प्रजननं ज्योतिर् अग्निर् देवतानां ज्योतिर् विराट् छन्दसां ज्योतिः । विराड् वाचो ऽग्नौ सं तिष्ठते विराजम् अभि सम् पद्यते तस्मात् तज् ज्योतिर् उच्यते द्वौ स्तोमौ प्रातःसवनं वहतो यथा प्राणश् चापानश् च द्वौ माध्यंदिनꣳ सवनं यथा चक्षुश् च श्रोत्रं च द्वौ तृतीयसवनं यथा वाक् च प्रतिष्ठा च पुरुषसम्मितो वा एष यज्ञो ऽस्थूरिः । यं कामं कामयते तम् एतेनाभ्य् अश्नुते सर्वꣳ ह्य् अस्थुरिणाभ्यश्नुते । अग्निष्टोमेन वै प्रजापतिः प्रजा असृजत ता अग्निष्टोमेनैव पर्य् अगृह्णात् तासाम् परिगृहीतानाम् अश्वतरो ऽत्यप्रवत तस्यानुहाय रेत आदत्त तद् गर्दभे न्यमार्ट् तासाम् परिगृहीतानाम् अश्वतरो ऽत्यप्रवत तस्यानुहाय रेत आदत्त तद् गर्दभे न्यमार्ट् तस्माद् गर्दभो द्विरेताः । अथो आहुः । वडबायां न्य् अमार्ड् इति तस्माद् वडबा द्विरेताः । अथो आहुः । ओषधीषु न्य् अमार्ड् इति तस्माद् ओषधयो ऽनभ्यक्ता रेभन्ति । अथो आहुः प्रजासु न्य् अमार्ड् इति तस्माद् यमौ जायेते तस्माद् अश्वतरो न प्र जायत आत्तरेता हि तस्माद् बर्हिष्य् अनवक्लृप्तः सर्ववेदसे वा सहस्रे वावक्लृप्तः । अति ह्य् अप्रवत य एवं विद्वान् अग्निष्टोमेन यजते प्राजाताः प्रजा जनयति परि प्रजाता गृह्णाति तस्माद् आहुः । ज्येष्ठयज्ञ इति ॥ प्रजापतिर् वाव ज्येष्ठः स ह्य् एतेनाग्रे ऽयजत प्रजापतिर् अकामयत प्र जायेयेति स मुखतस् त्रिवृतं निर् अमिमीत तम् अग्निर् देवतान्व् असृज्यत गायत्री छन्दो रथंतरꣳ साम ब्राह्मणो मनुष्याणाम् अजः पशूनाम् । तस्मात् ते मुख्याः । मुखतो ह्य् असृज्यन्त । उरसो बाहुभ्याम् पञ्चदशं निर् अमिमीत तम् इन्द्रो देवतान्व् असृज्यत त्रिष्टुप् छन्दो बृहत् साम राजन्यो मनुष्याणाम् अविः पशूनाम् । तस्मात् ते वीर्यावन्तः । वीर्याद् ध्य् असृज्यन्त मध्यतः सप्तदशं निर् अमिमीत तं विश्वे देवा देवता अन्व् असृज्यन्त जगती छन्दो वैरूपꣳ साम वैश्यो मनुष्याणां गावः पशूनाम् । तस्मात् त आद्याः । अन्नधानाद् ध्य् असृज्यन्त तस्माद् भूयाꣳसो ऽन्येभ्यः । भूयिष्ठा हि देवता अन्व् असृज्यन्त पत्त एकविꣳशं निर् अमिमीत तम् अनुष्टुप् छन्दः अन्व् असृज्यत वैराजꣳ साम शूद्रो मनुष्याणाम् अश्वः पशूनाम् । तस्मात् तौ भूतसंक्रामिणाव् अश्वश् च शूद्रश् च तस्माच् छूद्रो यज्ञे ऽनवक्लृप्तः । न हि देवता अन्व् असृज्यत तस्मात् पादाव् उप जीवतः पत्तो ह्य् असृज्येताम् प्राणा वै त्रिवृत् । अर्धमासाः पञ्चदशः प्रजापतिः सप्तदशस् त्रय इमे लोकाः । असाव् आदित्य एकविꣳशः । एतस्मिन् वा एते श्रिता एतस्मिन् प्रतिष्ठिताः । य एवं वेदैतस्मिन्न् एव श्रयत एतस्मिन् प्रति तिष्ठति ॥
prajananaṃ jyotir agnir devatānāṃ jyotir virāṭ chandasāṃ jyotiḥ | virāḍ vāco 'gnau saṃ tiṣṭhate virājam abhi sam padyate tasmāt taj jyotir ucyate dvau stomau prātaḥsavanaṃ vahato yathā prāṇaś cāpānaś ca dvau mādhyaṃdinam̐ savanaṃ yathā cakṣuś ca śrotraṃ ca dvau tṛtīyasavanaṃ yathā vāk ca pratiṣṭhā ca puruṣasammito vā eṣa yajño 'sthūriḥ | yaṃ kāmaṃ kāmayate tam etenābhy aśnute sarvam̐ hy asthuriṇābhyaśnute | agniṣṭomena vai prajāpatiḥ prajā asṛjata tā agniṣṭomenaiva pary agṛhṇāt tāsām parigṛhītānām aśvataro 'tyapravata tasyānuhāya reta ādatta tad gardabhe nyamārṭ tāsām parigṛhītānām aśvataro 'tyapravata tasyānuhāya reta ādatta tad gardabhe nyamārṭ tasmād gardabho dviretāḥ | atho āhuḥ | vaḍabāyāṃ ny amārḍ iti tasmād vaḍabā dviretāḥ | atho āhuḥ | oṣadhīṣu ny amārḍ iti tasmād oṣadhayo 'nabhyaktā rebhanti | atho āhuḥ prajāsu ny amārḍ iti tasmād yamau jāyete tasmād aśvataro na pra jāyata āttaretā hi tasmād barhiṣy anavaklṛptaḥ sarvavedase vā sahasre vāvaklṛptaḥ | ati hy apravata ya evaṃ vidvān agniṣṭomena yajate prājātāḥ prajā janayati pari prajātā gṛhṇāti tasmād āhuḥ | jyeṣṭhayajña iti || prajāpatir vāva jyeṣṭhaḥ sa hy etenāgre 'yajata prajāpatir akāmayata pra jāyeyeti sa mukhatas trivṛtaṃ nir amimīta tam agnir devatānv asṛjyata gāyatrī chando rathaṃtaram̐ sāma brāhmaṇo manuṣyāṇām ajaḥ paśūnām | tasmāt te mukhyāḥ | mukhato hy asṛjyanta | uraso bāhubhyām pañcadaśaṃ nir amimīta tam indro devatānv asṛjyata triṣṭup chando bṛhat sāma rājanyo manuṣyāṇām aviḥ paśūnām | tasmāt te vīryāvantaḥ | vīryād dhy asṛjyanta madhyataḥ saptadaśaṃ nir amimīta taṃ viśve devā devatā anv asṛjyanta jagatī chando vairūpam̐ sāma vaiśyo manuṣyāṇāṃ gāvaḥ paśūnām | tasmāt ta ādyāḥ | annadhānād dhy asṛjyanta tasmād bhūyām̐so 'nyebhyaḥ | bhūyiṣṭhā hi devatā anv asṛjyanta patta ekavim̐śaṃ nir amimīta tam anuṣṭup chandaḥ anv asṛjyata vairājam̐ sāma śūdro manuṣyāṇām aśvaḥ paśūnām | tasmāt tau bhūtasaṃkrāmiṇāv aśvaś ca śūdraś ca tasmāc chūdro yajñe 'navaklṛptaḥ | na hi devatā anv asṛjyata tasmāt pādāv upa jīvataḥ patto hy asṛjyetām prāṇā vai trivṛt | ardhamāsāḥ pañcadaśaḥ prajāpatiḥ saptadaśas traya ime lokāḥ | asāv āditya ekavim̐śaḥ | etasmin vā ete śritā etasmin pratiṣṭhitāḥ | ya evaṃ vedaitasminn eva śrayata etasmin prati tiṣṭhati ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.