Library·Tattvopaplavasiṃha·4·4.17

Tattvopaplavasiṃha 4.17

Tatt 4.17

अथास्पष्टाकारा प्रतीतिः कल्पना, अस्पष्टता का? किम् अविज्ञानात्मकत्वम् आहो स्वलक्षणाजन्यत्वम् अथ प्रतीयमानार्थाजन्यत्वं प्रतीयमानासत्यता वा स्वलकणाप्रतिभासिता वा? तद् यद्य् अविज्ञानात्मकत्वम् अस्पष्टता, तद् अयुक्तं, प्रतीतिर् इहास्पष्टाकारा गीयते, सा कथम् अविज्ञानात्मिका भवितुम् अर्हति? अथ स्वलक्षणाजन्यतास्पष्टता, तदा ज्ञानाकस्मिकत्वप्रसङ्गः । अथ प्रतीयमानार्थाजन्यत्वं, तदा रागादिसंवेदनस्यास्पष्टता प्राप्नोति, रागादीनां स्वात्मसंवेदनोत्पादकत्वायोगात् । स्वात्मोत्पादकत्वं वस्तूनां न दृष्टपूर्वम् । तथा केशोण्डुकविज्ञानस्य प्रतीयमानकेशोण्डुकोत्पाद्यत्वं न विद्यते । तद् अपि स्पष्टाभम् उपजायते, न त्व् अस्पष्टाभं, न विकल्पानुबद्धस्य स्पष्टार्थप्रतिभासितेति वचनात् । अथ स्वलक्षणाप्रतिभासित्वम् अथास्पष्टाकारा प्रतीतिः कल्पना, अस्पष्टता का? किम् अविज्ञानात्मकत्वम् आहो स्वलक्षणाजन्यत्वम् अथ प्रतीयमानार्थाजन्यत्वं प्रतीयमानासत्यता वा स्वलकणाप्रतिभासिता वा? तद् यद्य् अविज्ञानात्मकत्वम् अस्पष्टता, तद् अयुक्तं, प्रतीतिर् इहास्पष्टाकारा गीयते, सा कथम् अविज्ञानात्मिका भवितुम् अर्हति? अथ स्वलक्षणाजन्यतास्पष्टता, तदा ज्ञानाकस्मिकत्वप्रसङ्गः । अथ प्रतीयमानार्थाजन्यत्वं, तदा रागादिसंवेदनस्यास्पष्टता प्राप्नोति, रागादीनां स्वात्मसंवेदनोत्पादकत्वायोगात् । स्वात्मोत्पादकत्वं वस्तूनां न दृष्टपूर्वम् । तथा केशोण्डुकविज्ञानस्य प्रतीयमानकेशोण्डुकोत्पाद्यत्वं न विद्यते । तद् अपि स्प३ष्टाभम् उपजायते, न त्व् अस्पष्टाभं, न विकल्पानुबद्धस्य स्पष्टार्थप्रतिभासितेति वचनात् । अथ स्वलक्षणाप्रतिभासित्वम्

athāspaṣṭākārā pratītiḥ kalpanā, aspaṣṭatā kā? kim avijñānātmakatvam āho svalakṣaṇājanyatvam atha pratīyamānārthājanyatvaṃ pratīyamānāsatyatā vā svalakaṇāpratibhāsitā vā? tad yady avijñānātmakatvam aspaṣṭatā, tad ayuktaṃ, pratītir ihāspaṣṭākārā gīyate, sā katham avijñānātmikā bhavitum arhati? atha svalakṣaṇājanyatāspaṣṭatā, tadā jñānākasmikatvaprasaṅgaḥ / atha pratīyamānārthājanyatvaṃ, tadā rāgādisaṃvedanasyāspaṣṭatā prāpnoti, rāgādīnāṃ svātmasaṃvedanotpādakatvāyogāt / svātmotpādakatvaṃ vastūnāṃ na dṛṣṭapūrvam / tathā keśoṇḍukavijñānasya pratīyamānakeśoṇḍukotpādyatvaṃ na vidyate / tad api spaṣṭābham upajāyate, na tv aspaṣṭābhaṃ, na vikalpānubaddhasya spaṣṭārthapratibhāsiteti vacanāt / atha svalakṣaṇāpratibhāsitvam athāspaṣṭākārā pratītiḥ kalpanā, aspaṣṭatā kā? kim avijñānātmakatvam āho svalakṣaṇājanyatvam atha pratīyamānārthājanyatvaṃ pratīyamānāsatyatā vā svalakaṇāpratibhāsitā vā? tad yady avijñānātmakatvam aspaṣṭatā, tad ayuktaṃ, pratītir ihāspaṣṭākārā gīyate, sā katham avijñānātmikā bhavitum arhati? atha svalakṣaṇājanyatāspaṣṭatā, tadā jñānākasmikatvaprasaṅgaḥ / atha pratīyamānārthājanyatvaṃ, tadā rāgādisaṃvedanasyāspaṣṭatā prāpnoti, rāgādīnāṃ svātmasaṃvedanotpādakatvāyogāt / svātmotpādakatvaṃ vastūnāṃ na dṛṣṭapūrvam / tathā keśoṇḍukavijñānasya pratīyamānakeśoṇḍukotpādyatvaṃ na vidyate / tad api spa3ṣṭābham upajāyate, na tv aspaṣṭābhaṃ, na vikalpānubaddhasya spaṣṭārthapratibhāsiteti vacanāt / atha svalakṣaṇāpratibhāsitvam

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Tatt/4.17

Cite as: Tattvopaplavasiṃha 4.17, in HREEM (hreem.cc/library/Tatt/4.17), after GRETIL, Sukhalalji Sanghavi and R.C.

Edition, numbering and licence

GRETIL tei/sa_jayarAzi-tattvopaplavasiMha.xml — Sukhalalji Sanghavi and R.C. Parikh, Baroda 1940.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text