Library·Udanavarga·3

Udanavarga 3

वितर्कप्रमथितस्यजन्तुनस्तीव्ररागस्यशुभअनुदर्शिनः । भूयस्तृष्णाप्रवर्धतेगाढम्ह्येषकरोतिबन्धनम् ॥

vitarka.pramathitasya.jantunas.tīvra.rāgasya.śubha.anudarśinaḥ / bhūyas.tṛṣṇā.pravardhate.gāḍham.hy.eṣa.karoti.bandhanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वितर्कव्युपशमेतुयोरतोह्यशुभम्भावयतेसदास्मृतः । तृष्णाह्येषप्रहास्यतेसतुखलुपूतिकरोतिबन्धनम् ॥[।एषा।]?

vitarka.vyupaśame.tu.yo.rato.hy.aśubham.bhāvayate.sadā.smṛtaḥ / tṛṣṇā.hy.eṣa.prahāsyate.sa.tu.khalu.pūti.karoti.bandhanam //[.eṣā.]?

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामअन्धजालप्रक्षिप्तास्तृष्णयाआच्छादिताःप्रजाः । प्रमत्ताबन्धनेबद्धामत्स्यवत्कुपिनामुखे । जरामरणमायान्तिवत्सःक्षीरपक;इवमातरम् ॥

kāma.andha.jāla.prakṣiptās.tṛṣṇayā.ācchāditāḥ.prajāḥ / pramattā.bandhane.baddhā.matsyavat.kupinā.mukhe / jarā.maraṇam.āyānti.vatsaḥ.kṣīrapaka;iva.mātaram //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुजस्यप्रमत्तचारिणस्तृष्णावर्धतिमालुताइवहि ।[।मालुतेवहि।] सहिसंसरतेपुनःपुनःफलमिच्छन्निववानरोवने ॥

manujasya.pramatta.cāriṇas.tṛṣṇā.vardhati.mālutā.iva.hi /[.māluteva.hi.] sa.hi.saṃsarate.punaḥ.punaḥ.phalam.icchann.iva.vānaro.vane //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरितानिवैस्नेहितानिवैसौमनस्यानिभवन्तिजन्तुनः । येसातसिताःसुखएषिणस्तेवैजातिजराउपगानराः ॥

saritāni.vai.snehitāni.vai.saumanasyāni.bhavanti.jantunaḥ / ye.sātasitāḥ.sukha.eṣiṇas.te.vai.jāti.jarā.upagā.narāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णाभिरुपस्कृताःप्रजाःपरिधावन्तिशशाववागुराम् । सम्योजनैःसङ्गसक्तादुह्खम्यान्तिपुनःपुनश्चिररात्रम् ॥

tṛṣṇābhir.upaskṛtāḥ.prajāḥ.paridhāvanti.śaśā.va.vāgurām / samyojanaiḥ.saṅga.saktā.duhkham.yānti.punaḥ.punaś.cira.rātram //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णयाग्रथिताःसत्त्वारक्तचित्ताभवाभवे ।[।सत्वा।] तेयोगयुक्तमारेणह्ययोगक्षेमिणोजनाः । जरामरणमायान्तियोगाहिदुरतिक्रमाः ॥

tṛṣṇayā.grathitāḥ.sattvā.rakta.cittā.bhavā.bhave /[.satvā.] te.yoga.yukta.māreṇa.hy.ayoga.kṣemiṇo.janāḥ / jarā.maraṇam.āyānti.yogā.hi.duratikramāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तुतृष्णाम्प्रहायैहवीततृष्णोभवाभवे । तृष्णयाविभवद्भिक्षुरनिच्छुःपरिनिर्वृतः ॥

yas.tu.tṛṣṇām.prahāya.iha.vīta.tṛṣṇo.bhavā.bhave / tṛṣṇayā.vibhavad.bhikṣur.anicchuḥ.parinirvṛtaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य;एताम्सहतेग्राम्याम्तृष्णाम्लोकेसुदुस्त्यजाम् । शोकास्तस्यप्रवर्धन्तेह्यववृष्टाबीरणायथा ॥

ya;etām.sahate.grāmyām.tṛṣṇām.loke.sudustyajām / śokās.tasya.pravardhante.hy.avavṛṣṭā.bīraṇā.yathā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्त्वेताम्त्यजतेग्राम्याम्तृष्णाम्लोकेसुदुस्त्यजाम् । शोकास्तस्यनिवर्तन्ते;उदबिन्दुरिवपुष्करात् ॥

yas.tv.etām.tyajate.grāmyām.tṛṣṇām.loke.sudustyajām / śokās.tasya.nivartante;uda.bindur.iva.puṣkarāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वैवदामिभद्रम्वोयावन्तःस्थसमागताः । तृष्णाम्समूलम्खनतौशीरअर्थीइवबीरणाम् । तृष्णायाःखातमूलायानअस्तिशोकःकुतोभयम् ॥

tad.vai.vadāmi.bhadram.vo.yāvantaḥ.stha.samāgatāḥ / tṛṣṇām.samūlam.khanata.uśīra.arthī.iva.bīraṇām / tṛṣṇāyāḥ.khāta.mūlāyā.na.asti.śokaḥ.kuto.bhayam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णाद्वितीयःपुरुषोदीर्घमध्वानमाशया । पुनःपुनःसंसरतेगर्भमेतिपुनःपुनः । इत्थम्भावअन्यथीभावःसंसारेत्वागतिम्गतिम् ॥

tṛṣṇā.dvitīyaḥ.puruṣo.dīrgham.adhvānam.āśayā / punaḥ.punaḥ.saṃsarate.garbham.eti.punaḥ.punaḥ / ittham.bhāva.anyathī.bhāvaḥ.saṃsāre.tv.āgatim.gatim //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्तुतृष्णाम्प्रहायैहवीततृष्णोभवाभवे । नअसौपुनःसंसरतेतृष्णाह्यस्यनविद्यते ॥

tām.tu.tṛṣṇām.prahāya.iha.vīta.tṛṣṇo.bhavā.bhave / na.asau.punaḥ.saṃsarate.tṛṣṇā.hy.asya.na.vidyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययादेवामनुष्याश्चसितास्तिष्ठन्तिहार्थिकाः । तरतएताम्विषक्तिकाम्क्षणोवोमाह्युपत्यगात् । क्षणअतीताहिशोचन्तेनरकेषुसमर्पिताः ॥

yayā.devā.manuṣyāś.ca.sitās.tiṣṭhanti.hārthikāḥ / tarata.etām.viṣaktikām.kṣaṇo.vo.mā.hy.upatyagāt / kṣaṇa.atītā.hi.śocante.narakeṣu.samarpitāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णाहिहेतुःसरिताविषक्तिकागण्डस्यनित्यम्विसृताइहजालिनी । लताम्पिपासामपनीयसर्वशोनिवर्ततेदुह्खमिदम्पुनःपुनः ॥

tṛṣṇā.hi.hetuḥ.saritā.viṣaktikā.gaṇḍasya.nityam.visṛtā.iha.jālinī / latām.pipāsām.apanīya.sarvaśo.nivartate.duhkham.idam.punaḥ.punaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाअपिमूलैरनुपद्रुतैःसदाछिन्नोअपिवृक्षःपुनरेवजायते । एवम्हितृष्णाअनुशयैरनुद्धृतैर्निर्वर्ततेदुह्खमिदम्पुनःपुनः ॥

yathā.api.mūlair.anupadrutaiḥ.sadā.chinno.api.vṛkṣaḥ.punar.eva.jāyate / evam.hi.tṛṣṇā.anuśayair.anuddhṛtair.nirvartate.duhkham.idam.punaḥ.punaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाअपिशल्योदृढमात्मनाकृतस्तमेवहन्याद्बलसात्वधिष्ठितः । तथात्विहआध्यात्मसमुत्थितालतास्तृष्णावधायौपनयन्तिप्राणिनाम् ॥

yathā.api.śalyo.dṛḍham.ātmanā.kṛtas.tam.eva.hanyād.balasā.tv.adhiṣṭhitaḥ / tathā.tv.iha.ādhyātma.samutthitā.latās.tṛṣṇā.vadhāya.upanayanti.prāṇinām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदादीनवम्ज्ञात्वातृष्णादुह्खस्यसम्भवम् । वीततृष्णोह्यनादानःस्मृतोभिक्षुःपरिव्रजेत् ॥

etad.ādīnavam.jñātvā.tṛṣṇā.duhkhasya.sambhavam / vīta.tṛṣṇo.hy.anādānaḥ.smṛto.bhikṣuḥ.parivrajet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.