Vasugupta [or Kallata Bhatta?]: Spandakrika 1.1

* [ * शम् उपशान्ताशेषोपतापपरमानन्दाद्वयमयस्वचैतन्यस्फारप्रत्यभिज्ञापनस्वरूपम् अनुग्रहं करोति यस् तम् इमं स्वस्वभावं शंकरं स्तुमस् तं विश्वोत्कर्षित्वेन परामृशन्तस् तत्कॢप्तकल्पितप्रमातृपदनिमज्जनेन समाविशामः तत्समावेश एव हि जीवन्मुक्तिफल इह प्रकरण उपदेश्यः

* [ * śam upaśāntāśeṣopatāpaparamānandādvayamayasvacaitanyasphārapratyabhijñāpanasvarūpam anugrahaṃ karoti yas tam imaṃ svasvabhāvaṃ śaṃkaraṃ stumas taṃ viśvotkarṣitvena parāmṛśantas tatkḷptakalpitapramātṛpadanimajjanena samāviśāmaḥ tatsamāveśa eva hi jīvanmuktiphala iha prakaraṇa upadeśyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* बहुवचनम् अनुग्रहदृष्टिकटाक्षिताशेषानुग्राह्याभेदप्रथनाय

* bahuvacanam anugrahadṛṣṭikaṭākṣitāśeṣānugrāhyābhedaprathanāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तम् इत्य् अनेन यद् अस्य असामान्यत्वम् अपि ध्वनितं तत् प्रथयति यस्येत्य् अर्धेन

* tam ity anena yad asya asāmānyatvam api dhvanitaṃ tat prathayati yasyety ardhena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इह परमेश्वरः प्रकाशात्मा महादेवः शब्दराशिपरमार्थपूर्णाहन्तापरामर्शसारत्वात् सदैवानन्दघनस्फुरत्तात्मकोभयविसर्गारणिपराशक्त्यात्मकपूर्णस्वातन्त्र्यस्वरूपस् तत एव चित्स्वाभाव्याद् अचलस्यापि श्रीभगवतः स्वातन्त्र्यशक्तिर् अविभक्ताप्य् अशेषसर्गसंहारादिपरम्परां दर्पणनगरवत्स्वभित्ताव् एव भावियुक्त्यानधिकाम् अप्य् अधिकाम् इव दर्शयन्ती किंचिच् चलत्तात्मकधात्वर्थानुगमात् स्पन्द इत्य् अभिहिता तेन भगवान् सदास्पन्दतत्त्वसतत्त्वो न त्व् अस्पन्दः यद् आहुः केचित् अस्पन्दं परं तत्त्वम् इति

* iha parameśvaraḥ prakāśātmā mahādevaḥ śabdarāśiparamārthapūrṇāhantāparāmarśasāratvāt sadaivānandaghanasphurattātmakobhayavisargāraṇiparāśaktyātmakapūrṇasvātantryasvarūpas tata eva citsvābhāvyād acalasyāpi śrībhagavataḥ svātantryaśaktir avibhaktāpy aśeṣasargasaṃhārādiparamparāṃ darpaṇanagaravatsvabhittāv eva bhāviyuktyānadhikām apy adhikām iva darśayantī kiṃcic calattātmakadhātvarthānugamāt spanda ity abhihitā tena bhagavān sadāspandatattvasatattvo na tv aspandaḥ yad āhuḥ kecit aspandaṃ paraṃ tattvam iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एवं हि शान्तस्वरूपत्वाद् अनीश्वरम् एवैतद् भवेत्

* evaṃ hi śāntasvarūpatvād anīśvaram evaitad bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* स्फुरत्तासारस्पन्दशक्तिमयशंकरात्मकस्वस्वभावप्रतिपादनायैव चेदं शास्त्रं समुचितस्पन्दाभिधानं महागुरुभिर् निबद्धम्

* sphurattāsāraspandaśaktimayaśaṃkarātmakasvasvabhāvapratipādanāyaiva cedaṃ śāstraṃ samucitaspandābhidhānaṃ mahāgurubhir nibaddham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एतच् च व्यक्तीभविष्यति

* etac ca vyaktībhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सा चैषा स्पन्दशक्तिर् गर्भीकृतानन्तसर्गसंहारैकघनाहन्ताचमत्कारानन्दरूपा निःशेषशुद्धाशुद्धरूपामातृमेयसंकोचविकासाभासनसतत्त्वा सर्वोपनिषदुपास्या युगपद् एवोन्मेषनिमेषमयी

* sā caiṣā spandaśaktir garbhīkṛtānantasargasaṃhāraikaghanāhantācamatkārānandarūpā niḥśeṣaśuddhāśuddharūpāmātṛmeyasaṃkocavikāsābhāsanasatattvā sarvopaniṣadupāsyā yugapad evonmeṣanimeṣamayī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तथा हि शिवादेः क्षित्यन्तस्याशेषस्य तत्त्वग्रामस्य प्राक्सृष्टस्य संहर्तृरूपा या निमेषभूर् असाव् एवोद्भविष्यद्दशापेक्षया स्रष्टुरूपोन्मेषभूमिस् तथा विश्वनिमेषभूश् चिद्घनतोन्मेषसारा चिद्घनतानिमज्जनभूमिर् अपि विश्वोन्मेषरूपा

* tathā hi śivādeḥ kṣityantasyāśeṣasya tattvagrāmasya prāksṛṣṭasya saṃhartṛrūpā yā nimeṣabhūr asāv evodbhaviṣyaddaśāpekṣayā sraṣṭurūponmeṣabhūmis tathā viśvanimeṣabhūś cidghanatonmeṣasārā cidghanatānimajjanabhūmir api viśvonmeṣarūpā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यद् आगमः । * लेलिहाना सदा देवी सदा पूर्णा च भासते

* yad āgamaḥ / * lelihānā sadā devī sadā pūrṇā ca bhāsate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ऊर्मिर् एषा विबोधाब्धेः शक्तिर् इच्छात्मिका प्रभोः

* ūrmir eṣā vibodhābdheḥ śaktir icchātmikā prabhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति

* iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* श्रीमान् महेश्वरो हि स्वातन्त्र्यशक्त्या शिवमन्त्रमहेश्वरमन्त्रेश्वरमन्त्रविज्ञानाकलप्रलयाकलसकलान्तां प्रमातृभूमिकां तद्वेद्यभूमिकां च गृह्णानः पूर्वपूर्वरूपतां भित्तिभूततया स्थिताम् अप्य् अन्तःस्वरूपावच्छादनक्रीडया निमेषयन्न् एवोन्मेषयति उत्तररूपताम् अवरोहक्रमेण आरोहक्रमेण तूत्तरोत्तररूपतां निमेषयन्न् एव ज्ञानयोगिनाम् उन्मेषयति पूर्वपूर्वरूपताम् अत एवोत्तरम् उत्तरं पूर्वत्र पूर्वत्र संकोचात्मतां जहद्विकसितत्वेनासाव् आभासयति पूर्वं पूर्वं तु रूपं यथोत्तरं विकसिततां निमज्जयन् सङ्कुचितत्वेन दर्शयति

* śrīmān maheśvaro hi svātantryaśaktyā śivamantramaheśvaramantreśvaramantravijñānākalapralayākalasakalāntāṃ pramātṛbhūmikāṃ tadvedyabhūmikāṃ ca gṛhṇānaḥ pūrvapūrvarūpatāṃ bhittibhūtatayā sthitām apy antaḥsvarūpāvacchādanakrīḍayā nimeṣayann evonmeṣayati uttararūpatām avarohakrameṇa ārohakrameṇa tūttarottararūpatāṃ nimeṣayann eva jñānayoginām unmeṣayati pūrvapūrvarūpatām ata evottaram uttaraṃ pūrvatra pūrvatra saṃkocātmatāṃ jahadvikasitatvenāsāv ābhāsayati pūrvaṃ pūrvaṃ tu rūpaṃ yathottaraṃ vikasitatāṃ nimajjayan saṅkucitatvena darśayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एवं च सर्वं सर्वमयम् एव प्रथयति केवलं तदवभासितसंकोचमात्रत इयं भेदप्रतिपत्तिर् इव यद् उद्दलनायेहत्य उपदेश इत्य् आस्तां तावद् एतत्

* evaṃ ca sarvaṃ sarvamayam eva prathayati kevalaṃ tadavabhāsitasaṃkocamātrata iyaṃ bhedapratipattir iva yad uddalanāyehatya upadeśa ity āstāṃ tāvad etat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* नीलसुखाद्याभासोन्मेषमय्य् अपि च संवित् प्रमात्रेकात्मकतत्स्वरूपनिमेषरूपावभातचरपीताद्याभासोपसंहाररूपा चेति स्वसंवेदनसिद्धाम् इमां युगपद् एवोन्मेषनिमेषोभयरूपां प्रतिभां भगवतीं विचिन्वन् तु महाधियः संसारविच्छेदाय

* nīlasukhādyābhāsonmeṣamayy api ca saṃvit pramātrekātmakatatsvarūpanimeṣarūpāvabhātacarapītādyābhāsopasaṃhārarūpā ceti svasaṃvedanasiddhām imāṃ yugapad evonmeṣanimeṣobhayarūpāṃ pratibhāṃ bhagavatīṃ vicinvan tu mahādhiyaḥ saṃsāravicchedāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अत एवोन्मेषनिमेषाभ्याम् इत्येतत्पदं निजवृत्तौ भट्टश्रीकल्लटेन संकल्पमात्रेणा इत्य् अविभक्तम् एवेच्छशक्तिरूपतया व्याख्यायि

* ata evonmeṣanimeṣābhyām ityetatpadaṃ nijavṛttau bhaṭṭaśrīkallaṭena saṃkalpamātreṇā ity avibhaktam evecchaśaktirūpatayā vyākhyāyi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* संग्रहकृतापि एकचिन्ताप्रसक्तस्य यतः स्याद् अपरोदयः

* saṃgrahakṛtāpi ekacintāprasaktasya yataḥ syād aparodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* उन्मेषः स तु विज्ञेयः स्वयं तम् उपलक्षयेत्

* unmeṣaḥ sa tu vijñeyaḥ svayaṃ tam upalakṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्य् अत्र प्रारब्धचिन्तासंहरणम् एव परस्वरूपोदयहेतुर् उन्मेष इत्य् अभिधास्यते प्रवृत्तचिन्तासंहारं विना परस्वरूपोदयाभावात्

* ity atra prārabdhacintāsaṃharaṇam eva parasvarūpodayahetur unmeṣa ity abhidhāsyate pravṛttacintāsaṃhāraṃ vinā parasvarūpodayābhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एतच् च तत्रैव वितनिष्यामः

* etac ca tatraiva vitaniṣyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* परामृतरसापायस् तस्य यः प्रत्ययोद्भवः

* parāmṛtarasāpāyas tasya yaḥ pratyayodbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तेनास्वतन्त्रताम् एति स च तन्मात्रगोचरः

* tenāsvatantratām eti sa ca tanmātragocaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्य् अत्राप्य् उदयः प्रलयपरमार्थ इति स्पष्टम् एव वक्ष्यते

* ity atrāpy udayaḥ pralayaparamārtha iti spaṣṭam eva vakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यदा क्षोभः प्रलीयेत तदा स्यात् परमं पदम्

* yadā kṣobhaḥ pralīyeta tadā syāt paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्य् अत्रापि क्षोभप्रलयात्मा निमेषः परपदोन्मेषरूप इत्य् अपि निरूपयिष्यते

* ity atrāpi kṣobhapralayātmā nimeṣaḥ parapadonmeṣarūpa ity api nirūpayiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तद् एवम् एकैवोभयरूपापि शक्तिः कदाचिद् उन्मेषप्रधानतया व्यवह्रियते कदाचिन् निमेषप्रधानतया

* tad evam ekaivobhayarūpāpi śaktiḥ kadācid unmeṣapradhānatayā vyavahriyate kadācin nimeṣapradhānatayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ततश् च यस्य संबन्धिन्याः स्वरूपनिमेषात्मनः कार्योन्मेषप्रधानायाः शक्तेर् हेतोर् जगतो विश्वस्य शिवादेर् धरण्यन्तस्योदयो ऽभेदसारतानिमज्जनसत्त्वो नानावैचित्र्यशाली भेदरूपः सर्गः स्वरूपोन्मेषात्मनश् च बाह्यतानिमेषप्रधानायाः शक्तेर् जगतः प्रलयो ऽभेदमयतोदयात्मा विचित्रभेदरूपतासंहार इत प्रलयो ऽप्य् उदयरूप उदयो ऽपि च प्रलयरूप इति व्याख्येयम् वस्तुतस् तु न किंचिद् उदेति व्ययते वा केवलं स्पन्दशक्तिर् एव भगवत्य् अक्रमापि तथातथाभासरूपतया स्फुरन्त्य् उदेतीव व्ययत इव चेति दर्शयिष्यामः

* tataś ca yasya saṃbandhinyāḥ svarūpanimeṣātmanaḥ kāryonmeṣapradhānāyāḥ śakter hetor jagato viśvasya śivāder dharaṇyantasyodayo 'bhedasāratānimajjanasattvo nānāvaicitryaśālī bhedarūpaḥ sargaḥ svarūponmeṣātmanaś ca bāhyatānimeṣapradhānāyāḥ śakter jagataḥ pralayo 'bhedamayatodayātmā vicitrabhedarūpatāsaṃhāra ita pralayo 'py udayarūpa udayo 'pi ca pralayarūpa iti vyākhyeyam vastutas tu na kiṃcid udeti vyayate vā kevalaṃ spandaśaktir eva bhagavaty akramāpi tathātathābhāsarūpatayā sphuranty udetīva vyayata iva ceti darśayiṣyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* स्थितिविलयानु ग्रहाणां विशिष्टप्रलयोदयरूपत्वान् नाधिक्यम् इति प्रलयोदयाभ्याम् एव पञ्चविधं पारमेश्वर्यं कृत्यं संगृहीतम्

* sthitivilayānu grahāṇāṃ viśiṣṭapralayodayarūpatvān nādhikyam iti pralayodayābhyām eva pañcavidhaṃ pārameśvaryaṃ kṛtyaṃ saṃgṛhītam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* निर्णीतं चैवंप्रायं मयैव प्रथमसूत्रमात्रविवरणे स्पन्दसंदोहे

* nirṇītaṃ caivaṃprāyaṃ mayaiva prathamasūtramātravivaraṇe spandasaṃdohe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ननु श्रीमन्महार्थदृष्ट्या सृष्ट्यादिदेवताभिर् एव विचित्रा जगतः प्रलयोदयाः संपाद्यन्ते तत् कथम् एतद् उक्तं यस्येत्यादि इत्याशङ्क्याह तं शक्तिचक्रविभवप्रभवाम् इति

* nanu śrīmanmahārthadṛṣṭyā sṛṣṭyādidevatābhir eva vicitrā jagataḥ pralayodayāḥ saṃpādyante tat katham etad uktaṃ yasyetyādi ityāśaṅkyāha taṃ śakticakravibhavaprabhavām iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* शक्तीनां सृष्टिरक्तादिमरीचीदेवीनां चक्रं द्वादशात्मा समूहस् तस्य यो विभव उद्योगावभासनचर्वणविलापनात्मा क्रीडाडम्बरस् तस्य प्रभवं हेतुम्

* śaktīnāṃ sṛṣṭiraktādimarīcīdevīnāṃ cakraṃ dvādaśātmā samūhas tasya yo vibhava udyogāvabhāsanacarvaṇavilāpanātmā krīḍāḍambaras tasya prabhavaṃ hetum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एता हि देव्यः श्रीमन्मन्थानभैरवं चक्रेश्वरम् आलिङ्ग्य सर्वदैवजगत्सर्गादिक्रीडांसंपादयन्तीत्य् आम्नायः

* etā hi devyaḥ śrīmanmanthānabhairavaṃ cakreśvaram āliṅgya sarvadaivajagatsargādikrīḍāṃsaṃpādayantīty āmnāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अथ च कस्मात् परमेश्वरस्य जगत्सर्गसंहारादिहेतुत्वम् इत्य् आशङ्कायाम् एतद् एवोत्तरं शक्तिचक्रेति

* atha ca kasmāt parameśvarasya jagatsargasaṃhārādihetutvam ity āśaṅkāyām etad evottaraṃ śakticakreti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यावद्धि किंचिद् विश्वं संभवति तत्प्रकाशमानत्वेन प्रकाशमयत्वात् स्वामिनश् चात्मसंस्थस्य भावजातस्य भासनम्

* yāvaddhi kiṃcid viśvaṃ saṃbhavati tatprakāśamānatvena prakāśamayatvāt svāminaś cātmasaṃsthasya bhāvajātasya bhāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अस्त्य् एव न विना तस्माद् इच्छामर्शः प्रवर्तते

* asty eva na vinā tasmād icchāmarśaḥ pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति विपश्चिन्निश्चितनीत्या परमेश्वरस्यान्तःप्रकाशैकात्म्येन प्रकाशमानं स्थितं सच्छक्तिचक्रम् इत्य् उच्यते यतः परमेश्वरस्यागमेष्व् अनन्तशक्तित्वम् उद्धोष्यते

* iti vipaścinniścitanītyā parameśvarasyāntaḥprakāśaikātmyena prakāśamānaṃ sthitaṃ sacchakticakram ity ucyate yataḥ parameśvarasyāgameṣv anantaśaktitvam uddhoṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तस्य शक्तिचक्रस्याभासपरमार्थस्य विश्वस्य यो विभवः परस्परसंयोजनावियोजनावैचित्र्यम् अनन्तप्रकारं तस्य प्रभवं कारणम्

* tasya śakticakrasyābhāsaparamārthasya viśvasya yo vibhavaḥ parasparasaṃyojanāviyojanāvaicitryam anantaprakāraṃ tasya prabhavaṃ kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* स एव हि भगवान् विज्ञानदेहात्मकान् स्वात्मैकात्म्येन स्थितान् विश्वान् आभासान् अन्योन्यं नानावैचित्र्येण संयोजयन् वियोजयंश् च विश्वोदयप्रलयहेतुः

* sa eva hi bhagavān vijñānadehātmakān svātmaikātmyena sthitān viśvān ābhāsān anyonyaṃ nānāvaicitryeṇa saṃyojayan viyojayaṃś ca viśvodayapralayahetuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तद् उक्तं श्रीभट्टकल्लटेन विज्ञानदेहात्मकस्य शक्तिचक्रैश्वर्यस्योत्पत्तिहेतुत्वम्

* tad uktaṃ śrībhaṭṭakallaṭena vijñānadehātmakasya śakticakraiśvaryasyotpattihetutvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्य् एतद् वृत्त्यक्षराणाम् अत्र व्याख्याद्वये ऽप्य् आनुरूप्यम्

* ity etad vṛttyakṣarāṇām atra vyākhyādvaye 'py ānurūpyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अपि च शक्तयो ऽस्य जगत् कृत्स्नम्

* api ca śaktayo 'sya jagat kṛtsnam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्य् आगमदृष्ट्या तस्माच् छब्दार्थचिन्तासु न सावस्था न या शिवः

* ity āgamadṛṣṭyā tasmāc chabdārthacintāsu na sāvasthā na yā śivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इतीहत्यस्थित्या च जगदात्मनः तत्खेचर्यूर्ध्वमार्गस्थं व्योम वामेशिगोचरम्

* itīhatyasthityā ca jagadātmanaḥ tatkhecaryūrdhvamārgasthaṃ vyoma vāmeśigocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति रहस्यनीत्या च वामेश्वरीखेचरीगोचरीदिक्चरीभूचरी रूपस्य मयैव स्पन्दसन्दोहे सम्यङ् निर्णीतस्य अप्रबुद्धधियस् त्व् एते स्वस्थितिस्थगनोद्यताः

* iti rahasyanītyā ca vāmeśvarīkhecarīgocarīdikcarībhūcarī rūpasya mayaiva spandasandohe samyaṅ nirṇītasya aprabuddhadhiyas tv ete svasthitisthaganodyatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्य् अत्रापि निर्णेष्यमाणस्यैतद्व्याख्याद्वयव्याख्यातशक्तिचक्रप्रपञ्चभूतस्य च यतः करणवर्गो ऽयं

* ity atrāpi nirṇeṣyamāṇasyaitadvyākhyādvayavyākhyātaśakticakraprapañcabhūtasya ca yataḥ karaṇavargo 'yaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति स्थित्येन्द्रियग्रामात्मनः तदाक्रम्य बलं मन्त्राः

* iti sthityendriyagrāmātmanaḥ tadākramya balaṃ mantrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति नित्यमन्त्रात्मनः शब्दराशिसमुत्थस्य शक्तिवर्गस्य

* iti nityamantrātmanaḥ śabdarāśisamutthasya śaktivargasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति नीत्या ब्राह्म्यादिदेवतास्वभावस्यैवम् आदेर् अनन्तप्रकारस्यापि मयैव स्पन्दसन्दोहे वितत्य निर्णीतस्य शक्तिचक्रस्य यो विभवो माहात्म्यं तत्र प्रभवतीति प्रभवं स्वतन्त्रं न तु पशुवत् परतन्त्रम्

* iti nītyā brāhmyādidevatāsvabhāvasyaivam āder anantaprakārasyāpi mayaiva spandasandohe vitatya nirṇītasya śakticakrasya yo vibhavo māhātmyaṃ tatra prabhavatīti prabhavaṃ svatantraṃ na tu paśuvat paratantram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* शक्तिचक्रस्य रश्मिपुञ्जस्य यो विभवो ऽन्तर्मुखो विकासस् ततः प्रभव उदयो ऽभिव्यक्तिर् यस्येति बहुव्रीहिणान्तर्मुखतत्स्वरूपनिभालनाद् अयत्नेन परमेश्वरस्वरूपप्रत्यभिज्ञानं भवतीत्य् अर्थः

* śakticakrasya raśmipuñjasya yo vibhavo 'ntarmukho vikāsas tataḥ prabhava udayo 'bhivyaktir yasyeti bahuvrīhiṇāntarmukhatatsvarūpanibhālanād ayatnena parameśvarasvarūpapratyabhijñānaṃ bhavatīty arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* किं च यस्य चिदानन्दघनस्यात्मन उन्मेषनिमेषाभ्यां स्वरूपोन्मीलननिमीलनाभ्यां यद् अन्तस् तद् बहिः इति युक्त्या जगतः शरीररूपस्य तदनुषङ्गेण बाह्यस्यापि विश्वस्य प्रलयोदयौ यथासंख्यं मज्जनोन्मज्जने भवतस् तं शक्तिचक्रविभवस्य परसंविद्देवतास्फारस्य प्रभवं भक्तिभाजाम् एतत्स्वरूपप्रकाशकं शंकरं स्तुमः

* kiṃ ca yasya cidānandaghanasyātmana unmeṣanimeṣābhyāṃ svarūponmīlananimīlanābhyāṃ yad antas tad bahiḥ iti yuktyā jagataḥ śarīrarūpasya tadanuṣaṅgeṇa bāhyasyāpi viśvasya pralayodayau yathāsaṃkhyaṃ majjanonmajjane bhavatas taṃ śakticakravibhavasya parasaṃviddevatāsphārasya prabhavaṃ bhaktibhājām etatsvarūpaprakāśakaṃ śaṃkaraṃ stumaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तथा यस्य स्वात्मनः संबन्धिनो बहिर्मुखताप्रसररूपाद् उन्मेषाज् जगत उदयो ऽन्तर्मुखतारूपाच् च निमेषात् प्रलयस् तं विश्वसर्गादिकार्युन्मेषादिस्वरूपसंविद्देवीमाहात्म्यस्य हेतुं शंकरं स्तुम इति यथासंभवम् अपि योज्यम्

* tathā yasya svātmanaḥ saṃbandhino bahirmukhatāprasararūpād unmeṣāj jagata udayo 'ntarmukhatārūpāc ca nimeṣāt pralayas taṃ viśvasargādikāryunmeṣādisvarūpasaṃviddevīmāhātmyasya hetuṃ śaṃkaraṃ stuma iti yathāsaṃbhavam api yojyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* देहाद्याविष्टो ऽपि परमेश्वरः करणोन्मीलननिमीलनाभ्यां रूपादिपञ्चकमयस्य जगतः सर्गर्संहारौ करोति

* dehādyāviṣṭo 'pi parameśvaraḥ karaṇonmīlananimīlanābhyāṃ rūpādipañcakamayasya jagataḥ sargarsaṃhārau karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यद् उक्तं रहस्यतत्त्वविदा तद् एवं व्यवहारे ऽपि प्रभुर् देहादिम् आविशन्

* yad uktaṃ rahasyatattvavidā tad evaṃ vyavahāre 'pi prabhur dehādim āviśan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* भान्तम् एवान्तरर्थौघम् इच्छया भासयेद् बहिः

* bhāntam evāntararthaugham icchayā bhāsayed bahiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एवंविधार्थपरिग्रहायापि यस्य स्वातन्त्र्यशक्त्या इति त्यक्त्वा यस्योन्मेषनिमेषाभ्याम् इति न्यरूपि गुरुणा

* evaṃvidhārthaparigrahāyāpi yasya svātantryaśaktyā iti tyaktvā yasyonmeṣanimeṣābhyām iti nyarūpi guruṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अत्र च शंकरस्तुतिः समावेशरूपा प्राप्यत्वेनाभिधेया शक्तिचक्रविभवात् प्रभवो यस्येति बहुव्रीहिणा शक्तिचक्रविकासस् तत्प्राप्ताव् उपाय उक्तः शक्तिचक्रविभवस्य परसंविद्देवतास्फारस्य भक्तिभाजां प्रभवं प्रकाशकम् इति तत्पुरुषेण फलम् उक्तम्

* atra ca śaṃkarastutiḥ samāveśarūpā prāpyatvenābhidheyā śakticakravibhavāt prabhavo yasyeti bahuvrīhiṇā śakticakravikāsas tatprāptāv upāya uktaḥ śakticakravibhavasya parasaṃviddevatāsphārasya bhaktibhājāṃ prabhavaṃ prakāśakam iti tatpuruṣeṇa phalam uktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यद् वक्ष्यति ततश् चक्रेश्वरो भवेत्

* yad vakṣyati tataś cakreśvaro bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्य् अभिधेयोपाययोर् उपायोपेयभावः संबन्ध इत्य् अभिधेयोपाय संबन्धप्रयोजनान्य् अनेनैव सूत्रेण सूत्रितानि

* ity abhidheyopāyayor upāyopeyabhāvaḥ saṃbandha ity abhidheyopāya saṃbandhaprayojanāny anenaiva sūtreṇa sūtritāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.