Library·Samkara: Upadesasahasri·1·1.16
पार्थिवः कठिनो धातुर् द्रवो देहे स्मृतो ऽम्मयः । पक्तिचेष्टावकाशाः स्युर् वह्निवाय्वम्बरोद्भवाः
pārthivaḥ kaṭhino dhātur dravo dehe smṛto 'mmayaḥ / pakticeṣṭāvakāśāḥ syur vahnivāyvambarodbhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घ्राणादीनि तदर्थाश् च पृथिव्यादिगुणाः क्रमात् । रूपालोकवद् इष्टं हि सजातीयार्थम् इन्द्रियम्
ghrāṇādīni tadarthāś ca pṛthivyādiguṇāḥ kramāt / rūpālokavad iṣṭaṃ hi sajātīyārtham indriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्ध्यर्थान्य् आहुर् एतानि वाक्पाण्यादीनि कर्मणे । तद्विकल्पार्थम् अन्तस्थं मन एकादशं भवेत्
buddhyarthāny āhur etāni vākpāṇyādīni karmaṇe / tadvikalpārtham antasthaṃ mana ekādaśaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्चयार्था भवेद् बुद्धिस् तां सर्वार्थानुभाविनीम् । ज्ञातात्मोक्तः स्वरूपेण ज्योतिषा व्यञ्जयन् सदा
niścayārthā bhaved buddhis tāṃ sarvārthānubhāvinīm / jñātātmoktaḥ svarūpeṇa jyotiṣā vyañjayan sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यञ्जकस् तु यथालोको व्यङ्ग्यस्याकारतां गतः । व्यतिकीर्णो ऽप्य् असंकीर्णस् तद्वज् ज्ञः प्रत्ययैः सदा
vyañjakas tu yathāloko vyaṅgyasyākāratāṃ gataḥ / vyatikīrṇo 'py asaṃkīrṇas tadvaj jñaḥ pratyayaiḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितो दीपो यथायत्नः प्राप्तं सर्वं प्रकाशयेत् । शब्दाद्याकारबुद्धीर् ज्ञः प्राप्तास् तद्वत् प्रपश्यति
sthito dīpo yathāyatnaḥ prāptaṃ sarvaṃ prakāśayet / śabdādyākārabuddhīr jñaḥ prāptās tadvat prapaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरेन्द्रियसंघात आत्मत्वेन गतां धियम् । नित्यात्मज्योतिषा दीप्तां विशिंषन्ति सुखादयः
śarīrendriyasaṃghāta ātmatvena gatāṃ dhiyam / nityātmajyotiṣā dīptāṃ viśiṃṣanti sukhādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरोदुःखादिनात्मानं दुःख्य् अस्मीति हि पश्यति । द्रष्टान्यो दुःखिनो दृश्याद् द्रष्टृत्वच् च न दुःख्य् असौ
śiroduḥkhādinātmānaṃ duḥkhy asmīti hi paśyati / draṣṭānyo duḥkhino dṛśyād draṣṭṛtvac ca na duḥkhy asau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखी स्याद् दुःख्यहंमानाद् दुःखिनो दर्शनान् न वा । संहते ऽङ्गादिभिर् द्रष्टा दुःखी दुःखस्य नैव सः
duḥkhī syād duḥkhyahaṃmānād duḥkhino darśanān na vā / saṃhate 'ṅgādibhir draṣṭā duḥkhī duḥkhasya naiva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुर्वत् कर्मकर्तृत्वं स्याच् चेन् नानेकम् एव तत् । संहतं च ततो नात्मा द्रष्टृत्वात् कर्मतां व्रजेत्
cakṣurvat karmakartṛtvaṃ syāc cen nānekam eva tat / saṃhataṃ ca tato nātmā draṣṭṛtvāt karmatāṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानयत्नाद्यनेकत्वम् आत्मनो ऽपि मतं यदि । नैकज्ञानगुणत्वात् तु ज्योतिर्वत् तस्य कर्मता
jñānayatnādyanekatvam ātmano 'pi mataṃ yadi / naikajñānaguṇatvāt tu jyotirvat tasya karmatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्योतिषो द्योतकत्वे ऽपि यद्वन् नात्मप्रकाशनम् । भेदे ऽप्य् एवं समत्वाज् ज्ञ आत्मानं नैव पश्यति
jyotiṣo dyotakatve 'pi yadvan nātmaprakāśanam / bhede 'py evaṃ samatvāj jña ātmānaṃ naiva paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्धर्मा यः पदार्थो न तस्यैवेयात् स कर्मताम् । न ह्य् आत्मानं दहत्य् अग्निस् तथा नैव प्रकाशयेत्
yaddharmā yaḥ padārtho na tasyaiveyāt sa karmatām / na hy ātmānaṃ dahaty agnis tathā naiva prakāśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेनैवात्मनात्मनो ग्रहो बुद्धेर् निराकृतः । अंशो ऽप्य् एवं समत्वाद् धि निर्भेदत्वान् न युज्यते
etenaivātmanātmano graho buddher nirākṛtaḥ / aṃśo 'py evaṃ samatvād dhi nirbhedatvān na yujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शून्यतापि न युक्तैवं बुद्धेर् अन्येन दृश्यता । उक्तातो घटवत् तस्याः प्राक् सिद्धेश् च विकल्पतः
śūnyatāpi na yuktaivaṃ buddher anyena dṛśyatā / uktāto ghaṭavat tasyāḥ prāk siddheś ca vikalpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविकल्पं तद् अस्त्य् एव यत् पूर्वं स्याद् विकल्पतः । विकल्पोत्पत्तिहेतुत्वाद् यद्य् अस्यैव च कारणम्
avikalpaṃ tad asty eva yat pūrvaṃ syād vikalpataḥ / vikalpotpattihetutvād yady asyaiva ca kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानं कल्पनामूलं संसारस्य नियामकम् । हित्वात्मानं परं ब्रह्म विद्यान् मुक्तं सदाभयम्
ajñānaṃ kalpanāmūlaṃ saṃsārasya niyāmakam / hitvātmānaṃ paraṃ brahma vidyān muktaṃ sadābhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाग्रत्स्वप्नौ तयोर् बीजं सुषुप्ताख्यं तमोमयम् । अन्योन्यस्मिन्न् असत्त्वाच् च नास्तीत्य् एतत् त्रयं त्यजेत्
jāgratsvapnau tayor bījaṃ suṣuptākhyaṃ tamomayam / anyonyasminn asattvāc ca nāstīty etat trayaṃ tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मबुद्धिमनश्चक्षुरालोकार्थादिसंकरात् भ्रान्तिः स्याद् आत्मकर्मेति क्रियाणां संनिपाततः
ātmabuddhimanaścakṣurālokārthādisaṃkarāt bhrāntiḥ syād ātmakarmeti kriyāṇāṃ saṃnipātataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमीलोन्मीलने स्थाने वायव्ये ते न चक्षुषः । प्रकाशत्वान् मनस्य् एवं बुद्धौ न स्तः प्रकाशतः
nimīlonmīlane sthāne vāyavye te na cakṣuṣaḥ / prakāśatvān manasy evaṃ buddhau na staḥ prakāśataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संकल्पाध्यवसायौ तु मनोबुद्ध्योर् यथाक्रमात् । नेतरेतरधर्मत्वं सर्वं चात्मनि कल्पितम्
saṃkalpādhyavasāyau tu manobuddhyor yathākramāt / netaretaradharmatvaṃ sarvaṃ cātmani kalpitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानावच्छेददृष्टिः स्याद् इन्द्रियाणां तदात्मताम् । गता धीस् तं हि पश्यञ् ज्ञो देहमात्र इवेक्ष्यते
sthānāvacchedadṛṣṭiḥ syād indriyāṇāṃ tadātmatām / gatā dhīs taṃ hi paśyañ jño dehamātra ivekṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणिकं हि तद् अत्यर्थं धर्ममात्रं निरन्तरम् । सादृश्याद् दीपवत् तद्धीस् तच्छान्तिः पुरुषार्थता
kṣaṇikaṃ hi tad atyarthaṃ dharmamātraṃ nirantaram / sādṛśyād dīpavat taddhīs tacchāntiḥ puruṣārthatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाकारान्यावभासं च येषां रूपादि विद्यते । येषां नास्ति ततश् चान्यत् पूर्वासंगतिर् उच्यते
svākārānyāvabhāsaṃ ca yeṣāṃ rūpādi vidyate / yeṣāṃ nāsti tataś cānyat pūrvāsaṃgatir ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्याकारत्वतो ज्ञप्तेः स्मृत्यभावः सदा क्षणात् । क्षणिकत्वाच् च संस्कारं नैवाधत्ते क्वचित् तु धिः
bāhyākāratvato jñapteḥ smṛtyabhāvaḥ sadā kṣaṇāt / kṣaṇikatvāc ca saṃskāraṃ naivādhatte kvacit tu dhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आधारस्याप्य् असत्त्वाच् च तुल्यतानिर्निमित्ततः । स्थाने वा क्षणिकत्वस्य हानं स्यान् न तद् इष्यते
ādhārasyāpy asattvāc ca tulyatānirnimittataḥ / sthāne vā kṣaṇikatvasya hānaṃ syān na tad iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शान्तेश् चायत्नसिद्धत्वात् साधनोक्तिर् अनर्थिका । एकैकस्मिन् समाप्तत्वाच् छान्तेर् अन्यानपेक्षता
śānteś cāyatnasiddhatvāt sādhanoktir anarthikā / ekaikasmin samāptatvāc chānter anyānapekṣatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपेक्षा यदि भिन्ने ऽपि परसंतान इष्यताम् । सर्वार्थे क्षणिके कस्मिंस् तथाप्य् अन्यानपेक्षता
apekṣā yadi bhinne 'pi parasaṃtāna iṣyatām / sarvārthe kṣaṇike kasmiṃs tathāpy anyānapekṣatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुल्यकालसमुद्भूताव् इतरेतरयोगिनौ । योगाच् च संस्कृतो यस् तु सो ऽन्यं हीक्षितुम् अर्हति
tulyakālasamudbhūtāv itaretarayoginau / yogāc ca saṃskṛto yas tu so 'nyaṃ hīkṣitum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृषाध्यासस् तु यत्र स्यात् तन्नाशस् तत्र नो मतः । सर्वनाशो भवेद् यस्य मोक्षः कस्य फलं वद
mṛṣādhyāsas tu yatra syāt tannāśas tatra no mataḥ / sarvanāśo bhaved yasya mokṣaḥ kasya phalaṃ vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति तावत् स्वयं नाम ज्ञानं वात्मान्यद् एव वा । भावाभावज्ञतस् तस्य नाभावस् त्व् अधिगम्यते
asti tāvat svayaṃ nāma jñānaṃ vātmānyad eva vā / bhāvābhāvajñatas tasya nābhāvas tv adhigamyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येनाधिगम्यते ऽभावस् तत् सत् स्यात् तन् न चेद् भवेत् । भावाभावानभिज्ञत्वं लोकस्य स्यान् न चेष्यते
yenādhigamyate 'bhāvas tat sat syāt tan na ced bhavet / bhāvābhāvānabhijñatvaṃ lokasya syān na ceṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद् असत् सदसच् चेति विकल्पात् प्राग् यद् इष्यते । तद् अद्वैतं समत्वात् तु नित्यं चान्यद् विकल्पितात्
sad asat sadasac ceti vikalpāt prāg yad iṣyate / tad advaitaṃ samatvāt tu nityaṃ cānyad vikalpitāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकल्पोद्भवतो ऽसत्त्वं स्वप्नदृश्यवद् इष्यताम् । द्वैतस्य प्राग् असत्त्वाच् च सदसत्त्वादिकल्पनात्
vikalpodbhavato 'sattvaṃ svapnadṛśyavad iṣyatām / dvaitasya prāg asattvāc ca sadasattvādikalpanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचारम्भणशास्त्राच् च विकाराणां ह्य् अभावता । मृत्योः स मृत्युम् इत्यादेर् मम मायेति च स्मृतेः
vācārambhaṇaśāstrāc ca vikārāṇāṃ hy abhāvatā / mṛtyoḥ sa mṛtyum ityāder mama māyeti ca smṛteḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशुद्धिश् चात एवास्य विकल्पाच् च विलक्षणात् । उपादेयो न हेयो ऽत आत्मा नान्यैर् अकल्पितः
viśuddhiś cāta evāsya vikalpāc ca vilakṣaṇāt / upādeyo na heyo 'ta ātmā nānyair akalpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रकाशो यथादित्ये नास्ति ज्योतिःस्वभावतः । नित्यबोधस्वरूपत्वान् नाज्ञानं तद्वद् आत्मनि
aprakāśo yathāditye nāsti jyotiḥsvabhāvataḥ / nityabodhasvarūpatvān nājñānaṃ tadvad ātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाविक्रियरूपत्वान् नावस्थान्तरम् आत्मनः । अवस्थान्तरवत्त्वे हि नाशो ऽस्य स्यान् न संशयः
tathāvikriyarūpatvān nāvasthāntaram ātmanaḥ / avasthāntaravattve hi nāśo 'sya syān na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोक्षो ऽवस्थान्तरं यस्य कृतकः स चलो ह्य् अतः । न संयोगो वियोगो वा मोक्षो युक्तः कथंचन
mokṣo 'vasthāntaraṃ yasya kṛtakaḥ sa calo hy ataḥ / na saṃyogo viyogo vā mokṣo yuktaḥ kathaṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संयोगस्याप्य् अनित्यत्वाद् वियोगस्य तथैव च । गमनागमने चैव स्वरूपं तु न हीयते
saṃyogasyāpy anityatvād viyogasya tathaiva ca / gamanāgamane caiva svarūpaṃ tu na hīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वरूपस्यानिमित्तत्वात् सनिमित्ता हि चापरे । अनुपात्तं स्वरूपं हि स्वेनात्यक्तं तथैव च
svarūpasyānimittatvāt sanimittā hi cāpare / anupāttaṃ svarūpaṃ hi svenātyaktaṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वरूपत्वान् न सर्वस्य त्यक्तुं शक्यो ह्य् अनन्यतः । गृहीतुं वा ततो नित्यो ऽविषयत्वापृथक्त्वतः
svarūpatvān na sarvasya tyaktuṃ śakyo hy ananyataḥ / gṛhītuṃ vā tato nityo 'viṣayatvāpṛthaktvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मार्थत्वाच् च सर्वस्य नित्य आत्मैव केवलः । त्यजेत् तस्मात् क्रियाः सर्वाः साधनैः सह मोक्षवित्
ātmārthatvāc ca sarvasya nitya ātmaiva kevalaḥ / tyajet tasmāt kriyāḥ sarvāḥ sādhanaiḥ saha mokṣavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मलाभः परो लाभ इति शास्त्रोपपत्तयः । अलाभो ऽन्यात्मलाभस् तु त्यजेत् तस्माद् अनात्मताम्
ātmalābhaḥ paro lābha iti śāstropapattayaḥ / alābho 'nyātmalābhas tu tyajet tasmād anātmatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणानां समभावस्य भ्रंशो न ह्य् उपपद्यते । अविद्यादेः प्रसुप्तत्वान् न चान्यो हेतुर् इष्यते
guṇānāṃ samabhāvasya bhraṃśo na hy upapadyate / avidyādeḥ prasuptatvān na cānyo hetur iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतरेतरहेतुत्वे प्रवृत्तिः स्यात् सदा न वा । नियमो न प्रवृत्तीनां गुणेष्व् आत्मनि वा भवेत्
itaretarahetutve pravṛttiḥ syāt sadā na vā / niyamo na pravṛttīnāṃ guṇeṣv ātmani vā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषो मुक्तबद्धानां तादर्थ्ये च न युज्यते । अर्थार्थिनोश् च संबन्धो नार्थी ज्ञो नेतरो ऽपि वा
viśeṣo muktabaddhānāṃ tādarthye ca na yujyate / arthārthinoś ca saṃbandho nārthī jño netaro 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रधानस्य च पारार्थ्यं पुरुषस्याविकारतः । न युक्तं सांख्यशास्त्रे ऽपि विकारे ऽपि न युज्यते
pradhānasya ca pārārthyaṃ puruṣasyāvikārataḥ / na yuktaṃ sāṃkhyaśāstre 'pi vikāre 'pi na yujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संबन्धानुपपत्तेश् च प्रकृतेः पुरुषस्य च । मिथो ऽयुक्तं तदर्थत्वं प्रधानस्याचितित्वतः
saṃbandhānupapatteś ca prakṛteḥ puruṣasya ca / mitho 'yuktaṃ tadarthatvaṃ pradhānasyācititvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रियोत्पत्तौ विनाशित्वं ज्ञानमात्रे च पूर्ववत् । निर्निमित्ते त्व् अनिर्मोक्षः प्रधानस्य प्रसज्यते
kriyotpattau vināśitvaṃ jñānamātre ca pūrvavat / nirnimitte tv anirmokṣaḥ pradhānasya prasajyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न प्रकाश्यं यथोष्णत्वं ज्ञानेनैवं सुखादयः । एकनीडत्वतो ऽग्राह्याः स्युः कणादादिवर्त्मनाम्
na prakāśyaṃ yathoṣṇatvaṃ jñānenaivaṃ sukhādayaḥ / ekanīḍatvato 'grāhyāḥ syuḥ kaṇādādivartmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगपच् चासमेतत्वात् सुखविज्ञानयोर् अपि । मनोयोगैकहेतुत्वाद् अग्राह्यत्वं सुखस्य च
yugapac cāsametatvāt sukhavijñānayor api / manoyogaikahetutvād agrāhyatvaṃ sukhasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथान्येषां च भिन्नत्वाद् युगपज्जन्म नेष्यते । गुणानां समवेतत्वं ज्ञानं चेन् न विशेषणात्
tathānyeṣāṃ ca bhinnatvād yugapajjanma neṣyate / guṇānāṃ samavetatvaṃ jñānaṃ cen na viśeṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानेनैव विशेष्यत्वाज् ज्ञानाप्यत्वं स्मृतेस् तथा । सुखं ज्ञातं मयेत्य् एवं तवाज्ञानात्मकत्वतः
jñānenaiva viśeṣyatvāj jñānāpyatvaṃ smṛtes tathā / sukhaṃ jñātaṃ mayety evaṃ tavājñānātmakatvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखादेर् नात्मधर्मत्वम् आत्मनस् ते ऽविकारतः । भेदाद् अन्यस्य कस्मान् न मनसो वाविशेषतः
sukhāder nātmadharmatvam ātmanas te 'vikārataḥ / bhedād anyasya kasmān na manaso vāviśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यान् मालापरिहार्या तु ज्ञानं चेज् ज्ञेयतां व्रजेत् । युगपद् वापि चोत्पत्तिर् अभ्युपेते ऽन्त इष्यते
syān mālāparihāryā tu jñānaṃ cej jñeyatāṃ vrajet / yugapad vāpi cotpattir abhyupete 'nta iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनवस्थान्तरत्वाच् च बन्धो नात्मनि विद्यते । नाशुद्धिश् चाप्य् असङ्गत्वाद् असङ्गो हीति च श्रुतेः
anavasthāntaratvāc ca bandho nātmani vidyate / nāśuddhiś cāpy asaṅgatvād asaṅgo hīti ca śruteḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूक्ष्मैकागोचरेभ्यश् च न लिप्यत इति श्रुतेः । एवं तर्हि न मोक्षो ऽस्ति बन्धाभावात् कथंचन
sūkṣmaikāgocarebhyaś ca na lipyata iti śruteḥ / evaṃ tarhi na mokṣo 'sti bandhābhāvāt kathaṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शास्त्रानर्थक्यम् एवं स्यान् न बुद्धेर् भ्रान्तिर् इष्यते । बन्धो मोक्षश् च तन्नाशः स यथोक्तो न चान्यथा
śāstrānarthakyam evaṃ syān na buddher bhrāntir iṣyate / bandho mokṣaś ca tannāśaḥ sa yathokto na cānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधात्मज्योतिषा दीप्ता बोधम् आत्मनि मन्यते । बुद्धिर् नान्यो ऽस्ति बोद्धेति सेयं भ्रान्तिर् हि धीगता
bodhātmajyotiṣā dīptā bodham ātmani manyate / buddhir nānyo 'sti boddheti seyaṃ bhrāntir hi dhīgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधस्यात्मस्वरूपत्वान् नित्यं तत्रोपचर्यते । अविवेको ऽप्य् अनाद्यो ऽयं संसारो नान्य इष्यते
bodhasyātmasvarūpatvān nityaṃ tatropacaryate / aviveko 'py anādyo 'yaṃ saṃsāro nānya iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोक्षस् तन्नाश एव स्यान् नान्यथानुपपत्तितः । येषां वस्त्वन्तरापत्तिर् मोक्षो नाशस् तु तैर् मतः
mokṣas tannāśa eva syān nānyathānupapattitaḥ / yeṣāṃ vastvantarāpattir mokṣo nāśas tu tair mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवस्थान्तरम् अप्य् एवम् अविकारान् न युज्यते । विकारे ऽवयवित्वं स्यात् ततो नाशो घटादिवत्
avasthāntaram apy evam avikārān na yujyate / vikāre 'vayavitvaṃ syāt tato nāśo ghaṭādivat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् भ्रान्तिर् अतो ऽन्या हि बन्धमोक्षादिकल्पनाः । सांख्यकाणादबौद्धानां मीमांसाहतकल्पनाः
tasmād bhrāntir ato 'nyā hi bandhamokṣādikalpanāḥ / sāṃkhyakāṇādabauddhānāṃ mīmāṃsāhatakalpanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शास्त्रयुक्तिविरोधात् ता नादर्तव्याः कदाचन । शक्यन्ते शतशो वक्तुं दोषास् तासां सहस्रशः
śāstrayuktivirodhāt tā nādartavyāḥ kadācana / śakyante śataśo vaktuṃ doṣās tāsāṃ sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि निन्दोपपत्तेश् च यान्य् अतो ऽन्यानि चेत्य् अतः । त्यक्त्वातो ह्य् अन्यशास्त्रोक्तीर् मतिं कुर्याद् दृढां बुधः
api nindopapatteś ca yāny ato 'nyāni cety ataḥ / tyaktvāto hy anyaśāstroktīr matiṃ kuryād dṛḍhāṃ budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्धाभक्ती पुरस्कृत्य हित्वा सर्वम् अनार्जवम् । वेदान्तस्यैव तत्त्वार्थे व्यासस्यापि मतौ तथा
śraddhābhaktī puraskṛtya hitvā sarvam anārjavam / vedāntasyaiva tattvārthe vyāsasyāpi matau tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वसाक्षिकं ज्ञानम् अतीव निर्मलं विकल्पनाभ्यो विपरीतम् अद्वयम् । अवाप्य सम्यग् यदि निश्चितो भवेन् निरन्वयो निर्वृतिम् एति शाश्वतीम्
svasākṣikaṃ jñānam atīva nirmalaṃ vikalpanābhyo viparītam advayam / avāpya samyag yadi niścito bhaven niranvayo nirvṛtim eti śāśvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं रहस्यं परमं परायणं व्यपेतदोषैर् अभिमानवर्जितैः । समीक्ष्य कार्या मतिर् आर्जवे सदा न तत्त्वदृक् स्वान्यमतिर् हि कश्चन
idaṃ rahasyaṃ paramaṃ parāyaṇaṃ vyapetadoṣair abhimānavarjitaiḥ / samīkṣya kāryā matir ārjave sadā na tattvadṛk svānyamatir hi kaścana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकजन्मान्तरसंचितैर् नरो विमुच्यते ऽज्ञाननिमित्तपातकैः । इदं विदित्वा परमं हि पावनं न लिप्यते व्योम इवेह कर्मभिः
anekajanmāntarasaṃcitair naro vimucyate 'jñānanimittapātakaiḥ / idaṃ viditvā paramaṃ hi pāvanaṃ na lipyate vyoma iveha karmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रशान्तचित्ताय जितेन्द्रियाय च प्रहीणदोषाय यथोक्तकारिणे । गुणान्वितायानुगताय सर्वदा प्रदेयम् एतत् सततं मुमुक्षवे
praśāntacittāya jitendriyāya ca prahīṇadoṣāya yathoktakāriṇe / guṇānvitāyānugatāya sarvadā pradeyam etat satataṃ mumukṣave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्य देहे न यथाभिमानिता परस्य तद्वत् परमार्थम् ईक्ष्य च । इदं हि विज्ञानम् अतीव निर्मलं संप्राप्य मुक्तो ऽथ भवेच् च सर्वतः
parasya dehe na yathābhimānitā parasya tadvat paramārtham īkṣya ca / idaṃ hi vijñānam atīva nirmalaṃ saṃprāpya mukto 'tha bhavec ca sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हीह लाभो ऽभ्यधिको ऽस्ति कश्चन स्वरूपलाभात् स इत हि नान्यतः । न देयम् ऐन्द्राद् अपि राज्यतो ऽधिकं स्वरूपलाभं त्व् अपरीक्ष्य यत्नतः
na hīha lābho 'bhyadhiko 'sti kaścana svarūpalābhāt sa ita hi nānyataḥ / na deyam aindrād api rājyato 'dhikaṃ svarūpalābhaṃ tv aparīkṣya yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.