Library·Vājasaneyi Saṃhitā (Śukla Yajurveda, as given on Wikisource)·13

Vājasaneyi Saṃhitā (Śukla Yajurveda, as given on Wikisource) 13

मयि गृह्णाम्य् अग्रे ऽ अग्निꣳ रायस्पोषाय सुप्रजास्त्वाय सुवीर्याय । माम् उ देवताः सचन्ताम् ॥

mayi gṛhṇāmy agre ' agnim̐ rāyaspoṣāya suprajāstvāya suvīryāya | mām u devatāḥ sacantām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपां पृष्ठम् असि योनिर् अग्नेः समुद्रम् अभितः पिन्वमानम् । वर्धमानो महाँ२ ऽ आ च पुष्करे दिवो मात्रया वरिम्णा प्रथस्व ॥

apāṃ pṛṣṭham asi yonir agneḥ samudram abhitaḥ pinvamānam | vardhamāno mahā~2 ' ā ca puṣkare divo mātrayā varimṇā prathasva ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्म जज्ञानं प्रथमं पुरस्ताद् वि सीमतः सुरुचो वेन ऽ आवः । स बुध्न्या ऽ उपमा ऽ अस्य विष्ठाः सतश् च योनिम् असतश् च वि वः ॥

brahma jajñānaṃ prathamaṃ purastād vi sīmataḥ suruco vena ' āvaḥ | sa budhnyā ' upamā ' asya viṣṭhāḥ sataś ca yonim asataś ca vi vaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यगर्भः सम् अवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिर् एक ऽ आसीत् । स दाधार पृथिवीं द्याम् उतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥

hiraṇyagarbhaḥ sam avartatāgre bhūtasya jātaḥ patir eka ' āsīt | sa dādhāra pṛthivīṃ dyām utemāṃ kasmai devāya haviṣā vidhema ||

In the beginning rose Hiranyagarbha, born Only Lord of all created beings. He fixed and holdeth up this earth and heaven. What God shall we adore with our oblation?

Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 10.121.1; the wording of this text may differ in places.

द्रप्सश् चस्कन्द पृथिवीम् अनु द्याम् इमं च योनिम् अनु यश् च पूर्वः । समानं योनिम् अनु संचरन्तं द्रप्सं जुहोम्य् अनु सप्त होत्राः ॥

drapsaś caskanda pṛthivīm anu dyām imaṃ ca yonim anu yaś ca pūrvaḥ | samānaṃ yonim anu saṃcarantaṃ drapsaṃ juhomy anu sapta hotrāḥ ||

Through days of earliest date the Drop descended on this place and on that which was before it. I offer up, throughout the seven oblations, the Drop which still to one same place is moving.

Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 10.17.11; the wording of this text may differ in places.

नमोऽस्तु सर्पेभ्यो ये के च पृथिवीम् अनु । ये ऽ अन्तरिक्षे ये दिवि तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥

namo'stu sarpebhyo ye ke ca pṛthivīm anu | ye ' antarikṣe ye divi tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या ऽ इषवो यातुधानानां ये वा वनस्पतीꣳ१ ऽरनु । ये वावटषु शेरते तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥

yā ' iṣavo yātudhānānāṃ ye vā vanaspatīm̐1 'ranu | ye vāvaṭaṣu śerate tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये वामी रोचने दिवो ये वा सूर्यस्य रश्मिषु । येषाम् अप्सु सदस् कृतं तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥

ye vāmī rocane divo ye vā sūryasya raśmiṣu | yeṣām apsu sadas kṛtaṃ tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवाँ२ ऽ इभेन । तृष्वीम् अनु प्रसितिं द्रूणानो ऽस्तासि विध्य रक्षसस् तपिष्ठैः ॥

kṛṇuṣva pājaḥ prasitiṃ na pṛthvīṃ yāhi rājevāmavā~2 ' ibhena | tṛṣvīm anu prasitiṃ drūṇāno 'stāsi vidhya rakṣasas tapiṣṭhaiḥ ||

Put forth like a wide-spreading net thy vigour; go like a mighty King with his attendants. Thou, following thy swift net, shootest arrows: transfix the fiends with darts that burn most fiercely.

Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 4.4.1; the wording of this text may differ in places.

तव भ्रमास ऽ आशुया पतन्त्य् अनु स्पृश धृषता शोशुचानः । तपूꣳष्य् अग्ने जुह्वा पतङ्गान् असंदितो वि सृज विष्वग् उल्काः ॥

tava bhramāsa ' āśuyā patanty anu spṛśa dhṛṣatā śośucānaḥ | tapūm̐ṣy agne juhvā pataṅgān asaṃdito vi sṛja viṣvag ulkāḥ ||

Forth go in rapid flight thy whirling weapons: follow them closely, glowing in thy fury. Spread with thy tongue the winged flames, O Agni; unfettered, cast thy firebrands all around thee.

Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 4.4.2; the wording of this text may differ in places.

प्रति स्पशो वि सृज तूर्णितमो भवा पायुर् विशो ऽ अस्या अदब्धः । यो नो दूरे ऽ अघशꣳसो यो ऽ अन्त्य् अग्ने माकिष् टे व्यथिर् आ दधर्षीत् ॥

prati spaśo vi sṛja tūrṇitamo bhavā pāyur viśo ' asyā adabdhaḥ | yo no dūre ' aghaśam̐so yo ' anty agne mākiṣ ṭe vyathir ā dadharṣīt ||

Send thy spies forward, fleetest in thy motion; be, ne'er deceived, the guardian of this people From him who, near or far, is bent on evil, and let no trouble sent from thee o'ercome us.

Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 4.4.3; the wording of this text may differ in places.

उद् अग्ने तिष्ठ प्रत्य् आ तनुष्व न्य् अमित्राँ२ ऽ ओषतात् तिग्महेते । यो नो ऽ अरातिꣳ समिधान चक्रे नीचा तं धक्ष्य् अतसं न शुष्कम् ॥

ud agne tiṣṭha praty ā tanuṣva ny amitrā~2 ' oṣatāt tigmahete | yo no ' arātim̐ samidhāna cakre nīcā taṃ dhakṣy atasaṃ na śuṣkam ||

Rise up, O Agni, spread thee out before us: burn down our foes, thou who hast sharpened arrows. Him, blazing Agni! who hath worked us mischief, consume thou utterly like dried-up stubble.

Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 4.4.4; the wording of this text may differ in places.

ऊर्ध्वो भव प्रति विध्याध्य् अस्मद् आविष् कृणुष्व दैव्यान्य् अग्ने । अव स्थिरा तनुहि यातुजूनां जामिम् अजामिं प्र मृणीहि शत्रून् । अग्नेष् ट्वा तेजसा सादयामि ॥

ūrdhvo bhava prati vidhyādhy asmad āviṣ kṛṇuṣva daivyāny agne | ava sthirā tanuhi yātujūnāṃ jāmim ajāmiṃ pra mṛṇīhi śatrūn | agneṣ ṭvā tejasā sādayāmi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निर् मूर्धा दिवः ककुत् पतिः पृथिव्या ऽ अयम् । अपाꣳ रेताꣳसि जिन्वति । इन्द्रस्य त्वौजसा सादयामि ॥

agnir mūrdhā divaḥ kakut patiḥ pṛthivyā ' ayam | apām̐ retām̐si jinvati | indrasya tvaujasā sādayāmi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुवो यज्ञस्य रजसश् च नेता यत्रा नियुद्भिः सचसे शिवाभिः । दिवि मूर्धानं दधिषे स्वर्षां जिह्वाम् अग्ने चक्रिषे हव्यवाहम् ॥

bhuvo yajñasya rajasaś ca netā yatrā niyudbhiḥ sacase śivābhiḥ | divi mūrdhānaṃ dadhiṣe svarṣāṃ jihvām agne cakriṣe havyavāham ||

Thou art the Leader of the rite and region, to which with thine auspicious teams thou leadest, Thy light-bestowing head to heaven thou liftest, making thy tongue the oblationbearer, Agni.

Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 10.8.6; the wording of this text may differ in places.

ध्रुवासि धरुणास्तृता विश्वकर्मणा । मा त्वा समुद्रऽउद् वधीन् मा सुपर्णोऽव्यथमाना पृथिवीं दृꣳह ॥

dhruvāsi dharuṇāstṛtā viśvakarmaṇā | mā tvā samudra'ud vadhīn mā suparṇo'vyathamānā pṛthivīṃ dṛm̐ha ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापतिष् ट्वा सादयत्व् अपा पृष्ठे समुद्रस्येमन् । व्यचस्वतीं प्रथस्वतीं प्रथस्व पृथिव्यसि ॥

prajāpatiṣ ṭvā sādayatv apā pṛṣṭhe samudrasyeman | vyacasvatīṃ prathasvatīṃ prathasva pṛthivyasi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूर् असि भूमिर् अस्य् अदितिर् असि विश्वधाया विश्वस्य भुवनस्य धर्त्री । पृथिवीं यच्छ पृथिवीं दृꣳह पृथिवीं मा हिꣳसीः ॥

bhūr asi bhūmir asy aditir asi viśvadhāyā viśvasya bhuvanasya dhartrī | pṛthivīṃ yaccha pṛthivīṃ dṛm̐ha pṛthivīṃ mā him̐sīḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरित्राय । अग्निष् ट्वाभि पातु मह्या स्वस्त्या छर्दिषा शंतमेन तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥

viśvasmai prāṇāyāpānāya vyānāyodānāya pratiṣṭhāyai caritrāya | agniṣ ṭvābhi pātu mahyā svastyā chardiṣā śaṃtamena tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काण्डात्-काण्डात् प्ररोहन्ती परुषः-परुषस् परि । एवा नो दूर्वे प्र तनु सहस्रेण शतेन च ॥

kāṇḍāt-kāṇḍāt prarohantī paruṣaḥ-paruṣas pari | evā no dūrve pra tanu sahasreṇa śatena ca ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या शतेन प्रतनोषि सहस्रेण विरोहसि । तस्यास् ते देवीष्टके विधेम हविषा वयम् ॥

yā śatena pratanoṣi sahasreṇa virohasi | tasyās te devīṣṭake vidhema haviṣā vayam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यास् ते ऽ अग्ने सूर्ये रुचो दिवम् आतन्वन्ति रश्मिभिः । ताभिर् नो ऽ अद्य सर्वाभी रुचे जनाय नस् कृधि ॥

yās te ' agne sūrye ruco divam ātanvanti raśmibhiḥ | tābhir no ' adya sarvābhī ruce janāya nas kṛdhi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या वो देवाः सूर्ये रुचो गोष्व् अश्वेषु या रुचः । इन्द्राग्नी ताभिः सर्वाभी रुचं नो धत्त बृहस्पते ॥

yā vo devāḥ sūrye ruco goṣv aśveṣu yā rucaḥ | indrāgnī tābhiḥ sarvābhī rucaṃ no dhatta bṛhaspate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विराड् ज्योतिर् अधारयत् । स्वराड् ज्योतिर् अधारयत् । प्रजापतिष् ट्वा सादयतु पृष्ठे पृथिव्या ज्योतिष्मतीम् । विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानाय विश्वं ज्योतिर् यच्छ । अग्निष्टे ऽधिपतिस् तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥

virāḍ jyotir adhārayat | svarāḍ jyotir adhārayat | prajāpatiṣ ṭvā sādayatu pṛṣṭhe pṛthivyā jyotiṣmatīm | viśvasmai prāṇāyāpānāya vyānāya viśvaṃ jyotir yaccha | agniṣṭe 'dhipatis tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुश् च माधवश् च वासन्तिकाव् ऋतू ऽ अग्नेर् अन्तःश्लेषोऽसि कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्ताम् आप ऽ ओषधयः कल्पन्ताम् अग्नयः पृथङ् नम ज्यैष्ठ्याय सव्रताः । ये ऽ अग्नयः समनसो ऽन्तरा द्यावापृथिवी ऽ इमे वासन्तिकाव् ऋतू ऽअभिकल्पमाना ऽ इन्द्रम् इव देवा ऽ अभिसंविशन्तु तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवे सीदतम् ॥

madhuś ca mādhavaś ca vāsantikāv ṛtū ' agner antaḥśleṣo'si kalpetāṃ dyāvāpṛthivī kalpantām āpa ' oṣadhayaḥ kalpantām agnayaḥ pṛthaṅ nama jyaiṣṭhyāya savratāḥ | ye ' agnayaḥ samanaso 'ntarā dyāvāpṛthivī ' ime vāsantikāv ṛtū 'abhikalpamānā ' indram iva devā ' abhisaṃviśantu tayā devatayāṅgirasvad dhruve sīdatam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अषाढासि सहमाना सहस्वारातीः सहस्व पृतनायतः । सहस्रवीर्यासि सा मा जिन्व ॥ मधु वाता ऽ ऋतायते मधु क्षरन्ति सिन्धवः । माध्वीर् नः सन्त्व् ओषधीः ॥

aṣāḍhāsi sahamānā sahasvārātīḥ sahasva pṛtanāyataḥ | sahasravīryāsi sā mā jinva || madhu vātā ' ṛtāyate madhu kṣaranti sindhavaḥ | mādhvīr naḥ santv oṣadhīḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधु नक्तम् उतोषसो मधुमत् पार्थिवꣳ रजः । मधु द्यौर् अस्तु नः पिता ॥

madhu naktam utoṣaso madhumat pārthivam̐ rajaḥ | madhu dyaur astu naḥ pitā ||

Sweet be the night and sweet the dawns, sweet the terrestrial atmosphere; Sweet be our Father Heaven to us.

Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 1.90.7; the wording of this text may differ in places.

मधुमान् नो वनस्पतिर् मधुमाँ२ऽ अस्तु सूर्यः । माध्वीर् गावो भवन्तु नः ॥

madhumān no vanaspatir madhumā~2' astu sūryaḥ | mādhvīr gāvo bhavantu naḥ ||

May the tall tree be full of sweets for us, and full of sweets the Sun: May our milch-kine be sweet for us.

Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 1.90.8; the wording of this text may differ in places.

अपां गम्भन्त् सीद मा त्वा सूर्योऽभि ताप्सीन् माग्निर् वैश्वानरः । अच्छिन्नपत्राः प्रजा ऽ अनुवीक्षस्वानु त्वा दिव्या वृष्टिः सचताम् ॥

apāṃ gambhant sīda mā tvā sūryo'bhi tāpsīn māgnir vaiśvānaraḥ | acchinnapatrāḥ prajā ' anuvīkṣasvānu tvā divyā vṛṣṭiḥ sacatām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीन्त् समुद्रान्त् सम् असृपत् स्वर्गान् अपां पतिर् वृषभ ऽ इष्टकानाम् । पुरीषं वसानः सुकृतस्य लोके तत्र गच्छ यत्र पूर्वे परेताः ॥

trīnt samudrānt sam asṛpat svargān apāṃ patir vṛṣabha ' iṣṭakānām | purīṣaṃ vasānaḥ sukṛtasya loke tatra gaccha yatra pūrve paretāḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मही द्यौः पृथिवी च न ऽ इमं यज्ञं मिमिक्षताम् । पिपृतां नो भरीमभिः ॥

mahī dyauḥ pṛthivī ca na ' imaṃ yajñaṃ mimikṣatām | pipṛtāṃ no bharīmabhiḥ ||

May Heaven and Earth, the Mighty Pair, bedew for us our sacrifice, And feed us full with nourishments.

Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 1.22.13; the wording of this text may differ in places.

विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे । इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥

viṣṇoḥ karmāṇi paśyata yato vratāni paspaśe | indrasya yujyaḥ sakhā ||

Look ye on Visnu's works, whereby the Friend of Indra, close-allied, Hath let his holy ways be seen.

Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 1.22.19; the wording of this text may differ in places.

ध्रुवासि धरुणेतो जज्ञे प्रथमम् एभ्यो योनिभ्यो ऽ अधि जातवेदाः । स गायत्र्या त्रिष्टुभानुष्टुभा च देवेभ्यो हव्यं वहतु प्रजानन् ॥

dhruvāsi dharuṇeto jajñe prathamam ebhyo yonibhyo ' adhi jātavedāḥ | sa gāyatryā triṣṭubhānuṣṭubhā ca devebhyo havyaṃ vahatu prajānan ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इषे राये रमस्व सहसे द्युम्न ऽ ऊर्जेऽ अपत्याय । सम्राड् असि स्वराड् असि सारस्वतौ त्वोत्सौ प्रावताम् ॥

iṣe rāye ramasva sahase dyumna ' ūrje' apatyāya | samrāḍ asi svarāḍ asi sārasvatau tvotsau prāvatām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्ने युक्ष्वा हि ये तवाश्वासो देव साधवः । अरं वहन्ति मन्यवे ॥

agne yukṣvā hi ye tavāśvāso deva sādhavaḥ | araṃ vahanti manyave ||

Harness, O Agni, O thou God, thy steeds which are most excellent: They bear thee as thy spirit wills.

Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 6.16.43; the wording of this text may differ in places.

युक्ष्वा हि देवहूतमाँ२ऽ अश्वाँ२ऽ अग्ने रथीर् इव । नि होता पूर्व्यः सदः ॥

yukṣvā hi devahūtamā~2' aśvā~2' agne rathīr iva | ni hotā pūrvyaḥ sadaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्यक् स्रवन्ति सरितो न धेना ऽ अन्तर् हृदा मनसा पूयमानाः । घृतस्य धारा ऽ अभि चाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्ये ऽ अग्नेः ॥

samyak sravanti sarito na dhenā ' antar hṛdā manasā pūyamānāḥ | ghṛtasya dhārā ' abhi cākaśīmi hiraṇyayo vetaso madhye ' agneḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋचे त्वा रुचे त्वा भासे त्वा ज्योतिषे त्वा । अभूद् इदं विश्वस्य भुवनस्य वाजिनम् अग्नेर् वैश्वानरस्य च ॥

ṛce tvā ruce tvā bhāse tvā jyotiṣe tvā | abhūd idaṃ viśvasya bhuvanasya vājinam agner vaiśvānarasya ca ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निर् ज्योतिषा ज्योतिष्मान् रुक्मो वर्चसा वर्चस्वान् । सहस्रदा ऽ असि सहस्राय त्वा ॥

agnir jyotiṣā jyotiṣmān rukmo varcasā varcasvān | sahasradā ' asi sahasrāya tvā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्यं गर्भं पयसा सम् अङ्धि सहस्रस्य प्रतिमां विश्वरूपम् । परि वृङ्धि हरसा माभि मꣳस्थाः शतायुषं कृणुहि चीयमानः ॥

ādityaṃ garbhaṃ payasā sam aṅdhi sahasrasya pratimāṃ viśvarūpam | pari vṛṅdhi harasā mābhi mam̐sthāḥ śatāyuṣaṃ kṛṇuhi cīyamānaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातस्य जूतिं वरुणस्य नाभिम् अश्वं जज्ञानꣳ सरिरस्य मध्ये । शिशुं नदीनाꣳ हरिम् अद्रिबुध्नम् अग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् ॥

vātasya jūtiṃ varuṇasya nābhim aśvaṃ jajñānam̐ sarirasya madhye | śiśuṃ nadīnām̐ harim adribudhnam agne mā him̐sīḥ parame vyoman ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजस्रम् इन्दुम् अरुषं भुरण्युम् अग्निम् ईडे पूर्वचित्तिं नमोभिः । स पर्वभिर् ऋतुशः कल्पमानो गां मा हिꣳसीर् अदितिं विराजम् ॥

ajasram indum aruṣaṃ bhuraṇyum agnim īḍe pūrvacittiṃ namobhiḥ | sa parvabhir ṛtuśaḥ kalpamāno gāṃ mā him̐sīr aditiṃ virājam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरूत्रीं त्वष्टुर् वरुणस्य नाभिम् अविं जज्ञानाꣳ रजसः परस्मात् । महीꣳ साहस्रीम् असुरस्य मायाम् अग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् ॥

varūtrīṃ tvaṣṭur varuṇasya nābhim aviṃ jajñānām̐ rajasaḥ parasmāt | mahīm̐ sāhasrīm asurasya māyām agne mā him̐sīḥ parame vyoman ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽ अग्निर् अग्नेर् अधिय् अजायत शोकात् पृथिव्या ऽ उत वा दिवस् परि । येन प्रजा विश्वकर्मा जजान तम् अग्ने हेडः परि ते वृणक्तु ॥

yo ' agnir agner adhiy ajāyata śokāt pṛthivyā ' uta vā divas pari | yena prajā viśvakarmā jajāna tam agne heḍaḥ pari te vṛṇaktu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रं देवानाम् उद् अगाद् अनीकं चक्षुर् मित्रस्य वरुणस्याग्नेः । आप्रा द्यावापृथिवी ऽ अन्तरिक्षꣳ सूर्य ऽ आत्मा जगतस् तस्थुषश् च ॥

citraṃ devānām ud agād anīkaṃ cakṣur mitrasya varuṇasyāgneḥ | āprā dyāvāpṛthivī ' antarikṣam̐ sūrya ' ātmā jagatas tasthuṣaś ca ||

The brilliant presence of the Gods hath risen, the eye of Mitra, Varuna and Agni. The soul of all that moveth not or moveth, the Sun hath filled the air and earth and heaven.

Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 1.115.1; the wording of this text may differ in places.

इमं मा हिꣳसीर् द्विपादं पशुꣳ सहस्राक्षो मेधाय चीयमानः । मयुं पशुं मेधम् अग्ने जुषस्व तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद । मयुं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥

imaṃ mā him̐sīr dvipādaṃ paśum̐ sahasrākṣo medhāya cīyamānaḥ | mayuṃ paśuṃ medham agne juṣasva tena cinvānas tanvo ni ṣīda | mayuṃ te śug ṛcchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛcchatu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमं मा हिꣳसीर् एकशफं पशुं कनिक्रदं वाजिनं वाजिनेषु । गौरम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद । गौरं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥

imaṃ mā him̐sīr ekaśaphaṃ paśuṃ kanikradaṃ vājinaṃ vājineṣu | gauram āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvo ni ṣīda | gauraṃ te śug ṛcchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛcchatu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमꣳ साहस्रꣳ शतधारम् उत्सं व्यच्यमानꣳ सरिरस्य मध्ये । घृतं दुहानाम् अदितिं जनायाग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् । गवयम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद । गवयं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥

imam̐ sāhasram̐ śatadhāram utsaṃ vyacyamānam̐ sarirasya madhye | ghṛtaṃ duhānām aditiṃ janāyāgne mā him̐sīḥ parame vyoman | gavayam āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvo ni ṣīda | gavayaṃ te śug ṛcchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛcchatu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इममूर्णायुं वरुणस्य नाभिं त्वचं पशूनां द्विपदांचतुष्पदाम् । त्वष्टुः प्रजानां प्रथमं जनित्रम् अग्ने मा हिꣳसीः परमे व्योमन् । उष्ट्रम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद । उष्ट्रं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥

imamūrṇāyuṃ varuṇasya nābhiṃ tvacaṃ paśūnāṃ dvipadāṃcatuṣpadām | tvaṣṭuḥ prajānāṃ prathamaṃ janitram agne mā him̐sīḥ parame vyoman | uṣṭram āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvo ni ṣīda | uṣṭraṃ te śug ṛcchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛcchatu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजो ह्य् अग्नेर् अजनिष्ट शोकात् सो ऽ अपश्यज् जनितारम् अग्रे । तेन देवा देवताम् अग्रम् आयꣳस् तेन रोहम् आयन्न् उप मेध्यासः । शरभम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वो नि षीद । शरभं ते शुग् ऋच्छतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥

ajo hy agner ajaniṣṭa śokāt so ' apaśyaj janitāram agre | tena devā devatām agram āyam̐s tena roham āyann upa medhyāsaḥ | śarabham āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvo ni ṣīda | śarabhaṃ te śug ṛcchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛcchatu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं यविष्ठ दाशुषो नॄꣳः पाहि शृणुधी गिरः । रक्षा तोकम् उत त्मना ॥

tvaṃ yaviṣṭha dāśuṣo nṝm̐ḥ pāhi śṛṇudhī giraḥ | rakṣā tokam uta tmanā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपां त्वेमन्त् सादयामि । अपां त्वोद्मन्त् सादयामि । अपां त्वा भस्मन्त् सादयामि । अपां त्वा ज्योतिषि सादयामि । अपां त्वायने सादयामि । अर्णवे त्वा सदने सादयामि । समुद्रे त्वा सदने सादयामि । सरिरे त्वा सदने सादयामि । अपां त्वा क्षये सादयामि । अपां त्वा सधिषि सादयामि । अपां त्वा सदने सादयामि । अपां त्वा सधस्थे सादयामि । अपां त्वा योनौ सादयामि । अपां त्वा पुरीषे सादयामि । अपां त्वा पाथसि सादयामि । गायत्रेण त्वा छन्दसा सादयामि । त्रैष्टुभेन त्वा छन्दसा सादयामि । जागतेन त्वा छन्दसा सादयामि । आनुष्टुभेन त्वा छन्दसा सादयामि । पाश्रून त्वा छन्दसा सादयामि ॥

apāṃ tvemant sādayāmi | apāṃ tvodmant sādayāmi | apāṃ tvā bhasmant sādayāmi | apāṃ tvā jyotiṣi sādayāmi | apāṃ tvāyane sādayāmi | arṇave tvā sadane sādayāmi | samudre tvā sadane sādayāmi | sarire tvā sadane sādayāmi | apāṃ tvā kṣaye sādayāmi | apāṃ tvā sadhiṣi sādayāmi | apāṃ tvā sadane sādayāmi | apāṃ tvā sadhasthe sādayāmi | apāṃ tvā yonau sādayāmi | apāṃ tvā purīṣe sādayāmi | apāṃ tvā pāthasi sādayāmi | gāyatreṇa tvā chandasā sādayāmi | traiṣṭubhena tvā chandasā sādayāmi | jāgatena tvā chandasā sādayāmi | ānuṣṭubhena tvā chandasā sādayāmi | pāśrūna tvā chandasā sādayāmi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं पुरो भुवः । तस्य प्राणो भौवनायः । वसन्तः प्राणायनः । गायत्री वासन्ती । गायत्र्यै गायत्रम् । गायत्राद् उपाꣳशुः । उपाꣳशोस् त्रिवृत् । त्रिवृतो रथन्तरम् । वसिष्ठ ऽ ऋषिः । प्रजापतिगृहीतया त्वया प्राणं गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥

ayaṃ puro bhuvaḥ | tasya prāṇo bhauvanāyaḥ | vasantaḥ prāṇāyanaḥ | gāyatrī vāsantī | gāyatryai gāyatram | gāyatrād upām̐śuḥ | upām̐śos trivṛt | trivṛto rathantaram | vasiṣṭha ' ṛṣiḥ | prajāpatigṛhītayā tvayā prāṇaṃ gṛhṇāmi prajābhyaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं दक्षिणा विश्वकर्मा । तस्य मनो वैश्वकर्मणम् । ग्रीष्मो मानसः । त्रिष्टुब् ग्रैष्मी । त्रिष्टुभः स्वारम् । स्वाराद् अन्तर्यामः । ऽअन्तर्यामात् पञ्चदशः । पञ्चदशाद् बृहत् । भरद्वाज ऽ ऋषिः । प्रजापतिगृहीतया त्वया मनो गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥

ayaṃ dakṣiṇā viśvakarmā | tasya mano vaiśvakarmaṇam | grīṣmo mānasaḥ | triṣṭub graiṣmī | triṣṭubhaḥ svāram | svārād antaryāmaḥ | 'antaryāmāt pañcadaśaḥ | pañcadaśād bṛhat | bharadvāja ' ṛṣiḥ | prajāpatigṛhītayā tvayā mano gṛhṇāmi prajābhyaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं पश्चाद् विश्वव्यचाः । तस्य चक्षुर् वैश्वव्यचसम् । वर्षाश् चाक्षुष्यः । जगती वार्षी । जगत्या ऽ ऋक्समम् । ऋक्समाच् छुक्रः । शुक्रात् सप्तदशः । सप्तदशाद् वैरूपम् । जमदग्निर् ऋषिः । प्रजापतिगृहीतया त्वया चक्षुर् गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥

ayaṃ paścād viśvavyacāḥ | tasya cakṣur vaiśvavyacasam | varṣāś cākṣuṣyaḥ | jagatī vārṣī | jagatyā ' ṛksamam | ṛksamāc chukraḥ | śukrāt saptadaśaḥ | saptadaśād vairūpam | jamadagnir ṛṣiḥ | prajāpatigṛhītayā tvayā cakṣur gṛhṇāmi prajābhyaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं उत्तरात् स्वः । तस्य श्रोत्रꣳ सौवम् । शरच् छ्रौत्री । अनुष्टुप् शारदी । अनुष्टुभ ऽ ऐडम् । ऐडान् मन्थी । मन्थिन ऽ एकविꣳशः ऽ । एकविꣳशाद् वैराजम् । विश्वामित्र ऽ ऋषिः । प्रजापतिगृहीतया त्वया श्रोत्रं गृह्णामि प्रजाभ्यः ॥

idaṃ uttarāt svaḥ | tasya śrotram̐ sauvam | śarac chrautrī | anuṣṭup śāradī | anuṣṭubha ' aiḍam | aiḍān manthī | manthina ' ekavim̐śaḥ ' | ekavim̐śād vairājam | viśvāmitra ' ṛṣiḥ | prajāpatigṛhītayā tvayā śrotraṃ gṛhṇāmi prajābhyaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयं उपरि मतिः । तस्यै वाङ् मात्या । हेमन्तो वाच्यः । पङ्क्तिर् हैमन्ती । पङ्क्त्यै निधनवत् । निधनवत ऽ आग्रयणः । आग्रयणात् त्रिणवत्रयस्त्रिꣳशौ । त्रिणवत्रयस्त्रिꣳशाभ्याꣳ शाक्वररैवते । विश्वकर्म ऽ ऋषिः । प्रजापतिगृहीतया त्वया वाचं गृह्णामि प्रजाभ्यः । [ लोकं पृण छिद्रं पृणाथो सीद ध्रुवा त्वम् । इन्द्राग्नी त्वा बृहस्पतिर् अस्मिन् योनाव् असीषदन् । ता अस्य सूददोहसः सोमꣳ श्रीणन्ति पृश्नयः । जन्मन् देवानां विशस् त्रिष्व् आ रोचने दिवः । इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त् समुद्रव्यचसं गिरः । रथीतमꣳ रथीनां वाजानाꣳ सत्पतिं पतिम् ॥ ]???

iyaṃ upari matiḥ | tasyai vāṅ mātyā | hemanto vācyaḥ | paṅktir haimantī | paṅktyai nidhanavat | nidhanavata ' āgrayaṇaḥ | āgrayaṇāt triṇavatrayastrim̐śau | triṇavatrayastrim̐śābhyām̐ śākvararaivate | viśvakarma ' ṛṣiḥ | prajāpatigṛhītayā tvayā vācaṃ gṛhṇāmi prajābhyaḥ | [ lokaṃ pṛṇa chidraṃ pṛṇātho sīda dhruvā tvam | indrāgnī tvā bṛhaspatir asmin yonāv asīṣadan | tā asya sūdadohasaḥ somam̐ śrīṇanti pṛśnayaḥ | janman devānāṃ viśas triṣv ā rocane divaḥ | indraṃ viśvā avīvṛdhant samudravyacasaṃ giraḥ | rathītamam̐ rathīnāṃ vājānām̐ satpatiṃ patim || ]???

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.