकꣳ समीची । द्यावा क्षामा रुक्मः
अन्तर् वि भाति देवा अग्निं धारयन् द्रविणोदाः ॥ सुपर्णो ऽसि गरुत्मान् त्रिवृत् ते शिरो गायत्रं चक्षुः स्तोम आत्मा साम ते तनूर् वामदेव्यम् बृहद्रथन्तरे पक्षौ यज्ञायज्ञियम् पुच्छं छन्दाꣳस्य् अङ्गानि धिष्णियाः शफा यजूꣳषि नाम । सुपर्णो ऽसि गरुत्मान् दिवं गच्छ सुवः पत ॥
yad agne yāni kāni cā te dārūṇi dadhmasi | tad astu tubhyam id ghṛtaṃ taj juṣasva yaviṣṭhya || yad atty upajihvikā yad vamro atisarpati | sarvaṃ tad astu te ghṛtaṃ taj juṣasva yaviṣṭhya || rātrim̐rātrim aprayāvam bharatno 'śvāyeva tiṣṭhate ghāsam asmai | rāyas poṣeṇa sam iṣā madanto 'gne mā te prativeśā riṣāma || nābhā
pṛthivyāḥ samidhānam agnim̐ rāyas poṣāya bṛhate havāmahe | irammadam bṛhadukthaṃ yajatraṃ jetāram agnim pṛtanāsu sāsahim || yāḥ senā abhītvarīr āvyādhinīr ugaṇā uta | ye stenā ye ca taskarās tām̐s te agne 'pi dadhāmy āsye || dam̐ṣṭrābhyām malimlūñ jambhyais taskarām̐ uta | hanūbhyām̐ stenān bhagavas tām̐s tvaṃ khāda sukhāditān || ye janeṣu malimlava stenāsas taskarā vane | ye
kakṣeṣv aghāyavas tām̐s te dadhāmi jambhayoḥ || yo asmabhyam arātīyād yaś ca no dveṣate janaḥ | nindād yo asmān dipsāc ca sarvaṃ tam masmasā kuru || sam̐śitam me brahma sam̐śitaṃ vīryam balam | sam̐śitam kṣatraṃ jiṣṇu yasyāham asmi purohitaḥ || ud eṣām bāhū atiram ud varca ud ū balam | kṣiṇomi brahmaṇāmitrān un nayāmi
svām̐ aham | dṛśāno rukma urvyā vyadyaud durmarṣam āyuḥ śriye rucānaḥ | agnir amṛto abhavad vayobhir yad enaṃ dyaur ajanayat suretāḥ || viśvā rūpāṇi prati muñcate kaviḥ prāsāvīd bhadraṃ dvipade catuṣpade | vi nākam akhyat savitā vareṇyo 'nu prayāṇam uṣaso vi rājati || naktoṣāsā samanasā virūpe dhāpayete śiśum ekam̐ samīcī | dyāvā kṣāmā rukmaḥ
antar vi bhāti devā agniṃ dhārayan draviṇodāḥ || suparṇo 'si garutmān trivṛt te śiro gāyatraṃ cakṣuḥ stoma ātmā sāma te tanūr vāmadevyam bṛhadrathantare pakṣau yajñāyajñiyam pucchaṃ chandām̐sy aṅgāni dhiṣṇiyāḥ śaphā yajūm̐ṣi nāma | suparṇo 'si garutmān divaṃ gaccha suvaḥ pata ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्ने यं यज्ञम् अध्वरं विश्वतः परिभूर् असि । स इद् देवेषु गच्छति ॥ सोम यास् ते मयोभुव ऊतयः सन्ति दाशुषे । ताभिर् नो ऽविता भव ॥ अग्निर् मूर्धा भुवः । त्वं नः सोम या ते धामानि । तत् सवितुर् वरेण्यम् भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ॥ अचित्ती यच् चकृमा दैव्ये जने दीनैर् दक्षैः प्रभूती पूरुषत्वता
देवेषु च सवितर् मानुषेषु च त्वं नो अत्र सुवताद् अनागसः ॥ चोदयित्री सूनृतानां चेतन्ती सुमतीनाम् । यज्ञं दधे सरस्वती ॥ पावीरवी कन्या चित्रायुः सरस्वती वीरपत्नी धियं धात् । ग्नाभिर् अछिद्रꣳ शरणꣳ सजोषा दुराधर्षं गृणते शर्म यꣳसत् ॥ पूषा गा अन्व् एतु नः पूषा रक्षत्व् अर्वतः । पूषा वाजꣳ सनोतु नः ॥ शुक्रं ते अन्यद् यजतं ते अन्यत्
विषुरूपे अहनी द्यौर् इवासि । विश्वा हि माया अवसि स्वधावो भद्रा ते पूषन्न् इह रातिर् अस्तु ॥ ते ऽवर्धन्त स्वतवसो महित्वना नाकं तस्थुर् उरु चक्रिरे सदः । विष्णुर् यद् धाऽऽवद् वृषणम् मदच्युतं वयो न सीदन्न् अधि बर्हिषि प्रिये । प्र चित्रम् अर्कं गृणते तुराय मारुताय स्वतवसे भरध्वम् । ये सहाꣳसि सहसा सहन्ते
रेजते अग्ने पृथिवी मखेभ्यः ॥ विश्वे देवा । विश्वे देवाः । द्यावा नः पृथिवी इमꣳ सिध्रम् अद्य दिविस्पृशम् । यज्ञं देवेषु यच्छताम् ॥ प्र पूर्वजे पितरा नव्यसीभिर् गीर्भिः कृणुध्वꣳ सदने ऋतस्य । आ नो द्यावापृथिवी दैव्येन जनेन यातम् महि वां वरूथम् ॥ अग्निꣳ स्तोमेन बोधय समिधानो अमर्त्यम् । हव्या देवेषु नो दधत् ॥ स हव्यवाड् अमर्त्य उशिग् दूतश् चनोहितः । अग्निर् धिया सम् ऋण्वति ॥ शं नो भवन्तु वाजेवाजे ॥ वै देविकाश् छन्दाꣳसीव खलु वै रुक् छन्दोभिर् एवास्मिन् रुचं दधाति क्षीरे भवन्ति रुचम् एवास्मिन् दधति मध्यतो धातारं करोति मध्यत एवैनꣳ रुचो दधाति गायत्री वा अनुमतिस् त्रिष्टुग् राका जगती सिनीवाल्य् अनुष्टुप् कुहूर् धाता वषट्कारः पूर्वपक्षो राकापरपक्षः कुहूर् अमावास्या सिनीवली पौर्णमास्य् अनुमतिश् चन्द्रमा धाता । अष्टौ
वसवो ऽष्टाक्षरा गायत्र्य् एकादश रुद्रा एकादशाक्षरा त्रिष्टुब् द्वादशादित्या द्वादशाक्षरा जगती प्रजापतिर् अनुष्टुब् धाता वषट्कारः । एतद् वै देविकाः सर्वाणि च छन्दाꣳसि सर्वाश् च देवता वषट्कारस् ता यत् सह सर्वा निर्वपेद् ईश्वरा एनम् प्रदहो द्वे प्रथमे निरुप्य धातुस् तृतीयं निर् वपेत् तथो एवोत्तरे निर् वपेत् तथैनं न प्र दहन्त्य् अथो यस्मै कामाय निरुप्यन्ते तम् एवाभिर् उपाप्नोति ॥
agne yaṃ yajñam adhvaraṃ viśvataḥ paribhūr asi | sa id deveṣu gacchati || soma yās te mayobhuva ūtayaḥ santi dāśuṣe | tābhir no 'vitā bhava || agnir mūrdhā bhuvaḥ | tvaṃ naḥ soma yā te dhāmāni | tat savitur vareṇyam bhargo devasya dhīmahi | dhiyo yo naḥ pracodayāt || acittī yac cakṛmā daivye jane dīnair dakṣaiḥ prabhūtī pūruṣatvatā
deveṣu ca savitar mānuṣeṣu ca tvaṃ no atra suvatād anāgasaḥ || codayitrī sūnṛtānāṃ cetantī sumatīnām | yajñaṃ dadhe sarasvatī || pāvīravī kanyā citrāyuḥ sarasvatī vīrapatnī dhiyaṃ dhāt | gnābhir achidram̐ śaraṇam̐ sajoṣā durādharṣaṃ gṛṇate śarma yam̐sat || pūṣā gā anv etu naḥ pūṣā rakṣatv arvataḥ | pūṣā vājam̐ sanotu naḥ || śukraṃ te anyad yajataṃ te anyat
viṣurūpe ahanī dyaur ivāsi | viśvā hi māyā avasi svadhāvo bhadrā te pūṣann iha rātir astu || te 'vardhanta svatavaso mahitvanā nākaṃ tasthur uru cakrire sadaḥ | viṣṇur yad dhā''vad vṛṣaṇam madacyutaṃ vayo na sīdann adhi barhiṣi priye | pra citram arkaṃ gṛṇate turāya mārutāya svatavase bharadhvam | ye sahām̐si sahasā sahante
rejate agne pṛthivī makhebhyaḥ || viśve devā | viśve devāḥ | dyāvā naḥ pṛthivī imam̐ sidhram adya divispṛśam | yajñaṃ deveṣu yacchatām || pra pūrvaje pitarā navyasībhir gīrbhiḥ kṛṇudhvam̐ sadane ṛtasya | ā no dyāvāpṛthivī daivyena janena yātam mahi vāṃ varūtham || agnim̐ stomena bodhaya samidhāno amartyam | havyā deveṣu no dadhat || sa havyavāḍ amartya uśig dūtaś canohitaḥ | agnir dhiyā sam ṛṇvati || śaṃ no bhavantu vājevāje || vai devikāś chandām̐sīva khalu vai ruk chandobhir evāsmin rucaṃ dadhāti kṣīre bhavanti rucam evāsmin dadhati madhyato dhātāraṃ karoti madhyata evainam̐ ruco dadhāti gāyatrī vā anumatis triṣṭug rākā jagatī sinīvāly anuṣṭup kuhūr dhātā vaṣaṭkāraḥ pūrvapakṣo rākāparapakṣaḥ kuhūr amāvāsyā sinīvalī paurṇamāsy anumatiś candramā dhātā | aṣṭau
vasavo 'ṣṭākṣarā gāyatry ekādaśa rudrā ekādaśākṣarā triṣṭub dvādaśādityā dvādaśākṣarā jagatī prajāpatir anuṣṭub dhātā vaṣaṭkāraḥ | etad vai devikāḥ sarvāṇi ca chandām̐si sarvāś ca devatā vaṣaṭkāras tā yat saha sarvā nirvaped īśvarā enam pradaho dve prathame nirupya dhātus tṛtīyaṃ nir vapet tatho evottare nir vapet tathainaṃ na pra dahanty atho yasmai kāmāya nirupyante tam evābhir upāpnoti ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोः क्रमो ऽस्य् अभिमातिहा गायत्रं छन्द आ रोह पृथिवीम् अनु वि क्रमस्व निर्भक्तः स यं द्विष्मो विष्णोः क्रमो ऽस्य् अभिशस्तिहा त्रैष्टुभं छन्द आ रोहान्तरिक्षम् अनु वि क्रमस्व निर्भक्तः स यं द्विष्मो विष्णोः क्रमो ऽस्य् अरातीयतो हन्ता जागतं छन्द आ रोह दिवम् अनु वि क्रमस्व निर्भक्तः स यं द्विष्मो विष्णोः
क्रमो ऽसि शत्रूयतो हन्ताऽऽनुष्टुभं छन्द आ रोह दिशो ऽनु वि क्रमस्व निर्भक्तः स यं द्विष्मः । अक्रन्दद् अग्निः स्तनयन्न् इव द्यौः क्षामा रेरिहद् वीरुधः समञ्जन् । सद्यो जज्ञानो वि हीम् इद्धो अख्यद् आ रोदसी भानुना भात्य् अन्तः ॥ अग्ने ऽभ्यावर्तिन्न् अभि न आ वर्तस्वाऽऽयुषा वर्चसा सन्या मेधया प्रजया धनेन ॥ अग्ने
अङ्गिरः शतं ते सन्त्व् आवृतः सहस्रं त उपावृतः । तासाम् पोषस्य पोषेण पुनर् नो नष्टम् आ कृधि पुनर् नो रयिम् आकृधि ॥ पुनर् ऊर्जा नि वर्तस्व पुनर् अग्न इषाऽऽयुषा । पुनर् नः पाहि विश्वतः ॥ सह रय्या नि वर्तस्वाग्ने पिन्वस्व धारया । विश्वप्स्निया विश्वतस् परि ॥ उद् उत्तमं वरुण पाशम् अस्मद् अवाधमम्
वि मध्यमꣳ श्रथाय । अथा वयम् आदित्य व्रते तवानागसो अदितये स्याम ॥ आ त्वाऽहार्षम् अन्तर् अभूर् ध्रुवस् तिष्ठाविचाचलिः । विशस् त्वा सर्वा वाञ्छन्त्व् अस्मिन् राष्ट्रम् अधि श्रय ॥ अग्रे बृहन्न् उषसामूर्ध्वो अस्थान् निर्जग्मिवान् तमसो ज्योतिषाऽऽगात् । अग्निर् भानुना रुशता स्वङ्ग आ जातो विश्वा सद्मान्य् अप्राः ॥ सीद त्वम् मातुर् अस्याः ॥
उपस्थे विश्वान्य् अग्ने वयुनानि विद्वान् । मैनाम् अर्चिषा मा तपसाभि शूशुचो ऽन्तर् अस्याꣳ शुक्रज्योतिर् वि भाहि ॥ अन्तर् अग्ने रुचा त्वम् उखायै सदने स्वे । तस्यास् त्वꣳ हरसा तपञ् जातवेदः शिवो भव ॥ शिवो भूत्वा मह्यम् अग्ने ऽथो सीद शिवस् त्वम् । शिवाः कृत्वा दिशः सर्वाः स्वां योनिम् इहासदः ॥ हꣳसः शुचिषद् वसुर् अन्तरिक्षसद् होता वेदिषद् अतिथिर् दुरोणसत् । नृषद् वरसद् व्योमसद् अब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतम् बृहत् ॥
viṣṇoḥ kramo 'sy abhimātihā gāyatraṃ chanda ā roha pṛthivīm anu vi kramasva nirbhaktaḥ sa yaṃ dviṣmo viṣṇoḥ kramo 'sy abhiśastihā traiṣṭubhaṃ chanda ā rohāntarikṣam anu vi kramasva nirbhaktaḥ sa yaṃ dviṣmo viṣṇoḥ kramo 'sy arātīyato hantā jāgataṃ chanda ā roha divam anu vi kramasva nirbhaktaḥ sa yaṃ dviṣmo viṣṇoḥ
kramo 'si śatrūyato hantā''nuṣṭubhaṃ chanda ā roha diśo 'nu vi kramasva nirbhaktaḥ sa yaṃ dviṣmaḥ | akrandad agniḥ stanayann iva dyauḥ kṣāmā rerihad vīrudhaḥ samañjan | sadyo jajñāno vi hīm iddho akhyad ā rodasī bhānunā bhāty antaḥ || agne 'bhyāvartinn abhi na ā vartasvā''yuṣā varcasā sanyā medhayā prajayā dhanena || agne
aṅgiraḥ śataṃ te santv āvṛtaḥ sahasraṃ ta upāvṛtaḥ | tāsām poṣasya poṣeṇa punar no naṣṭam ā kṛdhi punar no rayim ākṛdhi || punar ūrjā ni vartasva punar agna iṣā''yuṣā | punar naḥ pāhi viśvataḥ || saha rayyā ni vartasvāgne pinvasva dhārayā | viśvapsniyā viśvatas pari || ud uttamaṃ varuṇa pāśam asmad avādhamam
vi madhyamam̐ śrathāya | athā vayam āditya vrate tavānāgaso aditaye syāma || ā tvā'hārṣam antar abhūr dhruvas tiṣṭhāvicācaliḥ | viśas tvā sarvā vāñchantv asmin rāṣṭram adhi śraya || agre bṛhann uṣasāmūrdhvo asthān nirjagmivān tamaso jyotiṣā''gāt | agnir bhānunā ruśatā svaṅga ā jāto viśvā sadmāny aprāḥ || sīda tvam mātur asyāḥ ||
upasthe viśvāny agne vayunāni vidvān | mainām arciṣā mā tapasābhi śūśuco 'ntar asyām̐ śukrajyotir vi bhāhi || antar agne rucā tvam ukhāyai sadane sve | tasyās tvam̐ harasā tapañ jātavedaḥ śivo bhava || śivo bhūtvā mahyam agne 'tho sīda śivas tvam | śivāḥ kṛtvā diśaḥ sarvāḥ svāṃ yonim ihāsadaḥ || ham̐saḥ śuciṣad vasur antarikṣasad hotā vediṣad atithir duroṇasat | nṛṣad varasad vyomasad abjā gojā ṛtajā adrijā ṛtam bṛhat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवस् परि प्रथमं जज्ञे अग्निर् अस्मद् द्वितीयम् परि जातवेदाः । तृतीयम् अप्सु नृमणा अजस्रम् इन्धान एनं जरते स्वाधीः ॥ विद्मा ते अग्ने त्रेधा त्रयाणि विद्मा ते सद्म विभृतम् पुरुत्रा । विद्मा ते नाम परमं गुहा यद् विद्मा तम् उत्सं यत आजगन्थ ॥ समुद्रे त्वा नृमणा अप्स्व् अन्तर् नृचक्षा ईधे दिवो अग्न ऊधन् । तृतीये त्वा
रजसि तस्थिवाꣳसम् ऋतस्य योनौ महिषा अहिन्वन् ॥ अक्रन्दद् अग्निः स्तनयन्न् इव द्यौः क्षामा रेरिहद् वीरुधः समञ्जन् । सद्यो जज्ञानो वि हीम् इद्धो अख्यद् आ रोदसी भानुना भात्य् अन्तः ॥ उशिक् पावको अरतिः सुमेधा मर्तेष्व् अग्निर् अमृतो निधायि । इयर्ति धूमम् अरुषम् भरिभ्रद् उच् छुक्रेण शोचिषा द्याम् इनक्षत् ॥ विश्वस्य केतुर् भुवनस्य गर्भ आ
रोदसी अपृणाज् जायमानः । वीडुं चिद् अद्रिम् अभिनत् परायञ् जना यद् अग्निम् अयजन्त पञ्च ॥ श्रीणाम् उदारो धरुणो रयीणाम् मनीषाणाम् प्रार्पणः सोमगोपाः । वसोः सूनुः सहसो अप्सु राजा वि भात्य् अग्र उषसाम् इधानः ॥ यस् ते अद्य कृणवद् भद्रशोचे ऽपूपं देव घृतवन्तम् अग्ने । प्र तं नय प्रतरां वस्यो अच्छाभि द्युम्नं देवभक्तं यविष्ठ ॥ आ
तम् भज सौश्रवसेष्व् अग्न उक्थउक्थ आ भज शस्यमाने । प्रियः सूर्ये प्रियो अग्ना भवात्य् उज् जातेन भिनदद् उज् जनित्वैः ॥ त्वाम् अग्ने यजमाना अनु द्यून् विश्वा वसूनि दधिरे वार्याणि । त्वया सह द्रविणम् इच्छमाना व्रजं गोमन्तम् उशिजो वि वव्रुः ॥ दृशानो रुक्म उर्व्या व्यद्यौद् दुर्मर्षम् आयुः श्रिये रुचानः । अग्निर् अमृतो अभवद् वयोभिर् यद् एनं द्यौर् अजनयत् सुरेताः ॥
divas pari prathamaṃ jajñe agnir asmad dvitīyam pari jātavedāḥ | tṛtīyam apsu nṛmaṇā ajasram indhāna enaṃ jarate svādhīḥ || vidmā te agne tredhā trayāṇi vidmā te sadma vibhṛtam purutrā | vidmā te nāma paramaṃ guhā yad vidmā tam utsaṃ yata ājagantha || samudre tvā nṛmaṇā apsv antar nṛcakṣā īdhe divo agna ūdhan | tṛtīye tvā
rajasi tasthivām̐sam ṛtasya yonau mahiṣā ahinvan || akrandad agniḥ stanayann iva dyauḥ kṣāmā rerihad vīrudhaḥ samañjan | sadyo jajñāno vi hīm iddho akhyad ā rodasī bhānunā bhāty antaḥ || uśik pāvako aratiḥ sumedhā marteṣv agnir amṛto nidhāyi | iyarti dhūmam aruṣam bharibhrad uc chukreṇa śociṣā dyām inakṣat || viśvasya ketur bhuvanasya garbha ā
rodasī apṛṇāj jāyamānaḥ | vīḍuṃ cid adrim abhinat parāyañ janā yad agnim ayajanta pañca || śrīṇām udāro dharuṇo rayīṇām manīṣāṇām prārpaṇaḥ somagopāḥ | vasoḥ sūnuḥ sahaso apsu rājā vi bhāty agra uṣasām idhānaḥ || yas te adya kṛṇavad bhadraśoce 'pūpaṃ deva ghṛtavantam agne | pra taṃ naya pratarāṃ vasyo acchābhi dyumnaṃ devabhaktaṃ yaviṣṭha || ā
tam bhaja sauśravaseṣv agna ukthauktha ā bhaja śasyamāne | priyaḥ sūrye priyo agnā bhavāty uj jātena bhinadad uj janitvaiḥ || tvām agne yajamānā anu dyūn viśvā vasūni dadhire vāryāṇi | tvayā saha draviṇam icchamānā vrajaṃ gomantam uśijo vi vavruḥ || dṛśāno rukma urvyā vyadyaud durmarṣam āyuḥ śriye rucānaḥ | agnir amṛto abhavad vayobhir yad enaṃ dyaur ajanayat suretāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नपते ऽन्नस्य नो देह्य् अनमीवस्य शुष्मिणः । प्र प्रदातारं तारिष ऊर्जं नो धेहि द्विपदे चतुष्पदे ॥ उद् उ त्वा विश्वे देवा अग्ने भरन्तु चित्तिभिः । स नो भव शिवतमः सुप्रतीको विभावसुः ॥ प्रेद् अग्ने ज्योतिष्मान् याहि शिवेभिर् अर्चिभिस् त्वम् । बृहद्भिर् भानुभिर् भासन् मा हिꣳसीस् तनुवा प्रजाः ॥ समिधाग्निं दुवस्यत घृतैर् बोधयतातिथिम् । आ ॥
अस्मिन् हव्या जुहोतन ॥ प्रप्रायम् अग्निर् भरतस्य शृण्वे वि यत् सूर्यो न रोचते बृहद् भाः । अभि यः पूरुम् पृतनासु तस्थौ दीदाय दैव्यो अतिथिः शिवो नः ॥ आपो देवीः प्रति गृह्णीत भस्मैतत् स्योने कृणुध्वꣳ सुरभाव् उ लोके । तस्मै नमन्तां जनयः सुपत्नीर् मातेव पुत्रम् बिभृता स्व् एनम् ॥ अप्स्व् अग्ने सधिष्टव
सौषधीर् अनु रुध्यसे । गर्भै सञ् जायसे पुनः ॥ गर्भो अस्य् ओषधीनां गर्भो वनस्पतीनां । गर्भो विश्वस्य भूतस्याग्ने गर्भो अपाम् असि ॥ प्रसद्य भस्मना योनिम् अपश् च पृथिवीम् अग्ने । सꣳसृज्य मातृभिस् त्वं ज्योतिष्मान् पुनर् आसदः ॥ पुनर् आसद्य सदनम् अपश् च पृथिवीम् अग्ने । शेषे मातुर् यथोपस्थे ऽन्तर् अस्याꣳ शिवतमः ॥ पुनर् ऊर्जा
नि वर्तस्व पुनर् अग्न इषायुषा । पुनर् नः पाहि विश्वतः ॥ सह रय्या नि वर्तस्वाग्ने पिन्वस्व धारया । विश्वप्स्निया विश्वतस् परि ॥ पुनस् त्वाऽऽदित्या रुद्रा वसवः सम् इन्धताम् पुनर् ब्रह्माणो वसुनीथ यज्ञैः । घृतेन त्वं तनुवो वर्धयस्व सत्याः सन्तु यजमानस्य कामाः ॥ बोधा नो अस्य वचसो यविष्ठ मꣳहिष्ठस्य प्रभृतस्य स्वधावः । पीयति त्वो अनु त्वो गृणाति वन्दारुस् ते तनुवं वन्दे अग्ने ॥ स बोधि सूरिर् मघवा वसुदावा वसुपतिः । युयोध्य् अस्मद् द्वेषाꣳसि ॥
annapate 'nnasya no dehy anamīvasya śuṣmiṇaḥ | pra pradātāraṃ tāriṣa ūrjaṃ no dhehi dvipade catuṣpade || ud u tvā viśve devā agne bharantu cittibhiḥ | sa no bhava śivatamaḥ supratīko vibhāvasuḥ || pred agne jyotiṣmān yāhi śivebhir arcibhis tvam | bṛhadbhir bhānubhir bhāsan mā him̐sīs tanuvā prajāḥ || samidhāgniṃ duvasyata ghṛtair bodhayatātithim | ā ||
asmin havyā juhotana || praprāyam agnir bharatasya śṛṇve vi yat sūryo na rocate bṛhad bhāḥ | abhi yaḥ pūrum pṛtanāsu tasthau dīdāya daivyo atithiḥ śivo naḥ || āpo devīḥ prati gṛhṇīta bhasmaitat syone kṛṇudhvam̐ surabhāv u loke | tasmai namantāṃ janayaḥ supatnīr māteva putram bibhṛtā sv enam || apsv agne sadhiṣṭava
sauṣadhīr anu rudhyase | garbhai sañ jāyase punaḥ || garbho asy oṣadhīnāṃ garbho vanaspatīnāṃ | garbho viśvasya bhūtasyāgne garbho apām asi || prasadya bhasmanā yonim apaś ca pṛthivīm agne | sam̐sṛjya mātṛbhis tvaṃ jyotiṣmān punar āsadaḥ || punar āsadya sadanam apaś ca pṛthivīm agne | śeṣe mātur yathopasthe 'ntar asyām̐ śivatamaḥ || punar ūrjā
ni vartasva punar agna iṣāyuṣā | punar naḥ pāhi viśvataḥ || saha rayyā ni vartasvāgne pinvasva dhārayā | viśvapsniyā viśvatas pari || punas tvā''dityā rudrā vasavaḥ sam indhatām punar brahmāṇo vasunītha yajñaiḥ | ghṛtena tvaṃ tanuvo vardhayasva satyāḥ santu yajamānasya kāmāḥ || bodhā no asya vacaso yaviṣṭha mam̐hiṣṭhasya prabhṛtasya svadhāvaḥ | pīyati tvo anu tvo gṛṇāti vandārus te tanuvaṃ vande agne || sa bodhi sūrir maghavā vasudāvā vasupatiḥ | yuyodhy asmad dveṣām̐si ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपेत वीत वि च सर्पतातो ये ऽत्र स्थ पुराणा ये च नूतनाः । अदाद् इदं यमो ऽवसानम् पृथिव्या अक्रन्न् इमम् पितरो लोकम् अस्मै ॥ अग्नेर् भस्मास्य् अग्नेः पुरीषम् असि संज्ञानम् असि कामधरणम् मयि ते कामधरणम् भूयात् सं या वः प्रियास् तनुवः सम् प्रिया हृदयानि वः । आत्मा वो अस्तु
सम्प्रियः सम्प्रियास् तनुवो मम ॥ अयꣳ सो अग्निर् यस्मिन्त् सोमम् इन्द्रः सुतं दधे जठरे वावशानः । सहस्रियं वाजम् अत्यं न सप्तिꣳ ससवान्त् सन्त् स्तूयसे जातवेदः ॥ अग्ने दिवो अर्णम् अच्छा जिगास्य् अच्छा देवाꣳ ऊचिषे धिष्णिया ये । याः परस्ताद् रोचने सूर्यस्य याश् चावस्ताद् उपतिष्ठन्त आपः ॥ अग्ने यत् ते दिवि वर्चः पृथिव्यां यद् ओषधीषु
अप्सु वा यजत्र । येनान्तरिक्षम् उर्व् आततन्थ त्वेषः स भानुर् अर्णवो नृचक्षाः ॥
पुरीष्यासो अग्नयः प्रावणेभिः सजोषसः । जुषन्ताꣳ हव्यम् आहुतम् अनमीवा इषो महीः ॥
इडाम् अग्ने पुरुदꣳसꣳ सनिं गोः शश्वत्तमꣳ हवमानाय साध । स्यान् नः सूनुस् तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर् भूत्व् अस्मे ॥ अयं ते योनिर् ऋत्वियो यतो जातो अरोचथाः । तं जानन्
अग्न आ रोहाथा नो वर्धया रयिम् ॥ चिद् असि तया देवतयाङ्गिरवद् ध्रुवा सीद परिचिद् असि तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद लोकम् पृण छिद्रम् पृणाथो सीद शिवा त्वम् । इन्द्राग्नी त्वा बृहस्पतिर् अस्मिन् योनाव् असीषदन् ॥ ता अस्य सूददोहसः सोमꣳ श्रीणन्ति पृश्नयः । जन्मन् देवानां विशस् त्रिष्व् आ रोचने दिवः
apeta vīta vi ca sarpatāto ye 'tra stha purāṇā ye ca nūtanāḥ | adād idaṃ yamo 'vasānam pṛthivyā akrann imam pitaro lokam asmai || agner bhasmāsy agneḥ purīṣam asi saṃjñānam asi kāmadharaṇam mayi te kāmadharaṇam bhūyāt saṃ yā vaḥ priyās tanuvaḥ sam priyā hṛdayāni vaḥ | ātmā vo astu
sampriyaḥ sampriyās tanuvo mama || ayam̐ so agnir yasmint somam indraḥ sutaṃ dadhe jaṭhare vāvaśānaḥ | sahasriyaṃ vājam atyaṃ na saptim̐ sasavānt sant stūyase jātavedaḥ || agne divo arṇam acchā jigāsy acchā devām̐ ūciṣe dhiṣṇiyā ye | yāḥ parastād rocane sūryasya yāś cāvastād upatiṣṭhanta āpaḥ || agne yat te divi varcaḥ pṛthivyāṃ yad oṣadhīṣu
apsu vā yajatra | yenāntarikṣam urv ātatantha tveṣaḥ sa bhānur arṇavo nṛcakṣāḥ ||
purīṣyāso agnayaḥ prāvaṇebhiḥ sajoṣasaḥ | juṣantām̐ havyam āhutam anamīvā iṣo mahīḥ ||
iḍām agne purudam̐sam̐ saniṃ goḥ śaśvattamam̐ havamānāya sādha | syān naḥ sūnus tanayo vijāvāgne sā te sumatir bhūtv asme || ayaṃ te yonir ṛtviyo yato jāto arocathāḥ | taṃ jānan
agna ā rohāthā no vardhayā rayim || cid asi tayā devatayāṅgiravad dhruvā sīda paricid asi tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda lokam pṛṇa chidram pṛṇātho sīda śivā tvam | indrāgnī tvā bṛhaspatir asmin yonāv asīṣadan || tā asya sūdadohasaḥ somam̐ śrīṇanti pṛśnayaḥ | janman devānāṃ viśas triṣv ā rocane divaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम् इतꣳ सं कल्पेथाꣳ सम्प्रियौ रोचिष्णू सुमनस्यमानौ । इषमूर्जम् अभि संवसानौ शं वाम् मनाꣳसि सं व्रता सम् उ चित्तान्य् आकरम् ॥ अग्ने पुरीष्याधिपा भवा त्वं नः । इषमूर्जं यजमानाय धेहि ॥ पुरीष्यस् त्वम् अग्ने रयिमान् पुष्टिमाꣳ असि । शिवाः कृत्वा दिशः सर्वाः स्वां योनिम् इहासदः ॥ भवतं नः समनसौ समोकसौ
अरेपसौ । मा यज्ञꣳ हिꣳसिष्टम् मा यज्ञपतिं जातवेदसौ शिवौ भवतम् अद्य नः ॥ मातेव पुत्रम् पृथिवी पुरीष्यम् अग्निꣳ स्वे योनाव् अभार् उखा । तां विश्वैर् देवैर् ऋतुभिः संविदानः प्रजापतिर् विश्वकर्मा वि मुञ्चतु ॥ यद् अस्य पारे रजसः शुक्रं ज्योतिर् अजायत । तन् नः पर्षद् अति द्विशो ऽग्ने वैश्वानर स्वाहा ॥ नमः सु ते निर्ऋते विश्वरूपे
अयस्मयं वि चृता बन्धम् एतम् । यमेन त्वं यम्या संविदानोत्तमं नाकम् अधि रोहयेमम् ॥
यत् ते देवी निर्ऋतिर् आबबन्ध दाम ग्रीवास्व् अविचर्त्यम् । इदं ते तद् वि ष्याम्य् आयुषो न मध्याद् अथा जीवः पितुम् अद्धि प्रमुक्तः ॥ यस्यास् ते अस्याः क्रूर आसञ् जुहोम्य् एषाम् बन्धानाम् अवसर्जनाय । भूमिर् इति त्वा जना विदुर् निर्ऋतिः
इति त्वाहम् परि वेद विश्वतः ॥ असुन्वन्तम् अयजमानम् इच्छ स्तेनस्येत्यां तस्करस्यान्व् एषि । अन्यम् अस्मद् इच्छ सा त इत्या नमो देवि निर्ऋते तुभ्यम् अस्तु ॥ देवीम् अहं निर्ऋतिं वन्दमानः पितेव पुत्रं दसये वचोभिः । विश्वस्य या जायमानस्य वेद शिरःशिरः प्रति सूरी वि चष्टे ॥ निवेशनः संगमनो वसूनां विश्वा रूपाऽभि चष्टे
शचीभिः । देव इव सविता सत्यधर्मेन्द्रो न तस्थौ समरे पथीनाम् ॥ सं वरत्रा दधातन निर् आहावान् कृणोतन । सिञ्चामहा अवटम् उद्रिणं वयं विश्वाऽहाऽदस्तम् अक्षितम् ॥ निष्कृताहावम् अवटꣳ सुवरत्रꣳ सुषेचनम् । उद्रिणꣳ सिञ्चे अक्षितम् ॥ सीरा युञ्जन्ति कवयो युगा वि तन्वते पृथक् । धीरा देवेषु सुम्नया युनक्त सीरा वि युगा तनोत कृते योनौ वपतेह
बीजम् । गिरा च श्रुष्टिः सभरा असन् नो नेदीय इत् सृण्या पक्वम् आऽयत् ॥ लाङ्गलम् पवीरवꣳ सुशेवꣳ सुमतित्सरु । उद् इत् कृषति गाम् अविम् प्रफर्व्यं च पीवरीम् । प्रस्थावद् रथवाहनम् ॥ शुनं नः फाला वि तुदन्तु भूमिꣳ शुनं कीनाशा अभि यन्तु वाहान् । शुनम् पर्जन्यो मधुना पयोभिः शुनासीरा शुनम् अस्मासु धत्तम् ॥ कामं कामदुघे धुक्ष्व मित्राय वरुणाय च । इन्द्रायाग्नये पूष्ण ओषधीभ्यः प्रजाभ्यः ॥ घृतेन सीता मधुना समक्ता विश्वैर् देवैर् अनुमता मरुद्भिः । ऊर्जस्वती पयसा पिन्वमानास्मान्त् सीते पयसाऽभ्याववृत्स्व ॥
sam itam̐ saṃ kalpethām̐ sampriyau rociṣṇū sumanasyamānau | iṣamūrjam abhi saṃvasānau śaṃ vām manām̐si saṃ vratā sam u cittāny ākaram || agne purīṣyādhipā bhavā tvaṃ naḥ | iṣamūrjaṃ yajamānāya dhehi || purīṣyas tvam agne rayimān puṣṭimām̐ asi | śivāḥ kṛtvā diśaḥ sarvāḥ svāṃ yonim ihāsadaḥ || bhavataṃ naḥ samanasau samokasau
arepasau | mā yajñam̐ him̐siṣṭam mā yajñapatiṃ jātavedasau śivau bhavatam adya naḥ || māteva putram pṛthivī purīṣyam agnim̐ sve yonāv abhār ukhā | tāṃ viśvair devair ṛtubhiḥ saṃvidānaḥ prajāpatir viśvakarmā vi muñcatu || yad asya pāre rajasaḥ śukraṃ jyotir ajāyata | tan naḥ parṣad ati dviśo 'gne vaiśvānara svāhā || namaḥ su te nirṛte viśvarūpe
ayasmayaṃ vi cṛtā bandham etam | yamena tvaṃ yamyā saṃvidānottamaṃ nākam adhi rohayemam ||
yat te devī nirṛtir ābabandha dāma grīvāsv avicartyam | idaṃ te tad vi ṣyāmy āyuṣo na madhyād athā jīvaḥ pitum addhi pramuktaḥ || yasyās te asyāḥ krūra āsañ juhomy eṣām bandhānām avasarjanāya | bhūmir iti tvā janā vidur nirṛtiḥ
iti tvāham pari veda viśvataḥ || asunvantam ayajamānam iccha stenasyetyāṃ taskarasyānv eṣi | anyam asmad iccha sā ta ityā namo devi nirṛte tubhyam astu || devīm ahaṃ nirṛtiṃ vandamānaḥ piteva putraṃ dasaye vacobhiḥ | viśvasya yā jāyamānasya veda śiraḥśiraḥ prati sūrī vi caṣṭe || niveśanaḥ saṃgamano vasūnāṃ viśvā rūpā'bhi caṣṭe
śacībhiḥ | deva iva savitā satyadharmendro na tasthau samare pathīnām || saṃ varatrā dadhātana nir āhāvān kṛṇotana | siñcāmahā avaṭam udriṇaṃ vayaṃ viśvā'hā'dastam akṣitam || niṣkṛtāhāvam avaṭam̐ suvaratram̐ suṣecanam | udriṇam̐ siñce akṣitam || sīrā yuñjanti kavayo yugā vi tanvate pṛthak | dhīrā deveṣu sumnayā yunakta sīrā vi yugā tanota kṛte yonau vapateha
bījam | girā ca śruṣṭiḥ sabharā asan no nedīya it sṛṇyā pakvam ā'yat || lāṅgalam pavīravam̐ suśevam̐ sumatitsaru | ud it kṛṣati gām avim prapharvyaṃ ca pīvarīm | prasthāvad rathavāhanam || śunaṃ naḥ phālā vi tudantu bhūmim̐ śunaṃ kīnāśā abhi yantu vāhān | śunam parjanyo madhunā payobhiḥ śunāsīrā śunam asmāsu dhattam || kāmaṃ kāmadughe dhukṣva mitrāya varuṇāya ca | indrāyāgnaye pūṣṇa oṣadhībhyaḥ prajābhyaḥ || ghṛtena sītā madhunā samaktā viśvair devair anumatā marudbhiḥ | ūrjasvatī payasā pinvamānāsmānt sīte payasā'bhyāvavṛtsva ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या जाता ओषधयो देवेभ्यस् त्रियुगम् पुरा । मन्दामि बभ्रूणाम् अहꣳ शतं धामानि सप्त च ॥ शतं वो अम्ब धामानि सहस्रम् उत वो रुहः । अथा शतक्रत्वो यूयम् इमम् मे अगदं कृत ॥ पुष्पावतीः प्रसूवतीः फलिनीर् अफला उत । अश्वा इव सजित्वरीर् वीरुधः पारयिष्णवः ॥ ओषधीर् इति मातरस् तद् वो देवीर् उप ब्रुवे । रपाꣳसि विघ्नतीर् इत रपः
चातयमानाः ॥ अश्वत्थे वो निषदनम् पर्णे वो वसतिः कृता । गोभाज इत् किलासथ यत् सनवथ पूरुषम् ॥ यद् अहं वाजयन्न् इमा ओषधीर् हस्त आदधे । आत्मा यक्ष्मस्य नश्यति पुरा जीवगृभो यथा ॥ यद् ओषधयः संगच्छन्ते राजानः समिताव् इव । विप्रः स उच्यते भिषग् रक्षोहाऽमीवचातनः ॥ निष्कृतिर् नाम वो माताऽथा यूयꣳ स्थ संकृतीः । सराः पतत्रिणीः
स्थन यद् आमयति निष् कृत ॥ अन्या वो अन्याम् अवत्व् अन्याऽन्यस्या उपावत । ताः सर्वा ओषधयः संविदाना इदम् मे प्रावता वचः ॥ उच् छुष्मा ओषधीनां गावो गोष्ठाद् इवेरते । धनꣳ सनिष्यन्तीनाम् आत्मानं तव पूरुष ॥ अति विश्वाः परिष्ठा स्तेन इव व्रजम् अक्रमुः । ओषधयः प्राचुच्यवुर् यत् किं च तनुवाꣳ रपः ॥ याः
त आतस्थुर् आत्मानं या आविविशुः परुःपरुः । तास् ते यक्ष्मं वि बाधन्ताम् उग्रो मध्यमशीर् इव ॥ साकं यक्ष्म प्र पत श्येनेन किकिदीविना । साकं वातस्य ध्राज्या साकं नश्य निहाकया ॥ अश्वावतीꣳ सोमवतीमूर्जयन्तीम् उदोजसम् । आ वित्सि सर्वा ओषधीर् अस्मा अरिष्टतातये ॥ याः फलिनीर् या अफला अपुष्पा याश् च पुष्पिणीः । बृहस्पतिप्रसूतास् ता नो मुञ्चन्त्व् अꣳहसः ॥ याः
ओषधयः सोमराज्ञीः प्रविष्टाः पृथिवीम् अनु । तासां त्वम् अस्य् उत्तमा प्र णो जीवातवे सुव ॥ अवपतन्तीर् अवदन् दिव ओषधयः परि । यं जीवम् अश्नवामहै न स रिष्याति पूरुषः ॥ याश् चेदम् उपशृण्वन्ति याश् च दूरम् परागताः । इह संगत्य ताः सर्वा अस्मै सं दत्त भेषजम् ॥ मा वो रिषत् खनिता यस्मै चाहं खनामि वः । द्विपच् चतुष्पद् अस्माकꣳ सर्वम् अस्त्व् अनातुरम् ॥ ओषधयः सं वदन्ते सोमेन सह राज्ञा । यस्मै करोति ब्राह्मणस् तꣳ राजन् पारयामसि ॥
yā jātā oṣadhayo devebhyas triyugam purā | mandāmi babhrūṇām aham̐ śataṃ dhāmāni sapta ca || śataṃ vo amba dhāmāni sahasram uta vo ruhaḥ | athā śatakratvo yūyam imam me agadaṃ kṛta || puṣpāvatīḥ prasūvatīḥ phalinīr aphalā uta | aśvā iva sajitvarīr vīrudhaḥ pārayiṣṇavaḥ || oṣadhīr iti mātaras tad vo devīr upa bruve | rapām̐si vighnatīr ita rapaḥ
cātayamānāḥ || aśvatthe vo niṣadanam parṇe vo vasatiḥ kṛtā | gobhāja it kilāsatha yat sanavatha pūruṣam || yad ahaṃ vājayann imā oṣadhīr hasta ādadhe | ātmā yakṣmasya naśyati purā jīvagṛbho yathā || yad oṣadhayaḥ saṃgacchante rājānaḥ samitāv iva | vipraḥ sa ucyate bhiṣag rakṣohā'mīvacātanaḥ || niṣkṛtir nāma vo mātā'thā yūyam̐ stha saṃkṛtīḥ | sarāḥ patatriṇīḥ
sthana yad āmayati niṣ kṛta || anyā vo anyām avatv anyā'nyasyā upāvata | tāḥ sarvā oṣadhayaḥ saṃvidānā idam me prāvatā vacaḥ || uc chuṣmā oṣadhīnāṃ gāvo goṣṭhād iverate | dhanam̐ saniṣyantīnām ātmānaṃ tava pūruṣa || ati viśvāḥ pariṣṭhā stena iva vrajam akramuḥ | oṣadhayaḥ prācucyavur yat kiṃ ca tanuvām̐ rapaḥ || yāḥ
ta ātasthur ātmānaṃ yā āviviśuḥ paruḥparuḥ | tās te yakṣmaṃ vi bādhantām ugro madhyamaśīr iva || sākaṃ yakṣma pra pata śyenena kikidīvinā | sākaṃ vātasya dhrājyā sākaṃ naśya nihākayā || aśvāvatīm̐ somavatīmūrjayantīm udojasam | ā vitsi sarvā oṣadhīr asmā ariṣṭatātaye || yāḥ phalinīr yā aphalā apuṣpā yāś ca puṣpiṇīḥ | bṛhaspatiprasūtās tā no muñcantv am̐hasaḥ || yāḥ
oṣadhayaḥ somarājñīḥ praviṣṭāḥ pṛthivīm anu | tāsāṃ tvam asy uttamā pra ṇo jīvātave suva || avapatantīr avadan diva oṣadhayaḥ pari | yaṃ jīvam aśnavāmahai na sa riṣyāti pūruṣaḥ || yāś cedam upaśṛṇvanti yāś ca dūram parāgatāḥ | iha saṃgatya tāḥ sarvā asmai saṃ datta bheṣajam || mā vo riṣat khanitā yasmai cāhaṃ khanāmi vaḥ | dvipac catuṣpad asmākam̐ sarvam astv anāturam || oṣadhayaḥ saṃ vadante somena saha rājñā | yasmai karoti brāhmaṇas tam̐ rājan pārayāmasi ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा नो हिꣳसीज् जनिता यः पृथिव्या यो वा दिवꣳ सत्यधर्मा जजान । यश् चापश् चन्द्रा बृहतीर् जजान कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ अभ्यावर्तस्व पृथिवि यज्ञेन पयसा सह । वपां ते अग्निर् इषितो ऽव सर्पतु ॥ अग्ने यत् ते शुक्रं यच् चन्द्रं यत् पूतं यद् यज्ञियम् । तद् देवेभ्यो भरामसि ॥ इषमूर्जम् अहम् इत आ
दद ऋतस्य धाम्नो अमृतस्य योनेः । आ नो गोषु विशत्व् औषधीषु जहामि सेदिम् अनिराम् अमीवाम् ॥ अग्ने तव श्रवो वयो महि भ्राजन्त्य् अर्चयो विभावसो । बृहद्भानो शवसा वाजम् उक्थ्यं दधासि दाशुषे कवे ॥ इरज्यन्न् अग्ने प्रथयस्व जन्तुभिर् अस्मे रायो अमर्त्य । स दर्शतस्य वपुषो वि राजसि पृणक्षि सानसिꣳ रयिम् ॥ ऊर्जो नपाज् जातवेदः सुशस्तिभिर् मन्दस्व
धीतिभिर् हितः । त्वे इषः सं दधुर् भूरिरेतसश् चित्रोतयो वामजाताः ॥ पावकवर्चाः शुक्रवर्चा अनूनवर्चा उद् इयर्षि भानुना । पुत्रः पितरा विचरन्न् उपावस्य् उभे पृणक्षि रोदसी ॥ ऋतावानम् महिषं विश्वचर्षणिम् अग्निꣳ सुम्नाय दधिरे पुरो जनाः । श्रुत्कर्णꣳ सप्रथस्तमम् त्वा गिरा दैव्यम् मानुषा युगा ॥ निष्कर्तारम् अध्वरस्य प्रचेतसं क्षयन्तꣳ राधसे महे । रातिम् भृगूणाम् उशिजं कविक्रतुम् पृणक्षि सानसिम्
रयिम् ॥ चित स्थ परिचित ऊर्ध्वचितः श्रयध्वं तया देवतयाऽङ्गिरस्वद् ध्रुवाः सीदत ॥ आ प्यायस्व सम् एतु ते विश्वतः सोम वृष्णियम् । भवा वाजस्य संगथे ॥ सं ते पयाꣳसि सम् उ यन्तु वाजाः सं वृष्णियान्य् अभिमातिषाहः । आप्यायमानो अमृताय सोम दिवि श्रवाꣳसि उत्तमानि धिष्व ॥
mā no him̐sīj janitā yaḥ pṛthivyā yo vā divam̐ satyadharmā jajāna | yaś cāpaś candrā bṛhatīr jajāna kasmai devāya haviṣā vidhema || abhyāvartasva pṛthivi yajñena payasā saha | vapāṃ te agnir iṣito 'va sarpatu || agne yat te śukraṃ yac candraṃ yat pūtaṃ yad yajñiyam | tad devebhyo bharāmasi || iṣamūrjam aham ita ā
dada ṛtasya dhāmno amṛtasya yoneḥ | ā no goṣu viśatv auṣadhīṣu jahāmi sedim anirām amīvām || agne tava śravo vayo mahi bhrājanty arcayo vibhāvaso | bṛhadbhāno śavasā vājam ukthyaṃ dadhāsi dāśuṣe kave || irajyann agne prathayasva jantubhir asme rāyo amartya | sa darśatasya vapuṣo vi rājasi pṛṇakṣi sānasim̐ rayim || ūrjo napāj jātavedaḥ suśastibhir mandasva
dhītibhir hitaḥ | tve iṣaḥ saṃ dadhur bhūriretasaś citrotayo vāmajātāḥ || pāvakavarcāḥ śukravarcā anūnavarcā ud iyarṣi bhānunā | putraḥ pitarā vicarann upāvasy ubhe pṛṇakṣi rodasī || ṛtāvānam mahiṣaṃ viśvacarṣaṇim agnim̐ sumnāya dadhire puro janāḥ | śrutkarṇam̐ saprathastamam tvā girā daivyam mānuṣā yugā || niṣkartāram adhvarasya pracetasaṃ kṣayantam̐ rādhase mahe | rātim bhṛgūṇām uśijaṃ kavikratum pṛṇakṣi sānasim
rayim || cita stha paricita ūrdhvacitaḥ śrayadhvaṃ tayā devatayā'ṅgirasvad dhruvāḥ sīdata || ā pyāyasva sam etu te viśvataḥ soma vṛṣṇiyam | bhavā vājasya saṃgathe || saṃ te payām̐si sam u yantu vājāḥ saṃ vṛṣṇiyāny abhimātiṣāhaḥ | āpyāyamāno amṛtāya soma divi śravām̐si uttamāni dhiṣva ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्य् अस्थाद् विश्वाः पृतना अरातीस् तद् अग्निर् आह तद् उ सोम आह । बृहस्पतिः सविता तन् म आह पूषा माधात् सुकृतस्य लोके ॥ यद् अक्रन्दः प्रथमं जायमान उद्यन्त् समुद्राद् उत वा पुरीषात् । श्येनस्य पक्षा हरिणस्य बाहू उपस्तुतं जनिम तत् ते अर्वन् ॥ अपाम् पृष्ठम् असि योनिर् अग्नेः समुद्रम् अभितः पिन्वमानम् । वर्धमानम् महः
आ च पुष्करं दिवो मात्रया वरिणा प्रथस्व ॥ ब्रह्म जज्ञानम् प्रथमम् पुरस्ताद् वि सीमतः सुरुचो वेन आवः । स बुध्निया उपमा अस्य विष्ठाः सतश् च योनिम् असतश् च विवः ॥ हिरण्यगर्भः सम् अवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिर् एक आसीत् । स दाधार पृथिवीं द्याम् उतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ द्रप्सश् चस्कन्द पृथिवीम् अनु
द्याम् इमं च योनिम् अनु यश् च पूर्वः । तृतीयं योनिम् अनु संचरन्तं द्रप्सं जुहोम्य् अनु सप्त होत्राः ॥ नमो अस्तु सर्पेभ्यो ये के च पृथिवीम् अनु । ये अन्तरिक्षे ये दिवि तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥ ये ऽदो रोचने दिवो ये वा सूर्यस्य रश्मिषु । येषाम् अप्सु सदः कृतं तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥ या इषवो यातुधानानां ये वा वनस्पतीꣳर् अनु । ये वाऽवटषु शेरते तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥
abhy asthād viśvāḥ pṛtanā arātīs tad agnir āha tad u soma āha | bṛhaspatiḥ savitā tan ma āha pūṣā mādhāt sukṛtasya loke || yad akrandaḥ prathamaṃ jāyamāna udyant samudrād uta vā purīṣāt | śyenasya pakṣā hariṇasya bāhū upastutaṃ janima tat te arvan || apām pṛṣṭham asi yonir agneḥ samudram abhitaḥ pinvamānam | vardhamānam mahaḥ
ā ca puṣkaraṃ divo mātrayā variṇā prathasva || brahma jajñānam prathamam purastād vi sīmataḥ suruco vena āvaḥ | sa budhniyā upamā asya viṣṭhāḥ sataś ca yonim asataś ca vivaḥ || hiraṇyagarbhaḥ sam avartatāgre bhūtasya jātaḥ patir eka āsīt | sa dādhāra pṛthivīṃ dyām utemāṃ kasmai devāya haviṣā vidhema || drapsaś caskanda pṛthivīm anu
dyām imaṃ ca yonim anu yaś ca pūrvaḥ | tṛtīyaṃ yonim anu saṃcarantaṃ drapsaṃ juhomy anu sapta hotrāḥ || namo astu sarpebhyo ye ke ca pṛthivīm anu | ye antarikṣe ye divi tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ || ye 'do rocane divo ye vā sūryasya raśmiṣu | yeṣām apsu sadaḥ kṛtaṃ tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ || yā iṣavo yātudhānānāṃ ye vā vanaspatīm̐r anu | ye vā'vaṭaṣu śerate tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवाऽसि धरुणाऽस्तृता विश्वकर्मणा सुकृता । मा त्वा समुद्र उद् वधीन् मा सुपर्णो ऽव्यथमाना पृथिवीं दृꣳह ॥ प्रजापतिस् त्वा सादयतु पृथिव्याः पृष्ठे व्यचस्वतीम् प्रथस्वतीम् प्रथो ऽसि पृथिव्यसि भूर् असि भूमिर् अस्य् अदितिर् असि विश्वधाया विश्वस्य भुवनस्य धर्त्री पृथिवीं यच्छ पृथिवीं दृꣳह पृथिवीम् मा हिꣳसीर् विश्वस्मै प्राणाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै
चरित्रायाग्निस् त्वाऽभि पातु मह्या स्वस्त्या छर्दिषा शंतमेन तया देवतयाऽङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद काण्डात्काण्डात् प्ररोहन्ती परुषःपरुषः परि । एवा नो दूर्वे प्र तनु सहस्रेण शतेन च ॥ या शतेन प्रतनोषि सहस्रेण विरोहसि तस्यास् ते देवीष्टके विधेम हविषा वयम् ॥ अषाढाऽसि सहमाना सहस्वारातीः सहस्वारातीयतः सहस्व पृतनाः सहस्व पृतन्यतः सहस्रवीर्या
असि सा मा जिन्व ॥ मधु वाता ऋतायते मधु क्षरन्ति सिन्धवः । माध्वीर् नः सन्त्व् ओषधीः ॥ मधु नक्तम् उतोषसि मधुमत् पार्थिवꣳ रजः । मधु द्यौर् अस्तु नः पिता ॥ मधुमान् नो वनस्पतिर् मधुमाꣳ अस्तु सूर्यः । माध्वीर् गावो भवन्तु नः ॥ मही द्यौः पृथिवी च न इमं यज्ञम् मिमिक्षताम् । पिपृतां नो भरीमभिः ॥ तद् विष्णोः परमम्
पदꣳ सदा पश्यन्ति सूरयः । दिवीव चक्षुर् आततम् ॥ ध्रुवाऽसि पृथिवि सहस्व पृतन्यतः । स्यूता देवेभिर् अमृतेऽनागाः ॥ यास् ते अग्ने सूर्ये रुच उद्यतो दिवम् आतन्वन्ति रश्मिभिः । ताभिः सर्वाभी रुचे जनाय नस् कृधि ॥ या वो देवाः सूर्ये रुचो गोष्व् अश्वेषु या रुचः । इन्द्राग्नी ताभिः सर्वाभी रुचं नो धत्त बृहस्पते विराट्
ज्योतिर् अधारयत् सम्राड् ज्योतिर् अधारयत् स्वराड् ज्योतिर् अधारयत् अग्ने युक्ष्वा हि ये तवाश्वासो देव साधवः । अरं वहन्त्य् आशवः ॥ युक्ष्वा हि देवहूतमाꣳ अश्वाꣳ अग्ने रथीर् इव । नि होता पूर्व्यः सदः ॥ द्रप्सश् चस्कन्द पृथिवीम् अनु द्याम् इमं च योनिम् अनु यश् च पूर्वः । तृतीयं योनिम् अनु संचरन्तं द्रप्सं जुहोम्य् अनु सप्त
होत्राः ॥ अभूद् इदं विश्वस्य भुवनस्य वाजिनम् अग्नेर् वैश्वानरस्य च । अग्निर् ज्योतिषा ज्योतिष्मान् रुक्मो वर्चसा वर्चस्वान् ॥ ऋचे त्वा रुचे त्वा सम् इत् स्रवन्ति सरितो न धेनाः । अन्तर् हृदा मनसा पूयमानाः । घृतस्य धारा अभि चाकशीमि । हिरण्ययो वेतसो मध्य आसाम् ॥ तस्मिन्त् सुपर्णो मधुकृत् कुलायी भजन्न् आस्ते मधु देवताभ्यः । तस्याऽऽसते हरयः सप्त तीरे स्वधां दुहाना अमृतस्य धाराम् ॥
dhruvā'si dharuṇā'stṛtā viśvakarmaṇā sukṛtā | mā tvā samudra ud vadhīn mā suparṇo 'vyathamānā pṛthivīṃ dṛm̐ha || prajāpatis tvā sādayatu pṛthivyāḥ pṛṣṭhe vyacasvatīm prathasvatīm pratho 'si pṛthivyasi bhūr asi bhūmir asy aditir asi viśvadhāyā viśvasya bhuvanasya dhartrī pṛthivīṃ yaccha pṛthivīṃ dṛm̐ha pṛthivīm mā him̐sīr viśvasmai prāṇāya vyānāyodānāya pratiṣṭhāyai
caritrāyāgnis tvā'bhi pātu mahyā svastyā chardiṣā śaṃtamena tayā devatayā'ṅgirasvad dhruvā sīda kāṇḍātkāṇḍāt prarohantī paruṣaḥparuṣaḥ pari | evā no dūrve pra tanu sahasreṇa śatena ca || yā śatena pratanoṣi sahasreṇa virohasi tasyās te devīṣṭake vidhema haviṣā vayam || aṣāḍhā'si sahamānā sahasvārātīḥ sahasvārātīyataḥ sahasva pṛtanāḥ sahasva pṛtanyataḥ sahasravīryā
asi sā mā jinva || madhu vātā ṛtāyate madhu kṣaranti sindhavaḥ | mādhvīr naḥ santv oṣadhīḥ || madhu naktam utoṣasi madhumat pārthivam̐ rajaḥ | madhu dyaur astu naḥ pitā || madhumān no vanaspatir madhumām̐ astu sūryaḥ | mādhvīr gāvo bhavantu naḥ || mahī dyauḥ pṛthivī ca na imaṃ yajñam mimikṣatām | pipṛtāṃ no bharīmabhiḥ || tad viṣṇoḥ paramam
padam̐ sadā paśyanti sūrayaḥ | divīva cakṣur ātatam || dhruvā'si pṛthivi sahasva pṛtanyataḥ | syūtā devebhir amṛte'nāgāḥ || yās te agne sūrye ruca udyato divam ātanvanti raśmibhiḥ | tābhiḥ sarvābhī ruce janāya nas kṛdhi || yā vo devāḥ sūrye ruco goṣv aśveṣu yā rucaḥ | indrāgnī tābhiḥ sarvābhī rucaṃ no dhatta bṛhaspate virāṭ
jyotir adhārayat samrāḍ jyotir adhārayat svarāḍ jyotir adhārayat agne yukṣvā hi ye tavāśvāso deva sādhavaḥ | araṃ vahanty āśavaḥ || yukṣvā hi devahūtamām̐ aśvām̐ agne rathīr iva | ni hotā pūrvyaḥ sadaḥ || drapsaś caskanda pṛthivīm anu dyām imaṃ ca yonim anu yaś ca pūrvaḥ | tṛtīyaṃ yonim anu saṃcarantaṃ drapsaṃ juhomy anu sapta
hotrāḥ || abhūd idaṃ viśvasya bhuvanasya vājinam agner vaiśvānarasya ca | agnir jyotiṣā jyotiṣmān rukmo varcasā varcasvān || ṛce tvā ruce tvā sam it sravanti sarito na dhenāḥ | antar hṛdā manasā pūyamānāḥ | ghṛtasya dhārā abhi cākaśīmi | hiraṇyayo vetaso madhya āsām || tasmint suparṇo madhukṛt kulāyī bhajann āste madhu devatābhyaḥ | tasyā''sate harayaḥ sapta tīre svadhāṃ duhānā amṛtasya dhārām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्यं गर्भम् पयसा समञ्जन्त् सहस्रस्य प्रतिमां विश्वरूपम् । परि वृङ्ग्धि हरसा माऽभि मृक्षः शतायुषं कृणुहि चीयमानः ॥ इमम् मा हिꣳसीर् द्विपादम् पशूनाꣳ सहस्राक्ष मेध आ चीयमानः । मयुम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तनुवो नि षीद ॥ वातस्य ध्राजिं वरुणस्य नाभिम् अश्वं जज्ञानꣳ सरिरस्य मध्ये । शिशुं नदीनाꣳ हरिम् अद्रिबुद्धम् अग्ने मा हिꣳसीः
परमे व्योमन् ॥ इमम् मा हिꣳसीर् एकशफम् पशूनां कनिक्रदं वाजिनं वाजिनेषु । गौरम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तनुवो नि षीद ॥ अजस्रम् इन्दुम् अरुषम् भुरण्युम् अग्निम् ईडे पूर्वचित्तौ नमोभिः । स पर्वभिर् ऋतुशः कल्पमानो गाम् मा हिꣳसीर् अदितिं विराजम् ॥ इमꣳ समुद्रꣳ शतधारम् उत्सं व्यच्यमानम् भुवनस्य मध्ये । घृतं दुहानाम् अदितिं जनायाग्ने मा
हिꣳसीः परमे व्योमन् । गवयम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तनुवो नि षीद ॥
वरूत्रिं त्वष्टुर् वरुणस्य नाभिम् अविं जज्ञानाꣳ रजसः परस्मात् । महीꣳ सहस्रीम् असुरस्य मायाम् अग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् ॥ इमामूर्णायुं वरुणस्य मायां त्वचम् पशूनां द्विपदां चतुष्पदाम् । त्वष्टुः प्रजानाम् प्रथमं जनित्रम् अग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् । उष्ट्रम् आरण्यम् अनु
ते दिशामि तेन चिन्वानस् तनुवो नि षीद ॥ यो अग्निर् अग्नेस् तपसो ऽधि जातः शोचात् पृथिव्या उत वा दिवस् परि । येन प्रजा विश्वकर्मा व्यानट् तम् अग्ने हेडः परि ते वृणक्तु ॥ अजा ह्य् अग्नेर् अजनिष्ट गर्भात् सा वा अपश्यज् जनितारम् अग्रे । तया रोहम् आयन्न् उप मेध्यासः तया देवा देवताम् अग्र आयन् । शरभम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तनुवो नि षीद ॥
ādityaṃ garbham payasā samañjant sahasrasya pratimāṃ viśvarūpam | pari vṛṅgdhi harasā mā'bhi mṛkṣaḥ śatāyuṣaṃ kṛṇuhi cīyamānaḥ || imam mā him̐sīr dvipādam paśūnām̐ sahasrākṣa medha ā cīyamānaḥ | mayum āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanuvo ni ṣīda || vātasya dhrājiṃ varuṇasya nābhim aśvaṃ jajñānam̐ sarirasya madhye | śiśuṃ nadīnām̐ harim adribuddham agne mā him̐sīḥ
parame vyoman || imam mā him̐sīr ekaśapham paśūnāṃ kanikradaṃ vājinaṃ vājineṣu | gauram āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanuvo ni ṣīda || ajasram indum aruṣam bhuraṇyum agnim īḍe pūrvacittau namobhiḥ | sa parvabhir ṛtuśaḥ kalpamāno gām mā him̐sīr aditiṃ virājam || imam̐ samudram̐ śatadhāram utsaṃ vyacyamānam bhuvanasya madhye | ghṛtaṃ duhānām aditiṃ janāyāgne mā
him̐sīḥ parame vyoman | gavayam āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanuvo ni ṣīda ||
varūtriṃ tvaṣṭur varuṇasya nābhim aviṃ jajñānām̐ rajasaḥ parasmāt | mahīm̐ sahasrīm asurasya māyām agne mā him̐sīḥ parame vyoman || imāmūrṇāyuṃ varuṇasya māyāṃ tvacam paśūnāṃ dvipadāṃ catuṣpadām | tvaṣṭuḥ prajānām prathamaṃ janitram agne mā him̐sīḥ parame vyoman | uṣṭram āraṇyam anu
te diśāmi tena cinvānas tanuvo ni ṣīda || yo agnir agnes tapaso 'dhi jātaḥ śocāt pṛthivyā uta vā divas pari | yena prajā viśvakarmā vyānaṭ tam agne heḍaḥ pari te vṛṇaktu || ajā hy agner ajaniṣṭa garbhāt sā vā apaśyaj janitāram agre | tayā roham āyann upa medhyāsaḥ tayā devā devatām agra āyan | śarabham āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanuvo ni ṣīda ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्राग्नी रोचना दिवः परि वाजेषु भूषथः । तद् वां चेति प्र वीर्यम् ॥ श्नथद् वृत्रम् उत सनोति वाजम् इन्द्रा यो अग्नी सहुरी सपर्यात् । इरज्यन्ता वसव्यस्य भूरेः सहस्तमा सहसा वाजयन्ता ॥ प्र चर्षणिभ्यः पृतना हवेषु प्र पृथिव्या रिरिचाथे दिवश् च । प्र सिन्धुभ्यः प्र गिरिभ्यो महित्वा प्रेन्द्राग्नी विश्वा भुवनात्य् अन्या ॥ मरुतो यस्य हि
क्षये पाथा दिवो विमहसः । स सुगोपातमो जनः ॥ यज्ञैर् वा यज्ञवाहसो विप्रस्य वा मतीनाम् । मरुतः शृणुता हवम् ॥ श्रियसे कम् भानुभिः सम् मिमिक्षिरे ते रश्मिभिस् त ऋक्वभिः सुखादयः । ते वाशीमन्त इष्मिणो अभीरवो विद्रे प्रियस्य मारुतस्य धाम्नः ॥ अव ते हेड उद् उत्तमम् । कया नश् चित्र आ भुवद् ऊती सदावृधः सखा । कया शचिष्ठया वृता ॥
को अद्य युङ्क्ते धुरि गा ऋतस्य शिमीवतो भामिनो दुर्हृणायून् । आसन्निषून् हृत्स्वसो मयोभून् य एषाम् भृत्याम् ऋणधत् स जीवात् ॥ अग्ने नय । आ देवानाम् । शं नो भवन्तु वाजेवाजे अप्स्व् अग्ने सधिष् टव सौषधीर् अनु रुध्यसे गर्भै सञ् जायसे पुनः ॥ वृषा सोम द्युमाꣳ असि वृषा देव वृषव्रतः । वृषा धर्माणि दधिषे ॥ इमम् मे वरुण तत् त्वा यामि त्वं नो अग्ने स त्वं नो अग्ने ॥
indrāgnī rocanā divaḥ pari vājeṣu bhūṣathaḥ | tad vāṃ ceti pra vīryam || śnathad vṛtram uta sanoti vājam indrā yo agnī sahurī saparyāt | irajyantā vasavyasya bhūreḥ sahastamā sahasā vājayantā || pra carṣaṇibhyaḥ pṛtanā haveṣu pra pṛthivyā riricāthe divaś ca | pra sindhubhyaḥ pra giribhyo mahitvā prendrāgnī viśvā bhuvanāty anyā || maruto yasya hi
kṣaye pāthā divo vimahasaḥ | sa sugopātamo janaḥ || yajñair vā yajñavāhaso viprasya vā matīnām | marutaḥ śṛṇutā havam || śriyase kam bhānubhiḥ sam mimikṣire te raśmibhis ta ṛkvabhiḥ sukhādayaḥ | te vāśīmanta iṣmiṇo abhīravo vidre priyasya mārutasya dhāmnaḥ || ava te heḍa ud uttamam | kayā naś citra ā bhuvad ūtī sadāvṛdhaḥ sakhā | kayā śaciṣṭhayā vṛtā ||
ko adya yuṅkte dhuri gā ṛtasya śimīvato bhāmino durhṛṇāyūn | āsanniṣūn hṛtsvaso mayobhūn ya eṣām bhṛtyām ṛṇadhat sa jīvāt || agne naya | ā devānām | śaṃ no bhavantu vājevāje apsv agne sadhiṣ ṭava sauṣadhīr anu rudhyase garbhai sañ jāyase punaḥ || vṛṣā soma dyumām̐ asi vṛṣā deva vṛṣavrataḥ | vṛṣā dharmāṇi dadhiṣe || imam me varuṇa tat tvā yāmi tvaṃ no agne sa tvaṃ no agne ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपां त्वेमन्त् सादयाम्य् अपां त्वोद्मन्त् सादयाम्य् अपां त्वा भस्मन्त् सादयाम्य् अपां त्वा ज्योतिषि सादयाम्य् अपां त्वाऽयने सादयामि । अर्णवे सदने सीद समुद्रे सदने सीद सलिले सदने सीदापां क्षये सीदापाꣳ सधिषि सीद । अपां त्वा सदने सादयाम्य् अपां त्वा सधस्थे सादयाम्य् अपां त्वा पुरीषे सादयाम्य् अपां त्वा योनौ सादयाम्य् अपां त्वा पाथसि सादयामि गायत्री छन्दस् त्रिष्टुप् छन्दो जगती छन्दो ऽनुष्टुप् छन्दः पङ्क्तिश् छन्दः ॥
apāṃ tvemant sādayāmy apāṃ tvodmant sādayāmy apāṃ tvā bhasmant sādayāmy apāṃ tvā jyotiṣi sādayāmy apāṃ tvā'yane sādayāmi | arṇave sadane sīda samudre sadane sīda salile sadane sīdāpāṃ kṣaye sīdāpām̐ sadhiṣi sīda | apāṃ tvā sadane sādayāmy apāṃ tvā sadhasthe sādayāmy apāṃ tvā purīṣe sādayāmy apāṃ tvā yonau sādayāmy apāṃ tvā pāthasi sādayāmi gāyatrī chandas triṣṭup chando jagatī chando 'nuṣṭup chandaḥ paṅktiś chandaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयम् पुरो भुवस् तस्य प्राणो भौवायनो वसन्तः प्राणायनो गायत्री वासन्ती गायत्रियै गायत्रं गायत्राद् उपाꣳशुर् उपाꣳशोस् त्रिवृत् त्रिवृतो रथंतरꣳ रथंतराद् वसिष्ठ ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया प्राणं गृह्णामि प्रजाभ्यः । अयं दक्षिणा विश्वकर्मा तस्य मनो वैश्वकर्मणं ग्रीष्मो मानसस् त्रिष्टुग् ग्रैष्मी त्रिष्टुभ ऐडम् ऐडाद् अन्तर्यामो ऽन्तर्यामात् पञ्चदशः पञ्चदशाद् बृहद् बृहतो भरद्वाज ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया मनो
गृह्णामि प्रजाभ्यः । अयम् पश्चाद् विश्वव्याचास् तस्य चक्षुर् वैश्वव्यचसं वर्षाणि चाक्षुषाणि जगती वार्षी जगत्या ऋक्षमम् ऋक्षमाच् छुक्रः शुक्रात् सप्तदशः सप्तदशाद् वैरूपं वैरूपाद् विश्वामित्र ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया चक्षुर् गृह्नामि प्रजाभ्यः । इदम् उत्तरात् सुवस् तस्य श्रोत्रꣳ सौवꣳ शरच् छ्रौत्र्य् अनुष्टुप् शारद्य् अनुष्टुभः स्वारꣳ स्वारान् मन्थी मन्थिन एकविꣳश एकविꣳशाद् वैराजं वैराजाज् जमदग्निर् ऋषिः प्रजापतिगृहीतया
त्वया श्रोत्रं गृह्णामि प्रजाभ्यः । इयम् उपरि मतिस् तस्यै वाङ् माती हेमन्तो वाच्यायनः पङ्क्तिर् हैमन्ती पङ्क्त्यै निधनवन् निधनवत आग्रयण आग्रयणात् त्रिणवत्रयस्त्रिꣳशौ त्रिणवत्रयस्त्रिꣳशाभ्याꣳ शाक्वररैवते शाक्वररैवताभ्यां विश्वकर्मर्षिः प्रजापतिगृहीतया त्वया वाचं गृह्णामि प्रजाभ्यः॥
ayam puro bhuvas tasya prāṇo bhauvāyano vasantaḥ prāṇāyano gāyatrī vāsantī gāyatriyai gāyatraṃ gāyatrād upām̐śur upām̐śos trivṛt trivṛto rathaṃtaram̐ rathaṃtarād vasiṣṭha ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā prāṇaṃ gṛhṇāmi prajābhyaḥ | ayaṃ dakṣiṇā viśvakarmā tasya mano vaiśvakarmaṇaṃ grīṣmo mānasas triṣṭug graiṣmī triṣṭubha aiḍam aiḍād antaryāmo 'ntaryāmāt pañcadaśaḥ pañcadaśād bṛhad bṛhato bharadvāja ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā mano
gṛhṇāmi prajābhyaḥ | ayam paścād viśvavyācās tasya cakṣur vaiśvavyacasaṃ varṣāṇi cākṣuṣāṇi jagatī vārṣī jagatyā ṛkṣamam ṛkṣamāc chukraḥ śukrāt saptadaśaḥ saptadaśād vairūpaṃ vairūpād viśvāmitra ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā cakṣur gṛhnāmi prajābhyaḥ | idam uttarāt suvas tasya śrotram̐ sauvam̐ śarac chrautry anuṣṭup śārady anuṣṭubhaḥ svāram̐ svārān manthī manthina ekavim̐śa ekavim̐śād vairājaṃ vairājāj jamadagnir ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā
tvayā śrotraṃ gṛhṇāmi prajābhyaḥ | iyam upari matis tasyai vāṅ mātī hemanto vācyāyanaḥ paṅktir haimantī paṅktyai nidhanavan nidhanavata āgrayaṇa āgrayaṇāt triṇavatrayastrim̐śau triṇavatrayastrim̐śābhyām̐ śākvararaivate śākvararaivatābhyāṃ viśvakarmarṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā vācaṃ gṛhṇāmi prajābhyaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राची दिशां वसन्त ऋतूनाम् अग्निर् देवता ब्रह्म द्रविणं त्रिवृत् स्तोमः स उ पञ्चदशवर्तनिस् त्र्यविर् वयः कृतम् अयानाम् पुरोवातो वातः सानग ऋषिः । दक्षिणा दिशां ग्रीष्म र्तूनाम् इन्द्रो देवता क्षत्रं द्रविणम् पञ्चदश स्तोमः स उ सप्तदशवर्तनिर् दित्यवाड् वयस् त्रेतायानां दक्षिणाद्वातो वातः सनातन ऋषिः प्रतीची दिशां वर्षा ऋतूनां विश्वे देवा देवता विट्
द्रविणꣳ सप्तदश स्तोमः स उवेकविꣳशवर्तनिस् त्रिवत्सो वयो द्वापरो ऽयानाम् पश्चाद्वातो वातो ऽहभून ऋषिः । उदीची दिशाꣳ शरद् ऋतूनाम् मित्रावरुणौ देवता पुष्टं द्रविणम् एकविꣳश स्तोमः स उ त्रिणववर्तनिस् तुर्यवाड् वय आस्कन्दो ऽयानाम् उत्तराद्वातो वातः प्रत्न ऋषिः । ऊर्ध्वा दिशाꣳ हेमन्तशिशिराव् ऋतूनाम् बृहस्पतिर् देवता वर्चो द्रविणं त्रिणव स्तोमः स उ त्रयस्त्रिꣳशवर्तनिः पष्ठवाद् वयो ऽभिभूर् अयानां विष्वग्वातो वातः सुपर्ण ऋषिः पितरः पितामहाः परे ऽवरे ते नः पान्तु ते नो ऽवन्त्व् अस्मिन् ब्रह्मन्न् अस्मिन् क्षत्रे ऽस्याम् आशिष्य् अस्याम् पुरोधायाम् अस्मिन् कर्मन्न् अस्यां देवहूत्याम् ॥
prācī diśāṃ vasanta ṛtūnām agnir devatā brahma draviṇaṃ trivṛt stomaḥ sa u pañcadaśavartanis tryavir vayaḥ kṛtam ayānām purovāto vātaḥ sānaga ṛṣiḥ | dakṣiṇā diśāṃ grīṣma rtūnām indro devatā kṣatraṃ draviṇam pañcadaśa stomaḥ sa u saptadaśavartanir dityavāḍ vayas tretāyānāṃ dakṣiṇādvāto vātaḥ sanātana ṛṣiḥ pratīcī diśāṃ varṣā ṛtūnāṃ viśve devā devatā viṭ
draviṇam̐ saptadaśa stomaḥ sa uvekavim̐śavartanis trivatso vayo dvāparo 'yānām paścādvāto vāto 'habhūna ṛṣiḥ | udīcī diśām̐ śarad ṛtūnām mitrāvaruṇau devatā puṣṭaṃ draviṇam ekavim̐śa stomaḥ sa u triṇavavartanis turyavāḍ vaya āskando 'yānām uttarādvāto vātaḥ pratna ṛṣiḥ | ūrdhvā diśām̐ hemantaśiśirāv ṛtūnām bṛhaspatir devatā varco draviṇaṃ triṇava stomaḥ sa u trayastrim̐śavartaniḥ paṣṭhavād vayo 'bhibhūr ayānāṃ viṣvagvāto vātaḥ suparṇa ṛṣiḥ pitaraḥ pitāmahāḥ pare 'vare te naḥ pāntu te no 'vantv asmin brahmann asmin kṣatre 'syām āśiṣy asyām purodhāyām asmin karmann asyāṃ devahūtyām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवक्षितिर् ध्रुवयोनिर् ध्रुवाऽसि ध्रुवां योनिम् आ सीद साध्या । उख्यस्य केतुम् प्रथमम् पुरस्ताद् अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ स्वे दक्षे दक्षपितेह सीद देवत्रा पृथिवी बृहती रराणा । स्वासस्था तनुवा सं विशस्व पितेवैधि सूनव आ सुशेवाश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ कुलायिनी वसुमती वयोधा रयिं नो वर्ध बहुलꣳ सुवीरम् ॥
अपामतिं दुर्मतिम् बाधमाना रायस् पोषे यज्ञपतिम् आभजन्ती सुवर् धेहि यजमानाय पोषम् अश्विनाध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ अग्नेः पुरीषम् असि देवयानी तां त्वा विश्वे अभि गृणन्तु देवाः । स्तोमपृष्ठा घृतवतीह सीद प्रजावद् अस्मे द्रविणाऽऽ यजस्वाश्विनाऽऽध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ दिवो मूर्धाऽऽसि पृथिव्या नाभिर् विष्टम्भनी दिशाम् अधिपत्नी भुवनानाम् ॥
ऊर्मिर् द्रप्सो अपाम् असि विश्वकर्मा त ऋषिर् अश्विनाऽध्वर्यू सादयताम् इह त्वा ॥ सजूर् ऋतुभिः सजूर् विधाभिः सजूर् वसुभिः सजू रुद्रैः सजूर् आदित्यैः सजूर् विश्वैर् देवैः सजूर् देवैः सजूर् देवैर् वयोनाधैर् अग्नये त्वा वैश्वानरायाश्विनाऽध्वर्यू सादयताम् इह त्वा प्राणम् मे पाह्य् अपानम् मे पाहि व्यानम् मे पाहि चक्षुर् म उर्व्या
वि भाहि श्रोत्रम् मे श्लोकय । अपस् पिन्वौषधीर् जिन्व द्विपात् पाहि चतुष्पाद् अव दिवो वृष्टिम् एरय ॥
dhruvakṣitir dhruvayonir dhruvā'si dhruvāṃ yonim ā sīda sādhyā | ukhyasya ketum prathamam purastād aśvinādhvaryū sādayatām iha tvā || sve dakṣe dakṣapiteha sīda devatrā pṛthivī bṛhatī rarāṇā | svāsasthā tanuvā saṃ viśasva pitevaidhi sūnava ā suśevāśvinādhvaryū sādayatām iha tvā || kulāyinī vasumatī vayodhā rayiṃ no vardha bahulam̐ suvīram ||
apāmatiṃ durmatim bādhamānā rāyas poṣe yajñapatim ābhajantī suvar dhehi yajamānāya poṣam aśvinādhvaryū sādayatām iha tvā || agneḥ purīṣam asi devayānī tāṃ tvā viśve abhi gṛṇantu devāḥ | stomapṛṣṭhā ghṛtavatīha sīda prajāvad asme draviṇā'' yajasvāśvinā''dhvaryū sādayatām iha tvā || divo mūrdhā''si pṛthivyā nābhir viṣṭambhanī diśām adhipatnī bhuvanānām ||
ūrmir drapso apām asi viśvakarmā ta ṛṣir aśvinā'dhvaryū sādayatām iha tvā || sajūr ṛtubhiḥ sajūr vidhābhiḥ sajūr vasubhiḥ sajū rudraiḥ sajūr ādityaiḥ sajūr viśvair devaiḥ sajūr devaiḥ sajūr devair vayonādhair agnaye tvā vaiśvānarāyāśvinā'dhvaryū sādayatām iha tvā prāṇam me pāhy apānam me pāhi vyānam me pāhi cakṣur ma urvyā
vi bhāhi śrotram me ślokaya | apas pinvauṣadhīr jinva dvipāt pāhi catuṣpād ava divo vṛṣṭim eraya ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्र्यविर् वयस् त्रिष्टुप् छन्दः । दित्यवाड् वयो विराट् छन्दः पञ्चाविर् वयो गायत्री छन्दस् त्रिवत्सो वय उष्णिहा छन्दस् तुर्यवाड् वयो ऽनुष्टुप् छन्दः पष्ठवाद् वयो बृहती छन्दः । उक्षा वयः सतोबृहती छन्दः । ऋषभो वयः ककुच् छन्दः । धेनुर् वयो जगती छन्दः । अनड्वान् वयः पङ्क्तिश् छन्दः । बस्तो वयो विवलं छन्दः । वृष्णिर् वयो विशालं छन्दः पुरुषो वयस् तन्द्रं छन्दः । व्याघ्रो वयो ऽनाधृष्टं छन्दः सिꣳहो वयश् छदिश् छन्दः । विष्टम्भो वयो ऽधिपतिश् छन्दः क्षत्रं वयो मयंदं छन्दः । विश्वकर्मा वयः परमेष्ठी छन्दः । मूर्धा वयः प्रजापतिश् छन्दः ॥
tryavir vayas triṣṭup chandaḥ | dityavāḍ vayo virāṭ chandaḥ pañcāvir vayo gāyatrī chandas trivatso vaya uṣṇihā chandas turyavāḍ vayo 'nuṣṭup chandaḥ paṣṭhavād vayo bṛhatī chandaḥ | ukṣā vayaḥ satobṛhatī chandaḥ | ṛṣabho vayaḥ kakuc chandaḥ | dhenur vayo jagatī chandaḥ | anaḍvān vayaḥ paṅktiś chandaḥ | basto vayo vivalaṃ chandaḥ | vṛṣṇir vayo viśālaṃ chandaḥ puruṣo vayas tandraṃ chandaḥ | vyāghro vayo 'nādhṛṣṭaṃ chandaḥ sim̐ho vayaś chadiś chandaḥ | viṣṭambho vayo 'dhipatiś chandaḥ kṣatraṃ vayo mayaṃdaṃ chandaḥ | viśvakarmā vayaḥ parameṣṭhī chandaḥ | mūrdhā vayaḥ prajāpatiś chandaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्राग्नी अव्यथमानाम् इष्टकां दृꣳहतं युवम् । पृष्ठेन द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं च वि बाधताम् ॥ विश्वकर्मा त्वा सादयत्व् अन्तरिक्षस्य पृष्ठे व्यचस्वतीम् प्रथस्वतीम् भास्वतीꣳ सूरिमतीम् आ या द्याम् भास्य् आ पृथिवीम् ओर्व् अन्तरिक्षम् अन्तरिक्षं यच्छान्तरिक्षं दृꣳहान्तरिक्षम् मा हिꣳसीर् विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरित्राय वायुस् त्वाभि पातु मह्या स्वस्त्या छर्दिषा
शंतमेन तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद । राज्ञ्य् असि प्राची दिग् विराड् असि दक्षिणा दिक् सम्राड् असि प्रतीची दिक् स्वराड् अस्य् उदीची दिग् अधिपत्न्य् असि बृहती दिग् । आयुर् मे पाहि प्राणम् मे पाह्य् अपानम् मे पाहि व्यानम् मे पाहि चक्षुर् मे पाहि श्रोत्रम् मे पाहि मनो मे जिन्व वाचम् मे पिन्वात्मानम् मे पाहि ज्योतिर् मे यच्छ ॥
indrāgnī avyathamānām iṣṭakāṃ dṛm̐hataṃ yuvam | pṛṣṭhena dyāvāpṛthivī antarikṣaṃ ca vi bādhatām || viśvakarmā tvā sādayatv antarikṣasya pṛṣṭhe vyacasvatīm prathasvatīm bhāsvatīm̐ sūrimatīm ā yā dyām bhāsy ā pṛthivīm orv antarikṣam antarikṣaṃ yacchāntarikṣaṃ dṛm̐hāntarikṣam mā him̐sīr viśvasmai prāṇāyāpānāya vyānāyodānāya pratiṣṭhāyai caritrāya vāyus tvābhi pātu mahyā svastyā chardiṣā
śaṃtamena tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda | rājñy asi prācī dig virāḍ asi dakṣiṇā dik samrāḍ asi pratīcī dik svarāḍ asy udīcī dig adhipatny asi bṛhatī dig | āyur me pāhi prāṇam me pāhy apānam me pāhi vyānam me pāhi cakṣur me pāhi śrotram me pāhi mano me jinva vācam me pinvātmānam me pāhi jyotir me yaccha ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा छन्दः प्रमा छन्दः प्रतिमा छन्दो ऽस्रीविश् छन्दः प्रङ्क्तिश् छन्द उष्णिहा छन्दो बृहती छन्दो ऽनुष्टुप् छन्दो विराट् छन्दो गायत्री छन्दस् त्रिष्टुप् छन्दो जगती छन्दः पृथिवी छन्दो ऽन्तरिक्षं छन्दो द्यौश् छन्दः समाश् छन्दो नक्षत्राणि छन्दो मनश् छन्दो वाक् छन्दः कृषिश् छन्दो हिरण्यं छन्दो गौश् छन्दो ऽजा छन्दो ऽश्वश् छन्दः । अग्निर् देवता
वातो देवता सूर्यो देवता चन्द्रमा देवता वसवो देवता रुद्रा देवताऽऽदित्या देवता विश्वे देवा देवता मरुतो देवता बृहस्पतिर् देवतेन्द्रो देवता वरुणो देवता । मूर्धाऽसि राड् ध्रुवाऽसि धरुणा यन्त्र्य् असि यमित्रीषे त्वोर्जे त्वा कृष्यै त्वा क्षेमाय त्वा यन्त्री राड् ध्रुवासि धरणी धर्त्र्य् असि धरित्र्य् आयुषे त्वा वर्चसे त्वौजसे त्वा बलाय त्वा ॥
mā chandaḥ pramā chandaḥ pratimā chando 'srīviś chandaḥ praṅktiś chanda uṣṇihā chando bṛhatī chando 'nuṣṭup chando virāṭ chando gāyatrī chandas triṣṭup chando jagatī chandaḥ pṛthivī chando 'ntarikṣaṃ chando dyauś chandaḥ samāś chando nakṣatrāṇi chando manaś chando vāk chandaḥ kṛṣiś chando hiraṇyaṃ chando gauś chando 'jā chando 'śvaś chandaḥ | agnir devatā
vāto devatā sūryo devatā candramā devatā vasavo devatā rudrā devatā''dityā devatā viśve devā devatā maruto devatā bṛhaspatir devatendro devatā varuṇo devatā | mūrdhā'si rāḍ dhruvā'si dharuṇā yantry asi yamitrīṣe tvorje tvā kṛṣyai tvā kṣemāya tvā yantrī rāḍ dhruvāsi dharaṇī dhartry asi dharitry āyuṣe tvā varcase tvaujase tvā balāya tvā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशुस् त्रिवृत् । भान्तः पञ्चदशः । व्योम सप्तदशः प्रतूर्तिर् अष्टादशस् तपो नवदशः । अभिवर्तः सविꣳशः । धरुण एकविꣳशः । वर्चो द्वाविꣳशः सम्भरणस् त्रयोविꣳशः । योनिश् चतुर्विꣳशः । गर्भाः पञ्चविꣳशः । ओजस् त्रिणवः क्रतुर् एकत्रिꣳशः प्रतिष्ठा त्रयस्त्रिꣳशः । ब्रध्नस्य विष्टपं चतुस्त्रिꣳशः । नाकः षट्त्रिꣳशः । विवर्तो ऽष्टाचत्वारिꣳशः । धर्त्रश् चतुष्टोमः ॥
āśus trivṛt | bhāntaḥ pañcadaśaḥ | vyoma saptadaśaḥ pratūrtir aṣṭādaśas tapo navadaśaḥ | abhivartaḥ savim̐śaḥ | dharuṇa ekavim̐śaḥ | varco dvāvim̐śaḥ sambharaṇas trayovim̐śaḥ | yoniś caturvim̐śaḥ | garbhāḥ pañcavim̐śaḥ | ojas triṇavaḥ kratur ekatrim̐śaḥ pratiṣṭhā trayastrim̐śaḥ | bradhnasya viṣṭapaṃ catustrim̐śaḥ | nākaḥ ṣaṭtrim̐śaḥ | vivarto 'ṣṭācatvārim̐śaḥ | dhartraś catuṣṭomaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नेर् भागो ऽसि दीक्षाया आधिपत्यम् ब्रह्म स्पृतं त्रिवृत् स्तोमः । इन्द्रस्य भागो ऽसि विष्णोर् आधिपत्यं क्षत्रꣳ स्पृतम् पञ्चदश स्तोमः । नृचक्षसाम् भागो ऽसि धातुर् आधिपत्यं जनित्रꣳ स्पृतꣳ सप्तदश स्तोमः । मित्रस्य भागो ऽसि वरुणस्याधिपत्यं दिवो वृष्टिर् वाता स्पृता एकविꣳश स्तोमः । अदित्यै भागो ऽसि पूष्ण आधिपत्यम् ओज स्पृतं त्रिणव स्तोमः । वसूनाम् भागो ऽसि
रुद्राणाम् आधिपत्यं चतुष्पात् स्पृतं चतुर्विꣳश स्तोमः । आदित्यानाम् भागो ऽसि मरुताम् आधिपत्यं गर्भा स्पृताः पञ्चविꣳश स्तोमः । देवस्य सवितुर् भागो ऽसि बृहस्पतेर् आधिपत्यꣳ समीचीर् दिश स्पृताश् चतुष्टोम स्तोमः । यावानाम् भागो ऽस्य् अयावानाम् आधिपत्यम् प्रजा स्पृताश् चतुश्चत्वारिꣳश स्तोमः ।
ऋभूणाम् भागो ऽसि विश्वेषां देवानाम् आधिपत्यम् भूतं निशान्तꣳ स्पृतं त्रयस्त्रिꣳश स्तोमः ॥
agner bhāgo 'si dīkṣāyā ādhipatyam brahma spṛtaṃ trivṛt stomaḥ | indrasya bhāgo 'si viṣṇor ādhipatyaṃ kṣatram̐ spṛtam pañcadaśa stomaḥ | nṛcakṣasām bhāgo 'si dhātur ādhipatyaṃ janitram̐ spṛtam̐ saptadaśa stomaḥ | mitrasya bhāgo 'si varuṇasyādhipatyaṃ divo vṛṣṭir vātā spṛtā ekavim̐śa stomaḥ | adityai bhāgo 'si pūṣṇa ādhipatyam oja spṛtaṃ triṇava stomaḥ | vasūnām bhāgo 'si
rudrāṇām ādhipatyaṃ catuṣpāt spṛtaṃ caturvim̐śa stomaḥ | ādityānām bhāgo 'si marutām ādhipatyaṃ garbhā spṛtāḥ pañcavim̐śa stomaḥ | devasya savitur bhāgo 'si bṛhaspater ādhipatyam̐ samīcīr diśa spṛtāś catuṣṭoma stomaḥ | yāvānām bhāgo 'sy ayāvānām ādhipatyam prajā spṛtāś catuścatvārim̐śa stomaḥ |
ṛbhūṇām bhāgo 'si viśveṣāṃ devānām ādhipatyam bhūtaṃ niśāntam̐ spṛtaṃ trayastrim̐śa stomaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकयाऽस्तुवत प्रजा अधीयन्त प्रजापतिर् अधिपतिर् आसीत् तिसृभिर् अस्तुवत ब्रह्मासृज्यत ब्रह्मणस् पतिर् अधिपतिर् आसीत् पञ्चभिर् अस्तुवत भूतान्य् असृज्यन्त भूतानाम् पतिर् अधिपतिर् आसीत् सप्तभिर् अस्तुवत सप्तर्षयो ऽसृज्यन्त धाताऽधिपतिर् आसीत् । नवभिर् अस्तुवत पितरो ऽसृज्यन्तादितिर् अधिपत्न्य् आसीत् । एकादशभिर् अस्तुवतर्तवो ऽसृज्यन्तार्तवो ऽधिपतिर् आसीत् त्रयोदशभिर् अस्तुवत मासा असृज्यन्त संवत्सरो ऽधिपतिः
आसीत् पञ्चदशभिर् अस्तुवत क्षत्रम् असृज्यतेन्द्रो ऽधिपतिर् आसीत् सप्तदशभिर् अस्तुवत पशवो ऽसृज्यन्त बृहस्पतिर् अधिपतिर् आसीत् । नवदशभिर् अस्तुवत शूद्रार्याव् असृज्येताम् अहोरात्रे अधिपत्नी आस्ताम् एकविꣳशत्याऽस्तुवतैकशफाः पशवो ऽसृज्यन्त वरुणो ऽधिपतिर् आसीत् त्रयोविꣳशत्याऽस्तुवत क्षुद्राः पशवो ऽसृज्यन्त पूषाधिपतिर् आसीत् पञ्चविꣳशत्याऽस्तुवतारण्याः पशवो ऽसृज्यन्त वायुर् अधिपतिर् आसीत् सप्तविꣳशत्याऽस्तुवत द्यावापृथिवी व्यै
तां वसवो रुद्रा आदित्या अनु व्यायन् तेषाम् आधिपत्यम् आसीत् । नवविꣳशत्यास्तुवत वनस्पतयो ऽसृज्यन्त सोमो ऽधिपतिर् आसीत् । एकत्रिꣳशताऽस्तुवत प्रजा असृज्यन्त यावानां चायावानां चाऽऽधिपत्यम् आसीत् त्रयस्त्रिꣳशताऽस्तुवत भूतान्य् अशाम्यन् प्रजापतिः परमेष्ठ्य् अधिपतिर् आसीत् ॥
ekayā'stuvata prajā adhīyanta prajāpatir adhipatir āsīt tisṛbhir astuvata brahmāsṛjyata brahmaṇas patir adhipatir āsīt pañcabhir astuvata bhūtāny asṛjyanta bhūtānām patir adhipatir āsīt saptabhir astuvata saptarṣayo 'sṛjyanta dhātā'dhipatir āsīt | navabhir astuvata pitaro 'sṛjyantāditir adhipatny āsīt | ekādaśabhir astuvatartavo 'sṛjyantārtavo 'dhipatir āsīt trayodaśabhir astuvata māsā asṛjyanta saṃvatsaro 'dhipatiḥ
āsīt pañcadaśabhir astuvata kṣatram asṛjyatendro 'dhipatir āsīt saptadaśabhir astuvata paśavo 'sṛjyanta bṛhaspatir adhipatir āsīt | navadaśabhir astuvata śūdrāryāv asṛjyetām ahorātre adhipatnī āstām ekavim̐śatyā'stuvataikaśaphāḥ paśavo 'sṛjyanta varuṇo 'dhipatir āsīt trayovim̐śatyā'stuvata kṣudrāḥ paśavo 'sṛjyanta pūṣādhipatir āsīt pañcavim̐śatyā'stuvatāraṇyāḥ paśavo 'sṛjyanta vāyur adhipatir āsīt saptavim̐śatyā'stuvata dyāvāpṛthivī vyai
tāṃ vasavo rudrā ādityā anu vyāyan teṣām ādhipatyam āsīt | navavim̐śatyāstuvata vanaspatayo 'sṛjyanta somo 'dhipatir āsīt | ekatrim̐śatā'stuvata prajā asṛjyanta yāvānāṃ cāyāvānāṃ cā''dhipatyam āsīt trayastrim̐śatā'stuvata bhūtāny aśāmyan prajāpatiḥ parameṣṭhy adhipatir āsīt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयम् एव सा या प्रथमा व्यौच्छद् अन्तर् अस्यां चरति प्रविष्टा । वधूर् जजान नवगज् जनित्री त्रय एनाम् महिमानः सचन्ते ॥ छन्दस्वती उषसा पेपिशाने समानं योनिम् अनु संचरत्नी । सूर्यपत्नी वि चरतः प्रजानती केतुं कृण्वाने अजरे भूरिरेतसा ॥ ऋतस्य पन्थाम् अनु तिस्र आऽगुस् त्रयो घर्मासो अनु ज्योतिषाऽऽऽगुः । प्रजाम् एका रक्षत्य् ऊर्जम् एका
व्रतम् एका रक्षति देवयूनाम् ॥ चतुष्टोमो अभवद् या तुरीया यज्ञस्य पक्षाव् ऋषयो भवन्ती । गायत्रीं त्रिष्टुभं जगतीम् अनुष्टुभम् बृहद् अर्कं युञ्जानाः सुवर् आभरन्न् इदम् ॥ पञ्चभिर् धाता वि दधाव् इदं यत् तासाꣳ स्वसॄर् अजनयत् पञ्चपञ्च । तासाम् उ यन्ति प्रयवेण पञ्च नाना रूपाणि क्रतवो वसानाः ॥ त्रिꣳशत् स्वसार उप यन्ति निष्कृतꣳ समानं केतुम् प्रतिमुञ्चमानाः
ऋतूꣳस् तन्वते कवयः प्रजानतीर् मध्येछन्दसः परि यन्ति भास्वतीः ॥ ज्योतिष्मती प्रति मुञ्चते नभो रात्री देवी सूर्यस्य व्रतानि । वि पश्यन्ति पशवो जायमाना नानारूपा मातुर् अस्या उपस्थे ॥ एकाष्टका तपसा तप्यमाना जजान गर्भम् महिमानम् इन्द्रम् । तेन दस्यून् व्यसहन्त देवा हन्तासुराणाम् अभवच् छचीभिः ॥ अनानुजाम् अनुजाम् माम् अकर्त सत्यं वदन्त्य् अन्व् इच्छ एतत् । भूयासम्
अस्य सुमतौ यथा यूयम् अन्या वो अन्याम् अति मा प्र युक्त ॥ अभून्मम सुमतौ विश्ववेदा आष्ट प्रतिष्ठाम् अविदद्धि गाधम् । भूयासम् अस्य सुमतौ यथा यूयम् अन्या वो अन्याम् अति मा प्र युक्त ॥ पञ्च व्युष्टीर् अनु पञ्च दोहा गाम् पञ्चनाम्नीम् ऋतवो ऽनु पञ्च । पञ्च दिशः पञ्चदशेन क्लृप्ताः समानमूर्ध्नीर् अभि लोकम् एकम् ॥
ऋतस्य गर्भः प्रथमा व्यूषुष्य् अपाम् एका महिमानम् बिभर्ति । सूर्यस्यैका चरति निष्कृतेषु घर्मस्यैका सवितैकां नि यच्छति ॥ या प्रथमा व्यौच्छत् सा धेनुर् अभवद् यमे । सा नः पयस्वती धुक्ष्वोत्तरामुत्तराꣳ समाम् ॥ शुक्रर्षभा नभसा ज्योतिषागाद् विश्वरूपा शबलीर् अग्निकेतुः । समानम् अर्थꣳ स्वपस्यमाना बिभ्रती जराम् अजर उष आऽगाः ॥ ऋतूनाम् पत्नी प्रथमेयम् आगाद् अह्नां नेत्री जनित्री प्रजानाम् । एका सती बहुधोषो व्य् उच्छस्य् अजीर्णा त्वं जरयसि सर्वम् अन्यत् ॥
iyam eva sā yā prathamā vyaucchad antar asyāṃ carati praviṣṭā | vadhūr jajāna navagaj janitrī traya enām mahimānaḥ sacante || chandasvatī uṣasā pepiśāne samānaṃ yonim anu saṃcaratnī | sūryapatnī vi carataḥ prajānatī ketuṃ kṛṇvāne ajare bhūriretasā || ṛtasya panthām anu tisra ā'gus trayo gharmāso anu jyotiṣā'''guḥ | prajām ekā rakṣaty ūrjam ekā
vratam ekā rakṣati devayūnām || catuṣṭomo abhavad yā turīyā yajñasya pakṣāv ṛṣayo bhavantī | gāyatrīṃ triṣṭubhaṃ jagatīm anuṣṭubham bṛhad arkaṃ yuñjānāḥ suvar ābharann idam || pañcabhir dhātā vi dadhāv idaṃ yat tāsām̐ svasṝr ajanayat pañcapañca | tāsām u yanti prayaveṇa pañca nānā rūpāṇi kratavo vasānāḥ || trim̐śat svasāra upa yanti niṣkṛtam̐ samānaṃ ketum pratimuñcamānāḥ
ṛtūm̐s tanvate kavayaḥ prajānatīr madhyechandasaḥ pari yanti bhāsvatīḥ || jyotiṣmatī prati muñcate nabho rātrī devī sūryasya vratāni | vi paśyanti paśavo jāyamānā nānārūpā mātur asyā upasthe || ekāṣṭakā tapasā tapyamānā jajāna garbham mahimānam indram | tena dasyūn vyasahanta devā hantāsurāṇām abhavac chacībhiḥ || anānujām anujām mām akarta satyaṃ vadanty anv iccha etat | bhūyāsam
asya sumatau yathā yūyam anyā vo anyām ati mā pra yukta || abhūnmama sumatau viśvavedā āṣṭa pratiṣṭhām avidaddhi gādham | bhūyāsam asya sumatau yathā yūyam anyā vo anyām ati mā pra yukta || pañca vyuṣṭīr anu pañca dohā gām pañcanāmnīm ṛtavo 'nu pañca | pañca diśaḥ pañcadaśena klṛptāḥ samānamūrdhnīr abhi lokam ekam ||
ṛtasya garbhaḥ prathamā vyūṣuṣy apām ekā mahimānam bibharti | sūryasyaikā carati niṣkṛteṣu gharmasyaikā savitaikāṃ ni yacchati || yā prathamā vyaucchat sā dhenur abhavad yame | sā naḥ payasvatī dhukṣvottarāmuttarām̐ samām || śukrarṣabhā nabhasā jyotiṣāgād viśvarūpā śabalīr agniketuḥ | samānam artham̐ svapasyamānā bibhratī jarām ajara uṣa ā'gāḥ || ṛtūnām patnī prathameyam āgād ahnāṃ netrī janitrī prajānām | ekā satī bahudhoṣo vy ucchasy ajīrṇā tvaṃ jarayasi sarvam anyat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्ने जातान् प्र णुदा नः सपत्नान् प्रत्य् अजाताञ् जातवेदो नुदस्व । अस्मे दीदिहि सुमना अहेडन् तव स्याꣳ शर्मन् त्रिवरूथ उद्भित् ॥ सहसा जातान् प्र णुदा नः सपत्नान् प्रत्य् अजाताञ् जातवेदो नुदस्व । अधि नो ब्रूहि सुमनस्यमानो वयꣳ स्याम प्र णुदा नः सपत्नान् ॥ चतुश्चत्वारिꣳश स्तोमो वर्चो द्रविणम् । षोडश स्तोम ओजो द्रविणम् पृथिव्याः पुरीषम् असि
अप्सो नाम । एवश् छन्दो वरिवश् छन्दः शम्भूश् छन्दः परिभूश् छन्द आच्छच् छन्दो मनश् छन्दो व्यचश् छन्दः सिन्धुश् छन्दः समुद्रं छन्दः सलिलं छन्दः संयच् छन्दो वियच् छन्दो बृहच् छन्दो रथंतरं छन्दो निकायश् छन्दो विवधश् छन्दो गिरश् छन्दो भ्रजश् छन्दः सष्टुप् छन्दो ऽनुष्टुप् छन्दः ककुच् छन्दस् त्रिककुच् छन्दः काव्यं छन्दो ऽङ्कुपं छन्दः
पदपङ्क्तिश् छन्दो ऽक्षरपङ्क्तिश् छन्दो विष्टारपङ्क्तिश् छन्दः क्षुरो भृज्वाञ् छन्दः प्रच्छच् छन्दः पक्षश् छन्द एवश् छन्दो वरिवश् छन्दो वयश् छन्दो वयस्कृच् छन्दो विशालं छन्दो विष्पर्धाश् छन्दश् छदिश् छन्दो दूरोहणं छन्दस् तन्द्रं छन्दो ऽङ्काङ्कं छन्दः ॥
agne jātān pra ṇudā naḥ sapatnān praty ajātāñ jātavedo nudasva | asme dīdihi sumanā aheḍan tava syām̐ śarman trivarūtha udbhit || sahasā jātān pra ṇudā naḥ sapatnān praty ajātāñ jātavedo nudasva | adhi no brūhi sumanasyamāno vayam̐ syāma pra ṇudā naḥ sapatnān || catuścatvārim̐śa stomo varco draviṇam | ṣoḍaśa stoma ojo draviṇam pṛthivyāḥ purīṣam asi
apso nāma | evaś chando varivaś chandaḥ śambhūś chandaḥ paribhūś chanda ācchac chando manaś chando vyacaś chandaḥ sindhuś chandaḥ samudraṃ chandaḥ salilaṃ chandaḥ saṃyac chando viyac chando bṛhac chando rathaṃtaraṃ chando nikāyaś chando vivadhaś chando giraś chando bhrajaś chandaḥ saṣṭup chando 'nuṣṭup chandaḥ kakuc chandas trikakuc chandaḥ kāvyaṃ chando 'ṅkupaṃ chandaḥ
padapaṅktiś chando 'kṣarapaṅktiś chando viṣṭārapaṅktiś chandaḥ kṣuro bhṛjvāñ chandaḥ pracchac chandaḥ pakṣaś chanda evaś chando varivaś chando vayaś chando vayaskṛc chando viśālaṃ chando viṣpardhāś chandaś chadiś chando dūrohaṇaṃ chandas tandraṃ chando 'ṅkāṅkaṃ chandaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निर् वृत्राणि जङ्घनद् द्रविणस्युर् विपन्यया । समिद्धः शुक्र आहुतः ॥ त्वꣳ सोमासि सत्पतिस् त्वꣳ राजोत वृत्रहा । त्वम् भद्रो असि क्रतुः ॥ भद्रा ते अग्ने स्वनीक संदृग् घोरस्य सतो विषुणस्य चारुः । न यत् ते शोचिस् तमसा वरन्त न ध्वस्मानस् तनुवि रेप आ धुः ॥ भद्रं ते अग्ने सहसिन्न् अनीकम् उपाक आ रोचते सूर्यस्य ।
रुशद् दृशे ददृशे नक्तया चिद् अरूक्षितं दृश आ रूपे अन्नम् ॥ सैनानीकेन सुविदत्रो अस्मे यष्टा देवाꣳ आयजिष्ठः स्वस्ति । अदब्धो गोपा उत नः परस्पा अग्ने द्युमद् उत रेवद् दिदीहि ॥ स्वस्ति नो दिवो अग्ने पृथिव्या विश्वायुर् धेहि यजथाय देव । यत् सीमहि दिविजात प्रशस्तं तद् अस्मासु द्रविणं धेहि चित्रम् ॥ यथा होतर् मनुषो
देवताता यज्ञेभिः सूनो सहसो यजासि । एवा नो अद्य समना समानान् उशन्न् अग्न उशतो यक्षि देवान् ॥ अग्निम् ईडे पुरोहितं यज्ञस्य देवम् ऋत्विजम् । होतारꣳ रत्नधातमम् ॥ वृषा सोम द्युमाꣳ असि वृषा देव वृषव्रतः । वृषा धर्माणि दधिषे ॥ सांतपना इदꣳ हविर् मरुतस् तज् जुजुष्टन । युष्माकोती रिशादसः ॥ यो नो मर्तो वसवो दुर्हृणायुस् तिरः सत्यानि मरुतो
जिघाꣳसात् । द्रुहः पाशम् प्रति स मुचीष्ट तपिष्ठेन तपसा हन्तना तम् ॥ संवत्सरीणा मरुतः स्वर्का उरुक्षयाः सगणा मानुषेषु । ते ऽस्मत् पाशान् प्र मुञ्चन्त्व् अꣳहसः सांतपना मदिरा मादयिष्णवः ॥ पिप्रीहि देवाꣳ उशतो यविष्ठ विद्वाꣳ ऋतूꣳर् ऋतुपते यजेह । ये दैव्या ऋत्विजस् तेभिर् अग्ने त्वꣳ होतृणाम् अस्य् आयजिष्ठः ॥ अग्ने यद् अद्य विशो अध्वरस्य होतः पावक
शोचे वेष् ट्वꣳ हि यज्वा । ऋता यजासि महिना वि यद् भूर् हव्या वह यविष्ठ या ते अद्य ॥ अग्निना रयिम् अश्नवत् पोषम् एव दिवेदिवे । यशसं वीरवत्तमम् ॥ गयस्फानो अमीवहा वसुवित् पुष्टिवर्धनः । सुमित्रः सोम नो भव ॥ गृहमेधास आ गत मरुतो माप भूतन । प्रमुञ्चन्तो नो अꣳहसः ॥ पूर्वीभिर् हि ददाशिम शरद्भिर् मरुतो वयम् । महोभिः
चर्षणीनाम् ॥ प्र बुध्निया ईरते वो महाꣳसि प्र णामानि प्रयज्यवस् तिरध्वम् । सहस्रियं दम्यम् भागम् एतं गृहमेधीयम् मरुतो जुषध्वम् ॥ उप यम् एति युवतिः सुदक्षं दोषा वस्तोर् हविष्मती घृताची । उप स्वैनम् अरमतिर् वसूयुः ॥ इमो अग्ने वीततमानि हव्याऽजस्रो वक्षि देवतातिम् अच्छ । प्रति न ईꣳ सुरभीणि वियन्तु ॥ क्रीडं वः शर्धो मारुतम् अनर्वाणꣳ रथेशुभम् ।
कण्वा अभि प्र गायत ॥ अत्यासो न ये मरुतः स्वञ्चो यक्षदृशो न शुभयन्त मर्याः । ते हर्म्येष्ठाः शिशवो न शुभ्रा वत्सासो न प्रक्रीडिनः पयोधाः ॥ प्रैषाम् अज्मेषु विथुरेव रेजते भूमिर् यामेषु यद् ध युञ्जते शुभे । ते क्रीडयो धुनयो भ्राजदृष्टयः स्वयम् महित्वम् पनयन्त धूतयः ॥ उपह्वरेषु यद् अचिध्वं ययिं वय इव मरुतः केन
चित् पथा । श्चोतन्ति कोशा उप वो रथेष्व् आ घृतम् उक्षता मधुवर्णम् अर्चते ॥ अग्निमग्निꣳ हवीमभिः सदा हवन्त विश्पतिम् । हव्यवाहम् पुरुप्रियम् ॥ तꣳ हि शश्वन्त ईडते स्रुचा देवं घृतश्चुता । अग्निꣳ हव्याय वोढवे ॥ इन्द्राग्नी रोचना दिवः श्नथद् वृत्रम् इन्द्रं वो विश्वतस् परि । इन्द्रं नरः । विश्वकर्मन् हविषा वावृधानः । विश्वकर्मन् हविषा वर्धनेन ॥
agnir vṛtrāṇi jaṅghanad draviṇasyur vipanyayā | samiddhaḥ śukra āhutaḥ || tvam̐ somāsi satpatis tvam̐ rājota vṛtrahā | tvam bhadro asi kratuḥ || bhadrā te agne svanīka saṃdṛg ghorasya sato viṣuṇasya cāruḥ | na yat te śocis tamasā varanta na dhvasmānas tanuvi repa ā dhuḥ || bhadraṃ te agne sahasinn anīkam upāka ā rocate sūryasya |
ruśad dṛśe dadṛśe naktayā cid arūkṣitaṃ dṛśa ā rūpe annam || sainānīkena suvidatro asme yaṣṭā devām̐ āyajiṣṭhaḥ svasti | adabdho gopā uta naḥ paraspā agne dyumad uta revad didīhi || svasti no divo agne pṛthivyā viśvāyur dhehi yajathāya deva | yat sīmahi divijāta praśastaṃ tad asmāsu draviṇaṃ dhehi citram || yathā hotar manuṣo
devatātā yajñebhiḥ sūno sahaso yajāsi | evā no adya samanā samānān uśann agna uśato yakṣi devān || agnim īḍe purohitaṃ yajñasya devam ṛtvijam | hotāram̐ ratnadhātamam || vṛṣā soma dyumām̐ asi vṛṣā deva vṛṣavrataḥ | vṛṣā dharmāṇi dadhiṣe || sāṃtapanā idam̐ havir marutas taj jujuṣṭana | yuṣmākotī riśādasaḥ || yo no marto vasavo durhṛṇāyus tiraḥ satyāni maruto
jighām̐sāt | druhaḥ pāśam prati sa mucīṣṭa tapiṣṭhena tapasā hantanā tam || saṃvatsarīṇā marutaḥ svarkā urukṣayāḥ sagaṇā mānuṣeṣu | te 'smat pāśān pra muñcantv am̐hasaḥ sāṃtapanā madirā mādayiṣṇavaḥ || piprīhi devām̐ uśato yaviṣṭha vidvām̐ ṛtūm̐r ṛtupate yajeha | ye daivyā ṛtvijas tebhir agne tvam̐ hotṛṇām asy āyajiṣṭhaḥ || agne yad adya viśo adhvarasya hotaḥ pāvaka
śoce veṣ ṭvam̐ hi yajvā | ṛtā yajāsi mahinā vi yad bhūr havyā vaha yaviṣṭha yā te adya || agninā rayim aśnavat poṣam eva divedive | yaśasaṃ vīravattamam || gayasphāno amīvahā vasuvit puṣṭivardhanaḥ | sumitraḥ soma no bhava || gṛhamedhāsa ā gata maruto māpa bhūtana | pramuñcanto no am̐hasaḥ || pūrvībhir hi dadāśima śaradbhir maruto vayam | mahobhiḥ
carṣaṇīnām || pra budhniyā īrate vo mahām̐si pra ṇāmāni prayajyavas tiradhvam | sahasriyaṃ damyam bhāgam etaṃ gṛhamedhīyam maruto juṣadhvam || upa yam eti yuvatiḥ sudakṣaṃ doṣā vastor haviṣmatī ghṛtācī | upa svainam aramatir vasūyuḥ || imo agne vītatamāni havyā'jasro vakṣi devatātim accha | prati na īm̐ surabhīṇi viyantu || krīḍaṃ vaḥ śardho mārutam anarvāṇam̐ ratheśubham |
kaṇvā abhi pra gāyata || atyāso na ye marutaḥ svañco yakṣadṛśo na śubhayanta maryāḥ | te harmyeṣṭhāḥ śiśavo na śubhrā vatsāso na prakrīḍinaḥ payodhāḥ || praiṣām ajmeṣu vithureva rejate bhūmir yāmeṣu yad dha yuñjate śubhe | te krīḍayo dhunayo bhrājadṛṣṭayaḥ svayam mahitvam panayanta dhūtayaḥ || upahvareṣu yad acidhvaṃ yayiṃ vaya iva marutaḥ kena
cit pathā | ścotanti kośā upa vo ratheṣv ā ghṛtam ukṣatā madhuvarṇam arcate || agnimagnim̐ havīmabhiḥ sadā havanta viśpatim | havyavāham purupriyam || tam̐ hi śaśvanta īḍate srucā devaṃ ghṛtaścutā | agnim̐ havyāya voḍhave || indrāgnī rocanā divaḥ śnathad vṛtram indraṃ vo viśvatas pari | indraṃ naraḥ | viśvakarman haviṣā vāvṛdhānaḥ | viśvakarman haviṣā vardhanena ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रश्मिर् असि क्षयाय त्वा क्षयं जिन्व प्रेतिर् असि धर्माय त्वा धर्मं जिन्वान्वितिर् असि दिवे त्वा दिवं जिन्व संधिर् अस्य् अन्तरिक्षाय त्वाऽन्तरिक्षं जिन्व प्रतिधिर् असि पृथिव्यै त्वा पृथिवीं जिन्व विष्टम्भो ऽसि वृष्ट्यै त्वा वृष्टिं जिन्व प्रवाऽस्य् अह्ने त्वाऽहर् जिन्व । अनुवाऽसि रात्रियै त्वा रात्रिं जिन्वोशिग् असि
वसुभ्यस् त्वा वसूञ् जिन्व प्रकेतोऽसि रुद्रेभ्यस्त्वा रुद्राञ्जिन्व सुदीतिरस्यादित्येभ्यस्त्वाऽऽदित्याञ्जिन्वौजोऽसि पितृभ्यस्त्वा पितॄञ्जिन्व तन्तुर् असि प्रजाभ्यस् त्वा प्रजा जिन्व पृतनाषाड् असि पशुभ्यस् त्वा पशूञ् जिन्व रेवद् अस्य् ओषधीभ्यस् त्वौषधीर् जिन्वाभिजिद् असि युक्तग्रावेन्द्राय त्वेन्द्रं जिन्वाधिपतिर् असि प्राणाय
त्वा प्राणं जिन्व यन्ताऽस्य् अपानाय त्वाऽपानं जिन्व सꣳसर्पो ऽसि चक्षुषे त्वा चक्षुर् जिन्व वयोधा असि श्रोत्राय त्वा श्रोत्रं जिन्व त्रिवृद् असि प्रवृद् असि संवृद् असि विवृद् असि सꣳरोहो ऽसि नीरोहो ऽसि प्ररोहो ऽसि अनुरोहो ऽसि वसुको ऽसि वेषश्रिर् असि वस्यष्टिर् असि ॥
raśmir asi kṣayāya tvā kṣayaṃ jinva pretir asi dharmāya tvā dharmaṃ jinvānvitir asi dive tvā divaṃ jinva saṃdhir asy antarikṣāya tvā'ntarikṣaṃ jinva pratidhir asi pṛthivyai tvā pṛthivīṃ jinva viṣṭambho 'si vṛṣṭyai tvā vṛṣṭiṃ jinva pravā'sy ahne tvā'har jinva | anuvā'si rātriyai tvā rātriṃ jinvośig asi
vasubhyas tvā vasūñ jinva praketo'si rudrebhyastvā rudrāñjinva sudītirasyādityebhyastvā''dityāñjinvaujo'si pitṛbhyastvā pitṝñjinva tantur asi prajābhyas tvā prajā jinva pṛtanāṣāḍ asi paśubhyas tvā paśūñ jinva revad asy oṣadhībhyas tvauṣadhīr jinvābhijid asi yuktagrāvendrāya tvendraṃ jinvādhipatir asi prāṇāya
tvā prāṇaṃ jinva yantā'sy apānāya tvā'pānaṃ jinva sam̐sarpo 'si cakṣuṣe tvā cakṣur jinva vayodhā asi śrotrāya tvā śrotraṃ jinva trivṛd asi pravṛd asi saṃvṛd asi vivṛd asi sam̐roho 'si nīroho 'si praroho 'si anuroho 'si vasuko 'si veṣaśrir asi vasyaṣṭir asi ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञ्य् असि प्राची दिग् वसवस् ते देवा अधिपतयो ऽग्निर् हेतीनाम् प्रतिधर्ता त्रिवृत् त्वा स्तोमः पृथिव्याꣳ श्रयत्व् आज्यम् उक्थम् अव्यथयत् स्तभ्नातु रथंतरꣳ साम प्रतिष्ठित्यै विराड् असि दक्षिणा दिग् रुद्रास् ते देवा अधिपतय इन्द्रो हेतीनाम् प्रतिधर्ता पञ्चदशस् त्वा स्तोमः पृथिव्याꣳ श्रयतु प्रउगम् उक्थम् अव्यथयत् स्तभ्नातु बृहत् साम प्रतिष्ठित्यै सम्राड् असि प्रतीची दिक्
आदित्यास् ते देवा अधिपतयः सोमो हेतीनाम् प्रतिधर्ता सप्तदशस् त्वा स्तोमः पृथिव्याꣳ श्रयतु मरुत्वतीयम् उक्थम् अव्यथयत् स्तभ्नातु वैरूपꣳ साम प्रतिष्ठित्यै स्वराड् अस्य् उदीची दिग् विश्वे ते देवा अधिपतयो वरुणो हेतीनाम् प्रतिधर्तैकविꣳशस् त्वा स्तोमः पृथिव्याꣳ श्रयतु निष्केवल्यम् उक्थम् अव्यथयत् स्तभ्नातु वैराजꣳ साम प्रतिष्ठित्यै । अधिपत्न्य् असि बृहती दिङ् मरुतस् ते देवा अधिपतयः
बृहस्पतिर् हेतीनाम् प्रतिधर्ता त्रिणवत्रयस्त्रिꣳशौ त्वा स्तोमौ पृथिव्याꣳ श्रयतां वैश्वदेवाग्निमारुते उक्थे अव्यथयन्ती स्तभ्नीताꣳ शाक्वररैवते सामनी प्रतिष्ठित्यै । अन्तरिक्षायर्षयस् त्वा प्रथमजा देवेषु दिवो मात्रया वरिणा प्रथन्तु विधर्ता चायम् अधिपतिश् च ते त्वा सर्वे संविदाना नाकस्य पृष्ठे सुवर्गे लोके यजमानं च सादयन्तु ॥
rājñy asi prācī dig vasavas te devā adhipatayo 'gnir hetīnām pratidhartā trivṛt tvā stomaḥ pṛthivyām̐ śrayatv ājyam uktham avyathayat stabhnātu rathaṃtaram̐ sāma pratiṣṭhityai virāḍ asi dakṣiṇā dig rudrās te devā adhipataya indro hetīnām pratidhartā pañcadaśas tvā stomaḥ pṛthivyām̐ śrayatu praugam uktham avyathayat stabhnātu bṛhat sāma pratiṣṭhityai samrāḍ asi pratīcī dik
ādityās te devā adhipatayaḥ somo hetīnām pratidhartā saptadaśas tvā stomaḥ pṛthivyām̐ śrayatu marutvatīyam uktham avyathayat stabhnātu vairūpam̐ sāma pratiṣṭhityai svarāḍ asy udīcī dig viśve te devā adhipatayo varuṇo hetīnām pratidhartaikavim̐śas tvā stomaḥ pṛthivyām̐ śrayatu niṣkevalyam uktham avyathayat stabhnātu vairājam̐ sāma pratiṣṭhityai | adhipatny asi bṛhatī diṅ marutas te devā adhipatayaḥ
bṛhaspatir hetīnām pratidhartā triṇavatrayastrim̐śau tvā stomau pṛthivyām̐ śrayatāṃ vaiśvadevāgnimārute ukthe avyathayantī stabhnītām̐ śākvararaivate sāmanī pratiṣṭhityai | antarikṣāyarṣayas tvā prathamajā deveṣu divo mātrayā variṇā prathantu vidhartā cāyam adhipatiś ca te tvā sarve saṃvidānā nākasya pṛṣṭhe suvarge loke yajamānaṃ ca sādayantu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयम् पुरो हरिकेशः सूर्यरश्मिस् तस्य रथगृत्सश्च रथौजाश् च सेनानिग्रामण्यौ पुञ्जिकस्थला च कृतस्थला चाप्सरसौ यातुधाना हेती रक्षाꣳसि प्रहेतिः । अयं दक्षिणा विश्वकर्मा तस्य रथस्वनश् च रथेचित्रश् च सेनानिग्रामण्यौ मेनका च सहजन्या चाप्सरसौ दङ्क्ष्णवः पशवो हेतिः पौरुषेयो वधः प्रहेतिः । अयम् पश्चाद् विश्वव्यचास् तस्य रथेप्रोतश् चासमरथश् च सेनानिग्रामण्यौ प्रम्लोचन्ती च
अनुम्लोचन्ती चाप्सरसौ सर्पा हेतिर् व्याघ्राः प्रहेतिः । अयम् उत्तरात् संयद्वसुस् तस्य सेनजिच् च सुषेणश् च सेनानिग्रामण्यौ विश्वाची च घृताची चाप्सरसाव् आपो हेतिर् वातः प्रहेतिः । अयम् उपर्य् अर्वाग्वसुस् तस्य तार्क्ष्यश् चारिष्टनेमिश् च सेनानिग्रामण्याव् उर्वशी च पूर्वचित्तिश् चाप्सरसौ विद्युद् धेतिर् अवस्फूर्जन् प्रहेतिस् तेभ्यो नमस् ते नो मृडयन्तु ते यं
द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तं वो जम्भे दधामि । आयोस् त्वा सदने सादयाम्य् अवतश् छायायां नमः समुद्राय नमः समुद्रस्य चक्षसे परमेष्ठी त्वा सादयतु दिवः पृष्ठे व्यचस्वतीम् प्रथस्वतीं विभूमतीम् प्रभूमतीम् परिभूमतीं दिवं यच्छ दिवं दृꣳह दिवम् मा हिꣳसीर् विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरित्राय सूर्यस् त्वाऽभि पातु मह्या स्वस्त्या
छर्दिषा शंतमेन तया देवतयाऽङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद प्रोथद् अश्वो न यवसे अविष्यन् यदा महः संवरणाद् व्यस्था । आद् अस्य् वातो अनु वाति शोचिर् अध स्म ते व्रजनं कृष्णम् अस्ति ॥
ayam puro harikeśaḥ sūryaraśmis tasya rathagṛtsaśca rathaujāś ca senānigrāmaṇyau puñjikasthalā ca kṛtasthalā cāpsarasau yātudhānā hetī rakṣām̐si prahetiḥ | ayaṃ dakṣiṇā viśvakarmā tasya rathasvanaś ca rathecitraś ca senānigrāmaṇyau menakā ca sahajanyā cāpsarasau daṅkṣṇavaḥ paśavo hetiḥ pauruṣeyo vadhaḥ prahetiḥ | ayam paścād viśvavyacās tasya ratheprotaś cāsamarathaś ca senānigrāmaṇyau pramlocantī ca
anumlocantī cāpsarasau sarpā hetir vyāghrāḥ prahetiḥ | ayam uttarāt saṃyadvasus tasya senajic ca suṣeṇaś ca senānigrāmaṇyau viśvācī ca ghṛtācī cāpsarasāv āpo hetir vātaḥ prahetiḥ | ayam upary arvāgvasus tasya tārkṣyaś cāriṣṭanemiś ca senānigrāmaṇyāv urvaśī ca pūrvacittiś cāpsarasau vidyud dhetir avasphūrjan prahetis tebhyo namas te no mṛḍayantu te yaṃ
dviṣmo yaś ca no dveṣṭi taṃ vo jambhe dadhāmi | āyos tvā sadane sādayāmy avataś chāyāyāṃ namaḥ samudrāya namaḥ samudrasya cakṣase parameṣṭhī tvā sādayatu divaḥ pṛṣṭhe vyacasvatīm prathasvatīṃ vibhūmatīm prabhūmatīm paribhūmatīṃ divaṃ yaccha divaṃ dṛm̐ha divam mā him̐sīr viśvasmai prāṇāyāpānāya vyānāyodānāya pratiṣṭhāyai caritrāya sūryas tvā'bhi pātu mahyā svastyā
chardiṣā śaṃtamena tayā devatayā'ṅgirasvad dhruvā sīda prothad aśvo na yavase aviṣyan yadā mahaḥ saṃvaraṇād vyasthā | ād asy vāto anu vāti śocir adha sma te vrajanaṃ kṛṣṇam asti ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निर् मूर्धा दिवः ककुत् पतिः पृथिव्या अयम् । अपाꣳ रेताꣳसि जिन्वति ॥ त्वाम् अग्ने पुष्कराद् अध्य् अथर्वा निर् अमन्थत । मूर्ध्नो विश्वस्य वाघतः ॥ अयम् अग्निः सहस्रिणो वाजस्य शतिनस् पतिः । मूर्धा कवी रयीणाम् ॥ भुवो यज्ञस्य रजसश् च नेता यत्रा नियुद्भिः सचसे शिवाभिः । दिवि मूर्धानं दधिषे सुवर्षां जिह्वाम् अग्ने चकृषे हव्यवाहम् ॥ अबोध्य् अग्निः समिधा जनानाम्
प्रति धेनुम् इवायतीम् उषासम् । यह्वा इव प्र वयाम् उज्जिहानाः प्र भानवः सिस्रते नाकम् अच्छ ॥ अवोचाम कवये मेध्याय वचो वन्दारु वृषभाय वृष्णे । गविष्ठिरो नमसा स्तोमम् अग्नौ दिवीव रुक्मम् उर्व्यञ्चम् अश्रेत् ॥ जनस्य गोपा अजनिष्ट जागृविर् अग्निः सुदक्षः सुविताय नव्यसे । घृतप्रतीको बृहता दिविस्पृशा द्युमद् वि भाति भरतेभ्यः शुचिः ॥ त्वाम् अग्ने अङ्गिरसः ॥
गुहा हितम् अन्व् अविन्दञ् छिश्रियाणं वनेवने । स जायसे मथ्यमानः सहो महत् त्वाम् आहुः सहसस् पुत्रम् अङ्गिरः ॥ यज्ञस्य केतुम् प्रथमम् पुरोहितम् अग्निं नरस् त्रिषधस्थे सम् इन्धते । इन्द्रेण देवैः सरथꣳ स बर्हिषि सीदन् नि होता यजथाय सुक्रतुः ॥ त्वां चित्रश्रवस्तम हवन्ते विक्षु जन्तवः । शोचिष्केशम् पुरुप्रियाग्ने हव्याय वोढवे ॥ सखायः सं वः सम्यञ्चम् इषम्
स्तोमं चाग्नये । वर्षिष्ठाय क्षितीनामूर्जो नप्त्रे सहस्वते ॥ सꣳसम् इद् युवसे वृषन्न् अग्ने विश्वान्य् अर्य आ । इडस् पदे सम् इध्यसे स नो वसून्य् आ भर ॥ एना वो अग्निं नमसोर्जो नपातम् आ हुवे । प्रियं चेतिष्ठम् अरतिꣳ स्वध्वरं विश्वस्य दूतम् अमृतम् ॥ स योजते अरुषो विश्वभोजसा स दुद्रवत् स्वाहुतः । सुब्रह्मा यज्ञः सुशमी
वसूनां देवꣳ राधो जनानाम् ॥ उद् अस्य शोचिर् अस्थाद् आजुह्वानस्य मीढुषः । उद् धूमासो अरुषासो दिविस्पृशः सम् अग्निम् इन्धते नरः ॥ अग्ने वाजस्य गोमत ईशानः सहसो यहो । अस्मे धेहि जातवेदो महि श्रवः ॥ स इधानो वसुष् कविर् अग्निर् ईडेन्यो गिरा । रेवद् अस्मभ्यम् पुर्वणीक दीदिहि ॥ क्षपो राजन्न् उत त्मनाग्ने वस्तोर् उतोषसः । स तिग्मजम्भ
रक्षसो दह प्रति ॥ आ ते अग्न इधीमहि द्युमन्तं देवाजरम् । यद् ध स्या ते पनीयसी समिद् दीदयति द्यवीषꣳ स्तोतृभ्य आ भर ॥ आ ते अग्न ऋचा हविः शुक्रस्य ज्योतिषस् पते । सुश्चन्द्र दस्म विश्पते हव्यवाट् तुभ्यꣳ हूयत इषꣳ स्तोतृभ्य आ भर ॥ उभे सुश्चन्द्र सर्पिषो दर्वी श्रीणीष आसनि । उतो न उत् पुपूर्याः
उक्थेषु शवसस् पत इषꣳ स्तोतृभ्य आ भर ॥ अग्ने तम् अद्याश्वं न स्तोमैः क्रतुं न भद्रꣳ हृदिस्पृशम् । ऋध्यामा त ओहैः ॥ अधा ह्य् अग्ने क्रतोर् भद्रस्य दक्षस्य साधोः । रथीर् ऋतस्य बृहतो बभूथ ॥ आभिष् टे अद्य गीर्भिर् गृणन्तो ऽग्ने दाशेम । प्र ते दिवो न स्तनयन्ति शुष्माः ॥ एभिर् नो अर्कैर् भवा नो अर्वाङ्
सुवर् न ज्योतिः । अग्ने विश्वेभिः सुमना अनीकैः ॥ अग्निꣳ होतारम् मन्ये दास्वन्तम् वसोः सूनुꣳ सहसो जातवेदसम् । विप्रं न जातवेदसम् ॥ य ऊर्ध्वया स्वध्वरो देवो देवाच्या कृपा । घृतस्य विभ्राष्टिम् अनु शुक्रशोचिष आजुह्वानस्य सर्पिषः ॥ अग्ने त्वम् नो अन्तमः । उत त्राता शिवो भव वरूथ्यः ॥ तं त्वा शोचिष्ठ दीदिवः । सुम्नाय नूनम् ईमहे सखिभ्यः ॥ वसुर् अग्निर् वसुश्रवाः । अच्छा नक्षि द्युमत्तमो रयिं दाः ॥
agnir mūrdhā divaḥ kakut patiḥ pṛthivyā ayam | apām̐ retām̐si jinvati || tvām agne puṣkarād adhy atharvā nir amanthata | mūrdhno viśvasya vāghataḥ || ayam agniḥ sahasriṇo vājasya śatinas patiḥ | mūrdhā kavī rayīṇām || bhuvo yajñasya rajasaś ca netā yatrā niyudbhiḥ sacase śivābhiḥ | divi mūrdhānaṃ dadhiṣe suvarṣāṃ jihvām agne cakṛṣe havyavāham || abodhy agniḥ samidhā janānām
prati dhenum ivāyatīm uṣāsam | yahvā iva pra vayām ujjihānāḥ pra bhānavaḥ sisrate nākam accha || avocāma kavaye medhyāya vaco vandāru vṛṣabhāya vṛṣṇe | gaviṣṭhiro namasā stomam agnau divīva rukmam urvyañcam aśret || janasya gopā ajaniṣṭa jāgṛvir agniḥ sudakṣaḥ suvitāya navyase | ghṛtapratīko bṛhatā divispṛśā dyumad vi bhāti bharatebhyaḥ śuciḥ || tvām agne aṅgirasaḥ ||
guhā hitam anv avindañ chiśriyāṇaṃ vanevane | sa jāyase mathyamānaḥ saho mahat tvām āhuḥ sahasas putram aṅgiraḥ || yajñasya ketum prathamam purohitam agniṃ naras triṣadhasthe sam indhate | indreṇa devaiḥ saratham̐ sa barhiṣi sīdan ni hotā yajathāya sukratuḥ || tvāṃ citraśravastama havante vikṣu jantavaḥ | śociṣkeśam purupriyāgne havyāya voḍhave || sakhāyaḥ saṃ vaḥ samyañcam iṣam
stomaṃ cāgnaye | varṣiṣṭhāya kṣitīnāmūrjo naptre sahasvate || sam̐sam id yuvase vṛṣann agne viśvāny arya ā | iḍas pade sam idhyase sa no vasūny ā bhara || enā vo agniṃ namasorjo napātam ā huve | priyaṃ cetiṣṭham aratim̐ svadhvaraṃ viśvasya dūtam amṛtam || sa yojate aruṣo viśvabhojasā sa dudravat svāhutaḥ | subrahmā yajñaḥ suśamī
vasūnāṃ devam̐ rādho janānām || ud asya śocir asthād ājuhvānasya mīḍhuṣaḥ | ud dhūmāso aruṣāso divispṛśaḥ sam agnim indhate naraḥ || agne vājasya gomata īśānaḥ sahaso yaho | asme dhehi jātavedo mahi śravaḥ || sa idhāno vasuṣ kavir agnir īḍenyo girā | revad asmabhyam purvaṇīka dīdihi || kṣapo rājann uta tmanāgne vastor utoṣasaḥ | sa tigmajambha
rakṣaso daha prati || ā te agna idhīmahi dyumantaṃ devājaram | yad dha syā te panīyasī samid dīdayati dyavīṣam̐ stotṛbhya ā bhara || ā te agna ṛcā haviḥ śukrasya jyotiṣas pate | suścandra dasma viśpate havyavāṭ tubhyam̐ hūyata iṣam̐ stotṛbhya ā bhara || ubhe suścandra sarpiṣo darvī śrīṇīṣa āsani | uto na ut pupūryāḥ
uktheṣu śavasas pata iṣam̐ stotṛbhya ā bhara || agne tam adyāśvaṃ na stomaiḥ kratuṃ na bhadram̐ hṛdispṛśam | ṛdhyāmā ta ohaiḥ || adhā hy agne krator bhadrasya dakṣasya sādhoḥ | rathīr ṛtasya bṛhato babhūtha || ābhiṣ ṭe adya gīrbhir gṛṇanto 'gne dāśema | pra te divo na stanayanti śuṣmāḥ || ebhir no arkair bhavā no arvāṅ
suvar na jyotiḥ | agne viśvebhiḥ sumanā anīkaiḥ || agnim̐ hotāram manye dāsvantam vasoḥ sūnum̐ sahaso jātavedasam | vipraṃ na jātavedasam || ya ūrdhvayā svadhvaro devo devācyā kṛpā | ghṛtasya vibhrāṣṭim anu śukraśociṣa ājuhvānasya sarpiṣaḥ || agne tvam no antamaḥ | uta trātā śivo bhava varūthyaḥ || taṃ tvā śociṣṭha dīdivaḥ | sumnāya nūnam īmahe sakhibhyaḥ || vasur agnir vasuśravāḥ | acchā nakṣi dyumattamo rayiṃ dāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्राग्निभ्यां त्वा सयुजा युजा युनज्म्य् आघाराभ्यां तेजसा वर्चसोक्थेभिः स्तोमेभिश् छन्दोभी रय्यै पोषाय सजातानाम् मध्यमस्थेयाय मया त्वा सयुजा युजा युनज्मि । अम्बा दुला नितत्निर् अभ्रयन्ती मेघयन्ती वर्षयन्ती चुपुणीका नामासि प्रजापतिना त्वा विश्वाभिर् धीभिर् उप दधामि पृथिव्य् उदपुरम् अन्नेन विष्टा मनुष्यास् ते गोप्तारो ऽग्निर् वियत्तो ऽस्यां ताम् अहम् प्र पद्ये सा
मे शर्म च वर्म चास्तु । अधिद्यौर् अन्तरिक्षम् ब्रह्मणा विष्टा मरुतस् ते गोप्तारो वायुर् वियत्तो ऽस्यां ताम् अहम् प्र पद्ये सा मे शर्म च वर्म चास्तु द्यौर् अपराजिताऽमृतेन विष्टाऽऽदित्यास् ते गोप्तारः सूर्यो वियत्तो ऽस्यां ताम् अहम् प्र पद्ये सा मे शर्म च वर्म चास्तु ॥
indrāgnibhyāṃ tvā sayujā yujā yunajmy āghārābhyāṃ tejasā varcasokthebhiḥ stomebhiś chandobhī rayyai poṣāya sajātānām madhyamastheyāya mayā tvā sayujā yujā yunajmi | ambā dulā nitatnir abhrayantī meghayantī varṣayantī cupuṇīkā nāmāsi prajāpatinā tvā viśvābhir dhībhir upa dadhāmi pṛthivy udapuram annena viṣṭā manuṣyās te goptāro 'gnir viyatto 'syāṃ tām aham pra padye sā
me śarma ca varma cāstu | adhidyaur antarikṣam brahmaṇā viṣṭā marutas te goptāro vāyur viyatto 'syāṃ tām aham pra padye sā me śarma ca varma cāstu dyaur aparājitā'mṛtena viṣṭā''dityās te goptāraḥ sūryo viyatto 'syāṃ tām aham pra padye sā me śarma ca varma cāstu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिस् त्वा सादयतु पृथिव्याः पृष्ठे ज्योतिष्मतीं विश्वस्मै प्राणायापानाय विश्वं ज्योतिर् यच्छाग्निस् ते ऽधिपतिः । विश्वकर्मा त्वा सादयत्व् अन्तरिक्षस्य पृष्ठे ज्योतिष्मतीं विश्वस्मै प्राणायापानाय विश्वं ज्योतिर् यच्छ वायुस् ते ऽधिपतिः प्रजापतिस् त्वा सादयतु दिवः पृष्ठे ज्योतिष्मतीं विश्वस्मै प्राणायापानाय विश्वं ज्योतिर् यच्छ परमेष्ठी ते ऽधिपतिः पुरोवातसनिर् अस्य् अभ्रसनिर् असि विद्युत्सनिः
असि स्तनयित्नुसनिर् असि वृष्टिसनिर् असि । अग्नेर् यान्य् असि देवानाम् अग्नेयान्य् असि वायोर् यान्य् असि देवानां वायोयान्य् असि । अन्तरिक्षस्य यान्य् असि देवानाम् अन्तरिक्षयान्य् असि । अन्तरिक्षम् अस्य् अन्तरिक्षाय त्वा सलिलाय त्वा सर्णीकाय त्वा सतीकाय त्वा केताय त्वा प्रचेतसे त्वा विवस्वते त्वा दिवस् त्वा ज्योतिष आदित्येभ्यस् त्वा । ऋचे त्वा रुचे त्वा द्युते त्वा भासे त्वा ज्योतिषे त्वा यशोदां त्वा यशसि तेजोदां त्वा तेजसि पयोदां त्वा पयसि वर्चोदां त्वा वर्चसि द्रविणोदां त्वा द्रविणे सादयामि तेनर्षिणा तेन ब्रह्मणा तया देवतयाऽङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥
bṛhaspatis tvā sādayatu pṛthivyāḥ pṛṣṭhe jyotiṣmatīṃ viśvasmai prāṇāyāpānāya viśvaṃ jyotir yacchāgnis te 'dhipatiḥ | viśvakarmā tvā sādayatv antarikṣasya pṛṣṭhe jyotiṣmatīṃ viśvasmai prāṇāyāpānāya viśvaṃ jyotir yaccha vāyus te 'dhipatiḥ prajāpatis tvā sādayatu divaḥ pṛṣṭhe jyotiṣmatīṃ viśvasmai prāṇāyāpānāya viśvaṃ jyotir yaccha parameṣṭhī te 'dhipatiḥ purovātasanir asy abhrasanir asi vidyutsaniḥ
asi stanayitnusanir asi vṛṣṭisanir asi | agner yāny asi devānām agneyāny asi vāyor yāny asi devānāṃ vāyoyāny asi | antarikṣasya yāny asi devānām antarikṣayāny asi | antarikṣam asy antarikṣāya tvā salilāya tvā sarṇīkāya tvā satīkāya tvā ketāya tvā pracetase tvā vivasvate tvā divas tvā jyotiṣa ādityebhyas tvā | ṛce tvā ruce tvā dyute tvā bhāse tvā jyotiṣe tvā yaśodāṃ tvā yaśasi tejodāṃ tvā tejasi payodāṃ tvā payasi varcodāṃ tvā varcasi draviṇodāṃ tvā draviṇe sādayāmi tenarṣiṇā tena brahmaṇā tayā devatayā'ṅgirasvad dhruvā sīda ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयस्कृद् असि वरिवस्कृद् असि प्राच्य् अस्य् ऊर्ध्वास्य् अन्तरिक्षसद् अस्य् अन्तरिक्षे सीद । अप्सुषद् असि श्येनसद् असि गृध्रसद् असि सुपर्णसद् असि नाकसद् असि पृथिव्यास् त्वा द्रविणे सादयाम्य् अन्तरिक्षस्य त्वा द्रविणे सादयामि दिवस् त्वा द्रविणे सादयामि दिशां त्वा द्रविणे सादयामि द्रविणोदां त्वा द्रविणे सादयामि प्राणम् मे पाह्य् अपानम् मे पाहि व्यानम् मे
पाह्य् आयुर् मे पाहि विश्वायुर् मे पाहि सर्वायुर् मे पाहि । अग्ने यत् ते परꣳ हृन् नाम ताव् एहि सꣳ रभावहै पाञ्चजन्येष्व् अप्य् एध्य् अग्ने यावा अयावा एवा ऊमाः सब्दः सगरः सुमेकः ॥
bhūyaskṛd asi varivaskṛd asi prācy asy ūrdhvāsy antarikṣasad asy antarikṣe sīda | apsuṣad asi śyenasad asi gṛdhrasad asi suparṇasad asi nākasad asi pṛthivyās tvā draviṇe sādayāmy antarikṣasya tvā draviṇe sādayāmi divas tvā draviṇe sādayāmi diśāṃ tvā draviṇe sādayāmi draviṇodāṃ tvā draviṇe sādayāmi prāṇam me pāhy apānam me pāhi vyānam me
pāhy āyur me pāhi viśvāyur me pāhi sarvāyur me pāhi | agne yat te param̐ hṛn nāma tāv ehi sam̐ rabhāvahai pāñcajanyeṣv apy edhy agne yāvā ayāvā evā ūmāḥ sabdaḥ sagaraḥ sumekaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निना विश्वाषाट् सूर्येण स्वराट् क्रत्वा शचीपतिः । ऋषभेण त्वष्टा यज्ञेन मघवान् दक्षिणया सुवर्गः । मन्युना वृत्रहा सौहार्द्येन तनूधा । अन्नेन गयः पृथिव्याऽसनोत् । ऋग्भिर् अन्नादः । वषट्कारेण ऋद्धः साम्ना तनूपाः । विराजा ज्योतिष्मान् ब्रह्मणा सोमपाः । गोभिर् यज्ञं दाधार क्षत्रेण मनुष्यान् अश्वेन च रथेन च वज्री । ऋतुभिः प्रभुः संवत्सरेण परिभूस् तपसाऽनाधृष्टः सूर्यः सन् तनूभिः ॥
agninā viśvāṣāṭ sūryeṇa svarāṭ kratvā śacīpatiḥ | ṛṣabheṇa tvaṣṭā yajñena maghavān dakṣiṇayā suvargaḥ | manyunā vṛtrahā sauhārdyena tanūdhā | annena gayaḥ pṛthivyā'sanot | ṛgbhir annādaḥ | vaṣaṭkāreṇa ṛddhaḥ sāmnā tanūpāḥ | virājā jyotiṣmān brahmaṇā somapāḥ | gobhir yajñaṃ dādhāra kṣatreṇa manuṣyān aśvena ca rathena ca vajrī | ṛtubhiḥ prabhuḥ saṃvatsareṇa paribhūs tapasā'nādhṛṣṭaḥ sūryaḥ san tanūbhiḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतिर् मनसा । अन्धो ऽच्छेतः । धाता दीक्षायाम् । सविता भृत्याम् पूषा सोमक्रयण्याम् । वरुण उपनद्धः । असुरः क्रीयमाणः । मित्रः क्रीतः शिपिविष्ट आसादितः । नरंधिषः प्रोह्यमाणः । अधिपतिर् आगतः प्रजापतिः प्रणीयमानः । अग्निर् आग्नीध्रे बृहस्पतिर् आग्नीध्रात् प्रणीयमानः । इन्द्रो हविर्धाने । अदितिर् आसादितः । विष्णुर् उपावह्रियमाणः । अथर्वोपोत्तः । यमो ऽभिषुतः । अपूतपा आधूयमानः । वायुः पूयमानः । मित्रः क्षीरश्रीः । मन्थी सक्तुश्रीः । वैश्वदेव उन्नीतः । रुद्र
आहुतः । वायुर् आवृत्तः । नृचक्षाः प्रतिख्यातः । भक्ष आगतः पितृणां नाराशꣳसः । असुर् आत्तः सिन्धुर् अवभृथम् अवप्रयन् । समुद्रो ऽवगतः सलिलः प्रप्लुतः सुवर् उदृचं गतः ॥
prajāpatir manasā | andho 'cchetaḥ | dhātā dīkṣāyām | savitā bhṛtyām pūṣā somakrayaṇyām | varuṇa upanaddhaḥ | asuraḥ krīyamāṇaḥ | mitraḥ krītaḥ śipiviṣṭa āsāditaḥ | naraṃdhiṣaḥ prohyamāṇaḥ | adhipatir āgataḥ prajāpatiḥ praṇīyamānaḥ | agnir āgnīdhre bṛhaspatir āgnīdhrāt praṇīyamānaḥ | indro havirdhāne | aditir āsāditaḥ | viṣṇur upāvahriyamāṇaḥ | atharvopottaḥ | yamo 'bhiṣutaḥ | apūtapā ādhūyamānaḥ | vāyuḥ pūyamānaḥ | mitraḥ kṣīraśrīḥ | manthī saktuśrīḥ | vaiśvadeva unnītaḥ | rudra
āhutaḥ | vāyur āvṛttaḥ | nṛcakṣāḥ pratikhyātaḥ | bhakṣa āgataḥ pitṛṇāṃ nārāśam̐saḥ | asur āttaḥ sindhur avabhṛtham avaprayan | samudro 'vagataḥ salilaḥ praplutaḥ suvar udṛcaṃ gataḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्तिका नक्षत्रम् अग्निर् देवताऽग्ने रुचः स्थ प्रजापतेर् धातुः सोमस्यर्चे त्वा रुचे त्वा द्युते त्वा भासे त्वा ज्योतिषे त्वा रोहिणी नक्षत्रम् प्रजापतिर् देवता मृगशीर्षं नक्षत्रꣳ सोमो देवताऽऽर्द्रा नक्षत्रꣳ रुद्रो देवता पुनर्वसू नक्षत्रम् अदितिर् देवता तिष्यो नक्षत्रम् बृहस्पतिर् देवताऽऽश्रेषा नक्षत्रꣳ सर्पा देवता मघा नक्षत्रम् पितरो देवता फल्गुनी नक्षत्रम्
अर्यमा देवता फल्गुनी नक्षत्रम् भगो देवता हस्तो नक्षत्रꣳ सविता देवता चित्रा नक्षत्रम् इन्द्रो देवता स्वाती नक्षत्रं वायुर् देवता विशाखे नक्षत्रम् इन्द्राग्नी देवता अनूराधा नक्षत्रम् मित्रो देवता रोहिणी नक्षत्रम् इन्द्रो देवता विचृतौ नक्षत्रम् पितरो देवताऽषाढा नक्षत्रम् आपो देवताऽषाढा नक्षत्रं विश्वे देवा देवता श्रोणा नक्षत्त्रं विष्णुर् देवता श्रविष्ठा नक्षत्रं वसवः
देवता शतभिषङ् नक्षत्रम् इन्द्रो देवता प्रोष्ठपदा नक्षत्रम् अज एकपाद् देवता प्रोष्ठपदा नक्षत्रम् अहिर् बुध्नियो देवता रेवती नक्षत्रम् पूषा देवताऽश्वयुजौ नक्षत्रम् अश्विनौ देवताऽपभरणीर् नक्षत्रं यमो देवता पूर्णा पश्चाद् यत् ते देवा अदधुः ॥
kṛttikā nakṣatram agnir devatā'gne rucaḥ stha prajāpater dhātuḥ somasyarce tvā ruce tvā dyute tvā bhāse tvā jyotiṣe tvā rohiṇī nakṣatram prajāpatir devatā mṛgaśīrṣaṃ nakṣatram̐ somo devatā''rdrā nakṣatram̐ rudro devatā punarvasū nakṣatram aditir devatā tiṣyo nakṣatram bṛhaspatir devatā''śreṣā nakṣatram̐ sarpā devatā maghā nakṣatram pitaro devatā phalgunī nakṣatram
aryamā devatā phalgunī nakṣatram bhago devatā hasto nakṣatram̐ savitā devatā citrā nakṣatram indro devatā svātī nakṣatraṃ vāyur devatā viśākhe nakṣatram indrāgnī devatā anūrādhā nakṣatram mitro devatā rohiṇī nakṣatram indro devatā vicṛtau nakṣatram pitaro devatā'ṣāḍhā nakṣatram āpo devatā'ṣāḍhā nakṣatraṃ viśve devā devatā śroṇā nakṣattraṃ viṣṇur devatā śraviṣṭhā nakṣatraṃ vasavaḥ
devatā śatabhiṣaṅ nakṣatram indro devatā proṣṭhapadā nakṣatram aja ekapād devatā proṣṭhapadā nakṣatram ahir budhniyo devatā revatī nakṣatram pūṣā devatā'śvayujau nakṣatram aśvinau devatā'pabharaṇīr nakṣatraṃ yamo devatā pūrṇā paścād yat te devā adadhuḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुश् च माधवश् च वासन्तिकाव् ऋतू शुक्रश् च शुचिश् च ग्रीष्माव् ऋतू नभश् च नभस्यश् च वार्षिकाव् ऋतू इषश् चोर्जश् च शारदाव् ऋतू सहश् च सहस्यश् च हैमन्तिकाव् ऋतू तपश् च तपस्यश् च शैशिराव् ऋतू अग्नेर् अन्तःश्लेषो ऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ओषधीः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् मम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः
ये ऽग्नयः समनसो ऽन्तरा द्यावापृथिवी शैशिराव् ऋतू अभि कल्पमाना इन्द्रम् इव देवा अभि सं विशन्तु संयच् च प्रचेताश् चाग्नेः सोमस्य सूर्यस्य । उग्रा च भीमा च पितृणां यमस्येन्द्रस्य ध्रुवा च पृथिवी च देवस्य सवितुर् मरुतां वरुणस्य धर्त्री च धरित्री च मित्रावरुणयोर् मित्रस्य धातुः प्राची च प्रतीची च वसूनाꣳ रुद्राणाम्
आदित्यानाम् । ते ते ऽधिपतयस् तेभ्यो नमस् ते नो मृडयन्तु ते यं द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तं वो जम्भे दधामि सहस्रस्य प्रमा असि सहस्रस्य प्रतिमा असि सहस्रस्य विमा असि सहस्रस्योन्मा असि साहस्रो ऽसि सहस्राय त्वा । इमा मे अग्न इष्टका धेनवः सन्त्व् एका च शतं च सहस्रं चायुतं च
नियुतं च प्रयुतं चार्बुदं च न्यर्बुदं च समुद्रश् च मध्यं चान्तश् च परार्धश् चेमा मे अग्न इष्टका धेनवः सन्तु षष्टिः सहस्रम् अयुतम् अक्षीयमाणा ऋतस्था स्थर्तावृधो घृतश्चुतो मधुश्चुत ऊर्जस्वतीः स्वधाविनीस् ता मे अग्न इष्टका धेनवः सन्तु विराजो नाम कामदुघा अमुत्रामुष्मिम्̐ लोके ॥
madhuś ca mādhavaś ca vāsantikāv ṛtū śukraś ca śuciś ca grīṣmāv ṛtū nabhaś ca nabhasyaś ca vārṣikāv ṛtū iṣaś corjaś ca śāradāv ṛtū sahaś ca sahasyaś ca haimantikāv ṛtū tapaś ca tapasyaś ca śaiśirāv ṛtū agner antaḥśleṣo 'si kalpetāṃ dyāvāpṛthivī kalpantām āpa oṣadhīḥ kalpantām agnayaḥ pṛthaṅ mama jyaiṣṭhyāya savratāḥ
ye 'gnayaḥ samanaso 'ntarā dyāvāpṛthivī śaiśirāv ṛtū abhi kalpamānā indram iva devā abhi saṃ viśantu saṃyac ca pracetāś cāgneḥ somasya sūryasya | ugrā ca bhīmā ca pitṛṇāṃ yamasyendrasya dhruvā ca pṛthivī ca devasya savitur marutāṃ varuṇasya dhartrī ca dharitrī ca mitrāvaruṇayor mitrasya dhātuḥ prācī ca pratīcī ca vasūnām̐ rudrāṇām
ādityānām | te te 'dhipatayas tebhyo namas te no mṛḍayantu te yaṃ dviṣmo yaś ca no dveṣṭi taṃ vo jambhe dadhāmi sahasrasya pramā asi sahasrasya pratimā asi sahasrasya vimā asi sahasrasyonmā asi sāhasro 'si sahasrāya tvā | imā me agna iṣṭakā dhenavaḥ santv ekā ca śataṃ ca sahasraṃ cāyutaṃ ca
niyutaṃ ca prayutaṃ cārbudaṃ ca nyarbudaṃ ca samudraś ca madhyaṃ cāntaś ca parārdhaś cemā me agna iṣṭakā dhenavaḥ santu ṣaṣṭiḥ sahasram ayutam akṣīyamāṇā ṛtasthā sthartāvṛdho ghṛtaścuto madhuścuta ūrjasvatīḥ svadhāvinīs tā me agna iṣṭakā dhenavaḥ santu virājo nāma kāmadughā amutrāmuṣmim̐ loke ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समिद् दिशाम् आशया नः सुवर्विन् मधोर् अतो माधवः पात्व् अस्मान् । अग्निर् देवो दुष्टरीतुर् अदाभ्य इदं क्षत्रꣳ रक्षतु पात्व् अस्मान् ॥ रथंतरꣳ सामभिः पात्व् अस्मान् गायत्री छन्दसां विश्वरूपा । त्रिवृन् नो विष्ठया स्तोमो अह्नाꣳ समुद्रो वात इदम् ओजः पिपर्तु ॥ उग्रा दिशाम् अभिभूतिर् वयोधाः शुचिः शुक्रे अहन्य् ओजसीना । इन्द्राधिपतिः पिपृताद् अतो नो महि
क्षत्रं विश्वतो धारयेदम् ॥ बृहत् साम क्षत्रभृद् वृद्धवृष्णियं त्रिष्टुभौजः शुभितम् उग्रवीरम् । इन्द्र स्तोमेन पञ्चदशेन मध्यम् इदं वातेन सगरेण रक्ष ॥ प्राची दिशाꣳ सहयशा यशस्वती विश्वे देवाः प्रावृषाह्नाꣳ सुवर्वती । इदं क्षत्रं दुष्टरम् अस्त्व् ओजो ऽनाधृष्टꣳ सहस्रियꣳ सहस्वत् ॥ वैरूपे सामन्न् इह तच् छकेम जगत्यैनं विक्ष्व् आ वेशयामः । विश्वे देवाः सप्तदशेन
वर्च इदं क्षत्रꣳ सलिलवातम् उग्रम् ॥ धर्त्री दिशां क्षत्रम् इदं दाधारोपस्थाऽऽशानाम् मित्रवद् अस्त्व् ओजः । मित्रावरुणा शरदाऽह्नां चिकित्नू अस्मै राष्ट्राय महि शर्म यच्छतम् ॥ वैराजे सामन्न् अधि मे मनीषाऽनुष्टुभा सम्भृतं वीर्यꣳ सहः । इदं क्षत्रम् मित्रवद् आर्द्रदानु मित्रावरुणा रक्षतम् आधिपत्यैः ॥ सम्राड् दिशाꣳ सहसाम्नी सहस्वत्य् ऋतुर् हेमन्तो विष्ठया नः पिपर्तु । अवस्युवाताः
बृहतीर् नु शक्वरीर् इमं यज्ञम् अवन्तु नो घृताचीः ॥ सुवर्वती सुदुघा नः पयस्वती दिशां देव्यवतु नो घृताची । त्वं गोपाः पुरएतोत पश्चाद् बृहस्पते याम्यां युङ्ग्धि वाचम् ॥ ऊर्ध्वा दिशाꣳ रन्तिर् आशौषधीनाꣳ संवत्सरेण सविता नो अह्नाम् । रेवत् सामातिछन्दा उ छन्दोऽजातशत्रुः स्योना नो अस्तु ॥ स्तोमत्रयस्त्रिꣳशे भुवनस्य पत्नि विवस्वद्वाते अभि नः
गृणाहि । घृतवती सवितर् आधिपत्यैः पयस्वती रन्तिर् आशा नो अस्तु ॥ ध्रुवा दिशां विष्णुपत्न्य् अघोराऽस्येशाना सहसो या मनोता । बृहस्पतिर् मातरिश्वोत वायुः संधुवाना वाता अभि नो गृणन्तु ॥ विष्टम्भो दिवो धरुणः पृथिव्या अस्येशाना जगतो विष्णुपत्नी । विश्वव्यचा इषयन्ती सुभूतिः शिवा नो अस्त्व् अदितिर् उपस्थे ॥ वैश्वानरो न ऊत्या पृष्टो दिवि । अनु नो ऽद्यानुमतिः । अन्व् इद् अनुमते त्वम् । कया नश् चित्र आ भुवत् को अद्य युङ्क्ते ॥
samid diśām āśayā naḥ suvarvin madhor ato mādhavaḥ pātv asmān | agnir devo duṣṭarītur adābhya idaṃ kṣatram̐ rakṣatu pātv asmān || rathaṃtaram̐ sāmabhiḥ pātv asmān gāyatrī chandasāṃ viśvarūpā | trivṛn no viṣṭhayā stomo ahnām̐ samudro vāta idam ojaḥ pipartu || ugrā diśām abhibhūtir vayodhāḥ śuciḥ śukre ahany ojasīnā | indrādhipatiḥ pipṛtād ato no mahi
kṣatraṃ viśvato dhārayedam || bṛhat sāma kṣatrabhṛd vṛddhavṛṣṇiyaṃ triṣṭubhaujaḥ śubhitam ugravīram | indra stomena pañcadaśena madhyam idaṃ vātena sagareṇa rakṣa || prācī diśām̐ sahayaśā yaśasvatī viśve devāḥ prāvṛṣāhnām̐ suvarvatī | idaṃ kṣatraṃ duṣṭaram astv ojo 'nādhṛṣṭam̐ sahasriyam̐ sahasvat || vairūpe sāmann iha tac chakema jagatyainaṃ vikṣv ā veśayāmaḥ | viśve devāḥ saptadaśena
varca idaṃ kṣatram̐ salilavātam ugram || dhartrī diśāṃ kṣatram idaṃ dādhāropasthā''śānām mitravad astv ojaḥ | mitrāvaruṇā śaradā'hnāṃ cikitnū asmai rāṣṭrāya mahi śarma yacchatam || vairāje sāmann adhi me manīṣā'nuṣṭubhā sambhṛtaṃ vīryam̐ sahaḥ | idaṃ kṣatram mitravad ārdradānu mitrāvaruṇā rakṣatam ādhipatyaiḥ || samrāḍ diśām̐ sahasāmnī sahasvaty ṛtur hemanto viṣṭhayā naḥ pipartu | avasyuvātāḥ
bṛhatīr nu śakvarīr imaṃ yajñam avantu no ghṛtācīḥ || suvarvatī sudughā naḥ payasvatī diśāṃ devyavatu no ghṛtācī | tvaṃ gopāḥ puraetota paścād bṛhaspate yāmyāṃ yuṅgdhi vācam || ūrdhvā diśām̐ rantir āśauṣadhīnām̐ saṃvatsareṇa savitā no ahnām | revat sāmātichandā u chando'jātaśatruḥ syonā no astu || stomatrayastrim̐śe bhuvanasya patni vivasvadvāte abhi naḥ
gṛṇāhi | ghṛtavatī savitar ādhipatyaiḥ payasvatī rantir āśā no astu || dhruvā diśāṃ viṣṇupatny aghorā'syeśānā sahaso yā manotā | bṛhaspatir mātariśvota vāyuḥ saṃdhuvānā vātā abhi no gṛṇantu || viṣṭambho divo dharuṇaḥ pṛthivyā asyeśānā jagato viṣṇupatnī | viśvavyacā iṣayantī subhūtiḥ śivā no astv aditir upasthe || vaiśvānaro na ūtyā pṛṣṭo divi | anu no 'dyānumatiḥ | anv id anumate tvam | kayā naś citra ā bhuvat ko adya yuṅkte ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस् ते रुद्र मन्यव उतो त इषवे नमः । नमस् ते अस्तु धन्वने बाहुभ्याम् उत ते नमः ॥ या त इषुः शिवतमा शिवम् बभूव ते धनुः । शिवा शरव्या या तव तया नो रुद्र मृडय ॥ या ते रुद्र शिवा तनूर् अघोराऽपापकाशिनी । तया नस् तनुवा शंतमया गिरिशन्ताभि चाकशीहि ॥ याम् इषुं गिरिशन्त हस्ते
बिभर्ष्य् अस्तवे । शिवां गिरित्र तां कुरु मा हिꣳसीः पुरुषं जगत् ॥ शिवेन वचसा त्वा गिरिशाच्छा वदामसि । यथा नः सर्वम् इज् जगद् अयक्ष्मꣳ सुमना असत् ॥ अध्य् अवोचद् अधिवक्ता प्रथमो दैव्यो भिषक् । अहीꣳश् च सर्वाञ् जम्भयन्त् सर्वाश् च यातु धान्यः ॥ असौ यस् ताम्रो अरुण उत बभ्रुः सुमङ्गलः । ये चेमाꣳ रुद्रा अभितो दिक्षु
श्रिताः सहस्रशो ऽवैषाꣳ हेड ईमहे ॥ असौ यो ऽवसर्पति नीलग्रीवो विलोहितः । उतैनं गोपा अदृशन्न् अदृशन्न् उदहार्यः । उतैनं विश्वा भूतानि स दृष्टो मृडयाति नः ॥ नमो अस्तु नीलग्रीवाय सहस्राक्षाय मीढुषे । अथो ये अस्य सत्वानो ऽहं तेभ्यो ऽकरं नमः ॥ प्र मुञ्च धन्वनस् त्वम् उभयोर् आर्त्नियोर् ज्याम् । याश् च ते हस्त इषवः
परा ता भगवो वप ॥ अवतत्य धनुस् त्वꣳ सहस्राक्ष शतेषुधे । निशीर्य शल्यानाम् मुखा शिवो नः सुमना भव ॥ विज्यं धनुः कपर्दिनो विशल्यो बाणवाꣳ उत । अनेशन्न् अस्येषव आभुर् अस्य निषङ्गथिः ॥ या ते हेतिर् मीढुष्टम हस्ते बभूव ते धनुः । तयास्मान् विश्वतस् त्वम् अयक्ष्मया परि ब्भुज ॥ नमस् ते अस्त्व् आयुधायानातताय धृष्णवे । उभाभ्याम् उत ते नमो बाहुभ्यां तव धन्वने ॥ परि ते धन्वनो हेतिर् अस्मान् वृणक्तु विश्वतः । अथो य इषुधिस् तवारे अस्मन् नि धेहि तम् ॥
namas te rudra manyava uto ta iṣave namaḥ | namas te astu dhanvane bāhubhyām uta te namaḥ || yā ta iṣuḥ śivatamā śivam babhūva te dhanuḥ | śivā śaravyā yā tava tayā no rudra mṛḍaya || yā te rudra śivā tanūr aghorā'pāpakāśinī | tayā nas tanuvā śaṃtamayā giriśantābhi cākaśīhi || yām iṣuṃ giriśanta haste
bibharṣy astave | śivāṃ giritra tāṃ kuru mā him̐sīḥ puruṣaṃ jagat || śivena vacasā tvā giriśācchā vadāmasi | yathā naḥ sarvam ij jagad ayakṣmam̐ sumanā asat || adhy avocad adhivaktā prathamo daivyo bhiṣak | ahīm̐ś ca sarvāñ jambhayant sarvāś ca yātu dhānyaḥ || asau yas tāmro aruṇa uta babhruḥ sumaṅgalaḥ | ye cemām̐ rudrā abhito dikṣu
śritāḥ sahasraśo 'vaiṣām̐ heḍa īmahe || asau yo 'vasarpati nīlagrīvo vilohitaḥ | utainaṃ gopā adṛśann adṛśann udahāryaḥ | utainaṃ viśvā bhūtāni sa dṛṣṭo mṛḍayāti naḥ || namo astu nīlagrīvāya sahasrākṣāya mīḍhuṣe | atho ye asya satvāno 'haṃ tebhyo 'karaṃ namaḥ || pra muñca dhanvanas tvam ubhayor ārtniyor jyām | yāś ca te hasta iṣavaḥ
parā tā bhagavo vapa || avatatya dhanus tvam̐ sahasrākṣa śateṣudhe | niśīrya śalyānām mukhā śivo naḥ sumanā bhava || vijyaṃ dhanuḥ kapardino viśalyo bāṇavām̐ uta | aneśann asyeṣava ābhur asya niṣaṅgathiḥ || yā te hetir mīḍhuṣṭama haste babhūva te dhanuḥ | tayāsmān viśvatas tvam ayakṣmayā pari bbhuja || namas te astv āyudhāyānātatāya dhṛṣṇave | ubhābhyām uta te namo bāhubhyāṃ tava dhanvane || pari te dhanvano hetir asmān vṛṇaktu viśvataḥ | atho ya iṣudhis tavāre asman ni dhehi tam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो हिरण्यबाहवे सेनान्ये दिशां च पतये नमः । नमो वृक्षेभ्यो हरिकेशेभ्यः पशूनाम् पतये नमः । नमः सस्पिञ्जराय त्विषीमते पथीनाम् पतये नमः । नमो बभ्लुशाय विव्याधिने ऽन्नानाम् पतये नमः । नमो हरिकेशायोपवीतिने पुष्टानाम् पतये नमः । नमो भवस्य हेत्यै जगताम् पतये नमः । नमो रुद्रायाऽऽतताविने क्षेत्राणाम् पतये नमः । नमः सूतायाहन्त्याय वनानाम् पतये नमः । नमो
रोहिताय स्थपतये वृक्षाणाम् पतये नमः । नमो मन्त्रिणे वाणिजाय कक्षाणाम् पतये नमः । नमो भुवन्तये वारिवस्कृतायौषधीनाम् पतये नमः । नम उच्चैर्घोषायाक्रन्दयते पत्तीनाम् पतये नमः । नमः कृत्स्नवीताय धावते सत्वनाम् पतये नमः ॥
namo hiraṇyabāhave senānye diśāṃ ca pataye namaḥ | namo vṛkṣebhyo harikeśebhyaḥ paśūnām pataye namaḥ | namaḥ saspiñjarāya tviṣīmate pathīnām pataye namaḥ | namo babhluśāya vivyādhine 'nnānām pataye namaḥ | namo harikeśāyopavītine puṣṭānām pataye namaḥ | namo bhavasya hetyai jagatām pataye namaḥ | namo rudrāyā''tatāvine kṣetrāṇām pataye namaḥ | namaḥ sūtāyāhantyāya vanānām pataye namaḥ | namo
rohitāya sthapataye vṛkṣāṇām pataye namaḥ | namo mantriṇe vāṇijāya kakṣāṇām pataye namaḥ | namo bhuvantaye vārivaskṛtāyauṣadhīnām pataye namaḥ | nama uccairghoṣāyākrandayate pattīnām pataye namaḥ | namaḥ kṛtsnavītāya dhāvate satvanām pataye namaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः सहमानाय निव्याधिन आव्याधिनीनाम् पतये नमः । नमः ककुभाय निषङ्गिणे स्तेनानाम् पतये नमः । नमो निषङ्गिण इषुधिमते तस्कराणाम् पतये नमः । नमो वञ्चते परिवञ्चते स्तायूनाम् पतये नमः । नमो निचेरवे परिचरायारण्यानाम् पतये नमः । नमः सृकाविभ्यो जिघाꣳसद्भ्यो मुष्णताम् पतये नमः । नमो ऽसिमद्भ्यो नक्तं चरद्भ्यः प्रकृन्तानाम् पतये नमः । नम उष्णीषिणे गिरिचराय कुलुञ्चानाम् पतये नमः । नमः
इषुमद्भ्यो धन्वाविभ्यश् च वो नमः । नम आतन्वानेभ्यः प्रतिदधानेभ्यश् च वो नमः । नम आयच्छद्भ्यो विसृजद्भ्यश् च वो नमः । नमो ऽस्यद्भ्यो विध्यद्भ्यश् च वो नमः । नम आसीनेभ्यः शयानेभ्यश् च वो नमः । नमः स्वपद्भ्यो जाग्रद्भ्यश् च वो नमः । नमस् तिष्ठद्भ्यो धावद्भ्यश् च वो नमः । नमः सभाभ्यः सभापतिभ्यश् च वो नमः । नमो अश्वेभ्यो ऽश्वपतिभ्यश् च वो नमः ॥
namaḥ sahamānāya nivyādhina āvyādhinīnām pataye namaḥ | namaḥ kakubhāya niṣaṅgiṇe stenānām pataye namaḥ | namo niṣaṅgiṇa iṣudhimate taskarāṇām pataye namaḥ | namo vañcate parivañcate stāyūnām pataye namaḥ | namo nicerave paricarāyāraṇyānām pataye namaḥ | namaḥ sṛkāvibhyo jighām̐sadbhyo muṣṇatām pataye namaḥ | namo 'simadbhyo naktaṃ caradbhyaḥ prakṛntānām pataye namaḥ | nama uṣṇīṣiṇe giricarāya kuluñcānām pataye namaḥ | namaḥ
iṣumadbhyo dhanvāvibhyaś ca vo namaḥ | nama ātanvānebhyaḥ pratidadhānebhyaś ca vo namaḥ | nama āyacchadbhyo visṛjadbhyaś ca vo namaḥ | namo 'syadbhyo vidhyadbhyaś ca vo namaḥ | nama āsīnebhyaḥ śayānebhyaś ca vo namaḥ | namaḥ svapadbhyo jāgradbhyaś ca vo namaḥ | namas tiṣṭhadbhyo dhāvadbhyaś ca vo namaḥ | namaḥ sabhābhyaḥ sabhāpatibhyaś ca vo namaḥ | namo aśvebhyo 'śvapatibhyaś ca vo namaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नम आव्याधिनीभ्यो विविध्यन्तीभ्यश् च वो नमः । नम उगणाभ्यस् तृꣳहतीभ्यश् च वो नमः । नमो गृत्सेभ्यो गृत्सपतिभ्यश् च वो नमः । नमो व्रातेभ्यो व्रातपतिभ्यश् च वो नमः । नमो गणेभ्यो गणपतिभ्यश् च वो नमः । नमो विरूपेभ्यो विश्वरूपेभ्यश् च वो नमः । नमो महद्भ्यः क्षुल्लकेभ्यश् च वो नमः । नमो रथिभ्यो ऽरथेभ्यश् च वो नमः । नमो रथेभ्यः
रथपतिभ्यश् च वो नमः । नमः सेनाभ्यः सेनानिभ्यश् च वो नमः । नमः क्षत्तृभ्यः संग्रहीतृभ्यश् च वो नमः । नमस् तक्षभ्यो रथकारेभ्यश् च वो नमः । नमः कुलालेभ्यः कर्मारेभ्यश् च वो नमः । नमः पुञ्जिष्टेभ्यो निषादेभ्यश् च वो नमः । नम इषुकृद्भ्यो धन्वकृद्भ्यश् च वो नमः । नमो मृगयुभ्यः श्वनिभ्यश् च वो नमः । नमः श्वभ्यः श्वपतिभ्यश् च वो नमः ॥
nama āvyādhinībhyo vividhyantībhyaś ca vo namaḥ | nama ugaṇābhyas tṛm̐hatībhyaś ca vo namaḥ | namo gṛtsebhyo gṛtsapatibhyaś ca vo namaḥ | namo vrātebhyo vrātapatibhyaś ca vo namaḥ | namo gaṇebhyo gaṇapatibhyaś ca vo namaḥ | namo virūpebhyo viśvarūpebhyaś ca vo namaḥ | namo mahadbhyaḥ kṣullakebhyaś ca vo namaḥ | namo rathibhyo 'rathebhyaś ca vo namaḥ | namo rathebhyaḥ
rathapatibhyaś ca vo namaḥ | namaḥ senābhyaḥ senānibhyaś ca vo namaḥ | namaḥ kṣattṛbhyaḥ saṃgrahītṛbhyaś ca vo namaḥ | namas takṣabhyo rathakārebhyaś ca vo namaḥ | namaḥ kulālebhyaḥ karmārebhyaś ca vo namaḥ | namaḥ puñjiṣṭebhyo niṣādebhyaś ca vo namaḥ | nama iṣukṛdbhyo dhanvakṛdbhyaś ca vo namaḥ | namo mṛgayubhyaḥ śvanibhyaś ca vo namaḥ | namaḥ śvabhyaḥ śvapatibhyaś ca vo namaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो भवाय च रुद्राय च नमः शर्वाय च पशुपतये च नमो नीलग्रीवाय च शितिकण्ठाय च नमः कपर्दिने च व्युप्तकेशाय च नमः सहस्राक्षाय च शतधन्वने च नमो गिरिशाय च शिपिविष्टाय च नमो मीढुष्टमाय चेषुमते च नमो ह्रस्वाय च वामनाय च नमो बृहते च वर्षीयसे च नमो वृद्धाय च संवृध्वने च
नमो अग्रियाय च प्रथमाय च नम आशवे चाजिराय च नमः शीघ्रियाय च शीभ्याय च नम ऊर्म्याय चावस्वन्याय च नमः स्रोतस्याय च द्वीप्याय च ॥
namo bhavāya ca rudrāya ca namaḥ śarvāya ca paśupataye ca namo nīlagrīvāya ca śitikaṇṭhāya ca namaḥ kapardine ca vyuptakeśāya ca namaḥ sahasrākṣāya ca śatadhanvane ca namo giriśāya ca śipiviṣṭāya ca namo mīḍhuṣṭamāya ceṣumate ca namo hrasvāya ca vāmanāya ca namo bṛhate ca varṣīyase ca namo vṛddhāya ca saṃvṛdhvane ca
namo agriyāya ca prathamāya ca nama āśave cājirāya ca namaḥ śīghriyāya ca śībhyāya ca nama ūrmyāya cāvasvanyāya ca namaḥ srotasyāya ca dvīpyāya ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो ज्येष्ठाय च कनिष्ठाय च नमः पूर्वजाय चापरजाय च नमो मध्यमाय चापगल्भाय च नमो जघन्याय च बुध्नियाय च नमः सोभ्याय च प्रतिसर्याय च नमो याम्याय च क्षेम्याय च नम उर्वर्याय च खल्याय च नमः श्लोक्याय चावसान्याय च नमो वन्याय च कक्ष्याय च 0नमः श्रवाय च प्रतिश्रवाय च ॥
नम आशुषेणाय चाऽऽशुरथाय च नमः शूराय चावभिन्दते च नमो वर्मिणे च वरूथिने च नमो बिल्मिने च कवचिने च नमः श्रुताय च श्रुतसेनाय च ॥
namo jyeṣṭhāya ca kaniṣṭhāya ca namaḥ pūrvajāya cāparajāya ca namo madhyamāya cāpagalbhāya ca namo jaghanyāya ca budhniyāya ca namaḥ sobhyāya ca pratisaryāya ca namo yāmyāya ca kṣemyāya ca nama urvaryāya ca khalyāya ca namaḥ ślokyāya cāvasānyāya ca namo vanyāya ca kakṣyāya ca 0namaḥ śravāya ca pratiśravāya ca ||
nama āśuṣeṇāya cā''śurathāya ca namaḥ śūrāya cāvabhindate ca namo varmiṇe ca varūthine ca namo bilmine ca kavacine ca namaḥ śrutāya ca śrutasenāya ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो दुन्दुभ्याय चाऽऽहनन्याय च नमो धृष्णवे च प्रमृशाय च नमो दूताय च प्रहिताय च नमो निषङ्गिणे चेषुधिमते च नमस् तीक्ष्णेषवे चायुधिने च नमः स्वायुधाय च सुधन्वने च नमः स्रुत्याय च पथ्याय च नमः काट्याय च नीप्याय च नमः सूद्याय च सरस्याय च नमो नाद्याय च वैशन्ताय च
नमः कूप्याय चावट्याय च नमो वर्ष्याय चावर्ष्याय च नमो मेघ्याय च विद्युत्याय च नम ईध्रियाय चाऽऽतप्याय च नमो वात्याय च रेष्मियाय च नमो वास्तव्याय च वास्तुपाय च ॥
namo dundubhyāya cā''hananyāya ca namo dhṛṣṇave ca pramṛśāya ca namo dūtāya ca prahitāya ca namo niṣaṅgiṇe ceṣudhimate ca namas tīkṣṇeṣave cāyudhine ca namaḥ svāyudhāya ca sudhanvane ca namaḥ srutyāya ca pathyāya ca namaḥ kāṭyāya ca nīpyāya ca namaḥ sūdyāya ca sarasyāya ca namo nādyāya ca vaiśantāya ca
namaḥ kūpyāya cāvaṭyāya ca namo varṣyāya cāvarṣyāya ca namo meghyāya ca vidyutyāya ca nama īdhriyāya cā''tapyāya ca namo vātyāya ca reṣmiyāya ca namo vāstavyāya ca vāstupāya ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः सोमाय च रुद्राय च नमस् ताम्राय चारुणाय च नमः शङ्गाय च पशुपतये च नम उग्राय च भीमाय च नमो अग्रेवधाय च दूरेवधाय च नमो हन्त्रे च हनीयसे च नमो वृक्षेभ्यो हरिकेशेभ्यः । नमस् ताराय नमः शम्भवे च मयोभवे च नमः शंकराय च मयस्कराय च नमः शिवाय च शिवतराय च
नमस् तीर्थ्याय च कूल्याय च नमः पार्याय चावार्याय च नमः प्रतरणाय चोत्तरणाय च नम आतार्याय चाऽऽलाद्याय च नमः शष्प्याय च फेन्याय च नमः सिकत्याय च प्रवाह्याय च ॥
namaḥ somāya ca rudrāya ca namas tāmrāya cāruṇāya ca namaḥ śaṅgāya ca paśupataye ca nama ugrāya ca bhīmāya ca namo agrevadhāya ca dūrevadhāya ca namo hantre ca hanīyase ca namo vṛkṣebhyo harikeśebhyaḥ | namas tārāya namaḥ śambhave ca mayobhave ca namaḥ śaṃkarāya ca mayaskarāya ca namaḥ śivāya ca śivatarāya ca
namas tīrthyāya ca kūlyāya ca namaḥ pāryāya cāvāryāya ca namaḥ prataraṇāya cottaraṇāya ca nama ātāryāya cā''lādyāya ca namaḥ śaṣpyāya ca phenyāya ca namaḥ sikatyāya ca pravāhyāya ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नम इरिण्याय च प्रपथ्याय च नमः किꣳशिलाय च क्षयणाय च नमः कपर्दिने च पुलस्तये च नमो गोष्ठ्याय च गृह्याय च नमस् तल्प्याय च गेह्याय च नमः काट्याय च गह्वरेष्ठाय च नमो ह्रदय्याय च निवेष्प्याय च नमः पाꣳसव्याय च रजस्याय च नमः शुष्क्याय च हरित्याय च नमो लोप्याय चोलप्याय च
नम ऊर्व्याय च सूर्म्याय च नमः पर्ण्याय च पर्णशद्याय च नमो ऽपगुरमाणाय चाभिघ्नते च नम आक्खिदते च प्रक्खिदते च नमो वः किरिकेभ्यो देवानाꣳ हृदयेभ्यः । नमो विक्षीणकेभ्यः । नमो विचिन्वत्केभ्यः । नम आनिर्हतेभ्यः । नम आमीवत्केभ्यः ॥
nama iriṇyāya ca prapathyāya ca namaḥ kim̐śilāya ca kṣayaṇāya ca namaḥ kapardine ca pulastaye ca namo goṣṭhyāya ca gṛhyāya ca namas talpyāya ca gehyāya ca namaḥ kāṭyāya ca gahvareṣṭhāya ca namo hradayyāya ca niveṣpyāya ca namaḥ pām̐savyāya ca rajasyāya ca namaḥ śuṣkyāya ca harityāya ca namo lopyāya colapyāya ca
nama ūrvyāya ca sūrmyāya ca namaḥ parṇyāya ca parṇaśadyāya ca namo 'paguramāṇāya cābhighnate ca nama ākkhidate ca prakkhidate ca namo vaḥ kirikebhyo devānām̐ hṛdayebhyaḥ | namo vikṣīṇakebhyaḥ | namo vicinvatkebhyaḥ | nama ānirhatebhyaḥ | nama āmīvatkebhyaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रापे अन्धसस् पते दरिद्रन् नीललोहित । एषाम् पुरुषाणाम् एषाम् पशूनाम् मा भेर् माऽरो मो एषां किं चनाममत् ॥ या ते रुद्र शिवा तनूः शिवा विश्वाहभेषजी । शिवा रुद्रस्य भेषजी तया नो मृड जीवसे ॥ इमाꣳ रुद्राय तवसे कपर्दिने क्षयद्वीराय प्र भरामहे मतिम् । यथा नः शम् असद् द्विपदे चतुष्पदे विश्वम् पुष्टम् ग्रामे अस्मिन्
अनातुरम् ॥ मृडा नो रुद्रोत नो मयस् कृधि क्षयद्वीराय नमसा विधेम ते । यच् छं च योश् च मनुर् आयजे पिता तद् अश्याम तव रुद्र प्रणीतौ ॥ मा नो महान्तम् उत मा नो अर्भकम् मा न उक्षन्तम् उत मा न उक्षितम् । मा नो वधीः पितरम् मोत मातरम् प्रिया मा नस् तनुवः
रुद्र रीरिषः ॥ मा नस् तोके तनये मा न आयुषि मा नो गोषु मा नो अश्वेषु रीरिषः । वीरान् मा नो रुद्र भामितो वधीर् हविष्मन्तो नमसा विधेम ते ॥ आरात् ते गोघ्न उत पूरुषघ्ने क्षयद्वीराय सुम्नम् अस्मे ते अस्तु । रक्षा च नो अधि च देव ब्रूह्य् अधा च नः शर्म यच्छ द्विबर्हाः ॥ स्तुहि
श्रुतं गर्तसदं युवानम् मृगं न भीमम् उपहत्नुम् उग्रम् । मृडा जरित्रे रुद्र स्तवानो अन्यं ते अस्मन् नि वपन्तु सेनाः ॥ परि णो रुद्रस्य हेतिर् वृणक्तु परि त्वेषस्य दुर्मतिर् अघायोः । अव स्थिरा मघवद्भ्यस् तनुष्व मीढ्वस् तोकाय तनयाय मृडय ॥ मीढुष्टम शिवतम शिवो नः सुमना भव । परमे वृक्ष आयुधं निधाय कृत्तिं वसान आ चर पिनाकम्
बिभ्रद् आ गहि ॥ विकिरिद विलोहित नमस् ते अस्तु भगवः । यास् ते सहस्रꣳ हेतयो ऽन्यम् अस्मन् नि वपन्तु ताः ॥ सहस्राणि सहस्रधाः बाहुवोस् तव हेतयः । तासाम् ईशानो भगवः पराचीना मुखा कृधि ॥
drāpe andhasas pate daridran nīlalohita | eṣām puruṣāṇām eṣām paśūnām mā bher mā'ro mo eṣāṃ kiṃ canāmamat || yā te rudra śivā tanūḥ śivā viśvāhabheṣajī | śivā rudrasya bheṣajī tayā no mṛḍa jīvase || imām̐ rudrāya tavase kapardine kṣayadvīrāya pra bharāmahe matim | yathā naḥ śam asad dvipade catuṣpade viśvam puṣṭam grāme asmin
anāturam || mṛḍā no rudrota no mayas kṛdhi kṣayadvīrāya namasā vidhema te | yac chaṃ ca yoś ca manur āyaje pitā tad aśyāma tava rudra praṇītau || mā no mahāntam uta mā no arbhakam mā na ukṣantam uta mā na ukṣitam | mā no vadhīḥ pitaram mota mātaram priyā mā nas tanuvaḥ
rudra rīriṣaḥ || mā nas toke tanaye mā na āyuṣi mā no goṣu mā no aśveṣu rīriṣaḥ | vīrān mā no rudra bhāmito vadhīr haviṣmanto namasā vidhema te || ārāt te goghna uta pūruṣaghne kṣayadvīrāya sumnam asme te astu | rakṣā ca no adhi ca deva brūhy adhā ca naḥ śarma yaccha dvibarhāḥ || stuhi
śrutaṃ gartasadaṃ yuvānam mṛgaṃ na bhīmam upahatnum ugram | mṛḍā jaritre rudra stavāno anyaṃ te asman ni vapantu senāḥ || pari ṇo rudrasya hetir vṛṇaktu pari tveṣasya durmatir aghāyoḥ | ava sthirā maghavadbhyas tanuṣva mīḍhvas tokāya tanayāya mṛḍaya || mīḍhuṣṭama śivatama śivo naḥ sumanā bhava | parame vṛkṣa āyudhaṃ nidhāya kṛttiṃ vasāna ā cara pinākam
bibhrad ā gahi || vikirida vilohita namas te astu bhagavaḥ | yās te sahasram̐ hetayo 'nyam asman ni vapantu tāḥ || sahasrāṇi sahasradhāḥ bāhuvos tava hetayaḥ | tāsām īśāno bhagavaḥ parācīnā mukhā kṛdhi ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्राणि सहस्रशो ये रुद्रा अधि भूम्याम् । तेषाꣳ सहस्रयोजने ऽव धन्वानि तन्मसि ॥
अस्मिन् महत्य् अर्णवे ऽन्तरिक्षे भवा अधि । नीलग्रीवाः शितिकण्ठाः शर्वा अधः क्षमाचराः ॥ नीलग्रीवाः शितिकण्ठा दिवꣳ रुद्रा उपश्रिताः । ये वृक्षेषु सस्पिञ्जरा नीलग्रीवा विलोहिताः । ये भूतानाम् अधिपतयो विशिखासः कपर्दिनः । ये अन्नेषु विविध्यन्ति पात्रेषु पिबतो जनान् । ये पथाम् पथिरक्षय ऐलबृदा यव्युधः । ये तीर्थानि
प्रचरन्ति सृकावन्तो निषङ्गिणः । य एतावन्तश् च भूयाꣳसश् च दिशो रुद्रा वितस्थिरे । तेषाꣳ सहस्रयोजने ऽव धन्वानि तन्मसि ॥ नमो रुद्रेभ्यो ये पृथिव्यां ये ऽन्तरिक्षे ये दिवि येषाम् अन्नं वातो वर्षम् इषवस् तेभ्यो दश प्राचीर् दश दक्षिणा दश प्रतीचीर् दशोदीचीर् दशोर्ध्वास् तेभ्यो नमस् ते नो मृडयन्तु ते यं द्विष्मो यश् च नो द्वेष्टि तं वो जम्भे दधामि ॥
sahasrāṇi sahasraśo ye rudrā adhi bhūmyām | teṣām̐ sahasrayojane 'va dhanvāni tanmasi ||
asmin mahaty arṇave 'ntarikṣe bhavā adhi | nīlagrīvāḥ śitikaṇṭhāḥ śarvā adhaḥ kṣamācarāḥ || nīlagrīvāḥ śitikaṇṭhā divam̐ rudrā upaśritāḥ | ye vṛkṣeṣu saspiñjarā nīlagrīvā vilohitāḥ | ye bhūtānām adhipatayo viśikhāsaḥ kapardinaḥ | ye anneṣu vividhyanti pātreṣu pibato janān | ye pathām pathirakṣaya ailabṛdā yavyudhaḥ | ye tīrthāni
pracaranti sṛkāvanto niṣaṅgiṇaḥ | ya etāvantaś ca bhūyām̐saś ca diśo rudrā vitasthire | teṣām̐ sahasrayojane 'va dhanvāni tanmasi || namo rudrebhyo ye pṛthivyāṃ ye 'ntarikṣe ye divi yeṣām annaṃ vāto varṣam iṣavas tebhyo daśa prācīr daśa dakṣiṇā daśa pratīcīr daśodīcīr daśordhvās tebhyo namas te no mṛḍayantu te yaṃ dviṣmo yaś ca no dveṣṭi taṃ vo jambhe dadhāmi ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्मन्न् ऊर्जम् पर्वते शिश्रियाणां वाते पर्जन्ये वरुणस्य शुष्मे । अद्भ्य ओषधीभ्यो वनस्पतिभ्यो ऽधि सम्भृतां तां न इषमूर्जं धत्त मरुतः सꣳरराणाः ॥ अश्मꣳस् ते क्षुद् अमुं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मः समुद्रस्य त्वाऽवाकयाग्ने परि व्ययामसि । पावको अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥ हिमस्य त्वा जरायुणाग्ने परि व्ययामसि । पावको अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥ उप
ज्मन्न् उप वेतसे ऽवत्तरं नदीष्व् आ । अग्ने पित्तम् अपाम् असि ॥ मण्डूकि ताभिर् आ गहि सेमं नो यज्ञम् । पावकवर्णꣳ शिवं कृधि ॥ पावक आ चितयन्त्या कृपा । क्षामन् रुरुच उषसो न भानुना ॥ तूर्वन् न यामन्न् एतशस्य नू रण आ यो घृणे । न ततृषाणो अजरः ॥ अग्ने पावक रोचिषा मन्द्रया देव जिह्वया । आ देवान्
वक्षि यक्षि च ॥ स नः पावक दीदिवो ऽग्ने देवाꣳ इहा वह । उप यज्ञꣳ हविश् च नः ॥ अपाम् इदं न्ययनꣳ समुद्रस्य निवेशनम् । अन्यं ते अस्मत् तपन्तु हेतयः पावको अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥ नमस् ते हरसे शोचिषे नमस् ते अस्त्व् अर्चिषे । अन्यं ते अस्मत् तपन्तु हेतयः पावको अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥ नृषदे वड
प्सुषदे वड् वनसदे वड् बर्हिषदे वट् सुवर्विदे वट् ॥ ये देवा देवानां यज्ञिया यज्ञियानाꣳ संवत्सरीणम् उप भागम् आसते । अहुतादो हविषो यज्ञे अस्मिन्त् स्वयं जुहुध्वम् मधुनो घृतस्य ॥ ये देवा देवेष्व् अधि देवत्वम् आयन् ये ब्रह्मणः पुरएतारो अस्य । येभ्यो नर्ते पवते धाम किं चन न ते दिवो न पृथिव्या अधि स्नुषु ॥ प्राणदा
अपानदा व्यानदाश् चक्षुर्दा वर्चोदा वरिवोदाः । अन्यं ते अस्मत् तपन्तु हेतयः पावको अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥ अग्निस् तिग्मेन शोचिषा यꣳसद् विश्वं न्य् अत्रिणम् । अग्निर् नो वꣳसते रयिम् ॥ सैनानीकेन सुविदत्रो अस्मे यष्टा देवाꣳ आयजिष्ठः स्वस्ति । अदब्धो गोपा उत नः परस्पा अग्ने द्युमद् उत रेवद् दिदीहि ॥
aśmann ūrjam parvate śiśriyāṇāṃ vāte parjanye varuṇasya śuṣme | adbhya oṣadhībhyo vanaspatibhyo 'dhi sambhṛtāṃ tāṃ na iṣamūrjaṃ dhatta marutaḥ sam̐rarāṇāḥ || aśmam̐s te kṣud amuṃ te śug ṛcchatu yaṃ dviṣmaḥ samudrasya tvā'vākayāgne pari vyayāmasi | pāvako asmabhyam̐ śivo bhava || himasya tvā jarāyuṇāgne pari vyayāmasi | pāvako asmabhyam̐ śivo bhava || upa
jmann upa vetase 'vattaraṃ nadīṣv ā | agne pittam apām asi || maṇḍūki tābhir ā gahi semaṃ no yajñam | pāvakavarṇam̐ śivaṃ kṛdhi || pāvaka ā citayantyā kṛpā | kṣāman ruruca uṣaso na bhānunā || tūrvan na yāmann etaśasya nū raṇa ā yo ghṛṇe | na tatṛṣāṇo ajaraḥ || agne pāvaka rociṣā mandrayā deva jihvayā | ā devān
vakṣi yakṣi ca || sa naḥ pāvaka dīdivo 'gne devām̐ ihā vaha | upa yajñam̐ haviś ca naḥ || apām idaṃ nyayanam̐ samudrasya niveśanam | anyaṃ te asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyam̐ śivo bhava || namas te harase śociṣe namas te astv arciṣe | anyaṃ te asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyam̐ śivo bhava || nṛṣade vaḍa
psuṣade vaḍ vanasade vaḍ barhiṣade vaṭ suvarvide vaṭ || ye devā devānāṃ yajñiyā yajñiyānām̐ saṃvatsarīṇam upa bhāgam āsate | ahutādo haviṣo yajñe asmint svayaṃ juhudhvam madhuno ghṛtasya || ye devā deveṣv adhi devatvam āyan ye brahmaṇaḥ puraetāro asya | yebhyo narte pavate dhāma kiṃ cana na te divo na pṛthivyā adhi snuṣu || prāṇadā
apānadā vyānadāś cakṣurdā varcodā varivodāḥ | anyaṃ te asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyam̐ śivo bhava || agnis tigmena śociṣā yam̐sad viśvaṃ ny atriṇam | agnir no vam̐sate rayim || sainānīkena suvidatro asme yaṣṭā devām̐ āyajiṣṭhaḥ svasti | adabdho gopā uta naḥ paraspā agne dyumad uta revad didīhi ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इमा विश्वा भुवनानि जुह्वद् ऋषिर् होता निषसादा पिता नः । स आशिषा द्रविणम् इच्छमानः परमच्छदो वर आ विवेश ॥ विश्वकर्मा मनसा यद् विहाया धाता विधाता परमोत संदृक् । तेषाम् इष्टानि सम् इषा मदन्ति यत्र सप्तर्षीन् पर एकम् आहुः ॥ यो नः पिता जनिता यो विधाता यो नः सतो अभ्य् आ सज् जजान ।
यो देवानां नामधा एक एव तꣳ सम्प्रश्नम् भुवना यन्त्य् अन्या ॥ त आयजन्त द्रविणꣳ सम् अस्मा ऋषयः पूर्वे जरितारो न भूना । असूर्ता सूर्ता रजसो विमाने ये भूतानि समकृण्वन्न् इमानि ॥ न तं विदाथ य इदं जजानान्यद् युष्माकम् अन्तरम् भवाति । नीहारेण प्रावृता जल्प्या चासुतृप उक्थशासश् चरन्ति ॥ परो दिवा पर एना
पृथिव्या परो देवेभिर् असुरैर् गुहा यत् । कꣳ स्विद् गर्भं प्रथमं दध्र आपो यत्र देवाः समगच्छन्त विश्वे ॥ तम् इद् गर्भम् प्रथमं दध्र आपो यत्र देवाः समगच्छन्त विश्वे । अजस्य नाभाव् अध्य् एकम् अर्पितम् यस्मिन्न् इदं विश्वम् भुवनम् अधि श्रितम् ॥ विश्वकर्मा ह्य् अजनिष्ट देव आद् इद् गन्धर्वो अभवद् द्वितीयः । तृतीयः पिता जनितौषधीना
मपां गर्भं व्यदधात् पुरुत्रा ॥ चक्षुषः पिता मनसा हि धीरो घृतम् एने अजनन् नंनमाने । यदेद् अन्ता अददृꣳहन्त पूर्व आद् इद् द्यावापृथिवी अप्रथेताम् ॥ विश्वतश्चक्षुर् उत विश्वतोमुखो विश्वतोहस्त उत विश्वतस्पात् । सम् बाहुभ्यां नमति सम् पतत्रैर् द्यावापृथिवी जनयन् देव एकः ॥ किꣳ स्विद् आसीद् अधिष्ठानम् आरम्भणं कतमत् स्वित् किम् आसीत् । यदी भूमिं जनयन्
विश्वकर्मा वि द्याम् और्णोन् महिना विश्वचक्षाः ॥ किꣳ स्विद् वनं क उ स वृक्ष आसीद् यतो द्यावापृथिवी निष्टतक्षुः । मनीषिणो मनसा पृच्छतेद् उ तद् यद् अध्यतिष्ठद् भुवनानि धारयन् ॥ या ते धामानि परमाणि यावमा या मध्यमा विश्वकर्मन्न् उतेमा । शिक्षा सखिभ्यो हविषि स्वधावः स्वयं यजस्व तनुवं जुषाणः ॥ वाचस् पतिं विश्वकर्माणमूतये
मनोयुजं वाजे अद्या हुवेम । स नो नेदिष्ठा हवनानि जोषते विश्वशम्भूर् अवसे साधुकर्मा ॥ विश्वकर्मन् हविषा वावृधानः स्वयं यजस्व तनुवं जुषाणः । मुह्यन्त्व् अन्ये अभितः सपत्ना इहास्माकम् मघवा सूरिर् अस्तु ॥ विश्वकर्मन् हविषा वर्धनेन त्रातारम् इन्द्रम् अकृणोर् अवध्यम् । तस्मै विशः समनमन्त पूर्वीर् अयम् उग्रो विहव्यो यथासत् ॥ समुद्राय वयुनाय सिन्धूनाम् पतये नमः । नदीनाꣳ सर्वासाम् पित्रे जुहुता विश्वकर्मणे विश्वाऽहामर्त्यꣳ हविः ॥
ya imā viśvā bhuvanāni juhvad ṛṣir hotā niṣasādā pitā naḥ | sa āśiṣā draviṇam icchamānaḥ paramacchado vara ā viveśa || viśvakarmā manasā yad vihāyā dhātā vidhātā paramota saṃdṛk | teṣām iṣṭāni sam iṣā madanti yatra saptarṣīn para ekam āhuḥ || yo naḥ pitā janitā yo vidhātā yo naḥ sato abhy ā saj jajāna |
yo devānāṃ nāmadhā eka eva tam̐ sampraśnam bhuvanā yanty anyā || ta āyajanta draviṇam̐ sam asmā ṛṣayaḥ pūrve jaritāro na bhūnā | asūrtā sūrtā rajaso vimāne ye bhūtāni samakṛṇvann imāni || na taṃ vidātha ya idaṃ jajānānyad yuṣmākam antaram bhavāti | nīhāreṇa prāvṛtā jalpyā cāsutṛpa ukthaśāsaś caranti || paro divā para enā
pṛthivyā paro devebhir asurair guhā yat | kam̐ svid garbhaṃ prathamaṃ dadhra āpo yatra devāḥ samagacchanta viśve || tam id garbham prathamaṃ dadhra āpo yatra devāḥ samagacchanta viśve | ajasya nābhāv adhy ekam arpitam yasminn idaṃ viśvam bhuvanam adhi śritam || viśvakarmā hy ajaniṣṭa deva ād id gandharvo abhavad dvitīyaḥ | tṛtīyaḥ pitā janitauṣadhīnā
mapāṃ garbhaṃ vyadadhāt purutrā || cakṣuṣaḥ pitā manasā hi dhīro ghṛtam ene ajanan naṃnamāne | yaded antā adadṛm̐hanta pūrva ād id dyāvāpṛthivī aprathetām || viśvataścakṣur uta viśvatomukho viśvatohasta uta viśvataspāt | sam bāhubhyāṃ namati sam patatrair dyāvāpṛthivī janayan deva ekaḥ || kim̐ svid āsīd adhiṣṭhānam ārambhaṇaṃ katamat svit kim āsīt | yadī bhūmiṃ janayan
viśvakarmā vi dyām aurṇon mahinā viśvacakṣāḥ || kim̐ svid vanaṃ ka u sa vṛkṣa āsīd yato dyāvāpṛthivī niṣṭatakṣuḥ | manīṣiṇo manasā pṛcchated u tad yad adhyatiṣṭhad bhuvanāni dhārayan || yā te dhāmāni paramāṇi yāvamā yā madhyamā viśvakarmann utemā | śikṣā sakhibhyo haviṣi svadhāvaḥ svayaṃ yajasva tanuvaṃ juṣāṇaḥ || vācas patiṃ viśvakarmāṇamūtaye
manoyujaṃ vāje adyā huvema | sa no nediṣṭhā havanāni joṣate viśvaśambhūr avase sādhukarmā || viśvakarman haviṣā vāvṛdhānaḥ svayaṃ yajasva tanuvaṃ juṣāṇaḥ | muhyantv anye abhitaḥ sapatnā ihāsmākam maghavā sūrir astu || viśvakarman haviṣā vardhanena trātāram indram akṛṇor avadhyam | tasmai viśaḥ samanamanta pūrvīr ayam ugro vihavyo yathāsat || samudrāya vayunāya sindhūnām pataye namaḥ | nadīnām̐ sarvāsām pitre juhutā viśvakarmaṇe viśvā'hāmartyam̐ haviḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद् एनम् उत्तरां नयाग्ने घृतेनाऽऽहुत । रायस् पोषेण सꣳ सृज प्रजया च धनेन च ॥
इन्द्रेमम् प्रतरां कृधि सजातानाम् असद् वशी । सम् एनं वर्चसा सृज देवेभ्यो भागधा असत् ॥ यस्य कुर्मो हविर् गृहे तम् अग्ने वर्धया त्वम् । तस्मै देवा अधि ब्रवन्न् अयं च ब्रह्मणस् पतिः ॥ उद् उ त्वा विश्वे देवाः
अग्ने भरन्तु चित्तिभिः । स नो भव शिवतमः सुप्रतीको विभावसुः ॥ पञ्च दिशो दैवीर् यज्ञम् अवन्तु देवीर् अपामतिं दुर्मतिम् बाधमानाः । रायस् पोषे यज्ञपतिम् आभजन्तीः ॥ रायस् पोषे अधि यज्ञो अस्थात् समिद्धे अग्नाव् अधि मामहानः । उक्थपत्त्र ईड्यो गृभीतस् तप्तं घर्मम् परिगृह्यायजन्त ॥ ऊर्जा यद् यज्ञम् अशमन्त देवा दैव्याय धर्त्रे जोष्ट्रे । देवश्रीः श्रीमणाः शतपयाः
परिगृह्य देवा यज्ञम् आयन् ॥ सूर्यरश्मिर् हरिकेशः पुरस्तात् सविता ज्योतिर् उद् अयाꣳ अजस्रम् । तस्य पूषा प्रसवं याति देवः सम्पश्यन् विश्वा भुवनानि गोपाः ॥ देवा देवेभ्यो अध्वर्यन्तो अस्थुर् वीतꣳ शमित्रे शमिता यजध्यै । तुरीयो यज्ञो यत्र हव्यम् एति ततः पावका आशिषो नो जुषन्ताम् ॥ विमान एष दिवो मध्य आस्त आपप्रिवान् रोदसी अन्तरिक्षम् । स विश्वाचीर् अभि
चष्टे घृताचीर् अन्तरा पूर्वम् अपरं च केतुम् ॥ उक्षा समुद्रो अरुणः सुपर्णः पूर्वस्य योनिम् पितुर् आ विवेश । मध्ये दिवो निहितः पृश्निर् अश्मा वि चक्रमे रजसः पात्य् अन्तौ ॥ इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त् समुद्रव्यचसं गिरः । रथीतमꣳ रथीनां वाजानाꣳ सत्पतिम् पतिम् ॥ सुम्नहूर् यज्ञो देवाꣳ आ च वक्षद् यक्षद् अग्निर् देवो देवाꣳ आ च वक्षत् । वाजस्य मा प्रसवेनोद्ग्राभेणोद् अग्रभीत् । अथा सपत्नाꣳ इन्द्रो मे निग्राभेणाधराꣳ अकः ॥ उद्ग्राभं च निग्राभं च ब्रह्म देवा अवीवृधन् । अथा सपत्नान् इन्द्राग्नी मे विषूचीनान् व्यस्यताम् ॥
ud enam uttarāṃ nayāgne ghṛtenā''huta | rāyas poṣeṇa sam̐ sṛja prajayā ca dhanena ca ||
indremam pratarāṃ kṛdhi sajātānām asad vaśī | sam enaṃ varcasā sṛja devebhyo bhāgadhā asat || yasya kurmo havir gṛhe tam agne vardhayā tvam | tasmai devā adhi bravann ayaṃ ca brahmaṇas patiḥ || ud u tvā viśve devāḥ
agne bharantu cittibhiḥ | sa no bhava śivatamaḥ supratīko vibhāvasuḥ || pañca diśo daivīr yajñam avantu devīr apāmatiṃ durmatim bādhamānāḥ | rāyas poṣe yajñapatim ābhajantīḥ || rāyas poṣe adhi yajño asthāt samiddhe agnāv adhi māmahānaḥ | ukthapattra īḍyo gṛbhītas taptaṃ gharmam parigṛhyāyajanta || ūrjā yad yajñam aśamanta devā daivyāya dhartre joṣṭre | devaśrīḥ śrīmaṇāḥ śatapayāḥ
parigṛhya devā yajñam āyan || sūryaraśmir harikeśaḥ purastāt savitā jyotir ud ayām̐ ajasram | tasya pūṣā prasavaṃ yāti devaḥ sampaśyan viśvā bhuvanāni gopāḥ || devā devebhyo adhvaryanto asthur vītam̐ śamitre śamitā yajadhyai | turīyo yajño yatra havyam eti tataḥ pāvakā āśiṣo no juṣantām || vimāna eṣa divo madhya āsta āpaprivān rodasī antarikṣam | sa viśvācīr abhi
caṣṭe ghṛtācīr antarā pūrvam aparaṃ ca ketum || ukṣā samudro aruṇaḥ suparṇaḥ pūrvasya yonim pitur ā viveśa | madhye divo nihitaḥ pṛśnir aśmā vi cakrame rajasaḥ pāty antau || indraṃ viśvā avīvṛdhant samudravyacasaṃ giraḥ | rathītamam̐ rathīnāṃ vājānām̐ satpatim patim || sumnahūr yajño devām̐ ā ca vakṣad yakṣad agnir devo devām̐ ā ca vakṣat | vājasya mā prasavenodgrābheṇod agrabhīt | athā sapatnām̐ indro me nigrābheṇādharām̐ akaḥ || udgrābhaṃ ca nigrābhaṃ ca brahma devā avīvṛdhan | athā sapatnān indrāgnī me viṣūcīnān vyasyatām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशुः शिशानो वृषभो न युध्मो घनाघनः क्षोभणश् चर्षणीनाम् । संक्रन्दनो ऽनिमिष एकवीरः शतꣳ सेना अजयत् साकम् इन्द्रः ॥ संक्रन्दनेनानिमिषेण जिष्णुना युत्कारेण दुश्च्यवनेन धृष्णुना । तद् इन्द्रेण जयत तत् सहध्वं युधो नर इषुहस्तेन वृष्णा ॥ स इषुहस्तैः स निषङ्गिभिर् वशी सꣳस्रष्टा स युध इन्द्रो गणेन । सꣳसृष्टजित् सोमपा बाहुशर्ध्य् ऊर्ध्वधन्वा प्रतिहिताभिर् अस्ता ॥ बृहस्पते परि दीया
रथेन रक्षोहामित्राꣳ अपबाधमानः । प्रभञ्जन्त् सेनाः प्रमृणो युधा जयन्न् अस्माकम् एध्य् अविता रथानाम् ॥ गोत्रभिदं गोविदं वज्रबाहुं जयन्तम् अज्म प्रमृणन्तम् ओजसा । इमꣳ सजाता अनु वीरयध्वम् इन्द्रꣳ सखायो ऽनु सꣳ रभध्वम् ॥ बलविज्ञाय स्थविरः प्रवीरः सहस्वान् वाजी सहमान उग्रः । अभिवीरो अभिसत्वा सहोजा जैत्रम् इन्द्र रथम् आ तिष्ठ गोवित् ॥ अभि गोत्राणि सहसा गाहमानो ऽदायः
वीरः शतमन्युर् इन्द्रः । दुश्च्यवनः पृतनाषाड् अयुध्यो ऽस्माकꣳ सेना अवतु प्र युत्सु ॥ इन्द्र आसां नेता बृहस्पतिर् दक्षिणा यज्ञः पुर एतु सोमः । देवसेनानाम् अभिभञ्जतीनां जयन्तीनाम् मरुतो यन्त्व् अग्रे ॥ इन्द्रस्य वृष्णो वरुणस्य राज्ञ आदित्यानाम् मरुताꣳ शर्ध उग्रम् । महामनसाम् भुवनच्यवानां घोषो देवानां जयताम् उद् अस्थात् ॥ अस्माकम् इन्द्रः समृतेषु ध्वजेष्व् अस्माकं या इषवस् ता जयन्तु ॥
अस्माकं वीरा उत्तरे भवन्त्व् अस्मान् उ देवा अवता हवेषु ॥ उद् धर्षय मघवन्न् आयुधान्य् उत् सत्वनाम् मामकानाम् महाꣳसि । उद् वृत्रहन् वाजिनां वाजिनान्य् उद् रथानां जयताम् एतु घोषः ॥ उप प्रेत जयता नर स्थिरा वः सन्तु बाहवः । इन्द्रो वः शर्म यच्छत्व् अनाधृष्या यथासथ ॥ अवसृष्टा परा पत शरव्ये ब्रह्मसꣳशिता । गच्छामित्रान् प्र
विश मैषां कं चनोच् छिषः ॥ मर्माणि ते वर्मभिश् छादयामि सोमस् त्वा राजामृतेनाभि वस्ताम् । उरोर् वरीयो वरिवस् ते अस्तु जयन्तं त्वाम् अनु मदन्तु देवाः ॥ यत्र बाणाः सम्पतन्ति कुमारा विशिखा इव । इन्द्रो नस् तत्र वृत्रहा विश्वाहा शर्म यच्छतु ॥
āśuḥ śiśāno vṛṣabho na yudhmo ghanāghanaḥ kṣobhaṇaś carṣaṇīnām | saṃkrandano 'nimiṣa ekavīraḥ śatam̐ senā ajayat sākam indraḥ || saṃkrandanenānimiṣeṇa jiṣṇunā yutkāreṇa duścyavanena dhṛṣṇunā | tad indreṇa jayata tat sahadhvaṃ yudho nara iṣuhastena vṛṣṇā || sa iṣuhastaiḥ sa niṣaṅgibhir vaśī sam̐sraṣṭā sa yudha indro gaṇena | sam̐sṛṣṭajit somapā bāhuśardhy ūrdhvadhanvā pratihitābhir astā || bṛhaspate pari dīyā
rathena rakṣohāmitrām̐ apabādhamānaḥ | prabhañjant senāḥ pramṛṇo yudhā jayann asmākam edhy avitā rathānām || gotrabhidaṃ govidaṃ vajrabāhuṃ jayantam ajma pramṛṇantam ojasā | imam̐ sajātā anu vīrayadhvam indram̐ sakhāyo 'nu sam̐ rabhadhvam || balavijñāya sthaviraḥ pravīraḥ sahasvān vājī sahamāna ugraḥ | abhivīro abhisatvā sahojā jaitram indra ratham ā tiṣṭha govit || abhi gotrāṇi sahasā gāhamāno 'dāyaḥ
vīraḥ śatamanyur indraḥ | duścyavanaḥ pṛtanāṣāḍ ayudhyo 'smākam̐ senā avatu pra yutsu || indra āsāṃ netā bṛhaspatir dakṣiṇā yajñaḥ pura etu somaḥ | devasenānām abhibhañjatīnāṃ jayantīnām maruto yantv agre || indrasya vṛṣṇo varuṇasya rājña ādityānām marutām̐ śardha ugram | mahāmanasām bhuvanacyavānāṃ ghoṣo devānāṃ jayatām ud asthāt || asmākam indraḥ samṛteṣu dhvajeṣv asmākaṃ yā iṣavas tā jayantu ||
asmākaṃ vīrā uttare bhavantv asmān u devā avatā haveṣu || ud dharṣaya maghavann āyudhāny ut satvanām māmakānām mahām̐si | ud vṛtrahan vājināṃ vājināny ud rathānāṃ jayatām etu ghoṣaḥ || upa preta jayatā nara sthirā vaḥ santu bāhavaḥ | indro vaḥ śarma yacchatv anādhṛṣyā yathāsatha || avasṛṣṭā parā pata śaravye brahmasam̐śitā | gacchāmitrān pra
viśa maiṣāṃ kaṃ canoc chiṣaḥ || marmāṇi te varmabhiś chādayāmi somas tvā rājāmṛtenābhi vastām | uror varīyo varivas te astu jayantaṃ tvām anu madantu devāḥ || yatra bāṇāḥ sampatanti kumārā viśikhā iva | indro nas tatra vṛtrahā viśvāhā śarma yacchatu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राचीम् अनु प्रदिशम् प्रेहि विद्वान् अग्नेर् अग्ने पुरोअग्निर् भवेह । विश्वा आशा दीद्यानो वि भाह्य् ऊर्जं नो धेहि द्विपदे चतुष्पदे ॥ क्रमध्वम् अग्निना नाकम् उख्यꣳ हस्तेषु बिभ्रतः । दिवः पृष्ठꣳ सुवर् गत्वा मिश्रा देवेभिर् आद्ध्वम् ॥ पृथिव्या अहम् उद् अन्तरिक्षम् आरुहम् अन्तरिक्षाद् दिवम् आरुहम् । दिवो नाकस्य पृष्ठात् सुवर् ज्योतिर् अगा
महम् ॥ सुवर् यन्तो नापेक्षन्त आ द्याꣳ रोहन्ति रोदसी । यज्ञं ये विश्वतोधारꣳ सुविद्वाꣳसो वितेनिरे ॥ अग्ने प्रेहि प्रथमो देवयतां चक्षुर् देवानाम् उत मर्त्यानाम् । इयक्षमाणा भृगुभिः सजोषाः सुवर् यन्तु यजमानाः स्वस्ति ॥ नक्तोषासा समनसा विरूपे धापयेते शिशुम् एकꣳ समीची । द्यावा क्षामा रुक्मो अन्तर् विभाति देवा अग्निं धारयन् द्रविणोदाः ॥ अग्ने सहस्राक्ष
शतमूर्धञ् छतं ते प्राणाः सहस्रम् अपानाः । त्वꣳ साहस्रस्य राय ईशिषे तस्मै ते विधेम वाजाय स्वाहा ॥ सुपर्णो ऽसि गरुत्मान् पृथिव्याꣳ सीद पृष्ठे पृथिव्याः सीद भासान्तरिक्षम् आ पृण ज्योतिषा दिवम् उत् तभान तेजसा दिश उद् दृꣳह ॥ आजुह्वानः सुप्रतीकः पुरस्ताद् अग्ने स्वां योनिम् आ सीद साध्या । अस्मिन्त् सधस्थे अध्य् उत्तरस्मिन् विश्वे देवाः
यजमानश् च सीदत ॥ प्रेद्धो अग्ने दीदिहि पुरो नो ऽजस्रया सूर्म्या यविष्ठ । त्वाꣳ शश्वन्त उप यन्ति वाजाः ॥ विधेम ते परमे जन्मन्न् अग्ने विधेम स्तोमैर् अवरे सधस्थे । यस्माद् योनेर् उदारिथा यजे तम् प्र त्वे हवीꣳषि जुहुरे समिद्धे ॥ ताꣳ सवितुर् वरेण्यस्य चित्राम् आहं वृणे सुमतिं विश्वजन्याम् । याम् अस्य कण्वो अदुहत् प्रपीनाꣳ सहस्रधाराम्
पयसा महीं गाम् ॥ सप्त ते अग्ने समिधः सप्त जिह्वाः सप्तर्षयः सप्त धाम प्रियाणि । सप्त होत्राः सप्तधा त्वा यजन्ति सप्त योनीर् आ पृणस्वा घृतेन ॥ ईदृङ् चान्यादृङ् चैतादृङ् च प्रतिदृङ् च मितश् च सम्मितश् च सभराः । शुक्रज्योतिश् च चित्रज्योतिश् च सत्यज्योतिश् च ज्योतिष्माꣳश् च सत्यश् चर्तपाश् चात्यꣳहाः ॥
ऋतजिच् च सत्यजिच् च सेनजिच् च सुषेणश् चान्त्यमित्रश् च दूरेअमित्रश् च गणः । ऋतश् च सत्यश् च ध्रुवश् च धरुणश् च धर्ता च विधर्ता च विधारयः । ईदृक्षास एतादृक्षास ऊ षु णः सदृक्षासः प्रतिसदृक्षास एतन । मितासश् च सम्मितासश् च न ऊतये सभरसो मरुतो यज्ञे अस्मिन् । इन्द्रं दैवीर् विशो मरुतो ऽनुवर्त्मानो यथेन्द्रं दैवीर् विशो मरुतो ऽनुवर्त्मान एवम् इमं यजमानं दैवीश् च विशो मानुषीश् चानुवर्त्मानो भवन्तु ॥
prācīm anu pradiśam prehi vidvān agner agne puroagnir bhaveha | viśvā āśā dīdyāno vi bhāhy ūrjaṃ no dhehi dvipade catuṣpade || kramadhvam agninā nākam ukhyam̐ hasteṣu bibhrataḥ | divaḥ pṛṣṭham̐ suvar gatvā miśrā devebhir āddhvam || pṛthivyā aham ud antarikṣam āruham antarikṣād divam āruham | divo nākasya pṛṣṭhāt suvar jyotir agā
maham || suvar yanto nāpekṣanta ā dyām̐ rohanti rodasī | yajñaṃ ye viśvatodhāram̐ suvidvām̐so vitenire || agne prehi prathamo devayatāṃ cakṣur devānām uta martyānām | iyakṣamāṇā bhṛgubhiḥ sajoṣāḥ suvar yantu yajamānāḥ svasti || naktoṣāsā samanasā virūpe dhāpayete śiśum ekam̐ samīcī | dyāvā kṣāmā rukmo antar vibhāti devā agniṃ dhārayan draviṇodāḥ || agne sahasrākṣa
śatamūrdhañ chataṃ te prāṇāḥ sahasram apānāḥ | tvam̐ sāhasrasya rāya īśiṣe tasmai te vidhema vājāya svāhā || suparṇo 'si garutmān pṛthivyām̐ sīda pṛṣṭhe pṛthivyāḥ sīda bhāsāntarikṣam ā pṛṇa jyotiṣā divam ut tabhāna tejasā diśa ud dṛm̐ha || ājuhvānaḥ supratīkaḥ purastād agne svāṃ yonim ā sīda sādhyā | asmint sadhasthe adhy uttarasmin viśve devāḥ
yajamānaś ca sīdata || preddho agne dīdihi puro no 'jasrayā sūrmyā yaviṣṭha | tvām̐ śaśvanta upa yanti vājāḥ || vidhema te parame janmann agne vidhema stomair avare sadhasthe | yasmād yoner udārithā yaje tam pra tve havīm̐ṣi juhure samiddhe || tām̐ savitur vareṇyasya citrām āhaṃ vṛṇe sumatiṃ viśvajanyām | yām asya kaṇvo aduhat prapīnām̐ sahasradhārām
payasā mahīṃ gām || sapta te agne samidhaḥ sapta jihvāḥ saptarṣayaḥ sapta dhāma priyāṇi | sapta hotrāḥ saptadhā tvā yajanti sapta yonīr ā pṛṇasvā ghṛtena || īdṛṅ cānyādṛṅ caitādṛṅ ca pratidṛṅ ca mitaś ca sammitaś ca sabharāḥ | śukrajyotiś ca citrajyotiś ca satyajyotiś ca jyotiṣmām̐ś ca satyaś cartapāś cātyam̐hāḥ ||
ṛtajic ca satyajic ca senajic ca suṣeṇaś cāntyamitraś ca dūreamitraś ca gaṇaḥ | ṛtaś ca satyaś ca dhruvaś ca dharuṇaś ca dhartā ca vidhartā ca vidhārayaḥ | īdṛkṣāsa etādṛkṣāsa ū ṣu ṇaḥ sadṛkṣāsaḥ pratisadṛkṣāsa etana | mitāsaś ca sammitāsaś ca na ūtaye sabharaso maruto yajñe asmin | indraṃ daivīr viśo maruto 'nuvartmāno yathendraṃ daivīr viśo maruto 'nuvartmāna evam imaṃ yajamānaṃ daivīś ca viśo mānuṣīś cānuvartmāno bhavantu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीमूतस्येव भवति प्रतीकं यद् वर्मी याति समदाम् उपस्थे । अनाविद्धया तनुवा जय त्वꣳ स त्वा वर्मणो महिमा पिपर्तु ॥ धन्वना गा धन्वनाजिं जयेम धन्वना तीव्राः समदो जयेम । धनुः शत्रोर् अपकामं कृणोति धन्वना सर्वाः प्रदिशो जयेम ॥ वक्ष्यन्तीवेद् आ गनीगन्ति कर्णम् प्रियꣳ सखायम् परिषस्वजाना । योषेव शिङ्क्तेवितताऽधि धन्वन्
ज्या इयꣳ समने पारयन्ती ॥ ते आचरन्ती समनेव योषा मातेव पुत्रम् बिभृताम् उपस्थे । अप शत्रून् विध्यताꣳ संविदाने आर्त्नी इमे विष्फुरन्ती अमित्रान् ॥ बह्वीनाम् पिता बहुर् अस्य पुत्रश् चिश्चा कृणोति समनाऽवगत्य । इषुधिः सङ्काः पृतनाश् च सर्वाः पृष्ठे निनद्धो जयति प्रसूतः ॥ रथे तिष्ठन् नयति वाजिनः पुरो यत्रयत्र कामयते सुषारथिः । अभीशूनाम् महिमानम्
पनायत मनः पश्चाद् अनु यच्छन्ति रश्मयः ॥ तीव्रान् घोषान् कृण्वते वृषपाणयो ऽश्वा रथेभिः सह वाजयन्तः । अवक्रामन्तः प्रपदैर् अमित्रान् क्षिणन्ति शत्रूꣳर् अनपव्ययन्तः ॥ रथवाहनꣳ हविर् अस्य नाम यत्रायुधं निहितम् अस्य वर्म । तत्रा रथम् उप शग्मꣳ सदेम विश्वाहा वयꣳ सुमनस्यमानाः ॥ स्वादुषꣳसदः पितरो वयोधाः कृछ्रेश्रितः शक्तीवन्तो गभीराः । चित्रसेना इषुबला अमृध्राः सतोवीरा उरवो व्रातसाहाः ॥ ब्राह्मणासः
पितरः सोम्यासः शिवे नो द्यावापृथिवी अनेहसा । पूषा नः पातु दुरिताद् ऋतावृधो रक्षा माकिर् नो अघशꣳस ईशत ॥ सुपर्णं वस्ते मृगो अस्या दन्तो गोभिः संनद्धा पतति प्रसूता । यत्रा नरः सं च वि च द्रवन्ति तत्रास्मभ्यम् इषवः शर्म यꣳसन् ॥ ऋजीते परि वृङ्ग्धि नो ऽश्मा भवतु नस् तनूः । सोमो अधि ब्रवीतु नो ऽदितिः
शर्म यच्छतु ॥ आ जङ्घन्ति सान्व् एषां जघनाꣳ उप जिघ्नते । अश्वाजनि प्रचेतसो ऽश्वान्त् समत्सु चोदय ॥ अहिर् इव भोगैः पर्य् एति बाहुं ज्याया हेतिम् परिबाधमानः । हस्तघ्नो विश्वा वयुनानि विद्वान् पुमान् पुमाꣳसम् परि पातु विश्वतः ॥ वनस्पते वीड्वङ्गो हि भूया अस्मत्सखा प्रतरणः सुवीरः । गोभिः संनद्धो असि वीडयस्वाऽऽस्थाता ते जयतु जेत्वानि ॥ दिवः पृथिव्याः परि
ओज उद्भृतं वनस्पतिभ्यः पर्य् आभृतꣳ सहः । अपाम् ओज्मानम् परि गोभिर् आवृतम् इन्द्रस्य वज्रꣳ हविषा रथं यज ॥ इन्द्रस्य वज्रो मरुताम् अनीकम् मित्रस्य गर्भो वरुणस्य नाभिः । सेमां नो हव्यदातिं जुषाणो देव रथ प्रति हव्या गृभाय ॥ उप श्वासय पृथिवीम् उत द्याम् पुरुत्रा ते मनुतां विष्ठितं जगत् । स दुन्दुभे सजूर् इन्द्रेण देवैर् दूरात्
दवीयो अप सेध शत्रून् ॥ आ क्रन्दय बलम् ओजो न आ धा नि ष्टनिहि दुरिता बाधमानः । अप प्रोथ दुन्दुभे दुच्छुनाꣳ इत इन्द्रस्य मुष्टिर् असि वीडयस्व ॥ आऽमूर् अज प्रत्यावर्तयेमाः केतुमद् दुन्दुभिर् वावदीति । सम् अश्वपर्णाश् चरन्ति नो नरो ऽस्माकम् इन्द्र रथिनो जयन्तु ॥
jīmūtasyeva bhavati pratīkaṃ yad varmī yāti samadām upasthe | anāviddhayā tanuvā jaya tvam̐ sa tvā varmaṇo mahimā pipartu || dhanvanā gā dhanvanājiṃ jayema dhanvanā tīvrāḥ samado jayema | dhanuḥ śatror apakāmaṃ kṛṇoti dhanvanā sarvāḥ pradiśo jayema || vakṣyantīved ā ganīganti karṇam priyam̐ sakhāyam pariṣasvajānā | yoṣeva śiṅktevitatā'dhi dhanvan
jyā iyam̐ samane pārayantī || te ācarantī samaneva yoṣā māteva putram bibhṛtām upasthe | apa śatrūn vidhyatām̐ saṃvidāne ārtnī ime viṣphurantī amitrān || bahvīnām pitā bahur asya putraś ciścā kṛṇoti samanā'vagatya | iṣudhiḥ saṅkāḥ pṛtanāś ca sarvāḥ pṛṣṭhe ninaddho jayati prasūtaḥ || rathe tiṣṭhan nayati vājinaḥ puro yatrayatra kāmayate suṣārathiḥ | abhīśūnām mahimānam
panāyata manaḥ paścād anu yacchanti raśmayaḥ || tīvrān ghoṣān kṛṇvate vṛṣapāṇayo 'śvā rathebhiḥ saha vājayantaḥ | avakrāmantaḥ prapadair amitrān kṣiṇanti śatrūm̐r anapavyayantaḥ || rathavāhanam̐ havir asya nāma yatrāyudhaṃ nihitam asya varma | tatrā ratham upa śagmam̐ sadema viśvāhā vayam̐ sumanasyamānāḥ || svāduṣam̐sadaḥ pitaro vayodhāḥ kṛchreśritaḥ śaktīvanto gabhīrāḥ | citrasenā iṣubalā amṛdhrāḥ satovīrā uravo vrātasāhāḥ || brāhmaṇāsaḥ
pitaraḥ somyāsaḥ śive no dyāvāpṛthivī anehasā | pūṣā naḥ pātu duritād ṛtāvṛdho rakṣā mākir no aghaśam̐sa īśata || suparṇaṃ vaste mṛgo asyā danto gobhiḥ saṃnaddhā patati prasūtā | yatrā naraḥ saṃ ca vi ca dravanti tatrāsmabhyam iṣavaḥ śarma yam̐san || ṛjīte pari vṛṅgdhi no 'śmā bhavatu nas tanūḥ | somo adhi bravītu no 'ditiḥ
śarma yacchatu || ā jaṅghanti sānv eṣāṃ jaghanām̐ upa jighnate | aśvājani pracetaso 'śvānt samatsu codaya || ahir iva bhogaiḥ pary eti bāhuṃ jyāyā hetim paribādhamānaḥ | hastaghno viśvā vayunāni vidvān pumān pumām̐sam pari pātu viśvataḥ || vanaspate vīḍvaṅgo hi bhūyā asmatsakhā prataraṇaḥ suvīraḥ | gobhiḥ saṃnaddho asi vīḍayasvā''sthātā te jayatu jetvāni || divaḥ pṛthivyāḥ pari
oja udbhṛtaṃ vanaspatibhyaḥ pary ābhṛtam̐ sahaḥ | apām ojmānam pari gobhir āvṛtam indrasya vajram̐ haviṣā rathaṃ yaja || indrasya vajro marutām anīkam mitrasya garbho varuṇasya nābhiḥ | semāṃ no havyadātiṃ juṣāṇo deva ratha prati havyā gṛbhāya || upa śvāsaya pṛthivīm uta dyām purutrā te manutāṃ viṣṭhitaṃ jagat | sa dundubhe sajūr indreṇa devair dūrāt
davīyo apa sedha śatrūn || ā krandaya balam ojo na ā dhā ni ṣṭanihi duritā bādhamānaḥ | apa protha dundubhe ducchunām̐ ita indrasya muṣṭir asi vīḍayasva || ā'mūr aja pratyāvartayemāḥ ketumad dundubhir vāvadīti | sam aśvaparṇāś caranti no naro 'smākam indra rathino jayantu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अक्रन्दः प्रथमं जायमान उद्यन्त् समुद्राद् उत वा पुरीषात् । श्येनस्य पक्षा हरिणस्य बाहू उपस्तुत्यम् महि जातं ते अर्वन् ॥ यमेन दत्तं त्रित एनम् आयुनग् इन्द्र एणम् प्रथमो अध्य् अतिष्ठत् । गन्धर्वो अस्य रशनाम् अगृभ्णात् सूराद् अश्वं वसवो निर् अतष्ट ॥ असि यमो अस्य् आदित्यो अर्वन्न् असि त्रितो गुह्येन व्रतेन । असि सोमेन समया विपृक्तः
आहुस् ते त्रीणि दिवि बन्धनानि ॥ त्रीणि त आहुर् दिवि बन्धनानि त्रीण्य् अप्सु त्रीण्य् अन्तः समुद्रे । उतेव मे वरुणश् छन्त्स्य् अर्वन् यत्रा त आहुः परमं जनित्रम् ॥ इमा ते वाजिन्न् अवमार्जनानीमा शफानाꣳ सनितुर् निधाना । अत्रा ते भद्रा रशना अपश्यम् ऋतस्य या अभिरक्षन्ति गोपाः ॥ आत्मानं ते मनसाऽऽराद् अजानाम् अवो दिवा
पतयन्तम् पतंगम् । शिरो अपश्यम् पथिभिः सुगेभिर् अरेणुभिर् जेहमानम् पतत्रि ॥ अत्रा ते रूपम् उत्तमम् अपश्यं जिगीषमाणम् इष आ पदे गोः । यदा ते मर्तो अनु भोगम् आनड् आद् इद् ग्रसिष्ठ ओषधीर् अजीगः ॥ अनु त्वा रथो अनु मर्यो अर्वन्न् अनु गावो ऽनु भगः कनीनाम् । अनु व्रातासस् तव सख्यम् ईयुर् अनु देवा ममिरे वीर्यम्
ते ॥ हिरण्यशृङ्गो ऽयो अस्य पादा मनोजवा अवर इन्द्र आसीत् । देवा इद् अस्य हविरद्यम् आयन् यो अर्वन्तम् प्रथमो अध्यतिष्ठत् ॥ ईर्मान्तासः सिलिकमध्यमासः सꣳ शूरणासो दिव्यासो अत्याः । हꣳसा इव श्रेणिशो यतन्ते यद् आक्षिषुर् दिव्यम् अज्मम् अश्वाः ॥ तव शरीरम् पतयिष्ण्व् अर्वन् तव चित्तं वात इव ध्रजीमान् । तव शृङ्गाणि विष्ठिता पुरुत्रारण्येषु जर्भुराणा चरन्ति ॥ उप
प्रागाच् छसनं वाज्य् अर्वा देवद्रीचा मनसा दीध्यानः । अजः पुरो नीयते नाभिर् अस्यानु पश्चात् कवयो यन्ति रेभाः ॥ उप प्रागात् परमं यत् सधस्थम् अर्वाꣳ अच्छा पितरम् मातरं च । अद्या देवाञ् जुष्टतमो हि गम्या अथाऽऽ शास्ते दाशुषे वार्याणि ॥
yad akrandaḥ prathamaṃ jāyamāna udyant samudrād uta vā purīṣāt | śyenasya pakṣā hariṇasya bāhū upastutyam mahi jātaṃ te arvan || yamena dattaṃ trita enam āyunag indra eṇam prathamo adhy atiṣṭhat | gandharvo asya raśanām agṛbhṇāt sūrād aśvaṃ vasavo nir ataṣṭa || asi yamo asy ādityo arvann asi trito guhyena vratena | asi somena samayā vipṛktaḥ
āhus te trīṇi divi bandhanāni || trīṇi ta āhur divi bandhanāni trīṇy apsu trīṇy antaḥ samudre | uteva me varuṇaś chantsy arvan yatrā ta āhuḥ paramaṃ janitram || imā te vājinn avamārjanānīmā śaphānām̐ sanitur nidhānā | atrā te bhadrā raśanā apaśyam ṛtasya yā abhirakṣanti gopāḥ || ātmānaṃ te manasā''rād ajānām avo divā
patayantam pataṃgam | śiro apaśyam pathibhiḥ sugebhir areṇubhir jehamānam patatri || atrā te rūpam uttamam apaśyaṃ jigīṣamāṇam iṣa ā pade goḥ | yadā te marto anu bhogam ānaḍ ād id grasiṣṭha oṣadhīr ajīgaḥ || anu tvā ratho anu maryo arvann anu gāvo 'nu bhagaḥ kanīnām | anu vrātāsas tava sakhyam īyur anu devā mamire vīryam
te || hiraṇyaśṛṅgo 'yo asya pādā manojavā avara indra āsīt | devā id asya haviradyam āyan yo arvantam prathamo adhyatiṣṭhat || īrmāntāsaḥ silikamadhyamāsaḥ sam̐ śūraṇāso divyāso atyāḥ | ham̐sā iva śreṇiśo yatante yad ākṣiṣur divyam ajmam aśvāḥ || tava śarīram patayiṣṇv arvan tava cittaṃ vāta iva dhrajīmān | tava śṛṅgāṇi viṣṭhitā purutrāraṇyeṣu jarbhurāṇā caranti || upa
prāgāc chasanaṃ vājy arvā devadrīcā manasā dīdhyānaḥ | ajaḥ puro nīyate nābhir asyānu paścāt kavayo yanti rebhāḥ || upa prāgāt paramaṃ yat sadhastham arvām̐ acchā pitaram mātaraṃ ca | adyā devāñ juṣṭatamo hi gamyā athā'' śāste dāśuṣe vāryāṇi ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा नो मित्रो वरुणो अर्यमायुर् इन्द्र ऋभुक्षा मरुतः परि ख्यन् । यद् वाजिनो देवजातस्य सप्तेः प्रवक्ष्यामो विदथे वीर्याणि ॥ यन् निर्णिजा रेक्णसा प्रावृतस्य रातिं गृभीताम् मुखतो नयन्ति । सुप्राङ् अजो मेम्यद् विश्वरूप इन्द्रापूष्णोः प्रियम् अप्य् एति पाथः ॥ एष छागः पुरो अश्वेन वाजिना पूष्णो भागो नीयते विश्वदेव्यः । अभिप्रियं यत् पुरोडाशम् अर्वता त्वष्टे
देनꣳ सौश्रवसाय जिन्वति यद् धविष्यम् ऋतुशो देवयानं त्रिर् मानुषाः पर्य् अश्वं नयन्ति । अत्रा पूष्णः प्रथमो भाग एति यज्ञं देवेभ्यः प्रतिवेदयन्न् अजः ॥ होताध्वर्युर् आवया अग्निमिन्धो ग्रावग्राभ उत शꣳस्ता सुविप्रः । तेन यज्ञेन स्वरंकृतेन स्विष्टेन वक्षणा आ पृणध्वम् ॥ यूपव्रस्का उत ये यूपवाहाश् चषालं ये अश्वयूपाय तक्षति । ये चार्वते पचनꣳ सम्भरन्त्य् उतो
तेषाम् अभिगूर्तिर् न इन्वतु ॥ उप प्रागात् सुमन् मे ऽधायि मन्म देवानाम् आशा उप वीतपृष्ठः । अन्व् एनं विप्रा ऋषयो मदन्ति देवानाम् पुष्टे चकृमा सुबन्धुम् ॥ यद् वाजिनो दाम संदानं अर्वतो या शीर्षण्या रशना रज्जुर् अस्य । यद् वा घास्य प्रभृतम् आस्ये तृणꣳ सर्वा ता ते अपि देवेष्व् अस्तु ॥ यद् अश्वस्य क्रविषः
मक्षिकाश यद् वा स्वरौ स्वधितौ रिप्तम् अस्ति । यद् धस्तयोः शमितुर् यन् नखेषु सर्वा ता ते अपि देवेष्व् अस्तु ॥ यद् ऊवध्यम् उदरस्यापवाति य आमस्य क्रविषो गन्धो अस्ति । सुकृता तच् छमितारः कृण्वन्तूत मेधꣳ शृतपाकम् पचन्तु ॥ यत् ते गात्राद् अग्निना पच्यमानाद् अभि शूलं निहतस्यावधावति । मा तद् भूम्याम् आ श्रिषन् मा तृणेषु देवेभ्यस् तद् उशद्भ्यो रातम् अस्तु ॥
mā no mitro varuṇo aryamāyur indra ṛbhukṣā marutaḥ pari khyan | yad vājino devajātasya sapteḥ pravakṣyāmo vidathe vīryāṇi || yan nirṇijā rekṇasā prāvṛtasya rātiṃ gṛbhītām mukhato nayanti | suprāṅ ajo memyad viśvarūpa indrāpūṣṇoḥ priyam apy eti pāthaḥ || eṣa chāgaḥ puro aśvena vājinā pūṣṇo bhāgo nīyate viśvadevyaḥ | abhipriyaṃ yat puroḍāśam arvatā tvaṣṭe
denam̐ sauśravasāya jinvati yad dhaviṣyam ṛtuśo devayānaṃ trir mānuṣāḥ pary aśvaṃ nayanti | atrā pūṣṇaḥ prathamo bhāga eti yajñaṃ devebhyaḥ prativedayann ajaḥ || hotādhvaryur āvayā agnimindho grāvagrābha uta śam̐stā suvipraḥ | tena yajñena svaraṃkṛtena sviṣṭena vakṣaṇā ā pṛṇadhvam || yūpavraskā uta ye yūpavāhāś caṣālaṃ ye aśvayūpāya takṣati | ye cārvate pacanam̐ sambharanty uto
teṣām abhigūrtir na invatu || upa prāgāt suman me 'dhāyi manma devānām āśā upa vītapṛṣṭhaḥ | anv enaṃ viprā ṛṣayo madanti devānām puṣṭe cakṛmā subandhum || yad vājino dāma saṃdānaṃ arvato yā śīrṣaṇyā raśanā rajjur asya | yad vā ghāsya prabhṛtam āsye tṛṇam̐ sarvā tā te api deveṣv astu || yad aśvasya kraviṣaḥ
makṣikāśa yad vā svarau svadhitau riptam asti | yad dhastayoḥ śamitur yan nakheṣu sarvā tā te api deveṣv astu || yad ūvadhyam udarasyāpavāti ya āmasya kraviṣo gandho asti | sukṛtā tac chamitāraḥ kṛṇvantūta medham̐ śṛtapākam pacantu || yat te gātrād agninā pacyamānād abhi śūlaṃ nihatasyāvadhāvati | mā tad bhūmyām ā śriṣan mā tṛṇeṣu devebhyas tad uśadbhyo rātam astu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये वाजिनम् परिपश्यन्ति पक्वं य ईम् आहुः सुरभिर् निर् हरेति । ये चार्वतो माꣳसभिक्षाम् उपासत उतो तेषाम् अभिगूर्तिर् न इन्वतु ॥ यन् नीक्षणम् माꣳस्पचन्या उखाया या पात्राणि यूष्ण आसेचनानि । ऊष्मण्यापिधाना चरूणाम् अङ्काः सूनाः परि भूषन्त्य् अश्वम् ॥ निक्रमणं निषदनं विवर्तनं यच् च पड्बीशम् अर्वतः । यच् च पपौ यच् च घासिम्
जघास सर्वा ता ते अपि देवेष्व् अस्तु ॥ मा त्वाग्निर् ध्वनयिद् धूमगन्धिर् मोखा भ्राजन्त्य् अभि विक्त जघ्रिः । इष्टं वीतम् अभिगूर्तं वषट्कृतं तं देवासः प्रति गृभ्णन्त्य् अश्वम् ॥ यद् अश्वाय वास उपस्तृणन्त्य् अधीवासं या हिरण्यान्य् अस्मै । संदानम् अर्वन्तम् पड्बीशम् प्रिया देवेष्व् आ यामयन्ति ॥ यत् ते सादे महसा शूकृतस्य पार्ष्णिया वा कशया
वा तुतोद । स्रुचेव ता हविषो अध्वरेषु सर्वा ता ते ब्रह्मणा सूदयामि ॥ चतुस्त्रिꣳशद् वाजिनो देवबन्धोर् वङ्क्रीर् अश्वस्य स्वधितिः सम् एति । अछिद्रा गात्रा वयुना कृणोत परुष्परुर् अनुघुष्या वि शस्त ॥ एकस् त्वष्टुर् अश्वस्या विशस्ता द्वा यन्तारा भवतस् तथर्तुः । या ते गात्राणाम् ऋतुथा कृणोमि ताता पिण्डानाम् प्र जुहोम्य् अग्नौ ॥ मा त्वा तपत्
प्रिय आत्मापियन्तम् मा स्वधितिस् तनुव आ तिष्ठिपत् ते । मा ते गृध्नुर् अविशस्तातिहाय छिद्रा गात्राण्य् असिना मिथू कः ॥ न वा उवेतन् म्रियसे न रिष्यसि देवाꣳ इद् एषि पथिभिः सुगेभिः । हरी ते युञ्जा पृषती अभूताम् उपास्थाद् वाजी धुरि रासभस्य ॥ सुगव्यं नो वाजी स्वश्वियम् पुꣳसः पुत्राꣳ उत विश्वापुषꣳ रयिम् । अनागास्त्वं नो अदितिः कृणोतु क्षत्रं नो अश्वो वनताꣳ हविष्मान् ॥
ye vājinam paripaśyanti pakvaṃ ya īm āhuḥ surabhir nir hareti | ye cārvato mām̐sabhikṣām upāsata uto teṣām abhigūrtir na invatu || yan nīkṣaṇam mām̐spacanyā ukhāyā yā pātrāṇi yūṣṇa āsecanāni | ūṣmaṇyāpidhānā carūṇām aṅkāḥ sūnāḥ pari bhūṣanty aśvam || nikramaṇaṃ niṣadanaṃ vivartanaṃ yac ca paḍbīśam arvataḥ | yac ca papau yac ca ghāsim
jaghāsa sarvā tā te api deveṣv astu || mā tvāgnir dhvanayid dhūmagandhir mokhā bhrājanty abhi vikta jaghriḥ | iṣṭaṃ vītam abhigūrtaṃ vaṣaṭkṛtaṃ taṃ devāsaḥ prati gṛbhṇanty aśvam || yad aśvāya vāsa upastṛṇanty adhīvāsaṃ yā hiraṇyāny asmai | saṃdānam arvantam paḍbīśam priyā deveṣv ā yāmayanti || yat te sāde mahasā śūkṛtasya pārṣṇiyā vā kaśayā
vā tutoda | sruceva tā haviṣo adhvareṣu sarvā tā te brahmaṇā sūdayāmi || catustrim̐śad vājino devabandhor vaṅkrīr aśvasya svadhitiḥ sam eti | achidrā gātrā vayunā kṛṇota paruṣparur anughuṣyā vi śasta || ekas tvaṣṭur aśvasyā viśastā dvā yantārā bhavatas tathartuḥ | yā te gātrāṇām ṛtuthā kṛṇomi tātā piṇḍānām pra juhomy agnau || mā tvā tapat
priya ātmāpiyantam mā svadhitis tanuva ā tiṣṭhipat te | mā te gṛdhnur aviśastātihāya chidrā gātrāṇy asinā mithū kaḥ || na vā uvetan mriyase na riṣyasi devām̐ id eṣi pathibhiḥ sugebhiḥ | harī te yuñjā pṛṣatī abhūtām upāsthād vājī dhuri rāsabhasya || sugavyaṃ no vājī svaśviyam pum̐saḥ putrām̐ uta viśvāpuṣam̐ rayim | anāgāstvaṃ no aditiḥ kṛṇotu kṣatraṃ no aśvo vanatām̐ haviṣmān ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नाविष्णू सजोषसेमा वर्धन्तु वां गिरः । द्युम्नैर् वाजेभिर् आगतम् ॥ वाजश् च मे प्रसवश् च मे प्रयतिश् च मे प्रसितिश् च मे धीतिश् च मे क्रतुश् च मे स्वरश् च मे श्लोकश् च मे श्रावश् च मे श्रुतिश् च मे ज्योतिश् च मे सुवश् च मे प्राणश् च मे ऽपान
श्च मे व्यानश् च मे ऽसुश् च मे चित्तं च म आधीतं च मे वाक् च मे मनश् च मे चक्षुश् च मे श्रोत्रं च मे दक्षश् च मे बलं च म ओजश् च मे सहश् च म आयुश् च मे जरा च म आत्मा च मे तनूश् च मे शर्म च मे वर्म च मे ऽङ्गानि च मे ऽस्थानि च मे परूꣳषि च मे शरीराणि च मे ॥
agnāviṣṇū sajoṣasemā vardhantu vāṃ giraḥ | dyumnair vājebhir āgatam || vājaś ca me prasavaś ca me prayatiś ca me prasitiś ca me dhītiś ca me kratuś ca me svaraś ca me ślokaś ca me śrāvaś ca me śrutiś ca me jyotiś ca me suvaś ca me prāṇaś ca me 'pāna
śca me vyānaś ca me 'suś ca me cittaṃ ca ma ādhītaṃ ca me vāk ca me manaś ca me cakṣuś ca me śrotraṃ ca me dakṣaś ca me balaṃ ca ma ojaś ca me sahaś ca ma āyuś ca me jarā ca ma ātmā ca me tanūś ca me śarma ca me varma ca me 'ṅgāni ca me 'sthāni ca me parūm̐ṣi ca me śarīrāṇi ca me ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्यैष्ठ्यं च म आधिपत्यं च मे मन्युश् च मे भामस् च मे ऽमश् च मे ऽम्भश् च मे जेमा च मे महिमा च मे वरिमा च मे प्रथिमा च मे वर्ष्मा च मे द्राघुया च मे वृद्धं च मे वृद्धिश् च मे सत्यं च मे श्रद्धा च मे जगच् च
मे धनं च मे वशश् च मे त्विषिश् च मे क्रीडा च मे मोदश् च मे जातं च मे जनिष्यमाणं च मे सूक्तं च मे सुकृतं च मे वित्तं च मे वेद्यं च मे भूतं च मे भविष्यच् च मे सुगं च मे सुपथं च म ऋद्धं च म ऋद्धिश् च मे क्लृप्तं च मे क्लृप्तिश् च मे मतिश् च मे सुमतिश् च मे ॥
jyaiṣṭhyaṃ ca ma ādhipatyaṃ ca me manyuś ca me bhāmas ca me 'maś ca me 'mbhaś ca me jemā ca me mahimā ca me varimā ca me prathimā ca me varṣmā ca me drāghuyā ca me vṛddhaṃ ca me vṛddhiś ca me satyaṃ ca me śraddhā ca me jagac ca
me dhanaṃ ca me vaśaś ca me tviṣiś ca me krīḍā ca me modaś ca me jātaṃ ca me janiṣyamāṇaṃ ca me sūktaṃ ca me sukṛtaṃ ca me vittaṃ ca me vedyaṃ ca me bhūtaṃ ca me bhaviṣyac ca me sugaṃ ca me supathaṃ ca ma ṛddhaṃ ca ma ṛddhiś ca me klṛptaṃ ca me klṛptiś ca me matiś ca me sumatiś ca me ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शं च मे मयश् च मे प्रियं च मे ऽनुकामश् च मे कामश् च मे सौमनसश् च मे भद्रं च मे श्रेयश् च मे वस्यश् च मे यशश् च मे भगश् च मे द्रविणं च मे यन्ता च मे धर्ता च मे क्षेमश् च मे धृतिश् च मे विश्वं च
मे महश् च मे संविच् च मे ज्ञात्रं च मे सूश् च मे प्रसूश् च मे सीरं च मे लयश् च म ऋतं च मे ऽमृतं च मे ऽयक्ष्मं च मे ऽनामयच् च मे जीवातुश् च मे दीर्घायुत्वं च मे ऽनमित्रं च मे ऽभयं च मे सुगं च मे शयनं च मे सूषा च मे सुदिनं च मे ॥
śaṃ ca me mayaś ca me priyaṃ ca me 'nukāmaś ca me kāmaś ca me saumanasaś ca me bhadraṃ ca me śreyaś ca me vasyaś ca me yaśaś ca me bhagaś ca me draviṇaṃ ca me yantā ca me dhartā ca me kṣemaś ca me dhṛtiś ca me viśvaṃ ca
me mahaś ca me saṃvic ca me jñātraṃ ca me sūś ca me prasūś ca me sīraṃ ca me layaś ca ma ṛtaṃ ca me 'mṛtaṃ ca me 'yakṣmaṃ ca me 'nāmayac ca me jīvātuś ca me dīrghāyutvaṃ ca me 'namitraṃ ca me 'bhayaṃ ca me sugaṃ ca me śayanaṃ ca me sūṣā ca me sudinaṃ ca me ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्क् च मे सूनृता च मे पयश् च मे रसश् च मे घृतं च मे मधु च मे सग्धिश् च मे सपीतिश् च मे कृषिश् च मे वृष्टिश् च मे जैत्रं च म औद्भिद्यं च मे रयिश् च मे रायश् च मे पुष्टं च मे पुष्टिश् च मे विभु च
मे प्रभु च मे बहु च मे भूयश् च मे पूर्णं च मे पूर्णतरं च मे ऽक्षितिश् च मे कूयवाश् च मे ऽन्नं च मे ऽक्षुच् च मे व्रीहयश् च मे यवाश् च मे माषाश् च मे तिलाश् च मे मुद्गाश् च मे खल्वाश् च मे गोधूमाश् च मे मसुराश् च मे प्रियंगवश् च मे ऽणवश् च मे श्यामाकाश् च मे नीवाराश् च मे ॥
ūrk ca me sūnṛtā ca me payaś ca me rasaś ca me ghṛtaṃ ca me madhu ca me sagdhiś ca me sapītiś ca me kṛṣiś ca me vṛṣṭiś ca me jaitraṃ ca ma audbhidyaṃ ca me rayiś ca me rāyaś ca me puṣṭaṃ ca me puṣṭiś ca me vibhu ca
me prabhu ca me bahu ca me bhūyaś ca me pūrṇaṃ ca me pūrṇataraṃ ca me 'kṣitiś ca me kūyavāś ca me 'nnaṃ ca me 'kṣuc ca me vrīhayaś ca me yavāś ca me māṣāś ca me tilāś ca me mudgāś ca me khalvāś ca me godhūmāś ca me masurāś ca me priyaṃgavaś ca me 'ṇavaś ca me śyāmākāś ca me nīvārāś ca me ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्मा च मे मृत्तिका च मे गिरयश् च मे पर्वताश् च मे सिकताश् च मे वनस्पतयश् च मे हिरण्यं च मे ऽयश् च मे सीसं च मे त्रपुश् च मे श्यामं च मे लोहं च मे ऽग्निश् च म आपश् च मे वीरुधश् च म ओषधयश् च मे कृष्टपच्यं च
मे ऽकृष्टपच्यं च मे ग्राम्याश् च मे पशव आरण्याश् च यज्ञेन कल्पन्ताम् । वित्तं च मे वित्तिश् च मे भूतं च मे भूतिश् च मे वसु च मे वसतिश् च मे कर्म च मे शक्तिश् च मे ऽर्थश् च म एमश् च म इतिश् च मे गतिश् च मे ॥
aśmā ca me mṛttikā ca me girayaś ca me parvatāś ca me sikatāś ca me vanaspatayaś ca me hiraṇyaṃ ca me 'yaś ca me sīsaṃ ca me trapuś ca me śyāmaṃ ca me lohaṃ ca me 'gniś ca ma āpaś ca me vīrudhaś ca ma oṣadhayaś ca me kṛṣṭapacyaṃ ca
me 'kṛṣṭapacyaṃ ca me grāmyāś ca me paśava āraṇyāś ca yajñena kalpantām | vittaṃ ca me vittiś ca me bhūtaṃ ca me bhūtiś ca me vasu ca me vasatiś ca me karma ca me śaktiś ca me 'rthaś ca ma emaś ca ma itiś ca me gatiś ca me ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निश् च म इन्द्रश् च मे सोमश् च म इन्द्रश् च मे सविता च म इन्द्रश् च मे सरस्वती च म इन्द्रश् च मे पूषा च म इन्द्रश् च मे बृहस्पतिश् च म इन्द्रश् च मे मित्रश् च म इन्द्रश् च मे वरुणश् च म इन्द्रश् च मे त्वष्टा च
म इन्द्रश् च मे धाता च म इन्द्रश् च मे विष्णुश् च म इन्द्रश् च मे । अश्विनौ च म इन्द्रश् च मे मरुतश् च म इन्द्रश् च मे विश्वे च मे देवा इन्द्रश् च मे पृथिवी च म इन्द्रश् च मे । अन्तरिक्षम् च म इन्द्रश् च मे द्यौश् च म इन्द्रश् च मे दिशश् च म इन्द्रश् च मे मूर्धा च म इन्द्रश् च मे प्रजापतिश् च म इन्द्रश् च मे ॥
agniś ca ma indraś ca me somaś ca ma indraś ca me savitā ca ma indraś ca me sarasvatī ca ma indraś ca me pūṣā ca ma indraś ca me bṛhaspatiś ca ma indraś ca me mitraś ca ma indraś ca me varuṇaś ca ma indraś ca me tvaṣṭā ca
ma indraś ca me dhātā ca ma indraś ca me viṣṇuś ca ma indraś ca me | aśvinau ca ma indraś ca me marutaś ca ma indraś ca me viśve ca me devā indraś ca me pṛthivī ca ma indraś ca me | antarikṣam ca ma indraś ca me dyauś ca ma indraś ca me diśaś ca ma indraś ca me mūrdhā ca ma indraś ca me prajāpatiś ca ma indraś ca me ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अꣳशुश् च मे रश्मिश् च मे ऽदाभ्यश् च मे ऽधिपतिश् च म उपाꣳशुश् च मे ऽन्तर्यामश् च म ऐन्द्रवायवश् च मे मैत्रावरुणश् च म आश्विनश् च मे प्रतिप्रस्थानश् च मे शुक्रश् च मे मन्थी च म आग्रयणश् च मे वैश्वदेवश् च मे ध्रुवश् च मे वैश्वानरश् च म ऋतुग्रहाश् च ॥
मे ऽतिग्राह्याश् च म ऐन्द्राग्नश् च मे वैश्वदेवश् च मे मरुत्वतीयाश् च मे महेन्द्रश् च म आदित्यश् च मे सावित्रश् च मे सारस्वतश् च मे पौष्णश् च मे पात्नीवतश् च मे हारियोजनश् च मे ॥
am̐śuś ca me raśmiś ca me 'dābhyaś ca me 'dhipatiś ca ma upām̐śuś ca me 'ntaryāmaś ca ma aindravāyavaś ca me maitrāvaruṇaś ca ma āśvinaś ca me pratiprasthānaś ca me śukraś ca me manthī ca ma āgrayaṇaś ca me vaiśvadevaś ca me dhruvaś ca me vaiśvānaraś ca ma ṛtugrahāś ca ||
me 'tigrāhyāś ca ma aindrāgnaś ca me vaiśvadevaś ca me marutvatīyāś ca me mahendraś ca ma ādityaś ca me sāvitraś ca me sārasvataś ca me pauṣṇaś ca me pātnīvataś ca me hāriyojanaś ca me ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इध्मश् च मे बर्हिश् च मे वेदिश् च मे धिष्णियाश् च मे स्रुचश् च मे चमसाश् च मे ग्रावाणश् च मे स्वरवश् च म उपरवाश् च मे ऽधिषवणे च मे द्रोणकलशश् च मे वायव्यानि च मे पूतभृच् च म आधवनीयश् च म आग्नीध्रं च मे हविर्धानं च मे गृहाश् च मे सदश् च मे पुरोडाशाश् च मे पचताश् च मे ऽवभृथश् च मे स्वगाकारश् च मे ॥
idhmaś ca me barhiś ca me vediś ca me dhiṣṇiyāś ca me srucaś ca me camasāś ca me grāvāṇaś ca me svaravaś ca ma uparavāś ca me 'dhiṣavaṇe ca me droṇakalaśaś ca me vāyavyāni ca me pūtabhṛc ca ma ādhavanīyaś ca ma āgnīdhraṃ ca me havirdhānaṃ ca me gṛhāś ca me sadaś ca me puroḍāśāś ca me pacatāś ca me 'vabhṛthaś ca me svagākāraś ca me ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निश् च मे घर्मश् च मे ऽर्कश् च मे सूर्यश् च मे प्राणश् च मे ऽश्वमेधश् च मे पृथिवी च मे ऽदितिश् च मे दितिश् च मे द्यौश् च मे शक्वरीर् अङ्गुलयो दिशश् च मे यज्ञेन कल्पन्ताम् ऋक् च मे साम च मे स्तोमश् च मे यजुश् च मे दीक्षा च मे तपश् च म ऋतुश् च मे व्रतं च मे ऽहोरात्रयोर् वृष्ट्या बृहद्रथन्तरे च मे यज्ञेन कल्पेताम् ॥
agniś ca me gharmaś ca me 'rkaś ca me sūryaś ca me prāṇaś ca me 'śvamedhaś ca me pṛthivī ca me 'ditiś ca me ditiś ca me dyauś ca me śakvarīr aṅgulayo diśaś ca me yajñena kalpantām ṛk ca me sāma ca me stomaś ca me yajuś ca me dīkṣā ca me tapaś ca ma ṛtuś ca me vrataṃ ca me 'horātrayor vṛṣṭyā bṛhadrathantare ca me yajñena kalpetām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भाश् च मे वत्साश् च मे त्र्यविश् च मे त्र्यवी च मे दित्यवाट् च मे दित्यौही च मे पञ्चाविश् च मे पञ्चावी च मे त्रिवत्सश् च मे त्रिवत्सा च मे तुर्यवाट् च मे तुर्यौही च मे पष्ठवाच् च मे पष्ठौही च मे । उक्षा च मे वशा च मे । ऋषभश् च
मे वेहच् च मे ऽनड्वाञ् च मे धेनुश् च मे । आयुर् यज्ञेन कल्पताम् प्राणो यज्ञेन कल्पताम् अपानो यज्ञेन कल्पताम् । व्यानो यज्ञेन कल्पताम् । चक्षुर् यज्ञेन कल्पताम् । श्रोत्रं यज्ञेन कल्पताम् मनो यज्ञेन कल्पताम् । वाग् यज्ञेन कल्पताम् आत्मा यज्ञेन कल्पताम् । यज्ञो यज्ञेन कल्पताम् ॥
garbhāś ca me vatsāś ca me tryaviś ca me tryavī ca me dityavāṭ ca me dityauhī ca me pañcāviś ca me pañcāvī ca me trivatsaś ca me trivatsā ca me turyavāṭ ca me turyauhī ca me paṣṭhavāc ca me paṣṭhauhī ca me | ukṣā ca me vaśā ca me | ṛṣabhaś ca
me vehac ca me 'naḍvāñ ca me dhenuś ca me | āyur yajñena kalpatām prāṇo yajñena kalpatām apāno yajñena kalpatām | vyāno yajñena kalpatām | cakṣur yajñena kalpatām | śrotraṃ yajñena kalpatām mano yajñena kalpatām | vāg yajñena kalpatām ātmā yajñena kalpatām | yajño yajñena kalpatām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एका च मे तिस्रश् च मे पञ्च च मे सप्त च मे नव च म एकादश च मे त्रयोदश च मे पञ्चदश च मे सप्तदश च मे नवदश च म एकविꣳशतिश् च मे त्रयोविꣳशतिश् च मे पञ्चविꣳशतिश् च मे सप्तविꣳशतिश् च मे नवविꣳशतिश् च म एकत्रिꣳश्च् च मे त्रयस्त्रिꣳशच् च ॥
मे चतस्रश् च मे ऽष्टौ च मे द्वादश च मे षोडश च मे विꣳशतिश् च मे चतुर्विꣳशतिश् च मे ऽष्टाविꣳशतिश् च मे द्वात्रिꣳशच् च मे षट्त्रिꣳशच् च मे चत्वारिꣳशच् च मे चतुश्चत्वारिꣳशच् च मे ऽष्टाचत्वारिꣳशच् च मे वाजश् च प्रसवश् चापिजश् च क्रतुश् च सुवश् च मूर्धा च व्यश्नियश् चाऽऽन्त्यायनश् चान्त्यश् च भौवनश् च भुवनश् चाधिपतिश् च ॥
ekā ca me tisraś ca me pañca ca me sapta ca me nava ca ma ekādaśa ca me trayodaśa ca me pañcadaśa ca me saptadaśa ca me navadaśa ca ma ekavim̐śatiś ca me trayovim̐śatiś ca me pañcavim̐śatiś ca me saptavim̐śatiś ca me navavim̐śatiś ca ma ekatrim̐śc ca me trayastrim̐śac ca ||
me catasraś ca me 'ṣṭau ca me dvādaśa ca me ṣoḍaśa ca me vim̐śatiś ca me caturvim̐śatiś ca me 'ṣṭāvim̐śatiś ca me dvātrim̐śac ca me ṣaṭtrim̐śac ca me catvārim̐śac ca me catuścatvārim̐śac ca me 'ṣṭācatvārim̐śac ca me vājaś ca prasavaś cāpijaś ca kratuś ca suvaś ca mūrdhā ca vyaśniyaś cā''ntyāyanaś cāntyaś ca bhauvanaś ca bhuvanaś cādhipatiś ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाजो नः सप्त प्रदिशश् चतस्रो वा परावतः । वाजो नो विश्वैर् देवैर् धनसाताव् इहावतु ॥ विश्वे अद्य मरुतो विश्व ऊती विश्वे भवन्त्व् अग्नयः समिद्धाः । विश्वे नो देवा अवसा गमन्तु विश्वं अस्तु द्रविणं वाजो अस्मे ॥ वाजस्य प्रसवं देवा रथैर् याता हिरण्ययैः । अग्निर् इन्द्रो बृहस्पतिर् मरुतः सोमपीतये ॥ वाजेवाजे ऽवत वाजिनो नो धनेषु
विप्रा अमृता ऋतज्ञाः । अस्य मध्वः पिबत मादयध्वं तृप्ता यात पथिभिर् देवयानैः ॥
वाजः पुरस्ताद् उत मध्यतो नो वाजो देवाꣳ ऋतुभिः कल्पयाति । वाजस्य हि प्रसवो नंनमीति विश्वा आशा वाजपतिर् भवेयम् ॥ पयः पृथिव्याम् पय ओषधीषु पयो दिव्यन्तरिक्षे पयो धाम् । पयस्वतीः प्रदिशः सन्तु मह्यम् ॥ सम् मा सृजामि पयसा घृतेन सम् मा सृजाम्य् अप
ओषधीभिः । सो ऽहं वाजꣳ सनेयम् अग्ने ॥ नक्तोषासा समनसा विरूपे धापयेते शिशुम् एकꣳ समीची । द्यावा क्षामा रुक्मो अन्तर् वि भाति देवा अग्निं धारयन् द्रविणोदाः ॥ समुद्रो ऽसि नभस्वान् आर्द्रदानुः शम्भूर् मयोभूर् अभि मा वाहि स्वाहा मारुतो ऽसि मरुतां गणः शम्भूर् मयोभूर् अभि मा वाहि स्वाहावस्युर् असि दुवस्वाञ् छम्भूर् मयोभूर् अभि मा वाहि स्वाहा ॥
vājo naḥ sapta pradiśaś catasro vā parāvataḥ | vājo no viśvair devair dhanasātāv ihāvatu || viśve adya maruto viśva ūtī viśve bhavantv agnayaḥ samiddhāḥ | viśve no devā avasā gamantu viśvaṃ astu draviṇaṃ vājo asme || vājasya prasavaṃ devā rathair yātā hiraṇyayaiḥ | agnir indro bṛhaspatir marutaḥ somapītaye || vājevāje 'vata vājino no dhaneṣu
viprā amṛtā ṛtajñāḥ | asya madhvaḥ pibata mādayadhvaṃ tṛptā yāta pathibhir devayānaiḥ ||
vājaḥ purastād uta madhyato no vājo devām̐ ṛtubhiḥ kalpayāti | vājasya hi prasavo naṃnamīti viśvā āśā vājapatir bhaveyam || payaḥ pṛthivyām paya oṣadhīṣu payo divyantarikṣe payo dhām | payasvatīḥ pradiśaḥ santu mahyam || sam mā sṛjāmi payasā ghṛtena sam mā sṛjāmy apa
oṣadhībhiḥ | so 'haṃ vājam̐ saneyam agne || naktoṣāsā samanasā virūpe dhāpayete śiśum ekam̐ samīcī | dyāvā kṣāmā rukmo antar vi bhāti devā agniṃ dhārayan draviṇodāḥ || samudro 'si nabhasvān ārdradānuḥ śambhūr mayobhūr abhi mā vāhi svāhā māruto 'si marutāṃ gaṇaḥ śambhūr mayobhūr abhi mā vāhi svāhāvasyur asi duvasvāñ chambhūr mayobhūr abhi mā vāhi svāhā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निं युनज्मि शवसा घृतेन दिव्यꣳ सुपर्णं वयसा बृहन्तम् । तेन वयम् पतेम ब्रध्नस्य विष्टपꣳ सुवो रुहाणा अधि नाक उत्तमे ॥ इमौ ते पक्षाव् अजरौ पतत्रिणो याभ्याꣳ रक्षाꣳस्य् अपहꣳस्य् अग्ने । ताभ्याम् पतेम सुकृताम् उ लोकं यत्रर्षयः प्रथमजा ये पुराणाः ॥ चिद् असि समुद्रयोनिर् इन्दुर् दक्षः श्येन ऋतावा । हिरण्यपक्षः शकुनो भुरण्युर् महान्त् सधस्थे ध्रुव
आ निषत्तः ॥ नमस् ते अस्तु मा मा हिꣳसीर् विश्वस्य मूर्धन्न् अधि तिष्ठसि श्रितः । समुद्रे ते हृदयम् अन्तर् आयुर् द्यावापृथिवी भुवनेष्व् अर्पिते ॥ उद्नो दत्तोदधिम् भिन्त्त दिवः पर्जन्याद् अन्तरिक्षात् पृथिव्यास् ततो नो वृष्ट्यावत । दिवो मूर्धासि पृथिव्या नाभिर् ऊर्ग् अपाम् ओषधीनाम् । विश्वायुः शर्म सप्रथा नमस् पथे ॥ येनर्षयस् तपसा सत्त्रम् ॥
आसतेन्धाना अग्निꣳ सुवर् आभरन्तः । तस्मिन्न् अहं नि दधे नाके अग्निम् एतं यम् आहुर् मनवः स्तीर्णबर्हिषम् ॥ तम् पत्नीभिर् अनु गच्छेम देवाः पुत्रैर् भ्रातृभिर् उत वा हिरण्यैः । नाकं गृह्णानाः सुकृतस्य लोके तृतीये पृष्ठे अधि रोचने दिवः ॥ आ वाचो मध्यम् अरुहद् भुरण्युर् अयम् अग्निः सत्पतिश् चेकितानः । पृष्ठे पृथिव्या निहितो दविद्युतद् अधस्पदं कृणुते
ये पृतन्यवः ॥ अयम् अग्निर् वीरतमो वयोधाः सहस्रियो दीप्यताम् अप्रयुच्छन् । विभ्राजमानः सरिरस्य मध्य उप प्र यात दिव्यानि धाम ॥ सम् प्र च्यवध्वम् अनु सम् प्र याताग्ने पथो देवयानान् कृणुध्वम् । अस्मिन्त् सधस्थे अध्य् उत्तरस्मिन् विश्वे देवा यजमानश् च सीदत ॥ येना सहस्रं वहसि येनाग्ने सर्ववेदसम् । तेनेमं यज्ञं नो वह देवयानो य
उत्तमः ॥ उद् बुध्यस्वाग्ने प्रति जागृह्य् एनम् इष्टापूर्ते सꣳ सृजेथाम् अयं च । पुनः कृण्वꣳस् त्वा पितरं युवानम् अन्वाताꣳसीत् त्वयि तन्तुम् एतम् ॥ अयं ते योनिर् ऋत्वियो यतो जातो अरोचथाः । तं जानन्न् अग्न आ रोहाथा नो वर्धया रयिम् ॥
agniṃ yunajmi śavasā ghṛtena divyam̐ suparṇaṃ vayasā bṛhantam | tena vayam patema bradhnasya viṣṭapam̐ suvo ruhāṇā adhi nāka uttame || imau te pakṣāv ajarau patatriṇo yābhyām̐ rakṣām̐sy apaham̐sy agne | tābhyām patema sukṛtām u lokaṃ yatrarṣayaḥ prathamajā ye purāṇāḥ || cid asi samudrayonir indur dakṣaḥ śyena ṛtāvā | hiraṇyapakṣaḥ śakuno bhuraṇyur mahānt sadhasthe dhruva
ā niṣattaḥ || namas te astu mā mā him̐sīr viśvasya mūrdhann adhi tiṣṭhasi śritaḥ | samudre te hṛdayam antar āyur dyāvāpṛthivī bhuvaneṣv arpite || udno dattodadhim bhintta divaḥ parjanyād antarikṣāt pṛthivyās tato no vṛṣṭyāvata | divo mūrdhāsi pṛthivyā nābhir ūrg apām oṣadhīnām | viśvāyuḥ śarma saprathā namas pathe || yenarṣayas tapasā sattram ||
āsatendhānā agnim̐ suvar ābharantaḥ | tasminn ahaṃ ni dadhe nāke agnim etaṃ yam āhur manavaḥ stīrṇabarhiṣam || tam patnībhir anu gacchema devāḥ putrair bhrātṛbhir uta vā hiraṇyaiḥ | nākaṃ gṛhṇānāḥ sukṛtasya loke tṛtīye pṛṣṭhe adhi rocane divaḥ || ā vāco madhyam aruhad bhuraṇyur ayam agniḥ satpatiś cekitānaḥ | pṛṣṭhe pṛthivyā nihito davidyutad adhaspadaṃ kṛṇute
ye pṛtanyavaḥ || ayam agnir vīratamo vayodhāḥ sahasriyo dīpyatām aprayucchan | vibhrājamānaḥ sarirasya madhya upa pra yāta divyāni dhāma || sam pra cyavadhvam anu sam pra yātāgne patho devayānān kṛṇudhvam | asmint sadhasthe adhy uttarasmin viśve devā yajamānaś ca sīdata || yenā sahasraṃ vahasi yenāgne sarvavedasam | tenemaṃ yajñaṃ no vaha devayāno ya
uttamaḥ || ud budhyasvāgne prati jāgṛhy enam iṣṭāpūrte sam̐ sṛjethām ayaṃ ca | punaḥ kṛṇvam̐s tvā pitaraṃ yuvānam anvātām̐sīt tvayi tantum etam || ayaṃ te yonir ṛtviyo yato jāto arocathāḥ | taṃ jānann agna ā rohāthā no vardhayā rayim ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममाग्ने वर्चो विहवेष्व् अस्तु वयं त्वेन्धानास् तनुवम् पुषेम । मह्यं नमन्ताम् प्रदिशश् चतस्रस् त्वयाध्यक्षेण पृतना जयेम ॥ मम देवा विहवे सन्तु सर्व इन्द्रावन्तो मरुतो विष्णुर् अग्निः । ममान्तरिक्षम् उरु गोपम् अस्तु मह्यं वातः पवतां कामे अस्मिन् ॥ मयि देवा द्रविणम् आ यजन्ताम् मय्य् आशीर् अस्तु मयि देवहूतिः । दैव्या होतारा वनिषन्त
पूर्वेऽरिष्टाः स्याम तनुवा सुवीराः ॥ मह्यं यजन्तु मम यानि हव्याऽऽकूतिः सत्या मनसो मे अस्तु । एनो मा नि गां कतमच् चनाहं विश्वे देवासो अधि वोचता मे ॥ देवीः षड्उर्वीर् उरु नः कृणोत विश्वे देवास इह वीरयध्वम् । मा हास्महि प्रजया मा तनूभिर् मा रधाम द्विषते सोम राजन् ॥ अग्निर् मन्युम् प्रतिनुदन् पुरस्ता
दब्धो गोपाः परि पाहि नस् त्वम् । प्रत्यञ्चो यन्तु निगुतः पुनस् ते ऽमैषां चित्तम् प्रबुधा वि नेशत् ॥ धाता धातृणाम् भुवनस्य यस् पतिर् देवꣳ सवितारम् अभिमातिषाहम् । इमं यज्ञम् अश्विनोभा बृहस्पतिर् देवाः पान्तु यजमानं न्यर्थात् ॥ उरुव्यचा नो महिषः शर्म यꣳसद् अस्मिन् हवे पुरुहूतः पुरुक्षु । स नः प्रजायै हर्यश्व मृडयेन्द्र मा ॥
नो रीरिषो मा परा दाः ॥ ये नः सपत्ना अप ते भवन्त्व् इन्द्राग्निभ्याम् अव बाधामहे तान् । वसवो रुद्रा आदित्या उपरिस्पृशम् मोग्रं चेत्तारम् अधिराजम् अक्रन् ॥ अर्वाञ्चम् इन्द्रम् अमुतो हवामहे यो गोजिद् धनजिद् अश्वजिद् यः । इमं नो यज्ञं विहवे जुषस्वास्य कुर्मो हरिवो मेदिनं त्वा ॥
mamāgne varco vihaveṣv astu vayaṃ tvendhānās tanuvam puṣema | mahyaṃ namantām pradiśaś catasras tvayādhyakṣeṇa pṛtanā jayema || mama devā vihave santu sarva indrāvanto maruto viṣṇur agniḥ | mamāntarikṣam uru gopam astu mahyaṃ vātaḥ pavatāṃ kāme asmin || mayi devā draviṇam ā yajantām mayy āśīr astu mayi devahūtiḥ | daivyā hotārā vaniṣanta
pūrve'riṣṭāḥ syāma tanuvā suvīrāḥ || mahyaṃ yajantu mama yāni havyā''kūtiḥ satyā manaso me astu | eno mā ni gāṃ katamac canāhaṃ viśve devāso adhi vocatā me || devīḥ ṣaḍurvīr uru naḥ kṛṇota viśve devāsa iha vīrayadhvam | mā hāsmahi prajayā mā tanūbhir mā radhāma dviṣate soma rājan || agnir manyum pratinudan purastā
dabdho gopāḥ pari pāhi nas tvam | pratyañco yantu nigutaḥ punas te 'maiṣāṃ cittam prabudhā vi neśat || dhātā dhātṛṇām bhuvanasya yas patir devam̐ savitāram abhimātiṣāham | imaṃ yajñam aśvinobhā bṛhaspatir devāḥ pāntu yajamānaṃ nyarthāt || uruvyacā no mahiṣaḥ śarma yam̐sad asmin have puruhūtaḥ purukṣu | sa naḥ prajāyai haryaśva mṛḍayendra mā ||
no rīriṣo mā parā dāḥ || ye naḥ sapatnā apa te bhavantv indrāgnibhyām ava bādhāmahe tān | vasavo rudrā ādityā uparispṛśam mograṃ cettāram adhirājam akran || arvāñcam indram amuto havāmahe yo gojid dhanajid aśvajid yaḥ | imaṃ no yajñaṃ vihave juṣasvāsya kurmo harivo medinaṃ tvā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नेर् मन्वे प्रथमस्य प्रचेतसो यम् पाञ्चजन्यम् बहवः समिन्धते । विश्वस्यां विशि प्रविविशिवाꣳसम् ईमहे स नो मुञ्चत्व् अꣳहसः ॥ यस्येदम् प्राणन् निमिषद् यद् एजति यस्य जातं जनमानं च केवलम् । स्तौम्य् अग्निं नाथितो जोहवीमि स नो मुञ्चत्व् अꣳहसः ॥ इन्द्रस्य मन्वे प्रथमस्य प्रचेतसो वृत्रघ्न स्तोमा उप माम् उपागुः । यो दाशुषः सुकृतो हवम् उप गन्ता
स नो मुञ्चत्व् अꣳहसः ॥ यः संग्रामं नयति सं वशी युधे यः पुष्टानि सꣳसृजति त्रयाणि । स्तौमीन्द्रं नाथितो जोहवीमि स नो मुञ्चत्व् अꣳहसः ॥ मन्वे वाम् मित्रावरुणा तस्य वित्तꣳ सत्यौजसा दृꣳहणा यं नुदेथे । या राजानꣳ सरथं याथ उग्रा ता नो मुञ्चतम् आगसः ॥ यो वाꣳ रथ ऋजुरश्मिः सत्यधर्मा मिथुश् चरन्तम् उपयाति दूषयन् । स्तौमि
मित्रावरुणा नाथितो जोहवीमि तौ नो मुञ्चतम् आगसः ॥ वायोः सवितुर् विदथानि मन्महे याव् आत्मन्वद् बिभृतो यौ च रक्षतः । यौ विश्वस्य परिभू बभूवतुस् तौ नो मुञ्चतम् आगसः ॥ उप श्रेष्ठा न आशिषो देवयोर् धर्मे अस्थिरन् । स्तौमि वायुꣳ सवितारं नाथितो जोहवीमि तौ नो मुञ्चतम् आगसः ॥ रथीतमौ रथीनाम् अह्व ऊतये शुभं गमिष्ठौ सुयमेभिर् अश्वैः । ययो
र्वां देवौ देवेष्व् अनिशितम् ओजस् तौ नो मुञ्चतम् आगसः ॥ यद् अयातं वहतुꣳ सूर्यायास् त्रिचक्रेण सꣳसदम् इच्छमानौ । स्तौमि देवाव् अश्विनौ नाथितो जोहवीमि तौ नो मुञ्चतम् आगसः ॥ मरुताम् मन्वे अधि नो ब्रुवन्तु प्रेमां वाचं विश्वाम् अवन्तु विश्वे । आशून् हुवे सुयमान् ऊतये ते नो मुञ्चन्त्व् एनसः ॥ तिग्मम् आयुधं वीडितꣳ सहस्वद् दिव्यꣳ शर्धः
पृतनासु जिष्णु । स्तौमि देवान् मरुतो नाथितो जोहवीमि ते नो मुञ्चन्त्व् एनसः ॥ देवानाम् मन्वे अधि नो ब्रुवन्तु प्रेमां वाचं विश्वाम् अवन्तु विश्वे । आशून् हुवे सुयमान् ऊतये ते नो मुञ्चन्त्वेनसः ॥ यद् इदम् माभिशोचति पौरुषेयेण दैव्येन । स्तौमि विश्वान् देवान् नाथितो जोहवीमि ते नो मुञ्चन्त्व् एनसः ॥ अनु नो ऽद्यानुमतिर
न्विदनुमते त्वम् । वैश्वानरो न ऊत्या पृष्ठो दिवि ये अप्रथेताम् अमितेभिर् ओजोभिर् ये प्रतिष्ठे अभवतां वसूनाम् । स्तौमि द्यावापृथिवी नाथितो जोहवीमि ते नो मुञ्चतम् अꣳहसः ॥ उर्वी रोदसी वरिवः कृणोतं क्षेत्रस्य पत्नी अधि नो ब्रूयातम् । स्तौमि द्यावापृथिवी नाथितो जोहवीमि ते नो मुञ्चतम् अꣳहसः ॥ यत् ते वयम् पुरुषत्रा यविष्ठाविद्वाꣳसश् चकृमा कच्चना
ऽऽगः । कृधी स्व् अस्माꣳ अदितेर् अनागा व्य् एनाꣳसि शिश्रथो विष्वग् अग्ने ॥ यथा ह तद् वसवो गौर्यं चित् पदि षिताम् अमुञ्चता यजत्राः । एवा त्वम् अस्मत् प्र मुञ्चा व्य् अꣳहः प्रातार्य् अग्ने प्रतरां न आयुः ॥
agner manve prathamasya pracetaso yam pāñcajanyam bahavaḥ samindhate | viśvasyāṃ viśi praviviśivām̐sam īmahe sa no muñcatv am̐hasaḥ || yasyedam prāṇan nimiṣad yad ejati yasya jātaṃ janamānaṃ ca kevalam | staumy agniṃ nāthito johavīmi sa no muñcatv am̐hasaḥ || indrasya manve prathamasya pracetaso vṛtraghna stomā upa mām upāguḥ | yo dāśuṣaḥ sukṛto havam upa gantā
sa no muñcatv am̐hasaḥ || yaḥ saṃgrāmaṃ nayati saṃ vaśī yudhe yaḥ puṣṭāni sam̐sṛjati trayāṇi | staumīndraṃ nāthito johavīmi sa no muñcatv am̐hasaḥ || manve vām mitrāvaruṇā tasya vittam̐ satyaujasā dṛm̐haṇā yaṃ nudethe | yā rājānam̐ sarathaṃ yātha ugrā tā no muñcatam āgasaḥ || yo vām̐ ratha ṛjuraśmiḥ satyadharmā mithuś carantam upayāti dūṣayan | staumi
mitrāvaruṇā nāthito johavīmi tau no muñcatam āgasaḥ || vāyoḥ savitur vidathāni manmahe yāv ātmanvad bibhṛto yau ca rakṣataḥ | yau viśvasya paribhū babhūvatus tau no muñcatam āgasaḥ || upa śreṣṭhā na āśiṣo devayor dharme asthiran | staumi vāyum̐ savitāraṃ nāthito johavīmi tau no muñcatam āgasaḥ || rathītamau rathīnām ahva ūtaye śubhaṃ gamiṣṭhau suyamebhir aśvaiḥ | yayo
rvāṃ devau deveṣv aniśitam ojas tau no muñcatam āgasaḥ || yad ayātaṃ vahatum̐ sūryāyās tricakreṇa sam̐sadam icchamānau | staumi devāv aśvinau nāthito johavīmi tau no muñcatam āgasaḥ || marutām manve adhi no bruvantu premāṃ vācaṃ viśvām avantu viśve | āśūn huve suyamān ūtaye te no muñcantv enasaḥ || tigmam āyudhaṃ vīḍitam̐ sahasvad divyam̐ śardhaḥ
pṛtanāsu jiṣṇu | staumi devān maruto nāthito johavīmi te no muñcantv enasaḥ || devānām manve adhi no bruvantu premāṃ vācaṃ viśvām avantu viśve | āśūn huve suyamān ūtaye te no muñcantvenasaḥ || yad idam mābhiśocati pauruṣeyeṇa daivyena | staumi viśvān devān nāthito johavīmi te no muñcantv enasaḥ || anu no 'dyānumatira
nvidanumate tvam | vaiśvānaro na ūtyā pṛṣṭho divi ye aprathetām amitebhir ojobhir ye pratiṣṭhe abhavatāṃ vasūnām | staumi dyāvāpṛthivī nāthito johavīmi te no muñcatam am̐hasaḥ || urvī rodasī varivaḥ kṛṇotaṃ kṣetrasya patnī adhi no brūyātam | staumi dyāvāpṛthivī nāthito johavīmi te no muñcatam am̐hasaḥ || yat te vayam puruṣatrā yaviṣṭhāvidvām̐saś cakṛmā kaccanā
''gaḥ | kṛdhī sv asmām̐ aditer anāgā vy enām̐si śiśratho viṣvag agne || yathā ha tad vasavo gauryaṃ cit padi ṣitām amuñcatā yajatrāḥ | evā tvam asmat pra muñcā vy am̐haḥ prātāry agne pratarāṃ na āyuḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.