Library·Taittirīya Upaniṣad·3·3.7

Taittirīya Upaniṣad 3.7

TU 3.7

अन्नं न निन्द्यात् । तद्व्रतम् । प्राणो वा अन्नम् । शरीरमन्नादम् । प्राणे शरीरं प्रतिष्ठितम् । शरीरे प्राणः प्रतिष्ठितः । तदेतदन्नमन्ने प्रतिष्ठितम् । स य एतदन्नमन्ने प्रतिष्ठितं वेद प्रतितिष्ठति । अन्नवानन्नादो भवति । महान्भवति प्रजया पशुभिर्ब्रह्मवर्चसेन महान् कीर्त्या ॥ १ ॥ किं च, अन्नेन द्वारभूतेन ब्राह्म विज्ञातं यस्मात्, तस्मात् गुरुमिव अन्नं न निन्द्यात्; तत् अस्य एवं ब्राह्मविदो व्रतम् उपदिश्यते। व्रतोपदेशो अन्नस्तुतये, स्तुतिभाक्त्वं च अन्नत्य ब्राहृोपलब्ध्युपायत्वात्। प्राणो वा अन्नम्, शरीरान्तर्भावात्प्राणस्य। यत् यस्यान्तः प्रतिष्ठितं भवति, तत्तस्यान्नं भवती ति। शरीरे च प्राणः प्रतिष्ठितः, तस्मात् प्राणोऽन्नं शरीरमन्नादम्। तथा शरीरमप्यन्नं प्राणोऽन्नादः। कस्मात् प्राणे शरीरं प्रतिष्ठितम्? तन्निमित्तत्वाच्छरीरस्थितेः। तस्मात् तदेतत् उभयं शरीरं प्राणश्च अन्नमन्नादश्च। येनान्योन्यस्मिन्प्रतिष्ठितं तेनान्नम्; येनान्योन्यस्य प्रतिष्ठा तेनान्नादः। तस्मात् प्राणः शरीरं च उभयमन्नमन्नादं च। स य एवम् एतदन्नमन्ने प्रतिष्ठितं वेद प्रतितिष्ठति अन्नान्नादात्मनैव। किं च, अन्नवानन्नादो भवतीत्यादि पूर्ववत्।। इति सप्तमानुवाकभाष्यम्।।

annaṃ na nindyāt | tadvratam | prāṇo vā annam | śarīramannādam | prāṇe śarīraṃ pratiṣṭhitam | śarīre prāṇaḥ pratiṣṭhitaḥ | tadetadannamanne pratiṣṭhitam | sa ya etadannamanne pratiṣṭhitaṃ veda pratitiṣṭhati | annavānannādo bhavati | mahānbhavati prajayā paśubhirbrahmavarcasena mahān kīrtyā || 1 || kiṃ ca, annena dvārabhūtena brāhma vijñātaṃ yasmāt, tasmāt gurumiva annaṃ na nindyāt; tat asya evaṃ brāhmavido vratam upadiśyate| vratopadeśo annastutaye, stutibhāktvaṃ ca annatya brāhṛopalabdhyupāyatvāt| prāṇo vā annam, śarīrāntarbhāvātprāṇasya| yat yasyāntaḥ pratiṣṭhitaṃ bhavati, tattasyānnaṃ bhavatī ti| śarīre ca prāṇaḥ pratiṣṭhitaḥ, tasmāt prāṇo'nnaṃ śarīramannādam| tathā śarīramapyannaṃ prāṇo'nnādaḥ| kasmāt prāṇe śarīraṃ pratiṣṭhitam? tannimittatvāccharīrasthiteḥ| tasmāt tadetat ubhayaṃ śarīraṃ prāṇaśca annamannādaśca| yenānyonyasminpratiṣṭhitaṃ tenānnam; yenānyonyasya pratiṣṭhā tenānnādaḥ| tasmāt prāṇaḥ śarīraṃ ca ubhayamannamannādaṃ ca| sa ya evam etadannamanne pratiṣṭhitaṃ veda pratitiṣṭhati annānnādātmanaiva| kiṃ ca, annavānannādo bhavatītyādi pūrvavat|| iti saptamānuvākabhāṣyam||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/TU/3.7

Cite as: Taittirīya Upaniṣad 3.7, in HREEM (hreem.cc/library/TU/3.7), after Sanskrit Wikisource: तैत्तिरीयोपनिषदत् (3 pages; revision ids 415078, 417713, 404064, full list in….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: तैत्तिरीयोपनिषदत् (3 pages; revision ids 415078, 417713, 404064, full list in content/corpus/wikisource cache) — Vallīs numbered śikṣā 1, brahmānanda 2, bhṛgu 3; units are anuvākas in the order of the page's headings (vallī.anuvāka).

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text