* [ * इह यत्किंचिद्दुःखसुखाद्यान्तरं नीलपीतादिकं बाह्यं ग्राह्यं यच् चैतद् ग्राहकं पुर्यष्टकशरीरेन्द्रियादि तत्तावत्सौषुप्तवद् असंचेत्यमानं स्फुटमेव नास्तीति वक्तुं शक्यम्
* [ * iha yatkiṃcidduḥkhasukhādyāntaraṃ nīlapītādikaṃ bāhyaṃ grāhyaṃ yac caitad grāhakaṃ puryaṣṭakaśarīrendriyādi tattāvatsauṣuptavad asaṃcetyamānaṃ sphuṭameva nāstīti vaktuṃ śakyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* यदापि तु संचेत्यते तदा संचेत्यमानस्याप्य् अस्य चैतन्यमयत्वाच् चैतन्यम् एवास्तीत्य् आयातम्
* yadāpi tu saṃcetyate tadā saṃcetyamānasyāpy asya caitanyamayatvāc caitanyam evāstīty āyātam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* यदाहुः । * प्रकाशात्मा प्रकाश्यो ऽर्थे नाप्रकाशश् च सिध्यति
* yadāhuḥ / * prakāśātmā prakāśyo 'rthe nāprakāśaś ca sidhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* इति रहस्यतत्त्वविदोऽस्मत्परमेष्ठिनः श्रीमदुत्पलदेवपादाः श्रीमदीश्वरप्रत्यभिज्ञायाम्
* iti rahasyatattvavido'smatparameṣṭhinaḥ śrīmadutpaladevapādāḥ śrīmadīśvarapratyabhijñāyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* इहापि वक्ष्यते । * तत्संवेदनरूपेण तादात्म्यप्रतिपत्तितः
* ihāpi vakṣyate / * tatsaṃvedanarūpeṇa tādātmyapratipattitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* इत्यतो दुःखसुखादि नीलादि तद्ग्राहकं च यत्र नास्ति तत्प्रकाशैकघनं तत्त्वमस्ति
* ityato duḥkhasukhādi nīlādi tadgrāhakaṃ ca yatra nāsti tatprakāśaikaghanaṃ tattvamasti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* नन्वेवं सर्वग्राह्यग्राहकोच्छेदे शून्यात्मैव तत्त्वमित्यायातं नेत्याह न चास्ति मूढभावो ऽपि इति
* nanvevaṃ sarvagrāhyagrāhakocchede śūnyātmaiva tattvamityāyātaṃ netyāha na cāsti mūḍhabhāvo 'pi iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* मूढभावो मूढत्वं शून्यरूपतापि यत्र नास्ति सो ऽपि हि न प्रथते कथमस्ति प्रथते चेत् तर्हि प्रथात्मकत्वान् नासौ कश्चित् प्रथैवास्ति न च प्रथायाः कदाचिद्भावो भवति तदभावे प्रथाभावस्याप्यसिद्धेः
* mūḍhabhāvo mūḍhatvaṃ śūnyarūpatāpi yatra nāsti so 'pi hi na prathate kathamasti prathate cet tarhi prathātmakatvān nāsau kaścit prathaivāsti na ca prathāyāḥ kadācidbhāvo bhavati tadabhāve prathābhāvasyāpyasiddheḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* भविष्यति चैतत् । * न तु यो ऽन्तर्मुखो भावः
* bhaviṣyati caitat / * na tu yo 'ntarmukho bhāvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* इत्यत्र
* ityatra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* अपि च मूढभाव ऐश्वर्यात्मकविमर्शशून्यप्रकाशमात्रतत्त्वो ब्रह्मरूपो ऽपि यत्र नास्ति यच् छ्रुत्यन्तविदः प्रतिपन्नाः विज्ञानं ब्रह्म इति तस्यापि स्वातन्त्र्यात्मकस्पन्दशक्तिं विना जडत्वात्
* api ca mūḍhabhāva aiśvaryātmakavimarśaśūnyaprakāśamātratattvo brahmarūpo 'pi yatra nāsti yac chrutyantavidaḥ pratipannāḥ vijñānaṃ brahma iti tasyāpi svātantryātmakaspandaśaktiṃ vinā jaḍatvāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* यथोक्तं प्रत्यभिज्ञायाम् । * स्वभावमवभासस्य विमर्शं विदुर् अन्यथा । * प्रकाशो ऽर्थोपरक्तोऽपि स्फटिकादिजडोपमः
* yathoktaṃ pratyabhijñāyām / * svabhāvamavabhāsasya vimarśaṃ vidur anyathā / * prakāśo 'rthoparakto'pi sphaṭikādijaḍopamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* इति
* iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* भट्टनायकस्तोत्रे ऽपि । * नपुंसकमिदं नाथ परं ब्रह्म फलेत् कियत् । * त्वत्पौरुषी नियोक्त्री चेन् न स्यात्त्वद्भक्तिसुन्दरी
* bhaṭṭanāyakastotre 'pi / * napuṃsakamidaṃ nātha paraṃ brahma phalet kiyat / * tvatpauruṣī niyoktrī cen na syāttvadbhaktisundarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* इति
* iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* एवं च यत्र स्थितम् इत्यतः प्रभृति यत्तत्त्वं विचारितं तदेवास्ति तच् चास्त्येव परमार्थतो युक्त्यनुभवागमसिद्धेन रूपेण परमार्थत एव चाकल्पितेन पूर्णेन रूपेणास्ति न तु नीलादिवत् कल्पितेन । * यथोक्तं महागुरुभिः । * एवमात्मन्यसत्कल्पाः प्रकाशस्यैव सन्त्य् अमी । * जडाः प्रकाश एवास्ति स्वात्मनः स्वपरात्मभिः
* evaṃ ca yatra sthitam ityataḥ prabhṛti yattattvaṃ vicāritaṃ tadevāsti tac cāstyeva paramārthato yuktyanubhavāgamasiddhena rūpeṇa paramārthata eva cākalpitena pūrṇena rūpeṇāsti na tu nīlādivat kalpitena / * yathoktaṃ mahāgurubhiḥ / * evamātmanyasatkalpāḥ prakāśasyaiva santy amī / * jaḍāḥ prakāśa evāsti svātmanaḥ svaparātmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* इति
* iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* तत्रभवद्भर्तृहरिणापि । * यदादौ च यदन्ते च यन्मध्ये तस्य सत्यता । * न यद् आभासते तस्य सत्यत्वं तावदेव हि
* tatrabhavadbhartṛhariṇāpi / * yadādau ca yadante ca yanmadhye tasya satyatā / * na yad ābhāsate tasya satyatvaṃ tāvadeva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* इति
* iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* सावधारणत्वात् सर्ववाक्यानाम् एवकारो ऽत्र त्रिर् योज्यः । * एवमनेन सूत्रेण सुखाद्याकारसंवित्संतानवादिनां सुखादिकलुषितप्रमातृतत्त्ववादिनां ग्राह्यग्राहकनानात्ववादिनां सर्वेषाम् अभाववादिनां निष्परामर्शप्रकाशब्रह्मवादिनां च मतम् अनुपपन्नत्वाद् असत्त्वेनानूद्य पारमार्थिकं स्पन्दशक्तिरूपमेव तत्त्वम् अस्तीति प्रतिज्ञातम्
* sāvadhāraṇatvāt sarvavākyānām evakāro 'tra trir yojyaḥ / * evamanena sūtreṇa sukhādyākārasaṃvitsaṃtānavādināṃ sukhādikaluṣitapramātṛtattvavādināṃ grāhyagrāhakanānātvavādināṃ sarveṣām abhāvavādināṃ niṣparāmarśaprakāśabrahmavādināṃ ca matam anupapannatvād asattvenānūdya pāramārthikaṃ spandaśaktirūpameva tattvam astīti pratijñātam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* अथ च यस्मिन्न् अस्मिन् सोपदेशसावधानमहानुभावपरिशील्ये स्फुरत्तासारे स्पन्दतत्त्वे स्फुरति दुःखसुखग्राह्यग्राहकतदभावादिकम् इदं सद् अपि न किंचिद् एव सर्वस्यैतच् चमत्कारैकसारत्वात् तद् एवैतद् अस्तीत्य् उपदिष्टम् । * यन्महागुरवः । * दुःखान्यपि सुखायन्ते विषम् अप्य् अमृतायते । * मोक्षायते च संसारो यत्र मार्गः स शांकरः
* atha ca yasminn asmin sopadeśasāvadhānamahānubhāvapariśīlye sphurattāsāre spandatattve sphurati duḥkhasukhagrāhyagrāhakatadabhāvādikam idaṃ sad api na kiṃcid eva sarvasyaitac camatkāraikasāratvāt tad evaitad astīty upadiṣṭam / * yanmahāguravaḥ / * duḥkhānyapi sukhāyante viṣam apy amṛtāyate / * mokṣāyate ca saṃsāro yatra mārgaḥ sa śāṃkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* इति
* iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* शांकरो मार्गः शंकरात्मस्वभावप्राप्तिहेतुः पराशक्तिरूपः प्रसरः
* śāṃkaro mārgaḥ śaṃkarātmasvabhāvaprāptihetuḥ parāśaktirūpaḥ prasaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.