प्राणो वा एष यद् उपाꣳशुः । यद् उपाꣳशुपात्रेण प्रथमश् चोत्तमश् च ग्रहौ गृह्येते प्राणम् एवानु प्रयन्ति प्राणम् अनूद्यन्ति प्रजापतिर् वा एष यद् आग्रयणः प्राण उपाꣳशुः पत्नीः प्रजाः प्र जनयन्ति यद् उपाꣳशुपात्रेण पात्नीवतम् आग्रयणाद् गृह्णाति प्रजानाम् प्रजननाय तस्मात् प्राणम् प्रजा अनु प्र जायन्ते देवा वा इतइतः पत्नीः सुवर्गम् लोकम् अजिगाꣳसन् ते सुवर्गं लोकं न प्राजानन् त एतम् पात्नीवतम् अपश्यन् तम् अगृह्णत ततो वै ते सुवर्गं लोकम् प्राजानन् यत् पात्नीवतो गृह्यते सुवर्गस्य लोकस्य प्रज्ञात्यै स सोमो नातिष्ठत स्त्रीभ्यो गृह्यमाणस् तं घृतं वज्रं कृत्वाऽघ्नन् तं निरिन्द्रियम् भूतम् अगृह्णन् तस्मात् स्त्रियो निरिन्द्रिया अदायादीर् अपि पापात् पुꣳस उपस्तितरम् वदन्ति यद् घृतेन पात्नीवतꣳ श्रीणाति वज्रेणैवैनं वशे कृत्वा गृह्णाति । उपयामगृहीतो ऽसीत्य् आह । इयं वा उपयामस् तस्माद् इमाम् प्रजा अनु प्र जायन्ते बृहस्पतिसुतस्य त इत्य् आह ब्रह्म वै देवानाम् बृहस्पतिः । ब्रह्मणैवास्मै प्रजाः प्र जनयति । इन्दो इत्य् आह रेतो वा इन्दुः । रेत एव तद् दधाति । इन्द्रियाव इति आह प्रजा वा इन्द्रियम् प्रजा एवास्मै प्र जनयति । अग्ना3 इत्य् आह । अग्निर् वै रेतोधाः पत्नीव इत्य् आह मिथुनत्वाय सजूर् देवेन त्वष्ट्रा सोमम् पिबेत्य् आह त्वष्टा वै पशूनाम् मिथुनानाꣳ रूपकृत् । रूपम् एव पशुषु दधाति देवा वै त्वष्टारम् अजिघाꣳसन् । स पत्नीः प्रापद्यत तं न प्रति प्रायच्छन् तस्माद् अपि वध्यम् प्रपन्नं न प्रति प्र यच्छन्ति तस्मात् पात्नीवते त्वष्ट्रे ऽपि गृह्यते न सादयति । असन्नाद् धि प्रजाः प्रजायन्ते नानु वषट् करोति यद् अनुवषट्कुर्याद् रुद्रम् प्रजा अन्ववसृजेत् । यन् नानुवषट्कुर्याद् अशान्तम् अग्नीत् सोमम् भक्षयेत् । उपाꣳश्व् अनु वषट् करोति न रुद्रम् प्रजा अन्ववसृजति शान्तम् अग्नीत् सोमम् भक्षयति । अग्नीन् नेष्टुर् उपस्थम् आ सीद ॥ नेष्टः पत्नीम् उदानयेत्य् आह । अग्नीद् एव नेष्टरि रेतो दधाति नेष्टा पत्नियाम् उद्गात्रा सं ख्यापयति प्रजापतिर् वा एष यद् उद्गाता प्रजानाम् प्रजननाय । अप उप प्र वर्तयति रेत एव तत् सिञ्चति । ऊरुणोप प्र वर्तयति । ऊरुणा हि रेतः सिच्यते नग्नंक्रियोरुम् उप प्र वर्तयति यदा हि नग्न ऊरुर् भवत्य् अथ मिथुनी भवतः । अथ रेतः सिच्यते । अथ प्रजाः प्र जायन्ते ॥
prāṇo vā eṣa yad upām̐śuḥ | yad upām̐śupātreṇa prathamaś cottamaś ca grahau gṛhyete prāṇam evānu prayanti prāṇam anūdyanti prajāpatir vā eṣa yad āgrayaṇaḥ prāṇa upām̐śuḥ patnīḥ prajāḥ pra janayanti yad upām̐śupātreṇa pātnīvatam āgrayaṇād gṛhṇāti prajānām prajananāya tasmāt prāṇam prajā anu pra jāyante devā vā itaitaḥ patnīḥ suvargam lokam ajigām̐san te suvargaṃ lokaṃ na prājānan ta etam pātnīvatam apaśyan tam agṛhṇata tato vai te suvargaṃ lokam prājānan yat pātnīvato gṛhyate suvargasya lokasya prajñātyai sa somo nātiṣṭhata strībhyo gṛhyamāṇas taṃ ghṛtaṃ vajraṃ kṛtvā'ghnan taṃ nirindriyam bhūtam agṛhṇan tasmāt striyo nirindriyā adāyādīr api pāpāt pum̐sa upastitaram vadanti yad ghṛtena pātnīvatam̐ śrīṇāti vajreṇaivainaṃ vaśe kṛtvā gṛhṇāti | upayāmagṛhīto 'sīty āha | iyaṃ vā upayāmas tasmād imām prajā anu pra jāyante bṛhaspatisutasya ta ity āha brahma vai devānām bṛhaspatiḥ | brahmaṇaivāsmai prajāḥ pra janayati | indo ity āha reto vā induḥ | reta eva tad dadhāti | indriyāva iti āha prajā vā indriyam prajā evāsmai pra janayati | agnā3 ity āha | agnir vai retodhāḥ patnīva ity āha mithunatvāya sajūr devena tvaṣṭrā somam pibety āha tvaṣṭā vai paśūnām mithunānām̐ rūpakṛt | rūpam eva paśuṣu dadhāti devā vai tvaṣṭāram ajighām̐san | sa patnīḥ prāpadyata taṃ na prati prāyacchan tasmād api vadhyam prapannaṃ na prati pra yacchanti tasmāt pātnīvate tvaṣṭre 'pi gṛhyate na sādayati | asannād dhi prajāḥ prajāyante nānu vaṣaṭ karoti yad anuvaṣaṭkuryād rudram prajā anvavasṛjet | yan nānuvaṣaṭkuryād aśāntam agnīt somam bhakṣayet | upām̐śv anu vaṣaṭ karoti na rudram prajā anvavasṛjati śāntam agnīt somam bhakṣayati | agnīn neṣṭur upastham ā sīda || neṣṭaḥ patnīm udānayety āha | agnīd eva neṣṭari reto dadhāti neṣṭā patniyām udgātrā saṃ khyāpayati prajāpatir vā eṣa yad udgātā prajānām prajananāya | apa upa pra vartayati reta eva tat siñcati | ūruṇopa pra vartayati | ūruṇā hi retaḥ sicyate nagnaṃkriyorum upa pra vartayati yadā hi nagna ūrur bhavaty atha mithunī bhavataḥ | atha retaḥ sicyate | atha prajāḥ pra jāyante ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.