खे रथस्य खे ऽनसः खे युगस्य शतक्रतोः । अबालाम् इन्द्रस्त्रिः पूर्त्त्य् अकृणोत् सूर्यवर्चसः । इत्यथास्या अहतं वासः प्रयच्छति
khe rathasya khe 'nasaḥ khe yugasya śatakratoḥ / abālām indrastriḥ pūrtty akṛṇot sūryavarcasaḥ / ityathāsyā ahataṃ vāsaḥ prayacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैनां दर्भशुल्वेन संनह्यति सं त्वा नह्यामि पयसा पृथिव्याः सं त्वा नह्याम्य् अद्भिरोषधीभिः । सं त्वा नह्यामि प्रजया धनेन सह संनद्धा सुनुहि भागधेयम् । इति
athaināṃ darbhaśulvena saṃnahyati saṃ tvā nahyāmi payasā pṛthivyāḥ saṃ tvā nahyāmy adbhiroṣadhībhiḥ / saṃ tvā nahyāmi prajayā dhanena saha saṃnaddhā sunuhi bhāgadheyam / iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैनां वाससो ऽन्तं ग्राहयित्वाभ्युदानयति अघोरचक्षुर् अपतिघ्न्य् एधि । एहि शिवा पशुभ्यः सुमनाः सुवर्चाः । दीर्घायुपत्नी प्रजया स्वर्विद् इन्द्रप्रणयीर् उप नो वस्तुम् एहि । इति
athaināṃ vāsaso 'ntaṃ grāhayitvābhyudānayati aghoracakṣur apatighny edhi / ehi śivā paśubhyaḥ sumanāḥ suvarcāḥ / dīrghāyupatnī prajayā svarvid indrapraṇayīr upa no vastum ehi / iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समूहनोल्लेपनोद्धननावेक्षणम् इत्य् अग्निकाले भूमिसंस्कारान् सर्वत्र यथानिमित्तम्
samūhanollepanoddhananāvekṣaṇam ity agnikāle bhūmisaṃskārān sarvatra yathānimittam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चादग्नेः कटे तेजन्यां वा दर्भेष्व् आसनम्
paścādagneḥ kaṭe tejanyāṃ vā darbheṣv āsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुचौ भूमिप्रदेशे शमीशमकश्यामाकानां प्रियङ्गुदूर्वागौरसर्षपाणां यथालाभगन्धसक्षीरफलवद्भ्यो वनस्पतिभ्यो हरित्पर्णकुशयवादिभिश् चान्नैर् या ओषधयः । समन्या यन्तीत्य् अनुवाकेन शं नो देवीरिति च सहिरण्यापो ऽभिमन्त्र्य प्रणीतोदकुम्भं प्रणयेत्
śucau bhūmipradeśe śamīśamakaśyāmākānāṃ priyaṅgudūrvāgaurasarṣapāṇāṃ yathālābhagandhasakṣīraphalavadbhyo vanaspatibhyo haritparṇakuśayavādibhiś cānnair yā oṣadhayaḥ / samanyā yantīty anuvākena śaṃ no devīriti ca sahiraṇyāpo 'bhimantrya praṇītodakumbhaṃ praṇayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं लाजाहुतीषु हूयमानासु भ्राता ब्रह्मचारी वोद्गृह्य धारयेद् दक्षिणतश्च
taṃ lājāhutīṣu hūyamānāsu bhrātā brahmacārī vodgṛhya dhārayed dakṣiṇataśca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाजान् संस्कृतान् शमीपर्णमिश्रान् शूर्पेण दक्षिणतो मातान्या वाविधवा
lājān saṃskṛtān śamīparṇamiśrān śūrpeṇa dakṣiṇato mātānyā vāvidhavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्यं संस्कृत्य ब्रह्माणम् आमन्त्र्य समिधम् आधायाघाराव् आघार्याज्यभागौ हुत्वा
ājyaṃ saṃskṛtya brahmāṇam āmantrya samidham ādhāyāghārāv āghāryājyabhāgau hutvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ जुहोति । अग्नये जनविदे स्वाहा । सोमाय जनविदे स्वाहा । गन्धर्वाय जनविदे स्वाहा । सोमः प्रथमो विविदे गन्धर्वो विविद उत्तरः । तृतीयो ऽग्निष्टे पतिस्तुर्यो ऽहं मनुष्यजाः । स्वाहा । सोमो ऽददद् गन्धर्वाय गन्धर्वो ऽददद् अग्नये । रयिं च पुत्रांश् चादाद् अग्निर् मह्यमथो इमाम् । इति
atha juhoti / agnaye janavide svāhā / somāya janavide svāhā / gandharvāya janavide svāhā / somaḥ prathamo vivide gandharvo vivida uttaraḥ / tṛtīyo 'gniṣṭe patisturyo 'haṃ manuṣyajāḥ / svāhā / somo 'dadad gandharvāya gandharvo 'dadad agnaye / rayiṃ ca putrāṃś cādād agnir mahyamatho imām / iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यगर्भ इत्यष्टाभिः प्रत्यृचम् आज्याहुतीर् जुहुयात्
hiraṇyagarbha ityaṣṭābhiḥ pratyṛcam ājyāhutīr juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन कर्मणेर्त्सेत् तत्र जयाञ् जुहुयादिति जयानां श्रुतिः । त्वा यथोक्तम् । आकूत्यै त्वा स्वाहा । भूत्यै त्वा स्वाहा । कामायै त्वा स्वाहा । रक्षायै त्वा स्वाहा । समृधे त्वा स्वाहा । समृद्ध्यै त्वा स्वाहा । ऋचा स्तोमम् । प्रजापतये । भूः स्वाहा । अयाश् चाग्ने ऽसीति च
yena karmaṇertset tatra jayāñ juhuyāditi jayānāṃ śrutiḥ / tvā yathoktam / ākūtyai tvā svāhā / bhūtyai tvā svāhā / kāmāyai tvā svāhā / rakṣāyai tvā svāhā / samṛdhe tvā svāhā / samṛddhyai tvā svāhā / ṛcā stomam / prajāpataye / bhūḥ svāhā / ayāś cāgne 'sīti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरतो ऽग्नेर् दर्भेषु प्राचीं कन्याम् अवस्थाप्य पुरस्तात् प्रत्यङ्मुख उपयन्ता देवस्य ते सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यां हस्तं गृह्णाम्य् अहम् असाव् इत्य् अथास्या उपनयनवद्धस्तं गृह्णाति नीचारिक्तम् अरिक्तेन । गृह्णामि ते सौभगत्वाय हस्तं मया पत्या जरदष्टिर् यथासत् । भगो ऽर्यमा सविता पुरंधिर् मह्यं त्वादुर्गाहर्पत्याय देवाः । ऊर्ध्वा वाक् समभवत् पुरा देवासुरेभ्यः । यां त्वा विश्वस्य भूतस्य प्राग् आयाम्य् अस्या अग्रतः । सरस्वति प्रेदम् अव सुभगे वाजिनीवति । येन भूतं समभवद् येन विश्वमिदं जगत् तामद्य गाथां गास्यामो या स्त्रीणाम् उत्तमं मनः । सा त्वम् अस्य् अमो ऽहम् अमो ऽहमस्मि सा त्वम् । द्यौर् अहं पृथिवी त्वं बृहद् अहं रथंतरं त्वम् । रेतो ऽहम् अस्मि रेतोधृक् त्वम् । सामाहम् अस्मि ऋक्त्वं मनो ऽहमस्मि वाक्त्वम् । सा माम् अनुव्रता भव सा माम् अनुप्रजायस्व । प्रजां सृजावहा उभौ पुंसे पुत्राय कर्तवे । श्रियै पुत्राय वेथवेह सूनृते । इति
uttarato 'gner darbheṣu prācīṃ kanyām avasthāpya purastāt pratyaṅmukha upayantā devasya te savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ hastaṃ gṛhṇāmy aham asāv ity athāsyā upanayanavaddhastaṃ gṛhṇāti nīcāriktam ariktena / gṛhṇāmi te saubhagatvāya hastaṃ mayā patyā jaradaṣṭir yathāsat / bhago 'ryamā savitā puraṃdhir mahyaṃ tvādurgāharpatyāya devāḥ / ūrdhvā vāk samabhavat purā devāsurebhyaḥ / yāṃ tvā viśvasya bhūtasya prāg āyāmy asyā agrataḥ / sarasvati predam ava subhage vājinīvati / yena bhūtaṃ samabhavad yena viśvamidaṃ jagat tāmadya gāthāṃ gāsyāmo yā strīṇām uttamaṃ manaḥ / sā tvam asy amo 'ham amo 'hamasmi sā tvam / dyaur ahaṃ pṛthivī tvaṃ bṛhad ahaṃ rathaṃtaraṃ tvam / reto 'ham asmi retodhṛk tvam / sāmāham asmi ṛktvaṃ mano 'hamasmi vāktvam / sā mām anuvratā bhava sā mām anuprajāyasva / prajāṃ sṛjāvahā ubhau puṃse putrāya kartave / śriyai putrāya vethaveha sūnṛte / iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदक्षिणमग्निं परिणयेत्
pradakṣiṇamagniṃ pariṇayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चाद् अग्नेर् दर्भेष्वश्मानमवस्थापयति आतिष्ठेमम् अश्मानमश्मेव त्वं स्थिरा भव । कृण्वन्तु विश्वे देवा आयुष्टे शरदः शतम् । इति
paścād agner darbheṣvaśmānamavasthāpayati ātiṣṭhemam aśmānamaśmeva tvaṃ sthirā bhava / kṛṇvantu viśve devā āyuṣṭe śaradaḥ śatam / iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रैवास्या द्वितीयं वासः प्रयच्छति
atraivāsyā dvitīyaṃ vāsaḥ prayacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपर्यग्नाव् अञ्जलौ लाजान् भ्राता ब्रह्मचारी वोपस्तीर्ण आवपेत्
uparyagnāv añjalau lājān bhrātā brahmacārī vopastīrṇa āvapet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् अभिघारितान् अविच्छिन्दती जुहुयात् । कर्तानुमन्त्रयेत । इयं नार्य् उपब्रूते लाजान् आवपन्तिका । दीर्घायुरस्तु मे पतिर् एधन्तां ज्ञातयो मम । अर्यमणं नु देवं कन्याग्निम् अयक्षत । सो ऽस्मान्देवो ऽर्यमा प्रेतो मुञ्चातु मामुत । स्वाहा । इति
tān abhighāritān avicchindatī juhuyāt / kartānumantrayeta / iyaṃ nāry upabrūte lājān āvapantikā / dīrghāyurastu me patir edhantāṃ jñātayo mama / aryamaṇaṃ nu devaṃ kanyāgnim ayakṣata / so 'smāndevo 'ryamā preto muñcātu māmuta / svāhā / iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीरसूर् जीवपत्नीर् भूयासम् इति सर्वत्र वाचयेत्
vīrasūr jīvapatnīr bhūyāsam iti sarvatra vācayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुभ्यमग्रे पर्यणयं सूर्यां वहतुना सह । पुनः पतिभ्यो जायां दा अग्ने प्रजया सह । इति द्वितीयं परिणयेत्
tubhyamagre paryaṇayaṃ sūryāṃ vahatunā saha / punaḥ patibhyo jāyāṃ dā agne prajayā saha / iti dvitīyaṃ pariṇayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेव तृतीयम् । अवस्थापनप्रभृति समानम् । पूषणं नु देवम् । वरुणं नु देवमिति होमौ । कन्याग्निम् अयक्षतेति समानम्
evameva tṛtīyam / avasthāpanaprabhṛti samānam / pūṣaṇaṃ nu devam / varuṇaṃ nu devamiti homau / kanyāgnim ayakṣateti samānam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामेन चतुर्थी पूरयित्वा द्विर् अभिघार्योत्तरार्धपूर्वार्धे जुहुयात्
kāmena caturthī pūrayitvā dvir abhighāryottarārdhapūrvārdhe juhuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैनां प्राचीं सप्त पदानि प्रक्रमयति एकम् इषे विष्णुस्त्वां नयतु । द्वे ऊर्जे । त्रीणि रायस्पोषाय । चत्वारि मायोभवाय । पञ्च प्रजाभ्यः । षड् ऋतुभ्यः । सप्त सप्तभ्यो होत्राभ्यः । विष्णुस् त्वां नयत्व् इति द्वितीयप्रभृत्यनुषजेत् । सखी सप्तपदी भव सख्यं ते गमेयं सख्यात्ते मा रिषम् इति सप्तम एनां प्रेक्षमाणां समीक्षते
athaināṃ prācīṃ sapta padāni prakramayati ekam iṣe viṣṇustvāṃ nayatu / dve ūrje / trīṇi rāyaspoṣāya / catvāri māyobhavāya / pañca prajābhyaḥ / ṣaḍ ṛtubhyaḥ / sapta saptabhyo hotrābhyaḥ / viṣṇus tvāṃ nayatv iti dvitīyaprabhṛtyanuṣajet / sakhī saptapadī bhava sakhyaṃ te gameyaṃ sakhyātte mā riṣam iti saptama enāṃ prekṣamāṇāṃ samīkṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्र त्वा मुञ्चातु वरुणस्य पाशाद् येन त्वाबध्नात् सविता सुशेवः । धातुश्च योनौ सुकृतस्य लोके हृष्टा सं सह पत्या भूयासम् । इति शुल्वं विस्रंस्योदकुम्भेन मार्जयन्ते पुनन्तु मा पितर इत्यनुवाकेन । आपोहिष्ठीयेनेत्य् एके
pra tvā muñcātu varuṇasya pāśād yena tvābadhnāt savitā suśevaḥ / dhātuśca yonau sukṛtasya loke hṛṣṭā saṃ saha patyā bhūyāsam / iti śulvaṃ visraṃsyodakumbhena mārjayante punantu mā pitara ityanuvākena / āpohiṣṭhīyenety eke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमङ्गलीर् इयं वधुर् इमां समेत्य पश्यत । सौभाग्यमस्यै दत्त्वा यथार्थं विपरेतन । इति
sumaṅgalīr iyaṃ vadhur imāṃ sametya paśyata / saubhāgyamasyai dattvā yathārthaṃ viparetana / iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थालीपाकेन शेषो व्याख्यातः
sthālīpākena śeṣo vyākhyātaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथक्त्वेत् । येन द्यौर् उग्रेत्य् एवंप्रभृतय उद्वाहे होमाः स्युः । नापाणिग्रहणे लाजाः । समानं प्रक्रमणं मार्जनं च
pṛthaktvet / yena dyaur ugrety evaṃprabhṛtaya udvāhe homāḥ syuḥ / nāpāṇigrahaṇe lājāḥ / samānaṃ prakramaṇaṃ mārjanaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.