Library·Vasugupta [or Kallata Bhatta?]: Spandakrika·1·1.5

Vasugupta [or Kallata Bhatta?]: Spandakrika 1.5

* [ * इह यत्किंचिद्दुःखसुखाद्यान्तरं नीलपीतादिकं बाह्यं ग्राह्यं यच् चैतद् ग्राहकं पुर्यष्टकशरीरेन्द्रियादि तत्तावत्सौषुप्तवद् असंचेत्यमानं स्फुटमेव नास्तीति वक्तुं शक्यम्

* [ * iha yatkiṃcidduḥkhasukhādyāntaraṃ nīlapītādikaṃ bāhyaṃ grāhyaṃ yac caitad grāhakaṃ puryaṣṭakaśarīrendriyādi tattāvatsauṣuptavad asaṃcetyamānaṃ sphuṭameva nāstīti vaktuṃ śakyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यदापि तु संचेत्यते तदा संचेत्यमानस्याप्य् अस्य चैतन्यमयत्वाच् चैतन्यम् एवास्तीत्य् आयातम्

* yadāpi tu saṃcetyate tadā saṃcetyamānasyāpy asya caitanyamayatvāc caitanyam evāstīty āyātam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यदाहुः । * प्रकाशात्मा प्रकाश्यो ऽर्थे नाप्रकाशश् च सिध्यति

* yadāhuḥ / * prakāśātmā prakāśyo 'rthe nāprakāśaś ca sidhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति रहस्यतत्त्वविदोऽस्मत्परमेष्ठिनः श्रीमदुत्पलदेवपादाः श्रीमदीश्वरप्रत्यभिज्ञायाम्

* iti rahasyatattvavido'smatparameṣṭhinaḥ śrīmadutpaladevapādāḥ śrīmadīśvarapratyabhijñāyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इहापि वक्ष्यते । * तत्संवेदनरूपेण तादात्म्यप्रतिपत्तितः

* ihāpi vakṣyate / * tatsaṃvedanarūpeṇa tādātmyapratipattitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्यतो दुःखसुखादि नीलादि तद्ग्राहकं च यत्र नास्ति तत्प्रकाशैकघनं तत्त्वमस्ति

* ityato duḥkhasukhādi nīlādi tadgrāhakaṃ ca yatra nāsti tatprakāśaikaghanaṃ tattvamasti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* नन्वेवं सर्वग्राह्यग्राहकोच्छेदे शून्यात्मैव तत्त्वमित्यायातं नेत्याह न चास्ति मूढभावो ऽपि इति

* nanvevaṃ sarvagrāhyagrāhakocchede śūnyātmaiva tattvamityāyātaṃ netyāha na cāsti mūḍhabhāvo 'pi iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* मूढभावो मूढत्वं शून्यरूपतापि यत्र नास्ति सो ऽपि हि न प्रथते कथमस्ति प्रथते चेत् तर्हि प्रथात्मकत्वान् नासौ कश्चित् प्रथैवास्ति न च प्रथायाः कदाचिद्भावो भवति तदभावे प्रथाभावस्याप्यसिद्धेः

* mūḍhabhāvo mūḍhatvaṃ śūnyarūpatāpi yatra nāsti so 'pi hi na prathate kathamasti prathate cet tarhi prathātmakatvān nāsau kaścit prathaivāsti na ca prathāyāḥ kadācidbhāvo bhavati tadabhāve prathābhāvasyāpyasiddheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* भविष्यति चैतत् । * न तु यो ऽन्तर्मुखो भावः

* bhaviṣyati caitat / * na tu yo 'ntarmukho bhāvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इत्यत्र

* ityatra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अपि च मूढभाव ऐश्वर्यात्मकविमर्शशून्यप्रकाशमात्रतत्त्वो ब्रह्मरूपो ऽपि यत्र नास्ति यच् छ्रुत्यन्तविदः प्रतिपन्नाः विज्ञानं ब्रह्म इति तस्यापि स्वातन्त्र्यात्मकस्पन्दशक्तिं विना जडत्वात्

* api ca mūḍhabhāva aiśvaryātmakavimarśaśūnyaprakāśamātratattvo brahmarūpo 'pi yatra nāsti yac chrutyantavidaḥ pratipannāḥ vijñānaṃ brahma iti tasyāpi svātantryātmakaspandaśaktiṃ vinā jaḍatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यथोक्तं प्रत्यभिज्ञायाम् । * स्वभावमवभासस्य विमर्शं विदुर् अन्यथा । * प्रकाशो ऽर्थोपरक्तोऽपि स्फटिकादिजडोपमः

* yathoktaṃ pratyabhijñāyām / * svabhāvamavabhāsasya vimarśaṃ vidur anyathā / * prakāśo 'rthoparakto'pi sphaṭikādijaḍopamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति

* iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* भट्टनायकस्तोत्रे ऽपि । * नपुंसकमिदं नाथ परं ब्रह्म फलेत् कियत् । * त्वत्पौरुषी नियोक्त्री चेन् न स्यात्त्वद्भक्तिसुन्दरी

* bhaṭṭanāyakastotre 'pi / * napuṃsakamidaṃ nātha paraṃ brahma phalet kiyat / * tvatpauruṣī niyoktrī cen na syāttvadbhaktisundarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति

* iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* एवं च यत्र स्थितम् इत्यतः प्रभृति यत्तत्त्वं विचारितं तदेवास्ति तच् चास्त्येव परमार्थतो युक्त्यनुभवागमसिद्धेन रूपेण परमार्थत एव चाकल्पितेन पूर्णेन रूपेणास्ति न तु नीलादिवत् कल्पितेन । * यथोक्तं महागुरुभिः । * एवमात्मन्यसत्कल्पाः प्रकाशस्यैव सन्त्य् अमी । * जडाः प्रकाश एवास्ति स्वात्मनः स्वपरात्मभिः

* evaṃ ca yatra sthitam ityataḥ prabhṛti yattattvaṃ vicāritaṃ tadevāsti tac cāstyeva paramārthato yuktyanubhavāgamasiddhena rūpeṇa paramārthata eva cākalpitena pūrṇena rūpeṇāsti na tu nīlādivat kalpitena / * yathoktaṃ mahāgurubhiḥ / * evamātmanyasatkalpāḥ prakāśasyaiva santy amī / * jaḍāḥ prakāśa evāsti svātmanaḥ svaparātmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति

* iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तत्रभवद्भर्तृहरिणापि । * यदादौ च यदन्ते च यन्मध्ये तस्य सत्यता । * न यद् आभासते तस्य सत्यत्वं तावदेव हि

* tatrabhavadbhartṛhariṇāpi / * yadādau ca yadante ca yanmadhye tasya satyatā / * na yad ābhāsate tasya satyatvaṃ tāvadeva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति

* iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सावधारणत्वात् सर्ववाक्यानाम् एवकारो ऽत्र त्रिर् योज्यः । * एवमनेन सूत्रेण सुखाद्याकारसंवित्संतानवादिनां सुखादिकलुषितप्रमातृतत्त्ववादिनां ग्राह्यग्राहकनानात्ववादिनां सर्वेषाम् अभाववादिनां निष्परामर्शप्रकाशब्रह्मवादिनां च मतम् अनुपपन्नत्वाद् असत्त्वेनानूद्य पारमार्थिकं स्पन्दशक्तिरूपमेव तत्त्वम् अस्तीति प्रतिज्ञातम्

* sāvadhāraṇatvāt sarvavākyānām evakāro 'tra trir yojyaḥ / * evamanena sūtreṇa sukhādyākārasaṃvitsaṃtānavādināṃ sukhādikaluṣitapramātṛtattvavādināṃ grāhyagrāhakanānātvavādināṃ sarveṣām abhāvavādināṃ niṣparāmarśaprakāśabrahmavādināṃ ca matam anupapannatvād asattvenānūdya pāramārthikaṃ spandaśaktirūpameva tattvam astīti pratijñātam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अथ च यस्मिन्न् अस्मिन् सोपदेशसावधानमहानुभावपरिशील्ये स्फुरत्तासारे स्पन्दतत्त्वे स्फुरति दुःखसुखग्राह्यग्राहकतदभावादिकम् इदं सद् अपि न किंचिद् एव सर्वस्यैतच् चमत्कारैकसारत्वात् तद् एवैतद् अस्तीत्य् उपदिष्टम् । * यन्महागुरवः । * दुःखान्यपि सुखायन्ते विषम् अप्य् अमृतायते । * मोक्षायते च संसारो यत्र मार्गः स शांकरः

* atha ca yasminn asmin sopadeśasāvadhānamahānubhāvapariśīlye sphurattāsāre spandatattve sphurati duḥkhasukhagrāhyagrāhakatadabhāvādikam idaṃ sad api na kiṃcid eva sarvasyaitac camatkāraikasāratvāt tad evaitad astīty upadiṣṭam / * yanmahāguravaḥ / * duḥkhānyapi sukhāyante viṣam apy amṛtāyate / * mokṣāyate ca saṃsāro yatra mārgaḥ sa śāṃkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* इति

* iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* शांकरो मार्गः शंकरात्मस्वभावप्राप्तिहेतुः पराशक्तिरूपः प्रसरः

* śāṃkaro mārgaḥ śaṃkarātmasvabhāvaprāptihetuḥ parāśaktirūpaḥ prasaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.